ას-1514-1521-2011 21 ნოემბერი, 2011 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის

შემადგენლობა

ნუნუ კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ სს ,,... ბანკი”

მოწინააღმდეგე მხარე _ ბ. ქ-ე, ი. ყ-ი

გასაჩივრებული განჩინება –ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 8 სექტემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი _ ქონების ყადაღისაგან განთავისუფლება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ბ. ქ-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში სს ,,... ბანკის” და ი. ყ-ის მიმართ და მოითხოვა ყადაღისაგან განთავისუფლება შემდეგი დასაბუთებით: 2007 წლის 25 ოქტომბერს ი. ყ-ისაგან შეიძინა ავტომანქანა „მერსედეს-ბენც E279 GDIჭ», რომლის სახელმწიფო ნომერია ..., მანქანის შესყიდვის შედეგად ი. ყ-მა სანოტარო წესით გაფორმებული მინდობილობის საფუძველზე გადასცა მანქანა მართვისა და განკარგვის უფლებით. 2011 წლის 6 მაისს აჭარის სააღსრულებო ბიუროს აღმასრულებელმა ჯ. ძ-ემ ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე, დააყადაღა აღნიშნული ავტომანქანა, ჩამოართვა და გადაიყვანა სააღსრულებო ბიუროს საჯარიმო მოედანზე. ვინაიდან სარჩელი ქონების ყადაღისაგან განთავისუფლების შესახებ წარედგინება კრედიტორსა და მოვალეს, ამ შემთხვევაში კი მოვალე ი. ყ-ია, ამიტომ ამ ნაწილში სათანადო მოპასუხეს წარმოადგენს ი. ყ-ი.

მოპასუხე სს „... ბანკის“ წარმომადგენელმა სარჩელი არ ცნო შემდეგი დასაბუთებით: მექანიკური სატრანსპორტო საშუალების შეძენა საკუთრებაში არა ნოტარიუსის მინდობილობით, არამედ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურეობის სააგენტოში მისი რეგისტრაციის შემდეგ ხორციელდება, მოსარჩელეს ავტომანქანა არ შეუსყიდია, იგი დროებით სარგებლობდა, სადავო ავტომანქანა დღემდე წარმოადგენს მოვალე ი. ყ-ის საკუთრებას, სააღსრულებო ბიურომ კანონის სრული დაცვით დააყადაღა.

მოპასუხე ი. ყ-მა სარჩელი ცნო და განმარტა, რომ 2007 წლის 25 ოქტომბერს მის სახელზე რეგისტრირებული ავტომანქანა „მერსედეს ბენც E279 GDI“, რომლის სახელმწიფო ნომერია ..., სანოტარო წესით გაფორმებული გენერალური მინდოლბილობის საფუძველზე მიჰყიდა ბ. ქ-ეს. აღნიშნული მანქანა მას აღარ ჰყავს 2007 წლის 25 ოქტომბრიდან, შესაბამისად, მისი მესაკუთრე არის მოსარჩელე და მას რაიმე პრეტენზია ამ მანქანასთან დაკავშირებით არ აქვს.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 6 ივნისის გადაწყვეტილებით ბ. ქ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა სს ,,... ბანკმა”.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 8 სექტემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული განჩინება. პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: 2007 წლის 25 ოქტომბერს ბ. ქ-ემ ი. ყ-ისაგან შეიძინა ავტომობილი, „მერსედეს ბენც E279 GDI, რომლის სახელმწიფო ნომერია .... ამის შემდეგ, ამ ავტომობილს ფლობს და სარგებლობს ბ. ქ-ე, თუმცა სსიპ საქართელოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოში არსებული სარეგისტრაციო მონაცემთა ბაზაში ავტომობილი რეგისტრირებულია, კვლავ ი. ყ-ის სახელზე. 2011 წლის 6 მაისს სასამართლოს გადაწყვეტილებით ი. ყ-ისათვის დაკისრებული ვალდებულების შესასრულებლად, აღმასრულებელმა ზემოხსენებულ სატრანსპორტო საშუალებას ყადაღა დაადო.

პალატამ არ გაიზიარა სს ,,... ბანკის” პოზიცია იმის თაობაზე, რომ ავტომობილზე, როგორც ნივთზე, საკუთრების წარმოშობისათვის აუცილებელი არის ამ უფლების რეგისტრაცია, და აღნიშნა, რომ საავტომობილო ტრანსპორტის შესახებ საქართველოს კანონი განსაზღვრავს საავტომობილო ტრანსპორტის სამართლებრივი ეკონომიკური და ორგანიზაციული საქმიანობის საფუძვლებს, აღნიშნული ნორმატიული აქტი არ აწესრიგებს ავტომობილზე, როგორც ნივთზე, საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძვლებს. კანონი არეგულირებს ავტომობილთან, როგორც ტრანსპორტის სისტემის შემადგენელ ნაწილთან დაკავშირებულ სამართლებრივ ურთიერთობებს, იგი მას განიხილავს, არა როგორც ნივთს, არამედ – როგორც მექანიკურ სატრანსპორტო საშუალებას. პალატამ განმარტა, რომ ამ კუთხით უნდა იქნას განხილული კანონის 9¹ მუხლი, აღნიშნული ნორმა ავტომობილზე საკუთრების უფლებას ადგენს, არა სანივთოსამართლებრივი, არამედ – ადმინისტრაციულსამართლებრივი მიზნებისათვის. შესაბამისად ავტომობილის, როგორც ნივთის, საკუთრებაში გადასაცემად არ არის აუცილებელი ამ უფლების რეგისტრაცია. ამ ნივთზე საკუთრება წარმოიშობა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 186-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული წესით: მესაკუთრის მიერ შემძენისათვის, ნამდვილი უფლების საფუძველზე მისი გადაცემით.

პალატამ ასევე აღნიშნა, რომ ბ. ქ-ეს ი. ყ-მა ავტომობილი საკუთრებაში გადასცა, ჯერ კიდევ 2007 წლის 25 ოქტომბერს. საავტომობილო ტრანსპორტის შესახებ საქართველოს კანონის იმ დროისათვის მოქმედი რედაქცია არ შეიცავდა აპელანტის მიერ მითითებულ დათქმას. საავტომობილო ტრანსპორტის შესახებ საქართველოს კანონში ცვლილებების შეტანის შესახებ 2009 წლის 17 ივლისის საქართველოს კანონს, რომლითაც ნორმატიულ აქტს დაემატა 9¹ მუხლი, უკუქცევითი ძალა არ მინიჭებია.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 8 სექტემბრის განჩინება საკასაციო საჩივრით სს «... ბანკმა» და მოითხოვა მისი გაუქმება შემდეგი დასაბუთებით: სასამართლოს მსჯელობა გაუგებარი და დაუსაბუთებელია. სასამართლომ მიიჩნია, რომ საავტომობილო ტრანსპორტის შესახებ კანონი საკუთრებას ადგენს არა სანივთო, არამედ ადმინისტრაციულსამართლებრივი მიზნებისათვის, რაც არასწორია. ადმინისტრაციული სამართლის მიზნებისათვის რეგისტრაციის ფაქტი ნიშნავს საკუთრების უფლების წარმოშობას, რაც სანივთოსამართლებრივი გაგებითაც ერთი და იგივეა. სანივთოსამართლებრივი გაგება საკუთრების წარმოშობისა არ უნდა დასრულდეს მხოლოდ თეორიული მსჯელობით. თუკი ვინმე იძენს ქონებას და სავალდებულოა მისი სათანადო რეესტრში რეგისტრაცია, იგი ნამდვილი მესაკუთრე ხდება მას შემდეგ, როცა განახორციელებს რეგისტრაციას, მანამდე მესაკუთრედ არ ითვლება. ეს პრინციპი მოქმედებს უძრავ ნივთებზე და ზოგიერთი სახის მოძრავ ნივთებზე, რომელთა რეგისტრაციაც სავალდებულო ხასიათისაა. საკუთრების წარმოშობისათვის შემძენისათვის ნამდვილი უფლების საფუძველზე გადაცემა, რა თქმა უნდა, აუცილებელი ელემენტია, წინააღმდეგ შემთხვევაში მესაკუთრედაც რომ იყოს რეგისტრირებული, რეგისტრაციაც გაუქმდება, რაც სადავო არ არის. უბრალოდ სასამართლოს მხრიდან ასეთი არასამართლიანი და მხოლოდ ერთი კუთხით საქმის განხილვა არის არასწორი, რეგისტრაციის ფაქტის უარყოფა და მისი არგათვალისწინება სრული აბსურდია, მაშინ, როცა ასეთი არსებობს, კანონით დადგენილია და შესასრულებლად სავალდებულოა. ორივე ინსტანციის სასამართლომ არასწორად და უსაფუძვლოდ დაადგინეს, თითქოს ქონება იყიდა ბ. ქ-ემ, მაშინ, როცა ნასყიდობის ნაცვლად არსებობს საკუთრების მინდობა. სასამართლოს მიერ არასწორად დადგენილმა გარემოებამ, რომ საკუთრების უფლება გადავიდა ჯერ კიდევ 2007 წელს, გამოიწვია ის, რომ სასამართლოს მიერ მესაკუთრედ იქნა აღიარებული მინდობილი მესაკუთრე. სასამართლომ ფაქტობრივ გარემოებად ჯერ დაასკვნა, რომ ქონება გადაცემულია საკუთრების მინდობით, შემდეგ კი აღნიშნავს, რომ საკუთრების მინდობა კი არა, საკუთრება იყო, ბ. ქ-ე ამ ქონებას ფლობდა როგორც საკუთარს და მინდობილობით ჰქონდა უფლება, გადაეფორმებინა თავის საკუთრებაში, ისევე - როგორც განეკარგა განუსაზღვრელი ვადით. სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, სამოქალაქო კოდექსის 158-ე მუხლის მე-2 პუნქტი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სს ,,... ბანკის” საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

მოცემული დავის საგანია ქონების ყადაღისაგან განთავისუფლება და ავტომანქანაზე შეძენის საფუძვლები. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რაც ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სს ,,... ბანკს” უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

სს ,,... ბანკის” საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

სს ,,... ბანკს” უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.