ას-1327-1347-2011 24 ნოემბერი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, მაია სულხანიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – შპს «გ. ბ-ი»

მოწინააღმდეგე მხარე _ იბა «დ»

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 26 ივლისის განჩინება

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით იბა «დ»-ის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა და შპს «გ. ბ-ის» შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

იბა «დ»-მ სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს «გ. ბ-ის» მიმართ და მოითხოვა მოპასუხისათვის, მის სასარგებლოდ, ზიანის ანაზღაურების დაკისრება 100 000 ლარის ოდენობით შემდეგი საფუძვლებით:

მოსარჩელის განმარტებით, მხარეებს შორის 2009 წლის 14 ივნისს გაფორმდა წერილობითი ფორმის ხელშეკრულება ბეტონის ყიდვისა და მიწოდების შესახებ. აღნიშნული ხელშეკრულების თანახმად, მოპასუხეს მისთვის უნდა მიეწოდებინა Bბე-20 კლასის 270 მარკის 1 600მ³ ბეტონი. ხელშეკრულებით 1 მ³-ის ფასი განისაზღვრა 130 ლარის ოდენობით დღგ-ს ჩათვლით, რომლის გადახდაც უნდა მომხდარიყო როგორც ნაღდი, ისე უნაღდო ანგარიშსწორებით. იმის გამო, რომ მოპასუხემ არ შეასრულა ნაკისრი ვალდებულება და მას არ მიაწოდა შეთანხმებული მარკის ბეტონი, მოსარჩელეს მიადგა ზიანი, კერძოდ, ჩასატარებელი სამუშაოების ღირებულება განისაზღვრება 108 825 ლარით, თუმცა იგი ითხოვს 100 000 ლარის ანაზღაურებას.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და აღნიშნა, რომ მის მიერ კეთილსინდისიერად იქნა შესრულებული ხელშეკრულებით ნაკისრი სამუშაოები. ამასთან, თავის მხრივ შპს «გ. ბ-მა» შეგებებული სარჩელი აღძრა მოსარჩელის წინააღდეგ და განმარტა, რომ მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაოს შესრულების დაწყებამდე მან მიმართა ბეტონის რეცეპტურის დადგენის მიზნით შესაბამის ლაბორატორიას, საიდანაც მიღებული რეცეპტის შესაბამისად, დამზადდა ბე- 20 მარკის ბეტონი და განხორციელდა მიწოდება. მიწოდების შემდეგ მან აიღო ბეტონის სინჯები და შპს “ბ-ოს” ლაბორატორიაში განხორციელდა ბეტონის მარკის ორი მეთოდით შემოწმება, რამაც დაადასტურა, რომ მიწოდებული ბეტონი შეესაბამებოდა ბე-20 კლასს, რის მიუხედავადაც, იბა «დ»-მ უარი განუცხადა შესაბამისი თანხის, 88 000 ლარის ანაზღაურებაზე.

იბა «დ»-მ შეგებებული სარჩელი არ ცნო და აღნიშნა, რომ, რამდენდაც მოსარჩელემ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულება კეთილსინდისიერად არ შეასრულა, ამიტომაც, მათ შორის არ შედგა მიღება-ჩაბარების აქტი, რაც ხელშეკრულების თანახმად, უნდა განხორციელებულიყო სამუშაოს სრული მოცულობის შესრულების შემედეგ, რის შემდეგაც განხორციელდებოდა საბოლოო ანგარიშსწორება. მისი განმარტებით, იგი არ ეთანხმება შპს “გ. ბ-ის” მიერ წარმოდგენილი ლაბორატორიული შემადგენლობის ანგარიშებს, რამდენადაც ისინი არ არის ხელმოწერილი, არ არის მასზე ასახული ლაბორატორიის ბეჭედი, ვერ დასტურდება, რომ მან სწორედ დასახელებული რეცეპტურით დაამზადა ბეტონი, ასევე არ ირკვევა, ნამდვილად დასახელებული რეცეპტით დამზადებული ბეტონის მიწოდება მოხდა თუ არა. ამასთან, მისი განმარტებით, მხარის მიერ წარმოდგენილი არც ერთი შემოწმების აქტი არ ასახავს რეალურ სურათს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 28 თებერვლის გადაწყვეტილებით იბა «დ»-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა. მოპასუხე შპს “გ. ბ-”-ს მოსარჩელის ი.ბ.ა. “დ”-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 100 000 ლარის გადახდა, შპს “გ. ბ-”-ს ი.ბ.ა. “დ”-ის სასარგებლოდ დაეკისრა ამ უკანასკნელის მიერ სახელმწიფო ბიუჯეტში გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის სანაცვლოდ 3 000 ლარის გადახდა; შპს “გ. ბ-ი”-ს შეგებებული სარჩელი მოპასუხე ი.ბ.ა. “დ”-ის მიმართ არ დაკმაყოფილდა, შპს “გ. ბ-”-ს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისრა სახელმწიფო ბაჟის გადახდა 1 640 ლარის ოდენობით, რომლის გადახდაც გადავადებულ იქნა სასამართლოს 2010 წლის 20 აპრილის განჩინებით.

საქალაქო სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს «გ. ბ-მა», მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით იბა «დ»-ის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა და შპს «გ. ბ-ის» შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 26 ივლისის განჩინებით შპს «გ. ბ-ის» სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო საჩივრის ის არგუმენტი, რომ ექსპერტიზის მიერ აღებული 9 კერნიდან 3-ში აღმოჩნდა Bბე-20 კლასის 250 მარკის ბეტონი, ხოლო დანარჩენ 6-ში – არა და ეს გარემოება ადასტურებდა, რომ შესაძლოა დარღვეული ყოფილიყო ჩასხმის ტექნოლოგია, ბეტონს დაემატა წყალი, განხორციელდა არასაკმარისი ვიბრირება და ა.შ., სააპელაციო სასამართლომ დაუსაბუთებლად მიიჩნია.

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა და განმარტა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 394-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება. ზიანის ანაზღაურებასას მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის გადანაწილება ხდება შემდეგნაირად – კრედიტორმა უნდა დაასაბუთოს ზიანის არსებობა (მათ შორის მისი ოდენობა) და მიზეზ-შედეგობრივი კავშირი დამდგარ შედეგს (ზიანსა) და ზიანის მიმყენებლის ქმედებას შორის. ხოლო ამის შემდეგ კი მოვალემ უნდა დაადასტუროს მის ქმედებში მართლწინააღმდეგობისა და ბრალეულობის არარსებობა.

მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელემ, ამხანაგობა «დ»-მ წარმოადგინა სსიპ «ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს» 2010 წლის 15 იანვრის ¹7471/04/18 დასკვნა, სადაც აღნიშნულია, რომ «ინდივიდუალური ბინათმშნებლობის ამხანაგობა «დ»-ის საძირკველში ჩასხმული ბეტონი არ შეესაბამება ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ბეტონის კლასს (მარკას), რომლის მიხედვითაც ბეტონის კლასი უნდა იყოს Bბე-20 (MM-250)”. სასამართლოს მიერ დანიშნული ექსპერტიზის - სსიპ «ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს» 2010 წლის 16 ივლისის ¹84432/03/1 დასკვნით «საქმეში არსებული სსიპ კირიაკ ზავრიევის სახელობის სამშენებლო მექანიკისა და სეისმომედეგობის ინსტიტუტის საშენი მასალების, კონსტრუქციებისა და ნაგებობის ტესტირების ლაბორატორიის მიერ ინდივიდუალური ბინათმშნებლობა «დ»-ის შენობის საძირკველში გამოყენებული ბეტონის ხარისხის გამოკვლევისას მიღებული მონაცემებიდან გამომდინარე საძირკვლის ფილაში გამოყენებული ბეტონის კლასი და მარკა არ შეესაბამება ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ნორმებს, რადგან სხვა და სხვა სერიის ბეტონის ნიმუშების სიმტკიცის საშუალო არითმეტიკული ანუ შესაბამისად ბეტონის კლასი და მარკა საძირკვლის ფილის სხვა და სხვა ადგილას არაერთგავროვანია და უმეტეს შემთხვევაში დაბალია ხელშეკრულებით გათვალისწინებულზე (Bბე-20 (MM-250)”. ამდენად, პალატის მოსაზრებით, მოწინააღმდეგე მხარემ (მოსარჩელემ) წარმოადგინა მტკიცებულება, რომ მოსარჩელემ ვერ მიიღო ხელშეკრულების შესაბამისი შესრულება (ანუ განიცადა ზიანი) და შპს «გ. ბ-ის» მიერ მიწოდებული ბეტონი არ შეესაბამებოდა სახელშეკრულებო მოთხოვნებს, რაც ცხადყოფდა, რომ დადგინდა მიზეზობრივი კავშირი შპს «გ. ბ-ის» ქმედებასა (შეუთანხმებელი ხარისხის ბეტონის მიწოდებასა) და დამდგარ ზიანს შორის.

პალატამ აღნიშნა, რომ ზიანის ოდენობასთან დაკავშირებით მოწინააღმდეგე მხარის (მოსარჩელის) მიერ წარმოდგენილ იქნა შპს «მ-ის» მიერ შედგენილი ლოკალური ხარჯთაღრიცხვა საძირკვლის კონსტრუქციის გაძლიერებაზე (ტ.2. ს.ფ. 103 – 108), რომლითაც ჩასატარებელ სამუშაოთა ღირებულებამ შეადგინა 108 825 ლარი. აქედან გამომდინარე, მოწინააღმდეგე მხარემ განახორციელა მისი მტკიცების საგნის ქვეშ არსებული მტკიცების ტვირთის რეალიზაცია. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, აპელანტს უნდა დაესაბუთებინა მის ქმედებაში მართლწინააღმდეგობის არარსებობა და ბრალის არარსებობა. აღნიშნულის დამადასტურებელი მტკიცებულებები კი, მან ვერ წარმოადგინა. მითითება იმაზე, რომ ექსპერტმა ზიანის შესაძლო წყაროდ აგრეთვე დაასახელა ჩასხმის ტექნოლოგიის დარღვევა, ბეტონზე წყლის დამატება, არასაკმარისი ვიბრირება, პალატის მოსაზრებით, წარმოადგენენ მხოლოდ მოსაზრებებს, რომლის დამადასტურებელი კონკრეტული მტკიცებულებები აპელანტს უნდა წარმოედგინა, იმისათვის, რომ გაექარწყლებინა იმავე ექსპერტიზის დასკვნით დადგენილი მიზეზობრივი კავშირი. აღნიშნული კი, ცხადყოფს, რომ აპელანტმა ვერ შეძლო მის მტკიცების საგანში შემავალი მტკიცების ტვირთის რეალიზაცია;

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა სააპელაციო საჩივრის დასაბუთება მასზე, რომ მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) სარჩელში განმარტავდა, რომ საჭირო იყო კონსტრუქციის შემსუბუქება, ხოლო სასამართლომ კი, დადგენილად მიიჩნია საძირკვლის გაძლიერება. პალატამ ყურადღება მიაქცია საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებებს, კერძოდ, შპს «ა-ის» წერილსა და მასზე დართულ განმარტებით ბარათს (ტ.2. ს.ფ. 96 – 102), რომლითაც ირკვეოდა, რომ ავტორთა ჯგუფის მიერ გადაანგარიშებულ იქნა მშენებარე საცხოვრებელი სახლის საძირკვლის ფილა დღევანდელი მდგომარეობით. წერილის თანახმად, «გადაანგარიშება ჩატარდა ორი ვარიანტით - 1. საძირკვლის ფილის გაძლიერება კონსტრუქციული ღონისძიებების ჩატარებით; 2. შენობის მზიდუნარიანობის გაზრდა კარკასის შემავსებლის წონის შემცირებითა და საძირკვლის ფილის გაძლიერება კონსტრუქციული ღონისძიებების ჩატარებით. მეორე ვარიანატში, შემავსებლის წონის შემცირება (პერლიტის ბლოკებით) საძირკვლის დონეზე მოსულ დატვირთვას ამცირებს 2-3%-ით, რაც დადებითად აისახება შენობის საერთო ტექნიკურ მდგომარეობაზე. ამასთან, საძირკვლის ფილის გაძლიერება პროექტში მითითებულ უბნებზე მაინც საჭიროა, ვინაიდან გაძლიერებას საჭიროებს საძირკვლის ფილის ცენტრალური უბნები, სადაც განლაგებულია რ/ბ დიაფრაგმები, ხოლო კარკასის შევსება ხდება შენობის მთელ პერიმეტრზე, ძირითადად გადაძაბული უბნიდან მოშორებით».

ზემოხსენებული მტკიცებულებებიდან გამომდინარე, პალატამ აღნიშნა, რომ ცხადი იყო მშენებარე საცხოვრებელი სახლის საძირკვლის ფილის გადაანგარიშების პირველი ვარიანტი თავისთავად მოიცავდა საძირკვლის ფილის გაძლიერებას კონსტრუქციული ღონისძიებების ჩატარებით. მეორე ვარიანტი კი, მოიცავდა შენობის მზიდუნარიანობის გაზრდას კარკასის შემავსებლის წონის შემცირებით, თუმცა ამასთან ერთად ასევე აუცილებელი იყო აგრეთვე საძირკვლის ფილის გაძლიერება კონსტრუქციული ღონისძიებების ჩატარებით. ამდენად, წარმოდგენილი მასალებით საძირკვლის ფილის გაძლიერება ყველა შემთხვევაში აუცილებლად ჩასატარებლ სამუშაოთა რიცხვს განეკუთვნებოდა. სწორედ საძირკვლის კონსტრუქციის გაძლიერებას შეეხება შპს «მ-ის» მიერ მომზადებული ლოკალური ხარჯთაღრიცხვა (ტ.2. ს.ფ. 105). აღნიშნული კი გამორიცხავდა სააპელაციო საჩივრის ამ არგუმენტის დასაბუთებას.

აპელანტის მიერ სამართლებრივ უსწორობად მოყვანილი მოსაზრება მასზე, რომ გარიგების დადება მოხდა არსებითი შეცდომის საფუძველზე და რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 645-ე მუხლი და 643-ე მუხლი, რადგან ეს მუხლები უფლებას აძლევდა შემკვეთს მოეთხოვა უკვე გაწეული და არა გასაწევი ხარჯის ანაზღაურება, ხოლო 645-ე მუხლით კი «შემკვეთს უფლება ჰქონდა მხოლოდ იმ თანხით შეემცირებინა საზღაური, რა თანხითაც ნაკლი ამცირებდა ნაკეთობის ღირებულებას, მით უფრო რომ მოწინააღმდეგე მხარის (მოსარჩელის) მიერ წარმოდგენილი ყოფილა არარეალური ხარჯთაღრიცხვა», სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა და აღნიშნა, რომ ის გარემოება, რომ აპელანტის განმარტებით, ბუნებაში არ არსებობდა ბეB-20, 270 მარკის ბეტონი, არ ნიშნავდა, რომ ამის თაობაზე დადებული გარიგება არსებითი შეცდომის საფუძველზე განხორციელდა. ფაქტია, რომ გარიგების სულ ცოტა ერთი მხარე შპს «გ. ბ-ი» სამშენებლო საწარმოა და მას უნდა ჰქონოდა ის ცოდნა, რაც საშუალებას მისცემდა ამგვარი გარიგება არ დაედო. თუმცა ამის მიუხედავად, ზემოხსენებული ექსპერტიზის დასკვნების თანახამად, დადგინდა, რომ Bბე-20 კლასის ბეტონი მაინც არ ყოფილა მიწოდებული, ხოლო ის რომ ამგვარი კლასის ბეტონი ნამდვილად არსებობდა, ეს გარემოება სადავო არ იყო. ხელშეკრულებაში ბეტონის კლასთან შეუსაბამო, არასწორი მარკის - M 270-ის - აღნიშვნა კი არ გამორიცხავდა პასუხისმგებლობას ხელშეკრულებით გათვალისწინებულთან (20-თან) შეუსაბამო კლასის ბეტონის მიწოდების გამო. რაც შეეხება 643-ე და 645-ე მუხლებს, სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად არ გამოიყენა ისინი.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 643-ე მუხლზე და განმარტა, რომ აღნიშნული ნორმა აწესრიგებს ისეთ საგანგებო ვითარებას, როდესაც შემკვეთი თავად გაიღებს ნაკეთობის გამოსასწორებელ საზღაურს. თუმცა ეს ნორმა არ გამორიცხავს იმის შესაძლებლობას, რომ შემკვეთმა თავისი უფლების დაცვის სხვა გზა აირჩიოს და მენარდეს მიყენებული ზიანის ანაზღაურება მოსთხოვოს სამოქალაქო კოდექსის შესაბამისი ნორმების საფუძველზე და მათ შორის მოითხოვოს მის მიერ გასაწევი ხარჯი. ვინაიდან საქმის მასალებით ირკვეოდა, რომ აპელანტმა ხელშეკრულების დარღვევით ზიანი მიაყენა მოწინააღმდეგე მხარეს (მოსარჩელეს), რომელსაც დასჭირდა მთელი რიგი სამუშაოების ჩატარება მშენებლობის განსახორციელებლად, ამდენად, პალატის მოსაზრებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ სრულიად მართებულად იხელმძღვანელა სახელშეკრულებო ვალდებულებებში ზიანის ანაზღაურების მომწესრიგებელი ნორმებით - სამოქალაქო კოდექსის 394-ე, 408-ე, 409-ე და 412-ე მუხლებით.

ვინაიდან წარმოდგენილი მტკიცებულებებით ირკვეოდა, რომ მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულება 1600მ³ ბეტონის მიწოდების შესახებ შეწყვეტილი იყო, პალატის აზრით, მისი ჯეროვნად შეუსრულებლობის გამო მოწინააღმდეგე მხარეს წარმოეშვა დამატებით ხარჯი, რომლის ანაზღაურების ვალდებულებასაც ითვალისწინებს კიდეც 644-ე მუხლი.

რაც შეეხება სამოქალაქო კოდექსის 645-ე მუხლს, ამ ნორმის თანახმად, «შემკვეთს, რომელიც არც ხელშეკრულების დამატებით შესრულებას მიიღებს საამისოდ განსაზღვრული ვადის გასვლის შემდეგ და არც უარს განაცხადებს ხელშეკრულებაზე, შეუძლია იმ თანხით შეამციროს საზღაური, რა თანხითაც ნაკლი ამცირებს ნაკეთობის ღირებულებას». პალატის განმარტებით, აქ საუბარია შემკვეთის შესაძლებლობაზე, შეამციროს საზღაური იმ შემთხვევაში, თუ მხარეთა შორის სახელშეკრულებო ურთიერთობები გრძელდება, ვინაიდან ნორმა შემცირების შესაძლებლობას უკავშირებს მხარეთა შორის არსებულ მომდევნო შესრულებას, მოცემულ შემთხვევაში, მხარეთა შორის სახელშეკრულებო ურთიერთობები შეწყვეტილია, შესაბამისად, პალატამ მიიჩნია, რომ რაიმე შესრულება მათ შორის ვეღარ მოხდებოდა, რაც ცხადყოფდა, რომ არ არსებობს საფუძველი ამ ნორმის გამოყენებისათვის.

პალატის მითითებით, მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულება ნარდობასთან ერთად ნასყიდობის ელემენტებსაც შეიცავს, რაც გამომდინარეობს როგორც ხელშეკრულების მე-2 პუნქტიდან, ასევე თავად ხელშეკრულების არსიდან. იმ დადგენილი გარემოების გათვალისწინებით, რომ გამყიდველმა მიაწოდა ნაკლული ნივთი – ხელშეკრულებით განსაზღვრული კლასის შეუსაბამო ბეტონი, ასეთ შემთხვევებში, პალატის განმარტებით, სამოქალაქო კოდექსის 491-ე მუხლი ადგენს მყიდველის უფლებას ნივთის ნაკლის გამო მოშალოს ხელშეკრულება 352-ე მუხლის მიხედვით. სამოქალაქო კოდექსის 491-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად კი, გამყიდველმა უნდა აუნაზღაუროს მყიდველს გაწეული დანახარჯები. რაც დამატებით საფუძველს წარმოადგენს აპელანტზე მოწინააღმდეგე მხარის სასარგებლოდ მიყენებული ზიანის ასანაზღაურებლად თანხის დაკისრებისათვის.

პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ სააპელაციო საჩივარი არ შეიცავდა რაიმე დასაბუთებას იმასთან დაკავშირებით, თუ რაში მდგომარეობდა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების უსწორობა აპელანტის შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში, მიუხედავად იმისა, რომ აპელანტი თავის სააპელაციო მოთხოვნაში გადაწყვეტილების ამ ნაწილის გაუქმებასაც ითხოვდა.

მოწინააღმდეგე მხარის განმარტებით (იხ. 2011 წლის 14 ივნისის სხდომის ოქმი), უკვე არსებული შესრულება შეადგენდა 1100მ³ ბეტონს. ექსპერტიზის ზემოხსენებული ორი დასკვნით დგინდება, რომ ბეტონის კლასი არ შეესაბამებოდა ხელშეკრულებით შეთანხმებულს. საქმის მასალებით, კერძოდ სს «... ბანკის» 2010 წლის 17 თებერვლის წერილით (ტ.1. ს.ფ. 78) აგრეთვე დგინდება ის, რომ ბეტონის მიწოდებისათვის აპელანტს მიღებული აქვს 8188,5 ლარი და 30 000 აშშ დოლარი. აპელანტს რაიმე მტკიცებულება იმისა, თუ რას შეადგენდა მის მიერ მიწოდებული და ხელშეკრულებით გათვალისწინებული კლასის შეუსაბამო ბეტონი არ წარმოუდგენია. მისი მოთხოვნა მოწინააღმდეგე მხარეს (შეგებებულ სარჩელზე) დაეკისროს მიწოდებული ბეტონის საზღაური ხელშეკრულებით განსაზღვრული ღირებულებით 1 მ³ 130 ლარის ოდენობით, პალატის აზრით, უსაფუძვლოა, ვინაიდან აპელანტმა ვერ უზრუნველყო შეთანხმებული კლასის ბეტონის მიწოდება.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 976-ე მუხლის პირველი ნაწილის «ა» ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, «პირს, რომელმაც სხვას ვალდებულების შესასრულებლად რაიმე გადასცა, შეუძლია მოსთხოვოს ვითომ-კრედიტორს (მიმღებს) მისი უკან დაბრუნება თუ ვალდებულები გარიგების ბათილობის ან სხვა საფუძვლის გამო არ არსებობს, არ წარმოიშობა ან შეწყდა შემდგომში». მოცემულ შემთხვევაში, მხარეთა შორის ხელშეკრულება დადებისა და შეუსაბამო კლასის ბეტონის მიწოდების შემდეგ შეწყდა. მაგრამ პალატამ მაინც არ ჩათვალა, რომ რაიმე თანხა უნდა დაკისრებოდა მოწინააღმდეგ მხარეს (მოპასუხეს შეგებებულ სარჩელზე), ვინაიდან საქონლის მიმღებმა მისი ნაწილის ღირებულება გადაიხადა, აპელანტმა ვერ დაადასტურა მიწოდებული კლასის ბეტონის ღირებულება და მანვე ვერ დაადასტურა ის, რომ მიწოდებული კლასის ბეტონით მიმღები გამდიდრდა. ეს კი აუცილებელი პირობაა ხელშეკრულების შეწყვეტის შემდეგ თანხის დაკისრებისათვის. სამოქალაქო კოდექსის 979-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე მითითებით, პალატამ მიიჩნია, რომ მოწინააღმდეგე მხარე არათუ არ გამდიდრდა მიწოდებული ბეტონით, არამედ მას წარმოეშვა დამატებითი ხარჯი (მიადგა ზიანი), რის გამოც მასზე თანხის დაკისრება მოკლებული იყო სამართლებრივ დასაბუთებას.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 26 ივლისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს «გ. ბ-მა», მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით იბა «დ»-ის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა და შპს «გ. ბ-ის» შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის განმარტებით, სასამართლოს მიერ გამოყენებული მტკიცებულებების შეფასება მოკლებულია ყოველგვარ ლოგიკურობას, ფაქტობრივი გარემოებები არასწორადაა წარმოჩენილი, ხოლო სამართლებრივი დასაბუთება აბსოლუტურად გაუგებარია, ვინაიდან მხარის მოთხოვნა და სასამართლოს მიერ ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა ერთმანეთთან წინააღმდეგობაშია, სამართლებრივი შეფასება და მისგან გამომდინარე გადაწყვეტილებები ცალსახად ეწინააღმდეგება მოქმედ კანონმდებლობას.

კასატორის აზრით, მხარეთა შორის ურთიერთობა სასამართლომ შეაფასა როგორც ნარდობა, თუმცა მისი გადაწყვეტილების დასაბუთებაში არცერთი ნარდობის მარეგულირებელი ნორმა არ გამოუყენებია და მხოლოდ და მხოლოდ ზოგადი ნორმებით შემოიფარგლა.

კასატორის განმარტებით, შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა აბსოლუტურად უსაფუძვლო და დაუსაბუთებელია, ვინაიდან სსკ-ის 645-ე მუხლის თანახმად, შემკვეთს უფლება აქვს მხოლოდ იმ თანხით შეამციროს საზღაური, რა თანხითაც ნაკლი ამცირებს ნაკეთობის ღირებულებას და არა საერთოდ უარი თქვას თანხის გადახდაზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 19 ოქტომბრის განჩინებით შპს «გ. ბ-ის» საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს «გ. ბ-ის» საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას შპს «გ. ბ-ის» საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (8000 ლარი) 70% _ 5600 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს «გ. ბ-ის» საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორს დაუბრუნდეს შ. თ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (8000 ლარი) 70% _ 5600 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.