ას-1469-1482-2011 21 ნოემბერი, 2011 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორები _ მ. თ-ე, ე. დ-ე, დ. თ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე _ მ. ბ-ე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 21 ივლისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გაჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი _ თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2011 წლის 16 მარტის გადაწყვეტილებით მოსარჩელეების: მ. თ-ის, ე. დ-ისა და დ. თ-ის სარჩელი მოპასუხე მ. ბ-ის მიმართ, რომლითაც მოსარჩელემ მოითხოვა მოპასუხისათვის ნაყიდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული თანხის _ 2000 აშშ დოლარის დაკისრება, არ დაკმაყოფილდა (ს.ფ. 56-58).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოსარჩელეებმა (ს.ფ. 61-69).

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 21 ივლისის განჩინებით მ. თ-ის, ე. დ-ისა და დ. თ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2011 წლის 16 მარტის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ 1998 წელს მოდავე მხარეები შეთანხმდნენ სადაო ავტომანქანის ნასყიდობის თაობაზე; მოსარჩელემ სარჩელში მიუთითა, რომ მოპასუხემ 2006 წელს დაშალა ავტომანქანა ნაწილებად, მაგრამ თანხა მოსარჩელისათვის არ გადაუხდია; მოპასუხე ავტომანქანის ნაწილებად დაშლის თარიღად 2003-2004 წლებს ასახელებს, თუმცა მიუთითებს, რომ ავტომანქანა ნაწილებად თავად მოსარჩელეებმა დაშალეს.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სააპელაციო საჩივარში აპელანტმა მიუთითა ახალ გარემოებაზე, კერძოდ იმაზე, რომ ავტომანქანის ნაწილებად გაყიდვა მოპასუხემ 2009 წელს დაამთავრა და შეთანხმებისამებრ სწორედ ამ დროს უნდა გადაეხადა მას მოსარჩელეებისათვის 2000 აშშ დოლარი. უდავოდ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებას წარმოადგენდა, რომ ნასყიდობის საგანი, ავტომანქანა გაიყიდა გაუმართავ მდგომარეობაში, რაზეც მხარეებს პრეტენზია არ გამოუთქვამთ.

მტკიცებულებათა არარსებობის გამო სააპელაციო სასამართლომ დაუდასტურებლად მიიჩნია აპელანტთა მოთხოვნა, მ. ბ-ის მიმართ, სადავო ავტომობილის ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე თანხის დაკისრების შესახებ. ამასთან, რამდენადაც მოსარჩელეთა მოთხოვნა შეეხებოდა 2006 წლის ურთიერთობას, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება სარჩელის ხანდაზმულობის თაობაზე.

სააპელაციო სასამართლომ, დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასების შედეგად ჩათვალა, რომ დავა უნდა მოწესრიგებულიყო ვალდებულებითი სამართლის, კერძოდ, ნასყიდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამართლებრივი ნორმებით.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 477-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, ნასყიდობის ხელშეკრულებით გამყიდველი მოვალეა გადასცეს მყიდველს საკუთრების უფლება ქონებაზე, მასთან დაკავშირებული საბუთები და მიაწოდოს საქონელი. მყიდველი მოვალეა გადაუხადოს გამყიდველს შეთანხმებული ფასი და მიიღოს ქონება.

საქმეზე დადგინდა, რომ 1998 წელს გამყიდველმა მყიდველს გადასცა ნივთი, კერძოდ, გაუმართავი ავტომანქანა, რომლის გამოყენებაც მხოლოდ ცალკეულ ნაწილებად დაშლით იყო შესაძლებელი. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ ავტომანქანის დაშლა და ნაწილებად გაყიდვა მ. ბ-ემ დაიწყო 1998 წელს და დაამთავრა 2009 წელს. ისინი კი იყვნენ შეთანხმებულები, რომ ავტომანქანის ნაწილებად გაყიდვის შემდგომ უნდა გადაეხადა მას მოსარჩელეთათვის 2000 აშშ დოლარი.

ზემოაღნიშნულთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ მოიხმო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 219-ე მუხლის 1-ლი ნაწილი, რომლის თანახმად, მხარეები შეზღუდულნი არიან, ახსნა-განმარტების მოსმენისას წარადგინონ ახალი მტკიცებულებები ან მიუთითონ ახალ გარემოებებზე, რომელთა შესახებაც არ ყოფილა მითითებული სარჩელსა თუ შესაგებელში ან საქმის მომზადების სტადიაზე, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მათ შესახებ საპატიო მიზეზით არ იყო გაცხადებული. კონკრეტულ შემთხვევაში, სარჩელში მოსარჩელეები უთითებდნენ, რომ მანქანის დაშლა და ნაწილებად გაყიდვა 2006 წელს მოახდინა მოპასუხემ, მაგრამ არ გადაუხადა შეპირებული 2000 აშშ დოლარი. სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოება სრულიად სხვაგვარად მიუთითეს აპელანტებმა სააპელაციო საჩივარში, კერძოდ, მათ აღნიშნეს, რომ მანქანის დაშლა და ნაწილებად გაყიდვა დასრულდა 2009 წელს, და სწორედ ამ დროისათვის უნდა მოეხდინა მოპასუხეს მათთან ანგარიშსწორება. აპელანტებმა ამ ფაქტის სააპელაციო სასამართლომდე მიუთითებლობის მიზეზი ვერ დაასაბუთეს.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელეების მიერ სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების სრულად გაზიარების შემთხვევაშიც კი, სარჩელი იყო ხანდაზმული. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, ხანდაზმულობა არის ვადა, რომლის განმავლობაშიც პირს, რომლის უფლებაც დაირღვა, შეუძლია მოითხოვოს თავისი უფლების განხორციელება და დაცვა. ხანდაზმულობის ვადის არსებობა აიძულებს სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილეებს დროულად იზრუნონ თავიანთი უფლებების განხორციელებისა და დაცვისათვის.

სამოქალაქო კოდექსის 128-ე მუხლის შესაბამისად, სხვა პირისაგან რაიმე მოქმედების შესრულების ან მოქმედებისაგან თავის შეკავების უფლებაზე ვრცელდება ხანდაზმულობა. ამავე კოდექსის 129-ე მუხლის მიხედვით, სახელშეკრულებო მოთხოვნების ხანდაზმულობის ვადა შეადგენს 3 წელს, ხოლო უძრავ ნივთებთან დაკავშირებული სახელშეკრულებო მოთხოვნებისა _ 6 წელს. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მხარეთა შორის წარმოშობილი სამართლებრივი ურთიერთობა მოძრავ ნივთს შეეხებოდა, რის გამოც ამ ურთიერთობაზე ხანდაზმულობის 3-წლიანი ვადა უნდა გავრცელებულიყო. ამასთან, ხანდაზმულობის ვადის 2006 წლიდან ათვლის შემთხვევაშიც სარჩელი ხანდაზმული იყო. სამოქალაქო კოდექსის 144-ე მუხლის თანახმად, ხანდაზმულობის ვადის გასვლის შემდეგ ვალდებული პირი უფლებამოსილია უარი თქვას მოქმედების შესრულებაზე.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ არსებითად სწორად შეაფასა და გადაწყვიტა მხარეთა შორის მიმდინარე დავა, რის გამოც გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უცვლელად დატოვებას ექვემდებარებოდა (ს.ფ. 126-132).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მ. თ-ემ, ე. დ-ემ და დ. თ-ემ, რომლებმაც მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება.

კასატორთა მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა კანონი. სასამართლოს არ უნდა გამოეყენებინა სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლი.

კასატორები აღნიშნავენ, რომ სააპელაციო სასამართლომ მათ შეგნებულად არ გადასცა სააპელაციო შესაგებელი სააპელაციო სასამართლოს სხდომამდე. ამით, მათ არ მიეცათ საქმეზე დამატებითი მტკიცებულებების წარდგენის საშუალება (ს.ფ. 135-141).

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 19 ოქტომბრის განჩინებით მ. თ-ის, ე. დ-ისა და დ. თ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მ. თ-ის, ე. დ-ისა და დ. თ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას მ. თ-ის, ე. დ-ისა და დ. თ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორებს უნდა დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე მ. თ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. მ. თ-ის, ე. დ-ისა და დ. თ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. კასატორებს: მ. თ-ეს, ე. დ-ესა და დ. თ-ეს დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე მ. თ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% _ 210 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.