ას-1304-1324-2011 24 ნოემბერი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, მაია სულხანიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – თ. დ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე _ ც. მ-ე

დავის საგანი – თანხის დაბრუნება

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 10 ივნისის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ც. მ-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში თ. დ-ის მიმართ და მოითხოვა მოპასუხისათვის მის სასარგებლოდ 7960 აშშ დოლარისა და 2338,35 ლარის დაკისრება შემდეგი საფუძვლებით:

მოსარჩელის განმარტებით, 2007 წელს თ. დ-ის თხოვნით, სს “... ბანკიდან” გამოიტანა სესხი 12 600 აშშ დოლარი, რომელიც თავის მხრივ სესხის სახით გადასცა მოპასუხეს მიწის ნაკვეთის შესაძენად. თ. დ-ემ აიღო ვალდებულება დაეფარა როგორც სესხის ძირი თანხა, ასევე ბანკისთვის გადასახდელი პროცენტი, რაც არ შეასრულა. რადგან სესხი აღებულია ც. მ-ის სახელით ბანკი თ. დ-ის გადასახდელ თანხებს აჭრის, რის გამოც ადგება ზიანი. თ. დ-ე ვალდებულია აუნაზღაუროს 7960 აშშ დოლარი და 2338,35 ლარი.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ 1) საქმეზე წარმოდგენილი არც ერთი მტკიცებულებით არ დასტურდება, რომ სესხი აიღო ც. მ-ისგან; 2) 2009 წლის 2 მარტის გასაუბრების ოქმით არ დასტურდება, რომ თ. დ-ემ სრულად აღიარა დავალიანება და იკისრა მისი მთლიანად გადახდის ვალდებულება; 3) ც. მ-ის მიერ აღებული 12 600 აშშ დოლარიდან პირადად გამოიყენა მხოლოდ ნახევარი 6 300 აშშ დოლარი. მეორე ნაწილი კი, გამოიყენა ც. მ-ემ, რომელმაც შეიძინა მიწის ნაკვეთი; 4) 2007 წლის თებერვლიდან 2010 წლის თებერვლამდე 3 წლის განმავლობაში ყოველთვიურად უხდიდა ბანკს თანხას. შესაბამისად, 3 წლის განმავლობაში სრულად დაფარა გამოყენებული თანხის ნაწილი და სარგებელი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოელგიის 2010 წლის 17 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ც. მ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა. თ. დ-ეს ც. მ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 7960 აშშ დოლარის გადახდა და ზიანის სახით 2338,35 ლარის ანაზღაურება.

საქალაქო სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა თ. დ-ემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 10 ივნისის განჩინებით თ. დ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ საქმეზე დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2007 წლის 15 იანვარს სს “... ბანკსა” და ც. მ-ეს შორის გაფორმდა საბანკო მომსახურების შესახებ ¹502550 ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზე, ც. მ-ეზე გაიცა კრედიტი 12 600 აშშ დოლარი, 72 თვის ვადით, წლიური 17% სარგებლით (ს.ფ 150-165);

2006 წლის 29 დეკემბერს უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე თ. დ-ემ შეიძინა 12 600 აშშ დოლარად 600 კვ.მ მიწის ნაკვეთი სოფელ დიღომში (ს.ფ 95-100);

პალატამ დადგენილად მიიჩნია ასევე, რომ თ. დ-ემ ც. მ-ესთან ერთად იგივე გამყიდვლისაგან, 2006 წლის 29 დეკემბერს, უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, შეიძინა 12 600 აშშ დოლარად 600 კვ.მ მიწის ნაკვეთი სოფელ დიღომში;

თ. დ-ეს ც. მ-ემ სესხის სახით გადასცა მის მიერ ბანკიდან გამოტანილი 6300 აშშ დოლარი. ასევე, არ დაობენ მხარეები, რომ აღნიშნული თანხისა და სარგებლის დაბრუნება უნდა განეხორციელებინა თ. დ-ეს ბანკის გარფიკით დადგენილი წესით თანხის პირდაპირ ბანკში შეტანით.

თ. დ-ე 2007 წლის იანვრიდან იხდიდა ც. მ-ის მიერ ბანკიდან გამოტანილი სესხის 12 600 აშშ დოლარის დასაფარ თანხას, ბანკის მიერ დადგენილი გრაფიკის მიხედვით ყოველთვიური 280 აშშ დოლარის ოდენობით.

მხარეთა განმარტებებით, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ბანკიდან გამოტანილი თანხის ნახევარი, 6300 აშშ დოლარი, ც. მ-ეს თ. დ-ისთვის არ გადაუცია. თავად მოსარჩელის მითითებით, გამოტანილი თანხის მხოლოდ ნახევარი (6300 აშშ დოლარი) გადასცა თ. დ-ეს, რაც მას ესაჭიროებოდა მიწის ნაკვეთის შესაძენად. (ს.ფ. 139, მხარის განმარტება, სააპელაციო სასამართლოს სხდომის ოქმი);

პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მიერ მითითებულ გარემოებას მასზე, რომ ბანკიდან გამოტანილი თანხის ნახევრით (6300 აშშ დოლარი) ც. მ-ემ გაისტუმრა მიწის ნაკვეთის შესაძენად თ. დ-ის მიერ აღებული ვალი. აღნიშნული გარემოების დადგენისას, პალატამ გარდა მოსარჩელის განმარტებისა, შეაფასა საქმეში წარმოდგენილი გასაუბრების ოქმი და მოწმის ჩვენება. გასაუბრების ოქმის მიხედვით, თ. დ-ე ადასტურებდა, რომ მისი ბავშვობის მეგობრის ც. მ-ის მიერ ბანკიდან გამოტანილი სესხი მოხმარდა მის მიერ მიწის ნაკვეთის შეძენას, ბანკის გრაფიკით დადგენილ თანხას სისტემატურად იხდიდა და კვლავაც განაგრძობს გადახდას. აღნიშნული ოქმი შედგა 2009 წლის მარტში, რა დროსაც თ. დ-ეს სადავოდ არ გაუხდია ც. მ-ის მიერ ბანკიდან გამოტანილი თანხის სრულად მისი ინტერესებისთვის გამოყენების ფაქტი, არ მიუთითებია, რომ გადახდას გააგრძელებს მხოლოდ 2010 წლის იანვრამდე (კრედიტის აღებიდან სამი წელი). გარდა მოსარჩელის განმარტებისა, საქმეში არ იყო წარმოდგენილი არავითარი მტკიცებულება იმისა, რომ მხარეთა შორის არსებობდა შეთანხმება კრედიტის პირველი სამწლიანი ვალდებულების მოპასუხის, ხოლო მეორე სამწლიანის _ მოსარჩელის მიერ დაფარვის თაობაზე. მოპასუხის აღნიშნული განმარტების საწინააღმდეგოდ, გასაუბრების ოქმისა და მოწმედ დაკითხული ინსპექტორ-გამომძიებელის ჩვენების მიხედვით, თ. დ-ე გასაუბრებისას გაეცნო ც. მ-ის განცხადებას და განმარტა, რომ იმ თანხის სარგებელს იხდიდა, რაც განცხადებაში იყო მითითებული (დადგენილია, რომ იხდიდა 280 აშშ დოლარს, 12600 აშშ დოლარის სესხის და სარგებლის დაფარვის მიზნით) და კვლავ გადაიხდიდა, ასევე დაადასტურა, რომ ც. მ-ემ მას გამოუტანა სესხი, რომლის დაფარვაც ვერ შეძლო გრაფიკის დაცვით სამსახურებრივი პრობლემების გამო (ს.ფ.113-114).

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სესხის გადახდის ვადის დაგვიანების გამო, ბანკის მიერ მოსარჩელის ანგარიშიდან ჩამოჭრილ იქნა თანხა, რის გამოც მოსარჩელეს წარმოეშვა დავალიანება ოვერდრაფტის ძირი თანხის 1845 ლარის და სარგებლის სახით 493 ლარის ოდენობით. აღნიშნული გარემოება აპელანტს სადავოდ არ გაუხდია.

სააპელაციო პალატამ არ იზიარებს აპელანტის მოსაზრება მასზე, რომ მის მიერ ზიანის სახით ანაზღაურებელი უნდა იყოს მხოლოდ მის მიერ აღირებული თანხის 1800 აშშ დოლარის გადახდის დაგვიანებით მოსარჩელისთვის მიყენებული ზიანი და მიიჩნია, რომ ც. მ-ის მიერ მოსარჩელის ვალების გასტუმრებისთვის გაწეული ხარჯის, მათ შორის მიყენებული ზიანის ანაზღაურებაც სრულად უნდა დაეკისრებოდა მოპასუხეს.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 623-ე და 625-ე მუხლებზე და იმ დადგენილი გარემოების გათვალისწინებით, რომ თ. დ-ეს ც. მ-ემ სესხის სახით გადასცა მის მიერ ბანკიდან გამოტანილი 6300 აშშ დოლარი და აღნიშნული თანხისა და სარგებლის დაბრუნება უნდა განეხორციელებინა თ. დ-ეს ბანკის გრაფიკით დადგენილი წესით თანხის პირდაპირ ბანკში შეტანით, მიიჩნია, რომ თ. დ-ის მიერ გადახდილი თანხით ნაწილობრივ იქნა შესრულებული ც. მ-ის მიმართ არსებული სასესხო ვალდებულება და აღნიშნული ურთიერთობიდან გამომდინარე, გადასახდელი დარჩა 1800 აშშ დოლარი. ამასთან, ვალდებულების შესრულების ვადის გადაცილების გამო, თ. დ-ეს მიადგა ზიანი, რაც გამოიხატა ოვერდრაფტის ანგარიშიდან თანხის ჩამოჭრით, რამაც წარმოშვა დავალიანება ბანკის მიმართ ოვერდრაფტის ძირი თანხის 1845 ლარის და სარგებლის სახით 493 ლარის ოდენობით.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 986-ე მუხლზე თანახმად, და იმ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოების გათვალისწინებით, რომ თ. დ-ე 2007 წლის იანვრიდან იხდიდა ც. მ-ის მიერ ბანკიდან გამოტანილი სესხის 12 600 აშშ დოლარის დასაფარ თანხას, ბანკის მიერ დადგენილი გრაფიკის მიხედვით ყოველთვიური 280 აშშ დოლარის ოდენობით, მიიჩნია, რომ ც. მ-ემ, ბანკიდან კრედიტის სახით გამოტანილი თანხით შეგნებულად გაისტუმრა რა თ. დ-ის ვალი, მან გაისტუმრა ვალის და ვალის გასტუმრების მიზნით გაწეული ხარჯების (ბანკისთვის სესხზე გადასახდელი სარგებლის) მოთხოვნის უფლება მოპასუხის მიმართ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 10 ივნისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა თ. დ-ემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა იმ საფუძვლით, რომ გადაწყვეტილების გამოტანისას არასწორად დაადგინა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები და ამასთან, ზიანის ანაზრაურების მოთხოვნით აღძრრული სარჩელი სასამართლომ თავისი ინიციატივით გადააკეთა სხვა საფუძვლით აღძრულ სარჩელად და დააკმაყოფილა იგი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 26 ოქტომბრის განჩინებით თ. დ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ თ. დ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას თ. დ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (506 ლარი) 70% _ 354.2 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. თ. დ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორს დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (506 ლარი) 70% _ 354.2 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.