№ას-1439-1454-2011 21 ნოემბერი, 2011 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორები _ ბმა „შ-ი“, ბმა „ი-ი“, ბმა „ო-ა“

მოწინააღმდეგე მხარე _ გ. ნ-ა, ბ. მ-ე, ჯ. ნ-ე, გ. კ-ა, გ. ბ-ე, ზ. კ-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 31 მაისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი _ ამხანაგობის კრების ოქმის ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 22 ივლისის გადაწყვეტილებით გ. ნ-ას, ბ. მ-ის, ჯ. ნ-ის, გ. კ-ას, გ. ბ-ისა და ზ. კ-ის სარჩელი მოპასუხეების: ბმა „შ-ის“, ბმა „ი-ის“, ბმა „ო-ის“ მიმართ დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „შ-ის“, „ი-ისა“ და „ო-ის“ 2008 წლის 9 იანვრის გაერთიანებული კრების ოქმი (ტომი I, ს.ფ. 209-215).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა (ტომი I, ს.ფ. 237-248).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 31 მაისის განჩინებით ბმა „შ-ის“, ბმა „ი-ისა“, ბმა „ო-ის“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 31 მაისის განჩინება.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქმეზე პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები. ეს გარემოებები შემდეგში მდგომარეობს:

დავით ა-ის გამზირზე მდებარე 5648კვ.მ ფართობის მიწის ნაკვეთზე განლაგებულია რამდენიმე მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლი, რომელთა მისამართებია ა-ის გამზირი №98, ა-ის გამზირი №100-102 და ა-ის გამზრი №104;

აღნიშნულ მრავალბინიან საცხოვრებელ სახლებში ჩამოყალიბდა სამი ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა: ა-ის გამზირი №98-ში – ამხანაგობა „ო-ა“, ა-ის გამზირის №100-102-ში _ ამხანაგობა „ი-ი“ და ა-ის გამზირის №104-ში _ ამხანაგობა „შ-ი“;

ბმა „ი-ის“, ბმა „შ-ისა“ და ბმა „ო-ის“ 2008 წლის 9 იანვრის გაერთიანებული კრების ოქმით გაუქმდა საზიარო უფლება მიწის ნაკვეთზე და ა-ის გამზირი №100-102-ში მდებრე საცხოვრებელ სახლებს გამოეყოთ 3808კვ.მ მიწის ნაკვეთი, ა-ის გამზირი №104-ს _ 1449კვ.მ, ხოლო ა-ის გამზირი №98-ს _ 384კვ.მ მიწის ნაკვთი;

მოსარჩელეები არიან ამხანაგობა „შ-ის“ წევრები;

ამხანაგობა „შ-ს“ ჰყავს 38 წევრი, რაც მხარეთა შორის არ ყოფილა გამხდარი სადავოდ;

2008 წლის 9 იანვრის კრებას მოსარჩელეები არ ესწრებოდნენ. აღნიშნული გარემოება არ ყოფილა გამხდარი სადავოდ და დადასტურებულად იქნა მიჩნეული მ ხარეთა განმარტებებით;

2008 წლის 9 იანვრის კრებას ბმა „შ-ის“ 38 წევრიდან ესწრებოდნენ: კ-ეE ე. 2 ხმის უფლებით, ს-ა შ. 1 ხმის უფლებით, ს-ე ლ. 1 ხმის უფლებით, გ-ი ნ. 1 ხმის უფლებით, შ-ი ნ. 2 ხმის უფლებით და ო-ი ი. 2 ხმის უფლებით;

კრებაზე მონაწილეთაგან ჟ. ჭ-ის, კ. ყ-ის, ჯ. მ-ის, ნ. ჩ-ისა და მ. გ-ის საკუთრების უფლება ა-ის გამზირის №104-ში მდებარე ინდივიდუალური საკუთრების ერთეულებზე საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული არ არის. ლ. ა-ი კი გარდაიცვალა 2007 წლის 20 დეკემბერს _ სადავო კრების ჩატარებამდე. კ-ე ქ. არის ხსენებულ მისამართზე მდებარე 100კვ.მ ფართობის თანამესაკუთრე თ. კ-ესთან ერთად;

ამდენად, 2008 წლის 9 იანვრის კრებას ამხანაგობა „შ-ის“ სახელით ესწრებოდა ამხანაგობის 7 წევრი ცხრა ხმის უფლებით;

სადავო კრებას არ ესწრებოდნენ, მაგრამ კრების გადაწყვეტილება მოიწონეს ამხანაგობის შემდეგმა წევრება: ტ.ი-ს-მა 2 ხმის უფლებით, შპს „მ-მა“ 1 ხმის უფლებით, შპს „მდ-ამ“ 1 ხმის უფლებით, ს. ა-მა 1 ხმის უფლებითა და მ. პ-ემ 1 ხმის უფლებით.

ამდენად, დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ კრებას არ ესწრებოდა, მაგრამ კრების გადაწყვეტილება მოიწონა ამხანაგობის ხმის უფლების მქონე 5 წევრმა.

ამხანაგობა „შ-ის“ 2010 წლის 4 ივნისის განმეორებითმა კრებამ (16 მესაკუთრე 20 ხმის უფლებით) მხარი დაუჭირა და მოიწონა 2009 წლის 9 იანვარს ამხანაგობა „შ-ის“ სახელით მიღებული გადაწყვეტილება საზიარო უფლების გაუქმების თაობაზე.

სააპელაციო სასამართლომ სააპელაციო საჩივრის ფაქტობრივ საფუძვლებთან მიმართებით დამატებით განმარტა შემდეგი:

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი ადგენს მტკიცების ტვირთის სამართლიანი და ობიექტური განაწილების სტანდარტს, რომლის შესაბამისადაც, მხარემ უნდა ამტკიცოს ის ფაქტობრივი გარემოებები, რომელთა დამტკიცება მისთვის ობიექტურად შესაძლებელია. სწორედ აღნიშნულ სტანდარტს ეფუძნება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლი, რომლის მიხედვითაც, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. მოცემულ შემთხვევაში, გ. ნ-ას, ბ. მ-ის, ჯ. ნ-ის, გ. კ-ას, გ. ბ-ისა და ზ. კ-ის მოთხოვნას წარმოადგენდა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ი-ის“, „შ-ის“ და „ო-ის“ 2008 წლის 9 იანვრის გაერთიანებული კრების №1 ოქმის ბათილად ცნობა. აღნიშნული ოქმით დადგინდა თითოეული ამხანაგობის საკუთრების უფლების ფარგლები საზიარო მიწის ნაკვეთზე. ფაქტია, რომ მიწის ნაკვეთების გამიჯვნამდე მათ საზიარო უფლება გააჩნდათ გაუმიჯნავ მიწის ნაკვეთზე, რომლის ფართობი ბევრად აღემატებოდა გამიჯნული მიწის ნაკვეთის ფართობს. ამდენად, სარჩელის მოთხოვნის შესაბამისად, მტკიცების გარეშე, ფაქტობრივი ვითარებიდან გამომდინარე, არსებობდა პრეზუმფცია იმისა, რომ მიწის ნაკვეთის გამიჯვნით შემცირდებოდა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო თანასაკუთრების უფლების ფარგლები მიწის ნაკვეთზე. შესაბამისად, მტკიცების ტვირთი იმასთან დაკავშირებით, რომ აღნიშნული გამიჯვნის შედეგად არ იქნა ხელყოფილი იმ ბინათმესაკუთრის უფლება, რომელიც აღნიშნული გადაწყვეტილების მიღებაში მონაწილეობას არ იღებდა, ეკისრებოდა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობებს, რაც იმას ნიშნავს, რომ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობებს უნდა ემტკიცებინათ, რომ გამიჯვნამდე და გამიჯვის შემდეგ ბმა „შ-ის“ მიწის ნაკვეთი 1449კვ.მ იყო და რომ 2008 წლის 9 იანვრის კრების ოქმით განხორცილდა მხოლოდ არსებული მდგომარეობის კონსტატაცია და ადგილი არ ჰქონია ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობებს შორის მიწის ნაკვეთების ახლებურ გადანაწილებას. უფრო მეტიც, აღნიშნულ ფაქტობრივ გარემოებასთან მიმართებით სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2008 წლის 9 იანვრამდე ამხანაგობებს შორის მიწის ნაკვეთები გამიჯნული არ ყოფილა და აღნიშნული გამიჯვნა არ ეფუძნება უკვე არსებულ კანონზომიერებას, მაგალითად, წითელ ხაზებს, ამხანაგობის წევრთა რაოდენობას, საჯარო რეესტრის ჩანაწერს და ა. შ. ამდენად. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტების მოსაზრება მტკიცების ტვირთთან მიმართებით და მიიჩნია, რომ 2008 წლის 9 იანვრის კრების ოქმის ფაქტობრივი მართლზომიერება პირველი ინსტანციის სასამართლოში შესაგებლის, ხოლო სააპელაციო სასამართლოში სააპელაციო საჩივრის მტკიცების საგანში შემავალ ფაქტობრივ გარემოებას წარმოადგენდა.

სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5, მე-9 მუხლებით და მიიჩნია, რომ საერთო თანასაკუთრებაშიBარსებული მიწის ნაკვეთის საზღვრების დადგენა, თავისი არსიდან და სამართლებრივი შედეგებიდან გამომდინარე, გულისხმობს ასევე ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობების საერთო თანასაკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთების გამიჯვნას. შესაბამისად, ის კანონმდებლობა, რომელზეც „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლი ბლანკეტურად უთითებს, პირველ რიგში, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსია.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 173-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის შესაბამისად, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრებს მიწის ნაკვეთზე გააჩნიათ საერთო საკუთრების უფლება. სამოქალაქო კოდექსის 953-ე მუხლის შესაბამისად, თუ უფლება რამდენიმე პირს ერთობლივად ეკუთვნის, მაშინ გამოიყენება ამ თავის წესები, თუკი კანონიდან სხვა რამ არ გამომდინარეობს. სამოქალაქო კოდექსის 957-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, ცალკეული მოწილის თანხმობის გარეშე, არ შეიძლება სარგებლობის წილზე მისი უფლების შემცირება.

სააპელაციო სასამართლომ გაითვალისწინა რა, რომ მოცემულ შემთხვევაში 5648 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე ამხანაგობებს ბმა „ო-ას“, „ი-ს“ და „შ-ს“ საკუთრების უფლება არც ფაქტობრივი და არც სამართლებრივი თვალსაზრისით გამიჯნული არ ჰქონდათ. „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად და წინამდებარე მოცემულობის არსებობის პირობებში, ამხანაგობების წევრთა საერთო საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის გამიჯვნა ამცირებდა საზიარო უფლების მქონის სარგებლობის უფლებას, რაც იმაში გამოიხატებოდა, რომ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრს 2008 წლის 9 იანვრამდე უფლება ჰქონდა ესარგებლა 5648 კვ.მ მიწის ნაკვეთით, ხოლო 2008 წლის 9 იანვრის შემდეგ – 1449 კვ.მ. მიწის ნაკვეთით.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე განმარტა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 961-ე მუხლის მიხედვით, თითოეულ მოწილეს შეუძლია ნებისმიერ დროს მოითხოვოს საზიარო უფლების გაუქმება. აღნიშნული მუხლის ახსნა-განმარტებიდან გამომდინარე, საზიარო უფლების მოთხოვნის უფლება გააჩნია საზიარო უფლების მქონე ნებისმიერ თანამესაკუთრეს, თუმცა, აღნიშნული უფლების ნებაყოფლობით, არაიძულებითი წესით რეალიზაციისათვის აუცილებელია ყველა თანამესაკუთრის თანხმობა. აღნიშნული განმარტების სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 50-ე და 56-ე მუხლები. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სამოქალაქო კოდექსის 961-ე მუხლით გათვალისწინებული უფლების – საზიარო უფლების გაუქმების რალიზაციის მიზნებისათვის, აუცილებელია გარიგების დადება. თუ საზიარო საგანი უძრავი ქონებაა, აღნიშნული გარიგების მიმართ მოქმედებს სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლით დადგენილი რეჟიმი. საზიარო უფლების გაუქმების თაობაზე დადებული გარიგების ობიექტია საზიარო უფლება, გარიგების საგანი – საზიარო უფლების ობიქტი, ხოლო გარიგების მხარეები ის პირები, რომელთაც უფლება ერთობლივად ეკუთვნით. შესაბამისად, საზიარო უფლების მქონის გარეშე საზიარო უფლების გაუქმების შესახებ გარიგების დადება იმთავითვე ბათილია, როგორც კანონსაწინააღმდეგო, ვინაიდან, მხარეები ერთმანეთს შორის იმ უფლებას განკარგავენ, რომელიც მხოლოდ მათ არ ეკუთვნით. აღნიშნულ სამართლებრივ მსჯელობას თუ გადავიტანთ სადავო ფაქტობრივი გარემოებების სივრცეში, ნათელი გახდება, რომ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის, როგორც ფიზიკურ პირთა ერთობის ნაწილმა, ის უფლება განკარგა, რომელიც ყველა მესაკუთრესა და შესაბამისად, ამხანაგობის ყველა წევრს ინდივიადუალურად გააჩნდა და აღნიშნული უფლების განკარგვისას არ არსებობდა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის ყველა წევრის თანხმობა.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, იმისათვის, რომ გარიგება ნამდვილად ჩაითვალოს, იგი დადებულ უნდა იქნეს მხარეთა ნამდვილი ნებისა და იურიდიულად ვარგისი უფლების საფუძველზე. უფლება იურიდიულად ვარგისია, თუ არსებობს მისი წარმოშობის ლეგიტიმური წყარო. მოცემულ შემთხვევაში, ბმა „ი-ის“, ბმა „შ-ის“ და ბმა „ო-ის“ ანუ ფიზიკურ პირთა სამი გაერთიანების საკუთრებას წარმოადგენდა 5648კვ.მ მიწის ნაკვეთი. აღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე საერთო თანასაკუთრების უფლების, ანუ საზიარო უფლების გაუქმება დასაშვებია ყველა იმ ფიზიკური პირის თანხმობით, რომელთაც ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული საკუთრების უფლების ფარგლების პროპორციულად მინიჭებული აქვს საკუთრების უფლება შესაბამის მიწის ნაკვეთზე. ყველა პირის მონაწილეობის გარეშე კი გარიგება იდება იმ პირის ნების არარსებობის პირობებში, რომელსაც საკუთრების უფლება გააჩნია მიწის ნაკვეთზე. ამდენად, მართალია, საზიარო უფლების გაუქმების თაობაზე 2008 წლის 9 იანვრის გადაწყვეტილება ეფუძნებოდა კრებაზე დამსწრე პირების ნამდვილ ნებას, თუმცა, მათ მიერ რეალიზებული უფლება არ იყო ლეგიტიმური, ვინაიდან განიკარგა არამხოლოდ საკუთარი, არამედ სხვისი უფლებაც.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ზემოთ მოყვანილი მსჯელობის განვითარების სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენდა „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის ბლანკეტური მითითება სხვა საკანონმდებლო აქტებზე და აღნიშნული მუხლის საფუძველზე გამოყენებული საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი. თუმცა, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ კიდეც, რომ არ იქნეს გამოყენებული საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის შესაბამისი ნორმები, აღნიშნული საკითხის გადაწყვეტისათვის სამართლებრივ მოწესრიგებას „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონიც შეიცავს. კერძოდ, ხსენებული კანონის მე-10 მუხლის თანახმად, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონების ისეთი განვითარება, რომელიც მნიშვნელოვნად ცვლის ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებას და გავლენას ახდენს სხვა ბინის მესაკუთრეთა მიერ საერთო ქონების გამოყენებაზე, ხორციელდება ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა კრებაზე ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის ყველა წევრის მიერ ერთხმად მიღებული გადაწყვეტილების საფუძველზე. „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-10 მუხლის დანაწესი სწორედ ისეთ ფაქტობრივ ვითარებაზე ვრცელდება, როდესაც ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის საერთო ქონების ფარგლები იცვლება, რითაც, რათქმაუნდა, იცვლება თითოეული ბინათმესაკუთრის სარგებლობის უფლების მოცულობა, რაც ზეგავლენას ახდენს ბინათმესაკუთრეების მიერ საერთო ქონების გამოყენებაზე. ამდენად, მოცემულ შემთხვევაში, სწორედ ისეთ ფაქტობრივ შემადგენლობასთან გვაქვს საქმე, რაზეც „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-10 მუხლი ვრცელდება, თუმცა, უაღრესად დიდი მნიშვნელობა ენიჭება ამგვარი ფაქტობრივი ვითრების არსებობის პირობებში ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის მიერ გადაწყვეტილების მიღების წესს. მე-10 მუხლის ჩანაწერის მიხედვით, გადაწყვეტილება მიიღება ერთხმად, თუმცა, ჩანაწერი არ იძლევა იმ საკითხის ერთგვაროვნად განმარტების შესაძლებლობას, ერთხმად გადაწყვეტილების მიღება გულისხმობს ყველა ბინათმესაკუთრის, თუ კრებაზე დამსწრე ყველა ბინათმესაკუთრის თანხმობას. აღსანიშნავია, რომ ნორმის განმარტების მიზნებისათვის, გამოიყენება არაერთი მეთოდი, მათ შორის, სიტყვა-სიტყვითი, სუბიექტური, ლოგიკური, სისტემური და ა. შ. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ აღნიშნული ნორმის მიზანი ბინათმესაკუთრეთა საკუთრების უფლების დაცვაა. კანონმდებლის ნება აღნიშნული ნორმის ფორმულირებისას იმაში მდგომარეობდა, რომ იმ განსაკუთრებულ უფლებებში ცვლილების შეტანა, რომელსაც ბინათმესაკუთრეებისათვის არსებითი მნიშვნელობა აქვს, არ უნდა იყოს მესამე პირების მიერ გადაწყვეტილების მიღებაზე დამოკიდებული და ამგვარი საკითხების გადაწყვეტის დროს ყველა მესაკუთრემ უნდა მიიღოს მონაწილეობა. სწორედ აღნიშნულ მიზანს ემსახურებოდა სასამართლო პრაქტიკის მიერ ნორმის ამგვარი განმარტება.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ საერთო საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთთან მიმართებით გადაწყვეტილება, მითუმეტეს, თუ აღნიშნული საზიარო უფლების გაუქმებას ემსახურებოდა, ამხანაგობის ყველა წევრის თანხმობით მიიღებოდა. საკითხის ამგვარი გადაწყვეტის სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენდა როგორც „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონი, ასევე საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი.

სააპელაციო სასამართლომ მიზანშეწონილად მიიჩნია ყურადღება გაემახვილებინა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა იურიდიულ ინტერესზე და განმარტა, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 180-ე მუხლის დანაწესის შესაბამისად, აღიარებითი სარჩელი შეიძლება აღიძრას უფლებისა და სამართლებრივი ურთიერთობების არსებობა-არარსებობის დადგენის, დოკუმენტების ნამდვილობის აღიარების ან დოკუმენტების სიყალბის დადგენის შესახებ, თუ მოსარჩელეს აქვს იმის იურიდიული ინტერესი, რომ ასეთი აღიარება სასამართლოს გადაწყვეტილებით მოხდეს. აღიარებითი სარჩელის დასაშვებად მიჩნევისა და განხილვის მიზნებისათვის სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობის მიხედვით, აღიარებითი სარჩელის გადაწყვეტა დავის გადაწყვეტის საუკეთესო საშუალება უნდა იყოს, ამ გადაწყვეტილებას გარკვეული სარგებლობა უნდა მოჰქონდეს მოსარჩელისათვის. ამასთან, სარგებელი რეალური, ხელშესახები, მიღწევადი უნდა იყოს და არ უნდა იყოს დამოკიდებული სამომავლო, უცნობ მოვლენებზე, მითუმეტეს, აღნიშნული არ უნდა წარმოადგენდეს ნებაზე დამოკიდებულ პირობას. მართალია, ზემოხსენებულ გარემოებებზე კანონში უშუალოდ არ არის მითითებული, მაგრამ სასამართლომ განმარტა, რომ ასეთი გამომდინარეობს აღიარებითი სარჩელის სპეციალური ფორმის მიმართ მოსარჩელის სამართლებრივი ინტერესებიდან. მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ დადაგენილად მიიჩნია მოსარჩელეთა იურიდიული ინტერესის არსებობა განსახილველი დავისადმი. მათი იურიდიული ინტერესის დასაბუთების მიზნებისათვის საკმარისი იყო იმ ფაქტზე აპელირება, რომ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებას წარმოადგენდა მიწის ნაკვეთი, რომელშიც ბინათმესაკუთრეს აქვს თავისი წილი საკუთრების უფლება ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული ფართობის პროპორციით მრავალბინიანი სახლის ბინათა საერთო ფართობთან. შესაბამისად, დასაბუთებული იყო იურიდიული ინტერესი იმ უფლებით, რაც ბინის მესაკუთრეს საერთო საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთთან დაკავშირებით გააჩნდა, მითუმეტეს, თუ დარღვეული იყო, მისი როგორც ბინათმესაკუთრის უფლება, მონაწილეობა მიეღო საერთო საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთთან მიართებით გადაწყვეტილების მიღებაში (ტომი II, ს.ფ. 101-112).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ბმა „შ-მა“, ბმა „ი-მა“ და ბმა „ო-ამ“, რომლებმაც მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება დაუსაბუთებელია, კერძოდ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის თანახმად, მხარეები თავად ირჩევენ, თუ რა ფაქტები დაუდონ საფუძვლად მათ მოთხოვნებს და რომელი მტკიცებულებებით დაადასტურონ ეს ფაქტები. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელეს მისი პოზიციის დასადასტურებლად არანაირი მტკიცებულება არ წარმოუდგენია, მისი ყოველი არგუმენტი გაბათილებული იქნა მოპასუხის მიერ და მოკლებულია როგორც სამართლებრივ, ისე ფაქტობრივ საფუძველს. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებს. სასამართლომ მოპასუხეს დააკისრა იმ გარემოების მტკიცების ტვირთი, რომ ბმა „შ-ი“ გამოჯვნამდე და გამიჯვნის შემდეგ მხოლოდ 449კვ.მ მიწის ნაკვეთს ფლობდა და გასაჩივრებული კრების ოქმით, მხოლოდ არსებული მდგომარეობის კონსტატაცია განხორციელდა. გარდა ამისა, სასამართლომ დაუსაბუთებლად და მტკიცებულებებზე მითითების გარეშე დადგენილად მიიჩნია, რომ არსებული გამიჯვნა არ ეფუძნებოდა უკვე არსებულ კანონზომიერებას და ბინათმესაკუთრეთა რაოდენობას. რეალურად, საქმეში არსებული მტკიცებულებებით, ფოტოსურათებით და მხარეთა განმარტებით, უდავოდ დასტურდება, რომ გამიჯვნა მოხდა ამხანაგობებს შორის არსებულ, ისტორიულად ჩამოყალიბებულ ბუნებრივ საზღვრებში, ანუ იმ ფარგლებში, რომელშიც მიწის ნაკვეთს გამიჯვნამდე იყენებდნენ და შეეძლოთ გამოეყენებინათ ამხანაგობის წევრებს. ასევე უსაფუძვლოა სასამართლოს მსჯელობა მოსარჩელეთა იურიდიულ ინტერესთან მიმართებით. კერძოდ, სასამართლომ ვერ დაასაბუთა რა რეალურ, ხელშესახებ და მიღწევად სარგებელს მიიღებდნენ მოსარჩელეები დავის მათ სასარგებლოდ გადაწყვეტის შემთხვევაში;

კასატორები აღნიშნავენ, რომ სასამართლომ არასწორად განმარტა „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-10 მუხლი. კერძოდ, ამავე კანონის მე-3 მუხლის „ი“ ქვეპუნქტით განმარტებულია საერთი ქონების განვითარების ცნება – ქმედება, რომელიც მიმართულია ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონების გაუმჯობესებისაკენ, ფუნქციური ცვლილებებისაკენ ან რეკონსტრუქციისაკენ. კანონის მე-10 მუხლის პირველ პუნქტში კი მითითებულია ისეთ განვითარებაზე, რომელიც მნიშვნელოვნად ცვლის ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებას და გავლენას ახდენს სხვა ბინის მესაკუთრეთა მიერ საერთო ქონების გამოყენებაზე. მითითებული ნორმების ერთობლივი ანალიზი ცხადყოფს, რომ ამხანაგობის ყველა წევრის მიერ ერთხმად მიღებული გადაწყვეტილებების საფუძველზე ხორციელდება საერთო ქონების მხოლოდ ისეთი სახის განვითარება, რომელიც მიმართულია საერთო ქონების გაუმჯობესებისაკენ, ფუნქციური ცვლილებებისაკენ ან რეკონსტრუქციისაკენ. ამავდროულად, ასეთი განვითარება მნიშვნელოვნად უნდა ცვლიდეს ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებას და გავლენას უნდა ახდენდეს საერთო ქონების გამოყენებაზე. აქედან გამომდინარე, ამ ორი პირობის არსებობის გარეშე, მე-10 მუხლის პირველი პუნქტის გამოყენება ამხანაგობის საერთო კრებაზე მიღებულ გადაწყვეტილებასთან მიმართებით უსაფუძვლოა;

სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 28-ე მუხლი, რომლითაც განსაზღვრულია ამხანაგობის წევრთა კრების მოწვევის და ჩატარების წესი. აღნიშნული მუხლის მე-2 და მე-3 პუნქტების თანახმად, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა კრება გადაწყვეტილებაუნარიანია, თუ მას ესწრება ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა 2/3. თუ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა კრება არ არის გადაწყვეტილებაუნარიანი, მაშინ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის თავმჯდომარე ხელმეორედ იწვევს კრებას იმავე დღის წესრიგით. ეს კრება გადაწყვეტილებაუნარიანია მონაწილეთა რაოდენობის მიუხედავად. ამდენად, ამხანაგობის კრებებზე მიღებული გადაწყვეტილებების კანონიერებაზე სასამართლოს უნდა ემსჯელა „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 28-ე მუხლით განსაზღვრული წესის შესაბამისად და არა ამავე კანონის მე-10 მუხლის პირველი პუნქტის საფუძველზე (ტომი II, ს.ფ. 116-125).

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 20 ოქტომბრის განჩინებით ბმა „შ-ის“, ბმა „ი-ისა“ და ბმა „ო-ის“ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ბმა „შ-ის“, ბმა „ი-ისა“ და ბმა „ო-ის“ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ბმა „შ-ის“, ბმა „ი-ისა“ და ბმა „ო-ის“ საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორებს უნდა დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე ი. ჟ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ბმა „შ-ის“, ბმა „ი-ისა“ და ბმა „ო-ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. კასატორებს: ბმა „შ-ს“, ბმა „ი-სა“ და ბმა „ო-ას“ დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე ი. ჟ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% _ 210 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე