ას-1298-1318-2011 07 ნოემბერი, 2011 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი _ ს. ფ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე _ კს «დ. ს-ო»

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 20 მაისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გაჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი _ შრომითი ხელშეკრულების მოშლის ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა, იძულებითი განაცდურის სახით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება, გამოუყენებელი შვებულების ანაზღაურება, დისკრიმინაციისა და ღირსების შელახვით მიყენებული მორალური ზიანის ანაზღაურება, ბოდიშის მოხდა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 8 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ს. ფ-ის სარჩელი მოპასუხე კს «დ. ს-ოს» მიმართ, რომლითაც მოსარჩელემ მოითხოვა შრომითი ხელშეკრულების მოშლის ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა, იძულებითი განაცდურის სახით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება, გამოუყენებელი შვებულების ანაზღაურება, პატივისა და ღირსების შელახვით მიყენებული მორალური ზიანის ანაზღაურება, აგრეთვე, ბოდიშის მოხდა, არ დაკმაყოფილდა (ტომი I, ს.ფ. 316-325).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ს. ფ-ემ (ტომი I, ს.ფ. 320-343).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 20 მაისის განჩინებით ს. ფ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 8 ოქტომბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ს. ფ-ე შრომით ურთიერთობაში იმყოფებოდა მოპასუხე კს «დ. ს-ოსა» და მის წინამორბედ ორგანიზაციებში, იურისტის თანამდებობაზე;

მოსარჩელეს კს «დ. ს-ოსთან» შრომითი ურთიერთობა შეუწყდა 2009 წლის 28 დეკემბერს;

თ. ჯ-ი შრომითი ხელშეკრულების მოშლისას მოქმედებდა მმართველი კომპლემენტარის მიერ გაცემული მინდობილობით მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებში;

საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებებით არ დადასტურდა მოპასუხე თ. ჯ-ის უღირსი ქმედებით მოსარჩელე ს. ფ-ისათვის ზიანის მიყენების, მოპასუხის მიერ მოსარჩელის შეურაცხყოფის, პირადი ღირსების შელახვის და მისთვის მორალური ზიანის მიყენების ფაქტი.

სააპელაციო სასამართლომ დამატებით დაადგინა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

კომანდიტური საზოგადოება «ღ-ე და პარტნიორები» რეგისტრირებული იყო თბილისის საქალაქო სასამრთლოს მიერ სამეწარმეო რეესტრში (რეგისტრაციის ნომერი 06/5დ-1) 01.07.05 წელს;

2005 წლის 1 ივლისის შრომითი ხელშეკრულების მიხედვით (1.1 პუნქტი) კ.ს. «ღ-ე და პარტნიორებმა» (კომპანია) დაიქირავა ს. ფ-ე (აპელანტი) იურისტის ასისტენტის თანამდებობაზე;

2009 წლის 1 აპრილის შრომითი ხელშეკრულებასთან დაკაშირებით «დამატებითი შეთანხმებით» დადგენილია, რომ კ.ს «დ. ღ-ე და პარტნიორების» და ს. ფ-ის შეთანხმებით, ცვლილებები განხორციელდა შრომითი ხელშეკრულების 3.1 პუნქტში და 2009 წლის 1 აპრილიდან ს. ფ-ის ყოველთვიურ ჯამური ხელფასი განისაზღვრა 2387.97 აშშ დოლარით ეკვივალენტი ლარით;

2009 წლის 28 დეკემბერს ს. ფ-ესა და კ.ს «დ. ღ-ე და პარტნიორებს» შორის შეწყდა შრომითი ურთიერთობა, კ.ს «დ. ღ-ე და პარტნიორების» (დამსაქმებლის) ინიციატივით, ს. ფ-ეს მოეთხოვა ოფისის დატოვება და პირადი ნივთების გატანა იმავე დღის (2009 წელის 28 დეკემბერს) 7:30სთ-მდე.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი გარემოებები:

შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ 2009 წლის 28 დეკემბრის წერილი შედგენილ იქნა პირადად ოფისის მმართველი პარტნიორის თ. ჯ-ის მიერ და ს. ფ-ეს გადაეცა სამუშაო ოთახში (მხარეთა ახსნა-განმარტებები, მოწმეთა ჩვენებები);

ს. ფ-ე წარმოადგენდა ნ. ღ-ის მეუღლეს, 2004 წლიდან;

2009 წლის 30 დეკემბერს ს. ფ-ემ მიმართა დ. ტ-ის სამედიცინო ცენტრს ნევროლოგთან კონსულტაციის მიზნით, ჩივილებით _ ემოციური ლაბილობა, წონაში მკვეთრი კლება, ძილის დარღვევა, ხელების ტკივილი, სისუსტე და მიეცა დანიშნულება: 1. რექსეტინი, 2. დიკლობერლი, 3. ლორაფენი;

2009 წლის 11 დეკემბერს სამეწარმეო რეესტრში რეგისტრაციაში გატარდა შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება «ღ-ე და პარტნიორები», რომლის წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილ პირს წარმოადგენდა ნ. ღ-ე;

საზოგადოების პარტნიორთა კრების 2009 წლის 28 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ნ. ღ-ე გარიცხულ იქნა საზოგადოებიდან და შესაბამისი ცვლილების რეგისტრაცია განხორციელდა 2009 წლის 29 დეკემბერს;

ს. ფ-ის გათავისუფლებამდე, ბოლო პერიოდში ადგილი ჰქონდა კონფლიქტს თ. ჯ-სა და ნ. ღ-ეს შორის;

2009 წლის 18 დეკემბრიდან ნ. ღ-ე მოპასუხე კ.ს «დ. ღ-ე და პარტნიორების» ოფისში აღარ დაიშვებოდა;

თბილისის საქალაქო სასამართლოს განჩინებით, უზრუნველყოფის ღონისძიების სახით თ. ჯ-ს აეკრძალა ნ. ღ-ის ოფისში არ შეშვება და მის მიმართ სხვა ხელისშემშლელი მოქმედებების განხორციელება. აღნიშნული განჩინება 2009 წლის 28 დეკემბერს კ.ს «დ.ის» ოფისში პირადად წარადგინა ნ. ღ-ემ;

2009 წლის 18 დეკემბერს შემდგარ შეხვედრაზე თ. ჯ-მა საზოგადოების კადრების უფროსის თანდასწრებით მოსარჩელეს განუმარტა, რომ მის მეუღლესთან (ნ.ღ-ესთან) დაკავშირებული მოვლენების მიუხედავად იგი გააგრძელებდა საზოგადოებაში მუშაობას.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება მოპასუხის მხრიდან მის მიმართ დისკრიმინაციული და შეურაცხმყოფელი მოპყრობის შედეგად ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების თაობაზე და მიიჩნია, რომ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სამედიცინო საქმიანობის სახელმწიფო რეგულირების სააგენტოს 30.04.2010 წლის წერილი პრეპარატების: რექსეტინის, ლორაფენის, ვამელინისა და დიკლობერლი რეტარდის კლინიკურ პრაქტიკაში გამოყენების თაობაზე ინფორმაციის შესახებ (ს.ფ. 145) ელექტრონული მიმოწერა ნატალია დარახველიძესთან (ს.ფ. 143-145), აგრეთვე, ნევროლოგის კონსულტაცია (ს.ფ. 52), მოპასუხის (ხელმძღვანელი პირის) მოქმედების შედეგად მოსარჩელისათვის მორალური ზიანის მიყენების, ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების ფაქტის დამადასტურებელ მტკიცებულებად ვერ გამოდგებოდა, რადგან არც ერთი ზემოთ ჩამოთვლილი მტკიცებულება არ შეიცავდა მოსარჩელის ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესების შესახებ მონაცემს, რასაც მოსარჩელის განმარტებით ადგილი ჰქონდა მისი სამსახურიდან დათხოვნის გამო 2009 წლის 28 დეკემბრის შემდგომ. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ წარდგენილი მტკიცებულებებით არ დგინდებოდა მოსარჩელის ჯანმრთელობის გაურესების ფაქტი და მიზეზობრივი კავშირი მოპასუხის მოქმედებებსა და მოსარჩელის ჯანმრთელობის პრობლემებს შორის.

სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ ფაქტობრივი გარემოება ანაზღაურებადი შვებულების 4 გამოუყენებელი დღის შესახებ, არ დასტურდებოდა საქმის მასალებით. კერძოდ, მოწმე ნ. ს-ს (კადრების სამსახურის მენეჯერი) ჩვენება მის მიერ აპელანტისათვის შვებულების 4 გამოუყენებელი დღის გამოყენების თაობაზე სატელეფონო შეთავაზების შესახებ, კუთვნილი ყოველთვიური შვებულებიდან გამოუყენებელი დღეების დამადასტურებელ სათანადო მტკიცებულებად ვერ გამოდგებოდა. სააპელაციო სასამართლომ, მოპასუხის განმარტებაზე (შესაგებელი, განმარტება) დაყრდნობით დადგენილად მიიჩნია ფაქტობრივი გარემოებები იმის თაობაზე, რომ მოსარჩელეს 2009 წლის 28 დეკემბრისათვის გამოუყენებელი დარჩა ანაზღაურებადი შვებულების 1 დღე: საბოლოო ანგარიშსწორებისას მოსარჩელეს ზედმეტად აუნაზღაურდა 3 დღის ხელფასი, საიდანაც ერთი დღის ხელფასი ჩათვლილ იქნა 1 საშვებულებო დღის ანაზღაურებად.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, საქმეზე დგინდებოდა, რომ შპს «ღ-ე და პარტნიორების» რეგისტრაციასთან დაკავშირებულ მოქმედებებს დამფუძნებლის, ნ. ღ-ის სახელით ახორციელებდა ს. ფ-ე, 2009 წლის 11 დეკემბერს გაცემული მინდობილობის საფუძველზე. სადავო არ იყო, აგრეთვე, რომ აღნიშნული საზოგადოება (შპს ,,ღ-ე და პარტნიორები”) ანალოგიური საქმიანობის მიმართულებებიდან გამომდინარე მოპასუხის მიერ განიხილებოდა, როგორც კონკურენტი კომპანია. 2009 წლის 25 დეკემბერს კომპანიაში (კ.ს «დ.ში») თათბირი გამართა საზოგადოების კომპლემენტარმა პარტნიორმა კ. ლ-რ-მა, სადაც მიწვეულ იქნა კომპანიის ყველა თნამშრომელი და არ იქნა მიწვეული ს. ფ-ე. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ გათავისუფლებამდე რამდენიმე დღით ადრე, 12 დეკემბერს, ს. ფ-ის მიერ მოხდა კომპანიის კომპიუტერული ბაზიდან კომპანიის კლიენტებთან დაკავშირებული ელექტრონული ინფორმაციის (1000-მდე ფაილის) ერთდროული გადაწერა და გათავისუფლების დღეს კომპანიის კუთვნილი კომპიუტერის უნებართვოდ სახლში წაღება (მოწმე გ. ლ-ის ჩვენება, სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 29 აპრილის სხდომის ოქმი).

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით არ არსებობდა სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძველი.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში კ.ს «დ.სა» და ს. ფ-ეს შორის შრომითი ურთიერთობა შეწყვეტილ იქნა დამსაქმებლის მიერ ხელშეკრულების მოშლის სამართლებრივი საფუძვლით, შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის «დ» ქვეპუნქტისა და 38-ე მუხლის საფუძველზე და ჩათვალა, რომ ს. ფ-ესთან ხელშეკრულების მოშლის ფაქტობრივი საფუძველი, ანუ გარემოებები, რამაც განაპირობა აპელანტთან შრომითი ურთიერთობის მოშლა და თავად მოშლის პროცედურა ვერ იქნებოდა განხილული, როგორც ოჯახური ნიშნით დისკრიმინაციის, ან სხვა სახის დისკრიმინაციის ფაქტი. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა მხარეებს შორის 2005 წლის 1 ივლისის შრომითი ხელშეკრულების მე-5 მუხლზე, რომლის შესაბამისადაც მუშაკი წინამდებარე ხელშეკრულებით თანხმდება, რათა მისთვის ხელმისაწვდომი გახდეს კომპანიის კუთვნილი ინფორმაცია. მუშაკი წინამდებარე ხელშეკრულებით კისრულობს ვალდებულებას, სრულად დაიცვას მის მიერ კომპანიისაგან ან მისი ნებისმიერი მუშაკისაგან მიღებული კომპანიის კუთვნილი ინფორმაციის, ასევე იმ ინფორმაციის კონფიდენციალურობა, რომელიც შესაძლოა ცნობილი გახდეს მუშაკისათვის მისი კომპანიაში მუშაობისას. მუშაკმა ამგვარი ინფორმაცია არ უნდა გაუმჟღავნოს პირდაპირ ან ირიბად სხვა ნებისმიერ მხარეს კომპანიის წინასწარი წერილობითი თანხმობის გარეშე. მხარეები თანხმდებიან, რომ ამ ვალდებულების შეუსრულებლობა განიხილება, როგორც შრომის დისციპლინის სერიოზული დარღვევა და საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრულ გარკვეულ შემთხვევებში, შესაძლოა წარმოადგენდეს მნიშვნელოვან საფუძველს კომპანიის მიერ ხელშეკრულების შეწყვეტისათვის. შრომითი ხელშეკრულების 2.6 პუნქტის შესაბამისად მუშაკს ეკრძალება მონაწილეობა მიიღოს ნებისმიერ საქმიანობაში, რომელშიც რაიმე სახით შესაძლოა სამსახური გაუწიოს კომპანიის კონკურენტებს, ან გამოიყენოს კუთვნილი ინფორმაცია კომპანიის კონკურენტების ინტერესებისათვის.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები (კლიენტების ფაილების გადაწერა, კოპიუტერის სახლში წაღება) იმ მოცემულობის ფონზე, რომ აღნიშნული აპელანტის მიერ განხორციელდა მისი მეუღლის მიერ კონკურენტი იურიდიული კომპანიის დაფუძნების შემდგომ დღეებში კომპანიისათვის («დ.») ქმნიდა აპელანტის მხრიდან კომპანიის ინტერესების საზიანოდ, კონკურენტ კომპანიის ინტერესებში მოქმედების დასაბუთებულ ვარაუდს, რამაც განაპირობა ს. ფ-ესთან ხელშეკრულების მოშლა, და აღნიშნული ვერ იქნებოდა განხილული აპელანტის მიმართ რაიმე სახის დისკრიმინაციად. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ აპელანტის მოსაზრება მისი დისკრიმინაციული ნიშნით გათავისუფლების შესახებ, კერძოდ, იმის თაობაზე, რომ სამსახურიდან დათხოვის რეალურ მიზეზს წარმოადგენდა აპელანტის ქორწინება ნ. ღ-ესთან, დაუსაბუთებელი იყო და საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, საყურადღებო იყო ის გარემოება, რომ აპელანტის მიერ 2009 წლის 11 დეკემბერს მოხდა კონკურენტი იურიდიული ფირმის დარეგისტრირება შრომითი ხელშეკრულების 2.6 პუნქტის აკრძალვის უგულებელყოფით, რაც ს. ფ-ის მხრიდან გათავისუფლების შემდგომ დადასტურდა, თუმცა სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ აპელანტის იმ პოზიციის საპირისპირო მტკიცებულებას წარმოადგენდა, რომლის თანახმადაც ობიექტურად არ არსებობდა მისი სამსახურიდან გათავისუფლების საფუძველი ღ-ესთან ქორწინების გარდა.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება მოპასუხის მიერ ევროპის სოციალური ქარტიის მე-4 მუხლის მე-4 პუნქტის დარღვევის თაობაზე და მიუთითა, რომ მოცემული მუხლის შესაბამისად, შრომის სამართლიანი ანაზღაურების მიღების უფლების ეფექტური განხორციელების მიზნით მხარეები ვალდებულებას იღებენ აღიარონ თითოეული მუშაკის მიერ დასაქმების შეწყვეტის შესახებ შეტყობინების წინასწარი მიღების უფლება.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, შეტყობინების წინასწარი მიღების უფლება ემსახურება და უკავშირდება შრომის სამართლიანი ანაზღაურების მიღების უფლებას, რაც მოქმედი შრომის კოდექსის ფარგლებში ხორციელდება შრომითი ხელშეკრულების მოშლის ფარგლებში დასაქმებულისათვის არანაკლებ 1 თვის შრომის ანაზღაურების გადახდით. ამდენად, წინასწარი შეტყობინების არარსებობა შრომითი ხელშეკრულების მოშლის ბრაძანების გაბათილებისა და დასაქმებულის სამსახურში აღდგენის საფუძველი ვერ გახდება. შესაბამისად, პირველი ინსტანციის საამართლოს დასკვნა შრომითი ხელშეკრულების მოშლის ბათილად ცნობის თაობაზე სარჩელის მოთხოვნის უსაფუძვლობის შესახებ მართებული იყო და არ არსებობდა მისი გაუქმების სამართლებრივი და ფაქტობრივი საფუძველი. აქედან გამომდინარე, არ არსებობა იძულებითი განაცდურის სახით მიყენებული ზიანი ანაზღაურების მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველიც, ვინაიდან აღნიშნული მოთხოვნის დაკმაყოფილება დამოკიდებული იყო შრომითი ხელშეკრულების მოშლის ბათილად აღიარებასა და სამუშაოზე აღდგენის მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე.

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ აპელანტის მიერ გამოუყენებელი შვებულება შეადგენდა 1 დღეს, ხოლო კომპანიის მიერ აპელანტისათვის გადახდილ იქნა 2009 წლის დეკემბრის თვის ხელფასი 31 დეკემბრის ჩათვლით, რაც მოიცავდა შვებულების 1 დღის კომპენსაციის თანხასაც, რის გამოც გამოუყენებელი შვებულების 4 დღის ანაზღაურებისა და დაყოვნებულ თანხაზე 0.07%-ის ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე დარიცხვის თაობაზე სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნა დაუსაბუთებელი იყო და არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა აპელანტის მიმართ დისკრიმინაციული, შეურაცხმყოფელი და უკანონო მოქმედებების განხორციელების შედეგად მძიმე ფსიქოლოგიური სტრესისა და მორალური ზიანის მიყენების ფაქტობრივი გარემოებები. შესაბამისად, პირველი ინსტანციის საამართლოს დასკვნა მორალური ზიანის ანაზღაურებისა და ბოდიშის მოხდის შესახებ მოთხოვნების დაკმაყოფილებაზე დაუსაბუთებლობის გამო უარის თქმის თაობაზე კანონიერი იყო და ამ ნაწილშიც არ არსებობდა სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძველი.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება მოპასუხის მიერ სამსახურიდან მოსარჩელის დისკრიმინაციული ნიშნით გათავისუფლების შესახებ და აღნიშნა, რომ ასეთი დისკრიმინაციის აკრძალვის არსი მდგომარეობს იმაში, რომ დაუშვებელია ადამიანის დისკრიმინაცია მისი (რეგისტრირებულ) ქორწინებაში ყოფნის ან არყოფნის მიზეზით. მოცემულ შემთხვევაში არ დადგენილა აპელანტის მის მეუღლესთან დაკავშირებული მოვლენებიდან გამომდინარე სამსახურიდან გათავისუფლების ფაქტი, ამასთან, ასეთის არსებობის შემთხვევაშიც, ზემოაღნიშნული მოსაზრებების გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ ეს გარემოება ვერ ჩაითვლებოდა დისკრიმინაციად ოჯახური მდგომარეობის გამო.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება მასთან შრომითი ხელშეკრულების არუფლებამოსილი პირის მიერ მოშლის თაობაზე და აღნიშნა, რომ აპელანტის მიერ მითითებული «მეწარმეთა შესახებ» საქართველოს კანონის 9.1 და 9.2 მუხლები, აგრეთვე, კომპანიის წესდების 7.2 და 6.1 პუნქტები არ აწესებს აკრძალვას და არ გამორიცხავს კომპლემენტარი პარტნიორისათვის მესამე პირზე საზოგადოების მართვის ამა თუ იმ უფლებამოსილების გადაცემის (გადანდობის) შესაძლებლობას. განსახილველ შემთხვევაში, საქმის მასალებით დგინდებოდა, რომ თ. ჯ-ი 2009 წლის 28 დეკემბერს მოქმედებდა საზოგადოების კომპლემენტარი პარტნიორის მიერ მინიჭებული შესაბამისი უფლებმოსილებით და გააჩნდა აპელანტთან შრომითი ხელშეკრულების მოშლის კომპეტენცია. ამდენად, სააპლაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ აპელანტის პოზიცია შრომითი ხელშეკრულების მოშლისას უფლებამოსილი პირის ნების გამოვლენის არარსებობასთან დაკავშირებით, უსაფუძვლო იყო და ვერ იქნებოდა გაზიარებული.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ არ არსებობდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების და სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძველი (ტომი II, ს.ფ. 141-160).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ს. ფ-ემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გაჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

კასატორის მოთხოვნა მოტივირებულია შემდეგი ძირითადი არგუმენტებით:

სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად იქნა ცნობილი უმნიშვნელოვანესი ფაქტობრივი გარემოება, კერძოდ ის, რომ 2009 წლის 25 დეკემბერს კომპანიაში (კ.ს „დ.“) თათბირი გამართა საზოგადოების კომპლემენტარმა პარტნიორმა კ. ლ-რ-მა, სადაც მიწვეულ იქნა კომპანიის ყველა თანამშრომელი და არ იქნა მიწვეული ს. ფ-ე, რაც გახდა დისკრიმინაციასთან დაკავშირებული სარჩელის მოთხოვნის ერთ-ერთი ძირითადი საფუძველი. მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ცნო კასატორის მიმართ განხორციელებული დისკრიმინაციული ქმედების ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი კომპონენტი – სხვა თანამშრომლებთან შედარებით განსხვავებული, არათანაბარი მოპყრობა. მითითებული თათბირის შესახებ მოწვევა თანამშრომლებს მიეწოდათ წინასწარ. კასატორის განმარტებით, მოწინააღმდეგე მხარემ შეგნებულად არ მიიწვია იგი თათბირზე, რითაც ჩააყენა არათანაბარ მდგომარეობაში სხვა თანამშრომლებთან შედარებით. აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოება სხვა არაფერია, თუ არა დასაქმებულის მიმართ განხორციელებული დისკრიმინაციული და არათანაბარი მოპყრობის გამომხატველი კლასიკური შემთხვევა. სააპელაციო სასამართლომ საერთოდ არ შეაფასა დადგენილი ფაქტობრვი გარემოება და დისკრიმინაციის ფაქტი უარყო ისე, რომ საერთოდ არ გაითვალისწინა მის მიერვე აღიარებული და დადგენილი უმნიშვნელოვანესი ფაქტობრივი გარემოება. სასამართლომ, ერთის მხრივ, დადგენილად ცნო სხვა თანამშრომლებთან შედარებით განსხვავებული მოპყრობა და მეორეს მხრივ, უარყო დისკრიმინაციის არსებობა. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს განჩინება არის იურიდიულად დაუსაბუთებელი. ნ. ღ-ესთან კასატორის ქორწინების არარსებობის პირობებში, რომელსაც პირადი უთანხმოება და კონფლიქტი ჰქონდა დამსაქმებელთან, კასატორს მიიწვევდნენ 2009 წლის 25 დეკემბრის თათბირზე და, რასაკვირველია, არ მოხდებოდა მისი გათავისუფლება სამსახურიდან. რეალურად ამ შემთხვევაში სასამართლო თვითონვე აღიარებს, რომ სწორედ კასატორის მეუღლესთან (ანუ დისკრიმინაციის ნიშანი ოჯახური მდგომარეობა) დაკავშირებულმა გარემოებებმა განაპირობა დამსაქმებლის მხრიდან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა, თუმცა სააპელაციო სასამართლომ მაინც უარყო დისკრიმინაცია, რასაც არ დაუდო არავითარი იურიდიული საფუძველი;

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლო სრულიად დაუსაბუთებელ და გაუგებარ შეფასებას აძლევს მის მიერ დადგენილ კიდევ ერთ უმნიშვნელოვანეს გარემოებას. კერძოდ, გასაჩივრებულ განჩინებაში აღნიშნულია, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდება ფაქტობრივი გარემოებები იმის თაობაზე, რომ აპელანტის მიერ ხორციელდებოდა კოლეგების დოკუმენტების გადაწერა, მოპოვება, მეუღლისათვის კლიენტებთან დაკავშირებული ინფორმაციის გადაცემის, კომპანიის კუთვნილი სტანდარტული დოკუმენტების მიწოდების მიზნით, ნ. ღ-ის მიერ კომპანიის კლიენტების გადაბირებისა და კომპანიისათვის კონკურენციის გაწევის მიზნით, რაც სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით უდავოდ განიხილებოდა შრომითი ხელშეკრულების დარღვევად. ამდენად, სააპელაციო სასამართლო ყოფილ დასაქმებულს ვალდებულების დარღვევად უთვლის იმ ფაქტებს, რომლებიც არ არის დადასტურებული თავად სასამართლოს მიერ. ყოველივე ეს, ვერანაირად ვერ ჩაითვლება დასაბუთებულ მსჯელობად შრომითი ხელშეკრულების კანონიერად მოშლის თაობაზე;

წარმოდგენილი საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის იმდენად, რამდენადაც განსახილველი დავა წარმოადგენს ქართული შრომის სამართლის ისტორიაში პირველ პრეცედენტს, რომელიც შეეხება ოჯახური ნიშნით დისკრიმინაციის საკითხს. კასატორი განმარტავს, რომ 2006 წელს მიღებულმა ახალმა შრომის კოდექსმა შემოგვთავაზა შრომითი დისკრიმინაციის ინსტიტუტის რეგულირება, რომელიც წარმოადგენს სიახლეს ქართულ შრომის სამართალში. შესაბამისად, უზენაესი სასამართლოს მიერ შრომით ურთიერთობაში ოჯახური ნიშნით განხორციელებული დისკრიმინაციის ინსტიტუტის განმარტების საკითხი წარმოადგენს უმნიშვნელოპვანეს ფაქტორს სამართლის გავითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის;

კასატორს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება არის სრულიად მცდარი, უკანონო და უნდა გაუქმდეს, ვინაიდან თბილისის სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა საქართველოს შრომის კოდექსის მე-2 მუხლის მე-3 ნაწილი, 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტი და ამავე კოდექსის 38-ე მუხლი და არ გამოიყენა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ერთგვაროვანი პრაქტიკა, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი, ევროპის სოციალური ქარტია;

კასატორი განმარტავს, რომ გამოუყენებელი შვებულების საკითხთან დაკავშირებით თბილისის სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა შრომის საერთაშორისო ორგანიზაციის 52-ე კონვენცია «ყოველწლიური ფასიანი შვებულების შესახებ“. ამასთან, სასამართლომ არასწორად განმარტა შრომის კოდექსის ის მუხლები, რომლებიც არეგულირებს დასაქმებულის შვებულების უფლებას, და რაც მეტად მნიშვნელოვნია, სასამართლომ საერთოდ არ გაითვალისწინა და არ იმსჯელა მხარეებს შორის გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულების 6.2 მუხლზე, რომლის მიხედვით, მუშაკი უფლებამოსილია პოლიტიკის თანახმად მიიღოს ანაზღაურება ნებისმიერ გამოუყენებელ ვადაგაუსვლელ შვებულებაზე. 52-ე კონვენციის მე-6 მუხლის მიხედვით, პირი, რომელიც გათავისუფლებულია დამსაქმებლის მიზეზით, მაგრამ ვიდრე იგი გამოიყენებდა კუთვნილ შვებულებას, შვებულების ყოველი დღისათვის ამ კონვენციის შესაბამისად იღებს მე-3 მუხლით გათვალისწინებულ ანაზღაურებას. სააპელაციო სასამართლომ მტკიცებულებად არ მიიჩნია მოწმის სახით დაკითხული იმ პირის ჩვენება, რომელიც მოწინააღმდეგე კომპანიაში, როგორც კადრების სამსახურის მენეჯერი, უშუალოდ იყო პასუხისმგებელი მსგავსი საკითხების კონტროლსა და ზედამხედველობაზე. კასატორის განმარტებით, მოწმე ნ. ს-ის ერთ-ერთი უმთავრესი ფუნქცია კომპანიაში მდგომარეობს იმაში, რომ ის პირადად აკონტროლებს თანამშრომელთა შვებულებას, იბარებს განმცხადებებს შვებულების მოთხოვნის თაობაზე, ატყობინებს თანამშრომლებს დამტკიცებული შვებულების შესახებ, ისევე როგორც უზრუნველყოფს შესაბამისი საშვებულებო მონაცემთა ბაზის მუდმივ განახლებასა და სისწორეს. კასატორი განმარტავს, რომ შრომის კოდექსის 34-ე მუხლის მიხედვით, შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტისას დამსაქმებელი ვალდებულია დასაქმებულთან მოახდინოს საბოლოო ანგარიშსწორება არაუგვიანეს 7 კალენდარული დღისა. მოწინააღმდეგე მხარე შვებულების ნაწილშიც ვალდებული იყო მოეხდინა საბოლოო ანგარიშსწორება. სამოქალაქო კოდექსის მე-400 მუხლის თანახმად, მოვალის მიერ ვალდებულების შესრულების ვადის გადაცილებად ითვლება, თუ შესრულებისათვის დადგენილ დროში ვალდებულება არ შესრულდება. შრომის კოდექსის 31-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, დამსაქმებელი ვალდებულია ნებისმიერი ანაზღაურების თუ ანგარიშსწორების დაყოვნების ყოველი დღისათვის გადაუხადოს დასაქმებულს დაყოვნებული თანხის 0.07 პროცენტი. მოწინააღმდეგე კომპანიის მხრიდან გადაუხდელ, დაყოვნებულ თანხას შეადგენს 434.18 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარში. დაყოვნებულ თანხაზე 0.07 პროცენტის დარიცხვა ვრცელდება 2010 წლის 5 იანვრიდან სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის თარიღამდე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 13 ოქტომბრის განჩინებით ს. ფ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ს. ფ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ს. ფ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ ს. ფ-ეს დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% _ 210 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.