ას-1348-1366-2011 21 ნოემბერი, 2011 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ნუნუ კვანტალიანი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ბ. ე-ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ ნ. კ-ი (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 23 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი _ ნასყიდობის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ბ. ე-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ნ. კ-ის მიმართ ნასყიდობის თანხის დარჩენილი ნაწილის _ 21840 ლარის გადახდის დავალდებულების მოთხოვნით შემდეგ გარემოებათა გამო:

მოსარჩელის განმარტებით, 2006 წლის 19 დეკემბერს ბ. ე-ის მამა ბკ. ე-მა მოპასუხეს მიჰყიდა სახლი 27000 ლარად. ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებისას მოპასუხემ გადაიხადა თანხის ნაწილი _ 3000 აშშ დოლარი, რაც, იმ დროს მოქმედი კურსის თანახმად, 5160 ლარს შეადგენდა, გადასახდელი კი დარჩა 21840 ლარი. თანხის გადაუხდელობის გამო მოსარჩელე ოჯახთან ერთად ცხოვრობდა მოპასუხის საკუთრებად რეგისტრირებულ სახლში. ბკ. ე-ი გარდაიცვალა 2009 წლის 25 მარტს. 2010 წლის ნოემბერში, ისე, რომ დარჩენილი დავალიანება არ დაუფარავს, მოპასუხემ მიმართა შინაგან საქმეთა სამინისტროს ქუთაისის საქალაქო სამმართველოს ¹2 განყოფილებას და საცხოვრებელი სახლიდან გამოასახლა ბ.ე-ი ოჯახთან ერთად.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი დასაბუთებით:

სინამდვილეს არ შეესაბამება სარჩელში მითითებული გარემოება ნასყიდობის საგნის ღირებულების სრულად გადაუხდელობის თაობაზე, მოპასუხემ მის მიერ ნაკისრი ფულადი ვალდებულება შეასრულა ჯეროვნად და გამყიდველ ბ.ე-ს მასთან რაიმე პრეტენზია არ ჰქონია, ამასთან, მიუხედავად საქმეში წარმოდგენილი სამკვიდრო მოწმობისა, მხოლოდ აღნიშნული საკმარისი არ არის იმისათვის, რომ ბ.ე-მა მოითხოვოს გარიგებით გათვალისწინებული თანხა, რადგანაც გასარკვევია, რა ქონება მიიღო მემკვიდრეობით, ამასთანავე, სამკვიდროს მიღებისას დარღვეულია სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე და 1424-ე მუხლების მოთხოვნები.

მოპასუხემ დამატებით მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლზე და განმარტა, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა დაუსაბუთებელია, არ არის წარმოდგენილი მტკიცებულებები, რომლებიც სარჩელის საფუძვლიანობას დაადასტურებს. სადავო ხელშეკრულება შესაბამისობაშია სამოქალაქო კოდექსის 316-ე, 317-ე, 319-ე, 327-ე, 328-ე 183-ე მუხლების მოთხოვნებთან, ამასთანავე მოპასუხემ მოსარჩელის მოთხოვნა მიიჩნია ხანდაზმულად თანახმად სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლისა.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 15 მარტის გადაწყვეტილებით ბ. ე-ის სარჩელი ნ. კ-ის მიმართ თანხის დაკისრების შესახებ არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 23 ივნისის განჩინებით ბ. ე-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 15 მარტის გადაწყვეტილება შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2006 წლის 19 დეკემბერს აწ გარდაცვლილ ბკ. ე-სა და ნ. კ-ს შორის ქ.ქუთაისში, წერეთლის ქ¹276/3 მდებარე უძრავ ქონებაზე (საერთო ფართი 59,97კვ.მ) გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის თანახმადაც, ნასყიდობის საგნის ღირებულება განისაზღვრა 27000 ლარად. ამავე ხელშეკრულებაში მითითებულია, რომ მყიდველმა გამყიდველს ნასყიდობის ფასი გადაუხადა ნასყიდობის ხელშეკრულების დამოწმებამდე. სასამართლომ მიუთითა მოწმეთა ჩვენებებზე, კერძოდ, ა. ხ-ის ჩვენების თანახმადაც მან ბკ. ე-ის გადმოცემით იცის, რომ ბინა გაიყიდა 3000 დოლარად. მოწმე ლ. ლ-ის ჩვენების თანახმად (რომელიც მოსარჩელის ოჯახის წევრია - რძალი), მათ ოჯახს ჭირდებოდა 3000 აშშ დოლარი, ისე არ აძლევდნენ ამ თანხას, ამიტომ სახლის გადაფორმება (გაყიდვა) 3000 დოლარად მოხდა. მანვე დაადასტურა, რომ მოდავე მხარეთა შორის რეალურადაც არსებობდა არა სესხის, არამედ ნასყიდობის ხელშეკრულება. მოწმე რუსუდან ქურციკიძის ჩვენებით, ე-ი ამბობდა, რომ: «3000 აშშ დოლარი მივიღე და ბინა აღარ არის ჩემი, სახლ-კარი აღარ მაქვსო». სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ მოწმეები მოსარჩელის ინიციატივით დაკითხული მოწმეები იყვნენ, ასევე მიუთითა ნასყიდობის ხელშეკრულებაზე და დადგენილად მიიჩნია, რომ ნასყიდობის საზღაური, რომელზედაც გარიგების მხარეები: ბ.ე-ი და ნ.კ-ი შეთანხმდნენ, მყიდველის მიერ გადახდილი იყო და, მიუხედავად იმისა, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულებაში ბინის საფასურად ჩაიწერა 27000 ლარი, რეალურად, მხარეები შეთანხმდნენ 3000 აშშ დოლარზე, რაც მყიდველის მიერ გადახდილ იქნა კიდეც ხელშეკრულების დამოწმებამდე. იმ გარემოებას, რომ ნასყიდობის თანხა მყიდველის მიერ სრულად იყო გადახდილი ის ფაქტიც ადასტურებს, რომ მოსარჩელეს 5 წლის მანძილზე სადავოდ არ გაუხდია გარიგება, მეტიც, თავად გარიგების მონაწილე ბკ. ე-ი ისე გარდაიცვალა, რომ მას არც ნასყიდობა გაუხდია სადავოდ და არც მიუღებული თანხის მოთხოვნით მიუმართავს ნ. კ-ისათვის. დარღვეული უფლების აღსადგენად მისმა უფლებამონაცვლემ 5 წლის შემდგომ სარჩელით მიმართა სასამართლოს.

დადგენილ გარემოებათა გათვალისწინებით, პალატამ ჩათვალა, რომ განსახილევლი დავა ვალდებულებითსამართლებრივია, ვინაიდან ვალდებულება ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარეობს სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 477-ე მუხლზე და აღნიშნა, რომ მხარეთა შორის წარმოშობილი დავა უძრავ ნივთთან დაკავშირებით დადებული გარიგებით ნაკისრი ვალდებულების სათანადო შესრულებას ეხება, უპირველესი მტკიცებულება, რასაც სასამართლო სარწმუნოდ მიიჩნევს და ეყრდნობა კონკრეტული დავის გადასაწყვეტად არის სწორედ ნასყიდობის ხელშეკრულება, სადაც ერთმნიშვნელოვნად არის მითითება იმის თაობაზე, რომ ნასყიდობის საზღაური გადახდილია. ხელშეკრულება შეიცავს მითითებას იმაზე, რომ ნასყიდობის საზღაურია გადახდილი და არა 27 000 ლარი. ნასყიდობის ხელშეკრულების სანოტარო ფორმა, ამ გარემოებაზე ანუ თანხის გადახდა – გადაუხდელობაზე მითითებას, როგორც სავალდებულო რეკვიზიტს, არ მოიცავს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ ჩათვალა, რომ ხელშეკრულების დამადასტურებელი ორგანოს (ნოტარიუსის) მიერ ამ ფაქტზე ხელშეკრულებაში მითითება უშუალოდ მხარეთა პოზიციების მოსმენის შემდგომ იქნა გაკეთებული, ანუ იგი დამყარებულია თანხის გადახდასთან დაკავშირებით ფაქტობრივი გარემოებების გამოკვლევაზე ნოტარიუსის მხრიდან, ასახავს რეალობას და სრულიად გამორიცხავს საწინააღმდეგო მოსაზრებას.

პალატამ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე, 102-ე მუხლებზე და განმარტა, რომ, მართალია, მოწმის ჩვენება, ზოგადად არის იმ სახის მტკიცებულება, რომლითაც შესაძლებელია დადასტურდეს ნასყიდობის თანხის გადახდა – არ გადახდის საკითხი, მაგრამ სასამართლომ ჩათვალა, რომ ამ შემთხვევაში უპირველეს მტკიცებულებად სადავო საკითხის გადასაწყვეტად ნასყიდობის ხელშეკრულებაა, სადაც ერთმნიშვნელოვნად არის მითითებული ნასყიდობის თანხა გადახდის ფაქტზე.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ბ. ე-მა, მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება, შესაბამისად, მოპასუხისათვის 21840 ლარის კასატორის სასარგებლოდ დაკისრება შემდეგი საფუძვლებით:

სასამართლომ არასწორად არ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 477-ე მუხლის მე-2 ნაწილით, რომლით რეგულირებული ურთიერთობაც ამავე მუხლის პირველ ნაწილში მოცემული პირობის დადგენის სავალდებულო წინაპირობაა. მხარეთა შორის სადავოს არ წარმოადგენს 2006 წლის 19 დეკემბერს ბკ. ე-სა და ნ. კ-ს შორის ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების ნამდვილობა, რომლის ფასიც 27000 ლარით განისაზღვრა. სასამართლომ დაადგინა, რომ ბ.ე-ს მიღებული აქვს მხოლოდ 3000 აშშ დოლარი, თუმცა არასწორად დაადგინა ის გარემოება, რომ ხელშეკრულებაში მითითებული თანხა ნასყიდობის რეალურ ფასს არ წარმოადგენს. სასამართლოს მითითებული მსჯელობა არასწორია, რადგანაც სასამართლო გასცდა დავის საგნის ფარგლებს. მოპასუხე მხოლოდ იმ გარემოებას ადასტურებდა, რომ ბ.ე-ს გადაუხადა 27000 ლარი ხელშეკრულების დამოწმებისთანავე. სასამართლომ შეფასება არ მისცა მოწმედ დაკითხული ნუნუკა მიქელაძის ჩვენებას, რომელიც ადასტურებდა მოპასუხისაგან 3000 დოლარის გადაცემის ფაქტზე დასწრებასა და ხელწერილის შედგენას და, რომ მყიდველმა ნივთი ხელშეკრულებაში მითითებულ ფასად შეიძინა, მაგრამ გადაიხადა მხოლოდ თანხის ნაწილი. შინაურული ხელწერილის შედგენისა და გარიგების დადების თარიღი ემთხვევა ერთმანეთს. სასამართლოს ასევე არ უმსჯელია იმ ფაქტზე, რომ ხელშეკრულების მითითების საწინააღმდეგოდ, შემძენს ნივთი თავისუფალ მდგომარეობაში არ გადასცემია. ნ.კ-ის საკუთრებად რეგისტრირებულ ბინაში ცხოვრობდა გამყიდველი, ხოლო ნ.კ-ი საკუთრების უფლების რეგისტრაციის გაუქმებაზე თანხმობას მხოლოდ ერთოთახიანი ბინის შეძენის შემთხვევაში აცხადებდა. კასატორმა სადავოდ მიიჩნია ასევე საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და განმარტა, რომ გასაჩივრებულ განჩინებაში არასწორადაა ასახული მოწმე ა. ჩხაიძისა და ლ. ღიბრაძის ჩვენებები, ამასთან, შეფასება არ მისცემია ნუნუ მიქელაძის ჩვენებას. დადგენილი გარემოება მხოლოდ 3000 აშშ დოლარის გადახდის თაობაზე სასამართლომ არასწორად არ ჩათვალა სარჩელის დაკმაყოფილების საკმარის საფუძვლად, ასევე არ იქნა გამოკვლეული ის გარემოება, თუ ნ.კ-ს სახლის საფასური სრულად ჰქონდა გადახდილი, სადავო ბინაში რატომ ცხოვრობდა ე-ის ოჯახი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 19 ოქტომბრის განჩინებით ბ. ე-ი «სახელმწიფო ბაჟის შესახებ» საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის მ¹» ქვეპუნქტის საფუძველზე გათავისუფლდა სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან, ხოლო მისი საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ბ. ე-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთმითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ბ. ე-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ბ. ე-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.