ას-1459-1473-2011 07 ნოემბერი, 2011 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი _ ა. ო-ე

მოწინააღმდეგე მხარე _ სს «ე. ჯ-ა»

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 25 მაისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი _ დარიცხული ელექტროენერგიის გადასახადისაგან გათავისუფლება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2010 წლის 12 ნოემბერს მცხეთის რაიონულ სასამართლოს სარჩელით მიმართა ა. ო-ემ მოპასუხე სს «ე. ჯ-ას» მიმართ და მოითხოვა მოპასუხის მიერ მისთვის უკანონოდ დარიცხული ელექტროენერგიის გადასახადისაგან გათავისუფლება.

მცხეთის რაიონული სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 24 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ა. ო-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოსარჩელე გათავისუფლდა სს «ე. ჯ-ას» მიერ მასზე დარიცხული 1480.16 ლარის ღირებულების ელექტროენერგიის გადასახადისაგან (ტომი I, ს.ფ. 79-83).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა სს «ე. ჯ-ამ», რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა (ტომი I, ს.ფ. 88-97).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 25 მაისის გადაწყვეტილებით სს «ე. ჯ-ას» სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა მცხეთის რაიონული სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 24 დეკემბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, ა. ო-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მხარეთა შორის დავას არ იწვევდა და საქმის მასალებითაც დასტურდებოდა, რომ მხარეთა შორის არსებობდა ელექტროენერგიის მიწოდების შესახებ სამართლებრივი ურთიერთობა. უდავო იყო, რომ ა. ო-ე 2007 წლიდან წარმოადგენდა სს «ე. ჯ-ას» აბონენტს (აბონ.¹...).

სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის, ასევე 102-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის დანაწესზე მტკიცების ტვირთთან დაკავშირებით და განმარტა, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში მოსარჩელეს ეკისრებოდა არა მარტო სარჩელის მოთხოვნის დასასაბუთებლად შესაბამის ფაქტობრივ გარემოებებზე მითითების ტვირთი, არამედ ამ გარემოებების მტკიცების ტვირთიც. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელის მიერ მითითებული გარემოება, რომ მის მიერ არ ყოფილა მოხმარებული 1480 ლარის ღირებულების ელექტროენერგია, რომ აღნიშნული გამოწვეული იყო მრიცხველის დაზიანებით და არ არსებობდა აღნიშნული თანხის მის მიერ გადახდის სამართლებრივი საფუძველი, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მოკლებული იყო ფაქტობრივ დასაბუთებულობას. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ არ არსებობდა მისი დადასტურებულად მიჩნევის საფუძველი.

ამასთან, სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მრიცხველის დაზიანების შესახებ გარემოებასთან დაკავშირებით საქმის მასალებით დასტურდებოდა, რომ ა. ო-ის მრიცხველი მართლაც დაზიანდა, თუმცა აღნიშნული დაზიანება დაფიქსირდა არა 2008 წლის აგვისტოში, როგორც ამას მოსარჩელე უთითებდა, არამედ 2009 წლის 15 ივლისს. მრიცხველის დაზიანება გამოიხატა იმაში, რომ იგი არ აღრიცხავდა ელექტროენერგიას (ტომი I, ს.ფ. 19). ამდენად, ა. ო-ის მხრიდან იმის მტკიცება, რომ მრიცხველის დაზიანების გამო ხდებოდა ფაქტობრივად უფრო მეტი ელექტროენერგიის ხარჯვის ჩვენება, ვიდრე რეალურად იგი მოიხმარდა, მოკლებული იყო დამაჯერებლობას. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ ა. ო-ის მიერ შესაბამისი მტკიცებულებების წარუდგენლობის გამო არ დასტურდებოდა სარჩელში მითითებული გარემოებები სადავო ელექტრენერგიის ოდენობის და მისი შესაბამისი ღირებულების შეცდომით, უსაფუძვლოდ დარიცხვასთან დაკავშირებით.

გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, აბონენტის ბრუნვის ისტორიაში მითითებული თანხის დარიცხვის პერიოდები, მრიცხველის გათიშვის და ჩართვის ვადა არ შეესაბამებოდა სინამდვილეს, აღნიშნული არ იყო დადასტურებული რაიმე მტკიცებულებით. შესაბამისად, სასამართლომ არ გაიზიარა ა. ო-ის მითითებული პოზიცია. საქმეში წარდგენილი აბონენტის ბარათის მონაცემების მიხედვით დასტურდებოდა, რომ 2008 წლის 2 აგვისტოს მდგომარეობით აბონენტის მრიცხველის ჩვენება შეადგენდა 9818 კვტ.სთ-ს. 2008 წლის 2 აგვისტომდე აბონენტის ბარათის მონაცემების მიხედვით ა. ო-ის კუთვნილი ელ.მრიცხველის ჩვენება დაფიქსირებულია მხოლოდ 2008 წლის მარტის თვეში და ამ თვის მდგომარეობით ჩვენება შეადგენდა 4186 კვტ.სთ-ს. დგინდებოდა, რომ 2008 წლის აპრილის, მაისის, ივნისის და ივლისის თვეებში ა. ო-ის კუთვნილი მრიცხველიდან მოხმარებული ელექტროენერგიის ჩვენება არ ყოფილა დაფიქსირებული და შესაბამისად ამ თვეების განმავლობაში მოხმარებული ელექტროენერგიის ოდენობის მაჩვენებელი დაფიქსირდა ერთიანად 2008 წლის 2 აგვისტოს. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2008 წლის 2 აგვისტოს მდგომარეობით წინა თვეების, ე.ი. 2008 წლის აპრილის, მაისის, ივნისის და ივლისის თვეებში მოხმარებული ელექტრონერგიის ოდენობამ (ხარჯმა) შეადგინა 5448 კვტ.სთ-ი, რისი ღირებულებაც 953.40 ლარი, აბონენტს ელექტროენერგიის მიმწოდებელმა დაარიცხა 2008 წლის 2 აგვისტოს.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე აღნიშნა, რომ აბონენტის ბარათის მონაცემების მიხედვით, 2008 წლის 19 აგვისტოს აბონენტს შეუწყდა ელექტროენერგიის მიწოდება. ამავე ბარათის მონაცემებით, 2009 წლის ივლისის თვეში დაფიქსირდა აბონენტის მიერ თვითნებური მიერთება ელექტრო ქსელზე, ხოლო მიერთების ზუსტი თარიღი არ ირკვეოდა. ამავე ბარათის მონაცემებით დგინდება, რომ აბონენტის კუთვნილი მრიცხველის ჩვენება 2009 წლის 2 ივლისის მდგომარეობით შეადგენდა 12829 კ.ვტსთ-ს, რაც 2008 წლის 2 აგვისტოს მდგომარეობით დაფიქსირებულ ჩვენებასთან _ 9818 კ.ვტ-თან შედარებით გაზრდილია 3011 კ.ვტ.სთ-ით, რომლის ღირებულებაც შეადგენს 526.92 ლარს. 3011 კვ.სთ-ის ღირებულება, 526.92 ლარი, აბონენტს ელექტროენერგიის მიმწოდებელმა დაარიცხა 2009 წლის 2 ივლისს.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 317–ე მუხლზე და განმარტა, რომ ამ მუხლის შინაარსიდან გამომდინარე ვალდებულების წარმოშობისათვის აუცილებელია მონაწილეთა შორის ხელშეკრულების არსებობა. კონკრეტულ შემთხვევაში უდავოდ დგინდებოდა, რომ მოსარჩელე ა. ო-ე წარმოადგენდა სს «ე. ჯ-ას» აბონენტს. შესაბამისად, მხარეთა შორის არსებობდა ელექტროენერგიის ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ურთიერთობა, რომლის შინაარსის გათვალისწინებითაც აბონენტი ვალდებული იყო გადაეხადა მოხმარებული ელექტროენერგიის საფასური (სამოქალაქო კოდექსის 477-ე მუხლი). თავად ელექტროენერგიის ფიზიკური თავისებურებიდან გამომდინარე, აბონენტის მიერ მოხმარებული ელექტროენერგიის ოდენობის დაფიქსირება, ხორციელდება აბონენტის ელექტროქსელის მრიცხველის საშუალებით. სწორედ ელექტროქსელის მრიცხველის მონაცემების (ჩვენება) მიხედვით ხორციელდება აბონენტის მიერ მოხმარებული ელექტროენერგიის ოდენობის განსაზღვრა და შესაბამისად მოხმარებული ელექტროენერგიის ღირებულების გამოანგარიშება.

განსახილველ შემთხვევაში მხარეთა შორის სადავოს წარმოადგენდა გარემოება იმასთან დაკავშირებით, რომ მოსარჩელე ა. ო-ის მიერ მოხმარებული ელექტროენერგია და მრიცხველის მიერ დაფიქსირებული ჩვენება ერთმანეთთან შეუსაბამო იყო, აგრეთვე, საკითხი იმის შესახებ, უნდა გადაეხადა თუ არა მოსარჩელეს სს «ე. ჯ-ას» სასარგებლოდ მრიცხველის მიერ დაფიქსირებული ჩვენების მიხედვით ელექტროენერგიის საფასური – 1480 ლარის ოდენობით.

უწინარესად, სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა შემდეგზე: სადავო გარემოების, კერძოდ, იმის მტკიცების ტვირთი, რომ ა. ო-ის მიერ არ ყოფილა 1480 ლარის ღირებულების ელექტროენერგია მოხმარებული და რომ მრიცხველის ჩვენება გამოწვეული იყო მისი დაზიანებით, ეკისრებოდა მოსარჩელე ა. ო-ეს, გამომდინარე სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის 1-ლი ნაწილიდან. მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა აღნიშნული გარემოება. ამასთან, საქმის მასალებით დადასტურდა, რომ 2008 წლის 2 აგვისტოს მდგომარეობით წინა თვეებში, ე.ი. 2008 წლის აპრილის, მაისის, ივნისის და ივლისის თვეებში აბონენტ ა. ო-ის მიერ მოხმარებული ელექტროენერგიის ოდენობამ (ხარჯმა) შეადგინა 5448 კ.ვ.ტ.სთ., რისი ღირებულებაც შეადგენდა 953.40 ლარს, ხოლო ელექტროქსელზე თვითნებურად მიერთების შემდგომ (აღნიშნული თარიღი საქმის მასალებით არ ირკვეოდა) 2009 წლის 2 ივლისის მდგომარეობით ა. ო-ემ მოიხმარა კიდევ 3011 კ.ვტსთ, რომლის ღირებულებაც შეადგენდა 526.92 ლარს (მთლიანად, 1480 ლარის ღირებულების ელექტროენერგია). სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ნიშანდობლივი იყო, რომ მოსარჩელე სადავოდ არ ხდიდა თავად მისი ელ.ქსელის კვანძის მრიცხველის მიერ დასახელებული ჩვენებების დაფიქსირების ფაქტს, არამედ მისი მტკიცებით მრიცხველი დაზიანებული იყო და შეცდომით მოხდა ამ ჩვენების დაფიქსირება. აღნიშნულთან დაკავშირებით კი, როგორც საქმის მასალებით დადასტურდა მრიცხველის დაზიანება მართლაც დაფიქსირდა (ტომი I, ს.ფ. 19), თუმცა არა იმგვარი დაზიანება, რასაც მოსარჩელე მიუთითებდა, არამედ დაზიანება გამოვლინდა იმაში, რომ მრიცხველი 2009 წლის 15 ივლისიდან ელექტროენერგიას საერთოდ არ აღრიცხავდა. აღნიშნული ხასიათის დაზიანება არ ასაბუთებდა მოსარჩელის პოზიციას იმის შესახებ, რომ მრიცხველი უფრო მეტს აღრიცხავდა, ვიდრე მის მიერ რეალურად ხდებოდა ხარჯვა.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 316-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის მიხედვით, ვალდებულების ძალით კრედიტორი უფლებამოსილია მოსთხოვოს მოვალეს რაიმე მოქმედებისEშესრულება, შესრულება შეიძლება გამოიხატოს მოქმედებისაგან თავის შეკავებაშიც.

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, იმის გათვალისწინებით, რომ მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა სადავო 1480 ლარის ოდენობით თანხასთან მიმართებით სს «ე. ჯ-ას», როგორც ელექტროენერგიის მიმწოდებლის მოთხოვნის უსაფუძვლობა იგი როგორც მოვალე ვალდებული იყო მის მიერ მოხმარებული 1480 ლარის ოდნეობის ელექტროენერგიის საფასურის გადახდაზე და არ არსებობდა ა. ო-ის სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი (ტომი II, ს.ფ 47-57).

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ა. ო-ემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

კასატორის მოთხოვნა შემდეგ გარემოებებზეა დაფუძნებული:

2008 წლის 12 თებერვლიდან 2 ივლისის ჩათვლით ელექტროენერგიის გადახდის ქვითრებზე ნათლადაა ასახული ჩვენებები და თანხა, რომელიც მოსარჩელეს აქვს გადახდილი. მას ელექტროენერგიის მიწოდება შეუწდა არარეალური, შეცდომით დარიცხული თანხის გადაუხდელობის გამო. ელექტროენერგიის მრიცხველი იყო დაზიანებული და დარიცხული ოდენობის ელექტროენერგია კასატორს არ მოუხმარია. 2008 წლის 18 აგვისტოდან ერთი წლის განმავლობაში ა. ო-ეს ელექტროენერგია გამორთული ჰქონდა, არ მიეწოდებოდა. ამ ერთი წლის მანძილზე იგი ელექტროენერგიას არ მოიხმარდა. 2009 წლის 2 ივნისიდან ამავე წლის 2 ივლისამდე მას დამატებით დაერიცხა 526.92 ლარი. ამდენად, გამოდის, რომ მოსარჩელეს გამორთულ ელექტროენერგიაზე დაერიცხა დამატებით 526.92 ლარი. აღნიშნული გარემოება დასტურდება აბონენტის ბრუნვის ისტორიით. 2009 წლის სექტემბრის თვეში, იმის გამო, რომ მრიცხველი დაზიანებული იყო და სწორად არ აღრიცხავდა ჩვენებებს, იგი შეცვალეს. აქედან მოყოლებული მოსარჩელეს დარიცხული თანხა სრულად აქვს გადახდილი (ტომი II, ს.ფ. 66-72).

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 13 ოქტომბრის განჩინებით ა. ო-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ა. ო-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ა. ო-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (150 ლარი) 70% _ 105 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ა. ო-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ ა. ო-ეს დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (150 ლარი) 70% _ 105 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.