¹ბს-1441-1016(კ-05) 25 იანვარი, 2006 წ.‚ ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა შემდეგი შემადგენლობით: ნ. წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ნ. სხირტლაძე,

ლ. ლაზარაშვილი

დავის საგანი: სამივლინებო თანხების ანაზღაურება.

საკასაციო სასამართლომ საქმის მასალების გაცნობის შედეგად

გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა :

ნ. ნ-მა 2005წ. 19 მაისს სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში მოპასუხე საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს მიმართ, რომლითაც მოითხოვა მოპასუხისათვის მივლინებასთან დაკავშირებით გაწეული ხარჯების_5000 ევროს, 56 აშშ დოლარისა და 1728 ლარის ანაზღაურების დაკისრება.

მოსარჩელე სასარჩელო მოთხოვნას ამყარებს შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე:

ნ. ნ-ი 2001წ. ოქტომბრიდან 2003წ. სექტემბრამდე მსახურობდა შეიარაღებული ძალების ..........-ში, ...........-ის უფროსის თარჯიმნად _ პირადი დაცვის ოფიცრად.

2002წ. დეკემბერში «პარტნიორობა მშვიდობისათვის პროგრამის" საკოორდიონაციო შტაბის მიერ მოსარჩელე შერჩეული იყო ირლანდიის რესპუბლიკის თავდაცვის აკადემიის «საერთო საჯარისო მიმართულების უმცროს მეთაურთა და შტაბის უმცროს ოფიცერთა" კონკურსზე სასწავლებლად 2003წ. 13 იანვრიდან 6 ივნისამდე. ირლანდიის მხარე თავის თავზე იღებდა მოსარჩელე ნ. ნ-ის განათლებისა და სწავლის ხარჯებს, ხოლო სხვა ხარჯი უნდა გაეღო საქართველოს მხარეს.

საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს არ გააჩნდა შესაბამისი თანხები, რის გამოც მოსარჩელემ პატაკით მიმართა შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის უფროსს _ გენერალ-ლეიტენანტ ჯ. ფ-ს იმის თაობაზე, რომ იგი ირლანდიაში წავიდოდა საკუთარი ხარჯებით, ხოლო ჩამოსვლის შემდეგ მას აუნაზღაურდებოდა მივლინებისა და სწავლასთან დაკავშირებული ხარჯები. 2002წ. 26 დეკემბერს ჯ. ფ-მა ბ-ს დაავალა ბრძანების მომზადება.

აღნიშნულის მიუხედავად, საქართველოს თავდაცვის სამინისტრომ ნ. ნ-ს ირლანდიიდან დაბრუნების შემდეგ უარი განუცხადა მის მიერ გამგზავრებასთან დაკავშირებით გაწეული ხარჯების ანაზღაურებაზე, იმ მოტივით, რომ თავდაცვის მინისტრ დ. თ-თან მოსარჩელის მივლინებით გამგზავრებასთან დაკავშირებული ბრძანების პროექტი შევიდა 2003წ. 14 იანვარს, რის გამოც მითითებულ ბრძანებაზე მინისტრმა ხელი არ მოაწერა.

აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით თავდაცვის სამინისტროს გენერალურმა ინსპექციამ ჩაატარა მოკვლევა, რომლის შედეგად ბრძანების დაგვიანებით მომზადების გამო დააყენეს პოლკოვნიკ ვ. ყ-ის დასჯის საკითხი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში 2005წ. 28 ივნისს გამართულ სხდომაზე მოპასუხე თავდაცვის სამინისტროს წარმომადგენელმა სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა იმ მოტივით, რომ «სამხედრო მოსამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის შესაბამისად, მოსარჩელე სამხედრო ხელმძღვანელის ნებართვის ნორმატიული აქტის საფუძველზე მივლინებით არ გამგზავრებულა. მოპასუხემ ჩათვალა, რომ მოსარჩელე ნ. ნ-მა დაარღვია «სამხედრო მოსამსახურის შესახებ" კანონი, რადგან მინისტრის ბრძანების გარეშე დატოვა საქართველოს საზღვრები.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005წ. 28 ივნისის გადაწყვეტილებით ნ. ნ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტები:

ირლანდიის «საერთო საჯარო მიმართულების უმცროს მეთაურთა და შტაბის უმცროს ოფიცერთა" კურსზე შერჩევის პროცედურა შესრულდა მიღებული პროცედურების სრული დაცვით და ........-ის თარჯიმანი _ პირადი დაცვის ოფიცერი, ლეიტენანტი ნ. ნ-ი შერჩეულ იქნა აღნიშნულ კურსებზე სასწავლებლად.

2003წ. 13 იანვარს ნ. ნ-ი გაემგზავრა ირლანდიაში და კურსების წარმატებით დამთავრების შემდეგ, 2003წ. 9 ივნისს დაბრუნდა საქართველოში.

სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია ის ფაქტი, რომ მოსარჩელემ იცოდა, რომ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს არ გააჩნდა სახსრები ნ. ნ-ის სწავლების (მგზავრობა, კვება, განათლება) ხარჯების დასაფარად, რის გამოც პატაკით მიმართა შეარაღებული ძალების გენერალური შტაბის უფროსს, რომლითაც ითხოვა სამხედრო-პროფესიონალური თვალსაზრისით, კურსის მნიშვნელობიდან გამომდინარე, საკუთარი სახსრებით გამგზავრება და შემდეგ სამივლინებო ხარჯების ანაზღაურება.

სასამართლომ საქართველოს თავდაცვის მინისტრ დ. თ-ის მიერ ბრძანების პროექტზე 2003წ. 14 იანვრით დათარიღებული რეზოლუციის შესაბამისად დადგენილად მიიჩნია, რომ ნ. ნ-ის ირლანდიის რესპუბლიკაში კურსებზე გამგზავრების შესახებ მინისტრმა შეიტყო მხოლოდ მოსარჩელის წასვლის შემდეგ. ამავე რეზოლუციის თანახმად, მინისტრმა დავალება მისცა პოლკოვნიკ ლეჟავას შესაბამისი მხარისათვის მსმენელის სათანადო ნებართვისა და ბრძანების გარეშე ჩასვლის შესახებ შეტყობინების თაობაზე.

სასამართლომ «სამხედრო მოსამსახურის სტატუსის" შესახებ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე დაასკვნა, რომ მოსარჩელე ნ. ნ-ის მივლინება არ იყო გაფორმებული მინისტრის შესაბამისი ბრძანებით, რის გამოც სასამართლომ სასარჩელო მოთხოვნა უსაფუძვლოდ მიიჩნია.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს მითითებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ნ-მა, რომელმაც მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება, შემდეგი მოტივით:

აპელანტი არ დაეთანხმა სასამართლოს მსჯელობას იმის შესახებ, რომ, ვინაიდან მივლინება არ იყო გაფორმებული მინისტრის ბრძანებით, «სამხედრო მოსამსახურის სტატუსის შესახებ" კანონის 9.3. მუხლის შესაბამისად, ნ. ნ-ის სასარჩელო მოთხოვნა სამივლინებო ხარჯების ანაზღაურების შესახებ არ ექვემდებარებოდა დაკმაყოფილებას.

აპელანტი თვლის, რომ «სამხედრო მოსამსახურის სტატუსის" შესახებ კანონის 9.3. მუხლი ითვალისწინებს სამხედრო მოსამსახურის მივლინებით გაგზავნას სამხედრო ხელმძღვანელის წერილობითი ბრძანების საფუძველზე, რაც კონკრეტულ შემთხვევაში არ არსებობდა, მაგრამ რეალურად მისი ირლანდიაში გამგზავრება განხორციელდა ხელმძღვანელობის ნებართვით, მათი უშუალო ინიციატივით. აღნიშნულს, აპელანტის აზრით, ადასტურებს ის გარემოება, რომ საქართველოს თავდაცვის სამინისტრომ მიმართა საკონსულო დეპარტამენტს, დახმარება აღმოეჩინა ნ. ნ-თვის ვიზის მიღებაში, ამასთან ხელმძღვანელობამ თანხმობა განუცხადა მოსარჩელეს ირლანდიიდან დაბრუნების შემდეგ მისთვის სამივლინებო ხარჯების ანაზღაურებაზე.

აპელანტს მიაჩნია, რომ მოპასუხე ვალდებულია სკ-ის 997-ე მუხლის საფუძველზე აუნაზღაუროს მას მუშაკის მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებით მიყენებული ზანი, ხოლო «საჯარო სამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონის 38-ე მუხლის თანახმად, აპელანტის აზრით, მას უფლება აქვს, მოითხოვოს მივლინების ხარჯების ანაზღაურება კანონმდებლობით განსაზღვრული წესითა და ოდენობით.

თბილისის საოლქო სასამართლოს 2005წ. 12 ოქტომბრის განჩინებით ნ. ნ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005წ. 28 ივნისის გადაწყვეტილება, რაც სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

სააპელაციო სასამართლომ ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-9 და «სამხედრო მოსამსახურის სტატუსის შესახებ” კანონის 9.3. მუხლების საფუძველზე მიიჩნია, რომ არ არსებობდა ნ. ნ-ის სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძვლები, რამდენადაც ადმინისტრაციულ ორგანოს მოსარჩელისათვის წერილობითი დაპირება სამივლინებო ხარჯების ანაზღაურების თაობაზე არ მიუცია.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოტივი სკ-ის 997-ე მუხლის საფუძველზე თავდაცვის სამინისტროს ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების არსებობის შესახებ და ამავე კოდექსის 1005-ე მუხლის საფუძველზე დაასკვნა, რომ სახელმწიფო ან ის ორგანო, რომელშიც მოსამსახურე მუშაობს, იმ შემთხვევაშია ვალდებული‚ აუნაზღაუროს მესამე პირს ზიანი, თუ სახელმწიფო მოსამსახურე განზრახ ან უხეში გაუფრთხილებლობით არღვევს თავის სამსახურებრივ მოვალეობას, რაც კონკრეტულ შემთხვევაში არ მომხდარა.

სააპელაციო სასამართლომ სკ-ის 1005.2. მუხლის საფუძველზე დაასკვნა, რომ ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება თავდაცვის სამინისტროს არ წარმოეშობა, ვინაიდან მოსარჩელე ნ. ნ-მა არ მიიღო ზომები მოსალოდნელი ზიანის თავიდან ასაცილებლად, რაც მისი მხრიდან უხეში გაუფრთხილებლობით იყო გამოწვეული.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა თბილისის საქალაქო სასამართლოს მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ ნ. ნ-მა დაარღვია «სამხედრო მოსამსახურის სტატუსის შესახებ" საქართველოს კანონის 9.3. მუხლი, ვინაიდან მივლინებით გაემგზავრა სამხედრო ხელმძღვანელის ნებართვის გარეშე.

თბილისის საოლქო სასამართლოს მითითებული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ნ-მა, რომელმაც მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება შემდეგი მოტივით:

კასატორი თვლის, რომ სასამართლომ გასაჩივრებული განჩინების გამოტანისას არ გამოიყენა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26.2 და 26.3 მუხლები, რომლებიც უნდა გამოეყენებინა.

კასატორს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 და მე-19 მუხლები, რომელთა მოთხოვნების შესაბამისად, სასამართლო ვალდებული იყო გამოეთხოვა და შეეგროვებინა მტკიცებულებები, რომლითაც დასტურდებოდა პოლკოვნიკ ვ. ყ-ის ბრალეულობის საკითხი, ბრძანების მინისტრთან დაგვიანებით წარდგენასთან დაკავშირებით.

კასატორი თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 386-ე მუხლი, კერძოდ, პირველი და სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებისა და განჩინების სარეზოლუციო ნაწილები არსებითად განსხვავდება ერთმანეთისაგან, ვინაიდან საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებით მოსარჩელეს სახელმწიფო ბაჟი არ დაეკისრა, მაშინ‚ როცა სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული განჩინებით მას დააკისრა სახელმწიფო ბაჟის სახით 20 ლარის გადახდა, რაც, კასატორის აზრით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების და არა განჩინების გამოტანის საფუძველს წარმოადგენდა.

კასატორს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ ნ. ნ-თვის ბაჟის დაკისრების გამო დაარღვია «სახელმწიფო ბაჟის შესახებ" კანონის 5.1 მუხლის «ა" ქვეპუნქტი, რომლის მიხედვით‚ მოსარჩელეები გათავისუფლებული არიან სახელმწიფო ბაჟის გადახდისგან შრომით-სამართლებრივ დავებთან დაკავშირებით.

კასატორი თვლის, რომ სასამართლომ არ გამოიყენა «სამხედრო მოსამსახურის სტატუსის შესახებ" კანონის 9.1 და 22.»ზ" მუხლები, რომლებიც უნდა გამოეყენებინა, ვინაიდან მითითებული მუხლების თანახმად, მას უფლება ჰქონდა‚ გადაადგილებულიყო უშუალო უფროსის _ ჯ. ფ-ის ნებართვით, შესაბამისად, კასატორს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული განჩინების გამოტანისას გამოიყენა «სამხედრო მოსამსახურის სტატუსის შესახებ" კანონის 9.3 მუხლი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა.

კასატორს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ ასევე არ გამოიყენა «სამხედრო მოსამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონის 12.2. მუხლი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, რამდენადაც მითითებული ნორმა ითვალისწინებს სხვა ანაზღაურებასთან ერთად _სამხედრო სწავლებებში მონაწილეობისას სამივლინებო ხარჯების ანაზღაურებას სახელმწიფო მხრიდან.

კასატორი თვლის, რომ სასამართლომ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და არ გამოიყენა ამავე კოდექსის 997-ე მუხლი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის მოტივების საფუძვლიანობის, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერებისა და დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ ნ. ნ-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, შესაბამისად უნდა გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს 2005წ. 5 ივლისის განჩინება ნ. ნ-თვის სახელმწიფო ბაჟის სახით 20 ლარის დაკისრების ნაწილში, ხოლო დანარჩენ ნაწილში სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება უცვლელად დარჩეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ ნ. ნ-თვის სახელმწიფო ბაჟის სახით 20 ლარის დაკისრების ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გამოტანისას არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და გამოიყენა სსკ-ის 47.1. მუხლი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, რითაც დაარღვია ამავე კოდექსის 393.2. მუხლის «ა” და «ბ” პუნქტები.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სსკ-ის 47.1. მუხლის მიხედვით, სასამართლო უფლებამოსილია, მოქალაქის ქონებრივი მდგომარეობის გათვალისწინებით, გაათავისუფლოს იგი მთლიანად ან ნაწილობრივ სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. ამდენად, მითითებული ნორმა განსაზღვრავს მხარის სახელმწიფო ბაჟისაგან გათავისუფლების შესაძლებლობას სასამართლოს ინიციატივით, მაშინ, როცა განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელე ნ. ნ-ი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდის ვალდებულებისაგან კანონით.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ ნ. ნ-ს სააპელაციო სასამართლომ არამართებულად დააკისრა სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ სახელმწიფო ბაჟის გადახდა, ვინაიდან «სახელმწიფო ბაჟის შესახებ” კანონის მე-5 მუხლის «ა” ქვეპუნქტის შესაბამისად, ცალსახად განისაზღვრა, რომ საერთო სასამართლოებში განსახილველ საქმეებზე სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან თავისუფლდებიან ფიზიკური პირები სარჩელებზე ხელფასის გადახდევინების შესახებ და სხვა მოთხოვნებზე შრომის ანაზღაურების თაობაზე, რომლებიც გამომდინარეობს შრომის სამართლებრივი ურთიერთობიდან. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასაციის მოტივს იმის შესახებ, რომ სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 386-ე მუხლი, რომლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლო თვითონ იღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე და თავისი განჩინებით უარს ამბობს სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე ან გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შეცვლით იღებს ახალ გადაწყვეტილებას. საკასაციო სასამართლო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53.1. მუხლის საფუძველზე განმარტავს, რომ იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე გათავისუფლებული იყოს სახელმწიფო ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. ამდენად, თუ მოსარჩელემ შეიტანა სახელმწიფო ბაჟი და სასამართლომ გამოიტანა გადაწყვეტილება მისი სარჩელის დაკმაყოფილების შესახებ, მაშინ ამ ხარჯის გადახდა იმ ოდენობით, რაც მოსარჩელემ შეიტანა სახელმწიფო ბაჟის სახით (აგრეთვე _ სხვა ხარჯები), დაეკისრება მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ, მიუხედავად იმისა, გათავისუფლებულია თუ არა იგი სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. მითითებული მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, ამ მუხლში აღნიშნული წესები შეეხება აგრეთვე სასამართლო ხარჯების განაწილებას, რომლებიც გასწიეს მხარეებმა საქმის სააპელაციო და საკასაციო ინსტანციებში წარმოებისას.

ამდენად, მითითებულ ნაწილში კასაცია დასაბუთებულია, ვინაიდან სახელმწიფო ბაჟის გადახდის ვალდებულებისაგან მოსარჩელის კანონით გათავისუფლების შემთხვევაში დავის წაგებისას მოსარჩელეს არ დაეკისრება სახელმწიფო ბაჟის გადახდა.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დანარჩენ ნაწილში გასაჩივრებული განჩინების გამოტანისას დარღვეული არ არის მატერიალური და საპროცესო სამართლის ნორმები, სასამართლოს მიერ საქმის მასალები გამოკვლეულია ყოველმხრივ და ობიექტურად, სადავო სამართალურთიერთობას სწორად შეეფარდა სამართლის ნორმა და დავა არსებითად სწორად არის გადაწყვეტილი.

სსკ-ის 407-ე მუხლით დადგენილია, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ საკასაციო პრეტენზია დაუსაბუთებელია, კერძოდ, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასაციის მოტივს, რომ სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული განჩინების გამოტანისას გამოიყენა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26.2 მუხლი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, რამდენადაც მითითებული ნორმა სააპელაციო სასამართლოს საერთოდ არ გამოუყენებია.

საკასაციო სასამართლო ასევე ვერ გაიზიარებს კასაციის მოტივს იმის თაობაზე, რომ სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული განჩინების მიღებისას დაარღვია სსკ-ის მე-4 და მე-19 მუხლები, საკუთარი ინიციატივით მტკიცებულებების არმოპოვების გამო, რომლებიც დაადასტურებდა პოლკოვნიკ ვ. ყ-ის ბრალეულობას, ბრძანების მინისტრთან დაგვიანებით წარდგენასთან დაკავშირებით. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმეში არსებული მტკიცებულებები გამოიკვლია სრულყოფილად და სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა მათ, კერძოდ, საქმის ფურცელ 24-ზე წარმოდგენილი საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს გენერალური ინსპექციის უფროს ი. ს-ის 2004წ. 30 აგვისტოს ¹7/400 წერილიდან ირკვევა, რომ 2002წ. 30 დეკემბერს კადრების დეპარტამენტის უფროსის მოადგილის_პოლკოვნიკ ლ. მ-ის რეზოლუციის თანახმად, პოლკოვნიკ ვ. ყ-ს დაევალა ლეიტენანტ ნ. ნ-ის ირლანდიის რესპუბლიკაში მივლინებით გამგზავრებასთან დაკავშირებით ბრძანების მომზადება, რომელმაც წერილი 2003წ. 9 იანვარს გადააწერა მის დაქვემდებარებაში მყოფი სამმართველოს II განყოფილების უფროს კაპიტან ბ. ფ-ს დავალების მიღებიდან 10 დღის შემდეგ, ხოლო ბრძანების პროექტი თავდაცვის მინისტრს ხელმოსაწერად წარედგინა 2003წ. 14 იანვარს, ანუ ნ. ნ-ის ირლანდიაში გამგზავრების შემდეგ, რის გამოც თავდაცვის მინისტრმა ბრძანებას ხელი არ მოაწერა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, გენერალური ინსპექციის უფროსმა მიმართა თავდაცვის სამინისტროს იურიდიულ დეპარტამენტს პოლკოვნიკ ვ. ყ-ის დასჯის საკითხთან დაკავშირებით იურიდიული დასკვნისათვის. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ კასატორის მითითებული არგუმენტი პოლკოვნიკ ვ. ყ-ის ბრალეულობის შესახებ‚ სსკ-ის 102.3. მუხლის თანახმად‚ არ არის დადასტურებული შესაბამისი მტკიცებულებებით. უფრო მეტიც, მოსარჩელე ნ. ნ-ს აღნიშნულის დამადასტურებელი მტკიცებულება არც პირველ და არც სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოში არ წარუდგენია.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს ასევე კასატორის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ სასამართლომ გასაჩივრებული განჩინების გამოტანისას არ გამოიყენა «სამხედრო მოსამსახურის სტატუსის შესახებ” კანონის 9.1. და 22 «ზ” მუხლები, რამდენადაც საკასაციო სასამართლო მითითებული კანონის 9.1. მუხლის საფუძველზე განმარტავს, რომ სამხედრო მოსამსახურეს სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას უფლება აქვს გადაადგილდეს შესაბამისი მეთაურის ბრძანებით, რაც კონკრეტულ შემთხვევაში არ არსებობდა და აღნიშნულის დამადასტურებელი მტკიცებულება მოსარჩელეს არ წარუდგენია არც პირველი და არც სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოში, ამასთან ამავე მუხლის მესამე ნაწილით იმპერატიულად არის დადგენილი, რომ სამხედრო მოსამსახურე მივლინებით იგზავნება სამხედრო ხელმძღვანელობის ნებართვით, შესაბამისი ნორმატიული აქტის საფუძველზე. საქართველოს პრეზიდენტის 2001წ. 18 იანვრის ბრძანებულებით დამტკიცებული «საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს დებულების” 3.1. მუხლის თანახმად, თავდაცვის სამინისტროს ხელმძღვანელობას ახორციელებს უშუალოდ თავდაცვის მინისტრი, რომელსაც თანამდებობაზე ნიშნავს და ათავისუფლებს საქართველოს პრეზიდენტი, ხოლო ამავე მუხლის მეექვსე ნაწილით განისაზღვრა, რომ მინისტრის არყოფნის შემთხვევაში მის მოვალეობას ჯარების მართვის საკითხში შეასრულებს შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის უფროსი, ხოლო სამინისტროს ზოგად ხელმძღვანელობას მინისტრის დავალებით_მისი ერთერთი მოადგილე. საქმის მასალებით დასტურდება, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში მითითებული მუხლებით განსაზღვრული პირობები არ არსებობდა, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სრულიად ალოგიკური და დაუსაბუთებელია კასატორის მოტივი იმის შესახებ, რომ სასამართლომ არ გამოიყენა «სამხედრო მოსამსახურის სტატუსის შესახებ” კანონის 22-ე მუხლის «ზ” ქვეპუნქტი, მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც არ არსებობდა მისი უშუალო მეთაურის ნებართვა მივლინებით გამგზავრებასთან დაკავშირებით, ხოლო ის გარემოება, რომ მოსარჩელემ პატაკით მიმართა შეიარაღებული ძალების .........-ის უფროსს საკუთარი ხარჯებით ირლანდიაში გამგზავრების თაობაზე, არ წარმოადგენს მივლინებით გამგზავრებისათვის კანონით გათვალისწინებული სამართლებრივი საფუძვლის, არსებობის დამადასტურებელ მტკიცებულებას. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს ასევე კასაციის მოტივს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა «სამხედრო მოსამსახურის სტატუსის შესახებ” კანონის მე-12 მუხლი, ვინაიდან მითითებული ნორმა ითვალისწინებს სამივლინებო ხარჯების ანაზღაურების ვალდებულებას სამართლებრივი საფუძვლის‚ ანუ მითითებული კანონის 9.3. მუხლით განსაზღვრული ხელმძღვანელობის ნებართვის არსებობისას და არა მის გარეშე. უფრო მეტიც, კასატორი წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარში ადასტურებს, რომ იგი «მივლინებაში წავიდა უშუალო უფროსის _ ფ-ის სიტყვიერი ბრძანების საფუძველზე.”

საკასაციო სასამართლო ასევე ვერ გაიზიარებს კასაციის მოტივს, რომ სასამართლომ არ გამოიყენა «საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის მე-11 და 38-ე მუხლები, ვინაიდან «საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის 38-ე მუხლით ცალსახად განისაზღვრა, რომ მოსამსახურეს აქვს მისთვის სამივლინებო ხარჯების ანაზღაურების უფლება კანონმდებლობით დადგენილი წესით. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ «სამხედრო მოსამსახურის შესახებ” კანონის მე-2 მუხლის შესაბამისად, სამხედრო მოსამსახურის სამართლებრივი სტატუსის თავისებურებები განისაზღვრება სახელმწიფოს შეიარაღებული დაცვისათვის მასზე დაკისრებული ვალდებულებებით და იგი სამხედრო სამსახურს გადის «სამხედრო ვალდებულებისა და სამხედრო სამსახურის შესახებ” კანონისა და სხვა საკანონმდებლო აქტის საფუძველზე, შესაბამისად‚ სამხედრო მოსამსახურის უფლება-მოვალეობანი, აგრეთვე‚ სოციალური და სხვა სახის გარანტიები, მათ შორის, სამივლინებო თანხების ანაზღაურების წესი განსაზღვრულია სპეციალური კანონმდებლობით.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მოტივს იმის შესახებ, რომ სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, სკ-ის 1005-ე მუხლი და არ გამოიყენა ამავე კოდექსის 997-ე მუხლი, რომლებიც ითვალისწინებს სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას მესამე პირისათვის ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას, ვინაიდან კონკრეტულ შემთხვევაში მოსარჩელე ნ. ნ-ის სასარჩელო მოთხოვნას მოპასუხის მიმართ წარმოადგენდა სამივლინებო ხარჯების ანაზღაურება, რაც გამომდინარეობს შრომითი სამართლებრივი ურთიერთობიდან, მაშინ, როცა სამოქალაქო კოდექსის მითითებული მუხლი განსაზღვრავს ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას დელიქტური ვალდებულებიდან გამომდინარე, ანუ მუშაკის მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებით თავისი შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მესამე პირისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურებას, რაც კონკრეტულ შემთხვევაში დავის საგანს არ წარმოადგენდა.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ დავის საგანი, სარჩელის ობიექტი შეიძლება იყოს დარღვეული უფლება, სამართლებრივი ურთიერთობა, კანონიერი ინტერესი, რომელთა დაცვის საშუალება განისაზღვრება სარჩელის სამართლებრივი საფუძვლით _ იურიდიული ფაქტებისა და მატერიალური სამართლის ნორმათა ერთობლიობით, რომელსაც უკავშირდება სამართალურთიერთობის სუბიექტთა უფლება-მოვალეობების წარმოშობა, შეცვლა და შეწყვეტა.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ დავის საგნის-სასარჩელო მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად სკ-ის 997-ე მუხლზე მითითება არ ცვლის დავის საგანს, არამედ განსაზღვრავს სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლიანობას, მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც ნ. ნ-ს სასარჩელო მოთხოვნა არ გაუზრდია არც პირველ და არც სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოში. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სამოქალაქო კოდექსის მითითებული ნორმა, რომელიც, როგორც სრულიად სხვა სამართალურთიერთობის მომწესრიგებელი სამართლებრივი ნორმა, სავსებით მართებულად არ გამოიყენა სააპელაციო სასამართლომ, ვინაიდან მითითებული ნორმა არ შეიძლება გახდეს განსახილველი სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების სამართლებრივი წინაპირობა.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ წარმოდგენილი კასაციის მოტივები სრულიად დაუსაბუთებელია და იგი ვერ გახდება გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ შეიცავს დასაბუთებულ არგუმენტაციას გასაჩივრებული განჩინების კანონშეუსაბამობის თაობაზე, რის გამოც საკასაციო პალატა თვლის, რომ სსკ-ის 410-ე მუხლის შესაბამისად, არ არსებობს ნ. ნ-ის საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილებისა და სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების სამართლებრივი საფუძვლები.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2 მუხლით, სსკ-ის 390-ე, 399-ე, 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ნ. ნ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005წ. 12 ოქტომბრის განჩინება ნ. ნ-თვის სახელმწიფო ბაჟის სახით 20 ლარის დაკისრების ნაწილში;

3. თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005წ. 12 ოქტომბრის განჩინება დანარჩენ ნაწილში უცვლელად დარჩეს;

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.