ას-1447-1461-2011 30 ნოემბერი, 2011 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის შემადგენლობა

ნუნუ კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ე. ჯ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე _ დ. გ-ი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 22 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი – საცხოვრებელ სადგომზე მფლობელობის შეწყვეტა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

დ. გ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ე. ჯ-ის მიმართ და მოითხოვა საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 75%-ის – 9750 აშშ დოლარის გადახდის სანაცვლოდ საცხოვრებელ სადგომზე მფლობელობის შეწყვეტა შემდეგი დასაბუთებით: 2008 წლის 17 ნოემბერს შეიძინა თბილისში, ჩ-ის მესამე შესახვევ ¹ 7-ში მდებარე საცხოვრებელი სადგომი საკუთრების უფლებით. აღნიშნულ ბინას სარგებლობის უფლებით ფლობს მოპასუხე ე. ჯ-ე. ე. ჯ-ესა და უძრავი ქონების ყოფილ მესაკუთრე ნ. გ-ს შორის დავაზე 2008 წლის 27 ნოემბერს მიღწეულ იქნა შეთანხმება, თანხის გადახდის სანაცვლოდ მესაკუთრედ ცნობის შესახებ მორიგების აქტი სასამართლომ იმ დროს დაამტკიცა, როცა უძრავი ქონების ყოფილ მესაკუთრეს რაიმე უფლება აღნიშნულ ბინაზე აღარ გააჩნდა, რადგან მესაკუთრედ უკვე რეგისტრირებული იყო დ. გ-ი, რაც მხარეთათვის ცნობილი იყო.

მოპასუხემ ე. ჯ-ემ სარჩელი არ ცნო შემდეგი დასაბუთებით: მესაკუთრემ მფლობელობის შეწყვეტის შემთხვევაში მას უნდა გადაუხადოს დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის მთელი ფართის საბაზრო ღირებულების 75%, ე. ჯ-ე ბინასთან ერთად სარგებლობს ეზოში განთავსებული სათავსით, რომლის ღირებულებაც მოსარჩელემ უნდა გადაიხადოს. მოპასუხის სარგებლობაში არსებული ფართის ღირებულება 38 000 Aაშშ დოლარია და არა მოსარჩელის მიერ მითითებული 13 000 აშშ დოლარი. ამასთან, მან წინა მესაკუთრე ნ. გ-ს გადაუხადა 10000 დოლარი. სასამართლო გადაწყვეტილების საფუძველზე, მორიგების დამტკიცების დროს გ-ი აღარ წარმოადგენდა მესაკუთრეს, რის შესახებაც დ. გ-ისათვისაც ცნობილი იყო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 28 თებერვლის გადაწყვეტილებით დ. გ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ე. ჯ-ემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 22 ივნისის განჩინებით ე. ჯ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: მოსარჩელე დ. გ-ი წარმოადგენს ქ.თბილისში, ჩ-ის მესამე შესახვევ ¹7-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის მესაკუთრეს, რაც დასტურდება საჯარო რეესტრის ამონაწერით. მოსარჩელის კუთვნილ საცხოვრებელ სახლში მოპასუხეს დაკავებული აქვს საცხოვრებელი სახლის 35.08 კვ.მ, 26.19 კვ.მ სარდაფი და 16 კვ.მ ხის სათავსი, რომლის საბაზრო ღირებულება 2010 წლის ნოემბრის მდგომარეობით, საორიენტაციოდ შეადგენს 15 700 აშშ დოლარის ეკვივალენტ ლარს, მათ შორის: საცხოვრებელი სახლის, რომლის ფართია 35.08 კვ.მ, საბაზრო ღირებულება საორიენტაციოდ შეადგენს 13 000 აშშ დოლარს, სარდაფის, რომლის ფართია 26.19 კვ.მ 1300 აშშ დოლარს, ხოლო 16.0 კვ.მ ხის სათავსის (დროებითი ნაგებობის) საბაზრო ღირებულება კი -1400 აშშ დოლარს. მოპასუხის მიერ დაკავებული 16 კვ.მ ხის იბელ სადგომში რეგისტრაციითა და კომუნალური გადასახადების გადახდით. საჯარო რეესტრის სპეციალისტ ნ. გ-ის განმარტებით, ქ.თბილისში, ჩ-ის მესამე შესახვევ ¹7-ში მდებარე ცალკე მდგომი შენობა 1.1, მხარეთა შორის გამიჯვნის ხელშეკრულებაზე დართული ნახაზის შესაბამისად, განთავსებულია დ. გ-ის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე. საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების განსაზღვრისას სასამართლომ იხელმძღვანელა განჩინების საფუძველზე ჩატარებული ექსპერტიზის 2010 წლის 2 ნოემბრის დასკვნით და არ გაიზიარა მხარეთა მიერ წარმოდგენილი დასკვნები, რადგან ამ დასკვნებში მითითებული ფასთა სხვაობის გამო, დაინიშნა სასამართლო განჩინებით ხელახლა ექსპერტიზა, რომელიც მისი შედგენის დროის თვალსაზრისით ყველაზე ზუსტად ასახავს საცხოვრებელი სადგომის რეალურ საორიენტაციო ღირებულებას დავის გადაწყვეტის მომენტისათვის. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 27 ნოემბრის განჩინებით დამტკიცებულ იქნა ე. ჯ-ესა და ნ. გ-ს შორის 2008 წლის 12 ნოემბრის მორიგების აქტი, რომლის შესაბამისად, ე. ჯ-ე მორიგების აქტზე ხელმოწერისთანავე გადასცემს ნ. გ-ს 10 000 აშშ დოლარს, ხოლო ე. ჯ-ეს საკუთრებაში გადაეცემა თბილისში, ჩ-ის მესამე შესახვევ ¹7-ში მდებარე ნ. გ-ის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების ნაწილი, კერძოდ, 304 კვ.მ მიწა, საინვენტარიზაციო გეგმაში მითითებული ლიტერ „ბ1“, „ბ“ და ლიტერ „დ“ შენობებითურთ. 2008 წლის 17 ნოემბერს დ. გ-მა, ნ. გ-ის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება შეიძინა აღსრულების ეროვნული ბიუროს თბილისის სააღსრულებო ბიუროს 2008 წლის 13 ნოემბრის ¹01/01-21/08-206 განკარგულებით. ე. ჯ-ესა და ნ. გ-ს შორის 2008 წლის 12 ნოემბრის მორგების აქტში გათვალისწინებული უძრავი ქონების (სადგომის) ამჟამინდელ მესაკუთრეს წარმოადგენს დ. გ-ი.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის მე-3 და მე-6 პუნქტებზე და განმარტა, რომ აღნიშნული კანონის მიზანია, მოაწესრიგოს საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის წარმოშობილი ურთიერთობა იმ სამართლებრივი მექანიზმების გამოყენებით, რომლებიც იცავენ როგორც საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრის, ასევე მოსარგებლის უფლებებსა და კანონიერ ინტერესებს. სამართლებრივი დაცვის აღნიშნული მექანიზმი ვლინდება საცხოვრებელი სადგომის მფლობელობის შეწყვეტის შესახებ მესაკუთრისა და მფლობელის უფლებების რეალიზაციის თავისებურებებში. რაც შეეხება აპელანტის მიერ მხარეთა შორის მორიგების დამტკიცების თაობაზე სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესულ განჩინებაზე მითითებას, სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ 2008 წლის 12 ნოემბრის მდგომარეობით სადავო საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრეს წარმოადგენდა ნ. გ-ი, შესაბამისად, მხარეებს შორის მორიგების აქტის გაფორმებისას ნ. გ-ი უფლებამოსილი პირი, მესაკუთრე იყო, მაგრამ სასამართლოში წარმოებული დავის ფარგლებში მხარეთა შორის მორიგების აქტის სახით გაფორმებული გარიგება სამართლებრივ შედეგებს წარმოშობს მორიგების აქტით გათვალისწინებული პირობების სასამართლოს განჩინებით დამტკიცების შემდეგ, ხოლო 2008 წლის 27 ნოემბერს სასამართლოს მიერ მორიგების პირობების დამტკიცების მომენტისათვის სადავო საცხოვრებელი სადგომზე უკვე აღრიცხული იყო დ. გ-ის საკუთრების უფლება, ნ. გ-ი აღარ წარმოადგენდა მორიგების აქტისა და საერთოდ სასამართლოში წარმოებულ დავაში უფლებამოსილ მხარეს, როგორც სადავო ქონების ყოფილი მესაკუთრე. შესაბამისად, არაუფლებამოსილ პირთან გაფორმებული მორიგების პირობები ვერ წარმოშობს სამართლებრივ შედეგებს და სავალდებულო ვერ გახდება სადგომის ახალი მესაკუთრის მიმართ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 22 ივნისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ე. ჯ-ემ და მოითხოვა მისი გაუქმება შემდეგი დასაბუთებით: სასამართლომ უარყო თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 27 ნოემბრის განჩინება, მხარეთა მორიგების გამო, საქმის წარმოების შეწყვეტის შესახებ, რომელიც კანონიერ ძალაშია შესული და რომლის აღსრულებაც დადგენილია კანონის შესაბამისად. სასამართლოს განჩინებით ე. ჯ-ისათვის მიკუთვნებული ქონება წარმოადგენდა მის საკუთრებას და მისი მესაკუთრე არ შეიძლებოდა, გამხდარიყო ვინმე თუნდაც აუქციონის წესით, ამის არსებობის შემთხვევაში სასამართლო ვალდებული იყო, სანამ მორიგებას დაამტკიცებდა, გაეგო ქონების ნაკლის შესახებ, უფრო მეტიც, სარჩელი აუქციონის ჩატარებამდე იყო აღძრული, ხოლო სარჩელის აღძვრის შემდეგ დადებული გარიგება სადავო ქონებაზე კანონიერ ძალაში შესულ გადაწყვეტილებამდე არის ბათილი, ხოლო მორიგებისას, რომ არსებობდა მხარეთა ნება გარიგებაზე, უდავოა, რაც სასამართლოს საერთოდ არ შეუფასებია. კანონის გამოყენება „საცხოვრებელი სადგომით წარმოშობილ ურთიერთობის შესახებ“ იმპერატიულად არ იყო მორგებული კონკრეტულ შემთხვევასთან. სასამართლომ არასწორად შეაფასა საჯარო რეესტრის სპეციალისტ ნ. გ-ისა და მოწმეთა ახსნა-განმარტებები, რადგან საოქმო ჩანაწერები არ ემთხვევა გადაწყვეტილებაში მითითებულ გარემოებებს.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ე. ჯ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

მოცემული დავის საგანია თანხის გადახდის სანაცვლოდ საცხოვრებელ სადგომზე მფლობელობის შეწყვეტა. კასატორი სადავოდ მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს მიერ «საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ» საქართველოს კანონის გამოყენების კანონიერებას. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რაც ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ე. ჯ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, უნდა დარჩეს განუხილველი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ე. ჯ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.