ას-1347-1365-2011 24 ნოემბერი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, მაია სულხანიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – რ. ს-ე

მოწინააღმდეგე მხარე _ გ. მ-ე, ლ. გ-ე, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ქუთაისის სარეგისტრაციო სამსახური

დავის საგანი – ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილობა, საჯარო რეესტრის გადაწყვეტილებისა და ჩანაწერის გაუქმება

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 20 ივლისის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 18 მარტის გადაწყვეტილებით რ. ს-ის სარჩელი გ. მ-ისა და ლ. გ-ეს შორის 2010 წლის 10 დეკემბერს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილობის, ასევე საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ქუთაისის სარეგისტრაციო სამსახურის გადაწყვეტილებისა და რეგისტრაციის გაუქმების შესახებ არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო.

საქალაქო სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა რ. ს-ემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 20 ივლისის განჩინებით რ. ს-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ქ. ქუთაისში, ს-ის ქ. ¹45-ში მდებარე სახლთმფლობელობის (რომელიც განთავსებულია 333 კვ.მ. დაზუსტებულ მიწის ნაკვეთზე) თანამესაკუთრეებს, 2010 წლის 25 აგვისტოს საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად წარმოადგენდნენ გ. მ-ე და რ. ს-ე (თითოეულს 1/2½წილის უფლებით) ს.ფ. 14.

2010 წლის 10 დეკემბერს შედგა უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება გ. მ-ესა და ლ. გ-ეს შორის, რომლის თანახმადაც გ. მ-ემ მის საკუთრებაში რიცხული უძრავი ქონების 1/2 ნაწილის ნახევარი მიჰყიდა ლ. გ-ეს. (ს.ფ. 21), შესაბამისად 2010 წლის 16 დეკემბრის საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად ქ. ქუთაისში ს-ის ქ. ¹45-ში მდებარე სახლთმფლობელობის მესაკუთრეები გახდნენ გ. მ-ე 1/4.½ლ. გ-ე 1/4, რ. ს-ე 2/4.

მითითებულ რეგისტრაციას წინ უსწრებდა იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ქუთაისის სარეგისტრაციო სამსახურის ¹... გადაწყვეტილება რეგისტრაციის შესახებ ლ. გ-ის განცხადების – უძრავი ნივთის მესაკუთრედ დარეგისტრირების თაობაზე.

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო სახლთმფლობელობა გაიყიდა 10000 ლარად და ნასყიდობის ფასი მყიდველ ლ. გ-ეს გადახდილი აქვს. პალატამ ასევე დადგენილ გარემოებად მიიჩნია, რომ 2010 წლის 10 დეკემბერს მხარეთა, ლ. გ-ესა და გ. მ-ეს შორის შემდგარი გარიგება ნამდვილი გარიგებაა, რომელიც სამართლებრივი შედეგების მომტანია.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ქუთაისის სარეგისტრაციო სამსახურს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მიღებითა და სადაო რეგისტრაციით კანონი არ დაურღვევია.

სააპელაციო პალატამ სამოქალაქო კოდექსის 50-ე და 56-ე მუხლებზე მითითებით, აპელანტის მოსაზრება სადავო გარიგების მოჩვენებითობის თაობაზე არ გაიზიარა და ჩათვალა, რომ აღნიშნულის დამადასტურებელი მტკიცებულებები საქმეში წარმოდგენილი არ არის.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მოჩვენებითი გარიგების დროს მხარეთა შეთანხმება მოკლებულია ნამდვილობას და იგი კანონსაწინააღმდეგო მიზნების მისაღწევად ან დასაფარავად გამოიყენება. მოვალე თითქოსდა ყიდის ქონებას, სინამდვილეში კი, არავითარი ნასყიდობა არ არის. კონკრეტულ შემთხვევაში, იმ უდავო ფაქტობრივი გარემოების გათვალისწინებით, რომ ნასყიდობის ფასი გადახდილია, პალატის მოსაზრებით, გარიგების მონაწილე სუბიექტების ნება ნამდვილია და იგი იმ სამართლებრივი შედეგების მიღწევას ისახავს მიზნად, რასაც ნასყიდობის ხელშეკრულება იწვევს.

რაც შეეხება საკითხს იმის შესახებ, იცოდა თუ არა ლ. გ-ემ ნასყიდობის გაფორმების დროისათვის ს-ესა და მ-ეს შორის არსებული დავის თაობაზე, პალატის აზრით, ამ საკითხს მხოლოდ მაშინ ექნებოდა გადამწყვეტი და არსებითი მნიშვნელობა თუ თავად გარიგება, რომელიც დაიდო მ-ესა და გ-ეს შორის ბათილ გარიგებად მიიჩნეოდა და ასეთ შემთხვევაში დავის გადაწყვეტა მთლიანად დამოკიდებული იქნებოდა მყიდველის კეთილსინდისიერების ფაქტზე.

სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, ნასყიდობის ხელშეკრულების თვალთმაქცური ხასიათის დასადასტურებლად ვერ გამოდგება ის გარემოება, რომ სადავო ქონება დავის პერიოდშია გასხვისებული. პალატამ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მითითება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 184-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე, რომლის თანახმადაც, სარჩელის სასამართლო წარმოებაში მიღების შემდეგ ,,მხარეებს არ ერთმევათ უფლება გაყიდონ ან სხვა გზით გაასხვისონ დავის საგანი ანდა დათმონ თავიანთი მოთხოვნა”.

პალატამ აღნიშნა, რომ წარდგენილი სარჩელით, მოსარჩელე გარიგების ბათილობის ერთ-ერთ საფუძვლად უპირატესი შესყიდვის უფლების დარღვევასაც მიუთითებდა, თუმცა საქმის არსებითი განხილვისას მოსარჩელის წარმომადგენლის პოზიცია აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით შეიცვალა - ,,მე უპირატეს შესყიდვაზე აღარ ვამახვილებ ყურადღებას. უბრალოდ, თავიდან მქონდა ინფორმაცია, რომ შეთანხმებული ჰქონდა თუ რომელიმე გაყიდდა ერთმანეთისათვის მიეყიდა. უპირატეს შესყიდვაზე აღარ ვამახვილებ ყურადღებას, არანაირი ინტერესი ამის შეძენისა ჩემს მხარეს არა აქვს (იხ. სხდომის ოქმი ს.ფ. 93).

უდავოდ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებაა, რომ საცხოვრებელი ფართები მოდავე მხარეებს გ. მ-ესა და რ. ს-ეს იმთავითვე გაყოფილი ჰქონდათ და იგი არასოდეს გამხდარა მხარეთა შორის დავის საგანი. რაც შეეხება თავად მიწის ნაკვეთს, რომელზედაც შენობა-ნაგებობაა განთავსებული მხარეები წარმოადგენენ 1/2 ნაწილების მესაკუთრეებს. თუმცა რეალურად 1/2 გამიჯნული მათ შორის არ ყოფილა.

სააპელაციო პალატა არ დაეთანხმა აპელანტის მოსაზრებას, საზიარო საგნის განკარგვასთან დაკავშირებით და მიუთითა, რომ არანაირი საზიარო უფლება მოდავე მხარეებს არ გააჩნდათ, ისინი ½1/2 იდეალური წილის დამოუკიდებელ მესაკუთრეებს წარმოადგენენ, ხოლო სამოქალაქო კოდექსის 959-ე მუხლის თანახმად კი “თითოეულ მოწილეს შეუძლია განკარგოს თავისი წილი”.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 489-ე მუხლზე, რომლის თანახმადაც ,,ნივთი უფლებრივად უნაკლოა, თუ მესამე პირს არ შეუძლია განაცხადოს პრეტენზია თავისი ეფლებების შესახებ”.

პალატის აზრით, კონკრეტულ შემთხვევაში გ. მ-ე არანაირად არ საჭიროებდა თავის დამოუკიდებელ საკუთრებაში არსებული ქონების წილის გასხვისებისას რ. ს-ის თანხმობას, რადგან ამ ნასყიდობით მოსარჩელის ქონების წილი არ შეცვლილა.

თავისი პოზიციის დასამტკიცებლად და იმის დასტურად, რომ ნასყიდობის საგანი საზიაროა და თანამესაკუთრე საზიარო საგნის განკარგვისას მეორე თანამესაკუთრის თანხობას საჭიროებდა, აპელანტის მიერ სააპელაციო საჩივარზე თანდართული მტკიცებულებები, როგორც დაგვიანებით წარმოდგენილი მტკიცებულებები, სააპელაციო სასამართლომ არ მიიღო და, შესაბამისად არ იმსჯელა.

რაც შეეხება სააპელაციო საჩივრის არგუმენტებს საჯარო რეესტრთან მიმართებით, პალატამ არ გაიზიარა და მიიჩნია, რომ გადაწყვეტილების მიღებისა და რეგისტრაციისას კანონის დარღვევას ადგილი არ ჰქონია. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, Aაპელანტის მიერ მითითებული აღნიშნული ნორმა 2010 წლის 15 იანვრის საქართველოს იუსტიციის მინისტრის ¹4 ბრძანებით დამტკიცებული ინსტრუქციის მე-14 მუხლის 23-ე ნაწილი, რომლის თანახმადაც ,,საერთო საკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთის ფართობის დაყოფა ან სხვაგვარად განკარგვა შესაძლებელია მხოლოდ უძრავი ნივთის ყველა მესაკუთრის თანხმობით” გულისხმობს შემთხვევას, როცა ხდება იმგვარი დაყოფა ფართობისა ან სხვაგვარად განკარგვა, რაც იწვევს რომელიმე თანამესაკუთრის წილის გაზრდას ან შემცირებას. მითითებული ნორმა არ გულისხმობს შეზღუდვას უკვე არსებული საკუთრების უფლების გასხვისებისას, რადგან საკუთრების უფლება კონსტიტუციურად დაცულია. მას იცავს საქართველოს სამოქალაქო კანონმდებლობაც ,,მესაკუთრეს შეუძლია კანონისმიერი ან სხვაგვარი სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით ... განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლის ან სხვა მესამე პირის უფლებები ... ანდა თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას”.

აპელანტის მოსაზრება მასზე, რომ საკუთრების გასხვისებით გ. მ-ემ სამოქალაქო უფლება გამოიყენა ბოროტად, რამეთუ სრულიად დაუდასტურებელია ამ გასხვისებით მეზობლის უფლების იმგვარი შელახვის ფაქტი, რაც შესაძლოა მ-ის, როგორც მესაკუთრის უფლების მბოჭავ გარემოებად იქნეს განხილული, სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა.

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ არ არსებობდა სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს დასახელებული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა რ. ს-ემ, მოითხოვა მისი მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის განმარტებით, სასამართლომ გადაყწყვეტილების მიღებისას არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლი, ასევე «საჯარო რეესტრის შესახებ» საქართველოს იუსტიციის მინისტრის ¹4 ბრძანებით 2010 წლის 15 იანვარს დამტკიცებული ინსტრუქცია, სახელდობრ, ინსტრუქციის მე-16 მუხლის მე-2 პუნქტი და არასწორად განმარტა მე-14 მუხლის 23-ე პუნქტი.

კასატორის მოსაზრებით, როგორც საქალაქო, ასევე სააპელაციო სასამართლომაც, არასწორად გაიზიარა საჯარო რეესტრის სამსახურის პოზიცია და არასწორად განმარტა ტერმინი _ «განკარგვა».

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა გარიგების ნამდვილობასთან მიმართებით მოკლებულია სამართლებრივ საფუძველს.

კასატორის აზრით, არასწორია პალატის მითითება მასზე, რომ მოდავე მხარეებს არ გააჩნიათ საზიარო უფლებები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 18 ოქტომბრის განჩინებით რ. ს-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ რ. ს-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას რ. ს-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (500 ლარი) 70% _ 350 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. რ. ს-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორს დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (500 ლარი) 70% _ 350 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.