ას-1549-1550-2011 21 ნოემბერი, 2011 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი _ გ. ა-ი

მოწინააღმდეგე მხარე _ ნ. ა-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 29 ივლისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი _ ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2011 წლის 12 იანვარს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა გ. ა-მა მოპასუხე ნ. ა-ის მიმართ. საბოლოოდ, მოსარჩელემ მოითხოვა, რომ მოპასუხეს მის სასარგებლოდ დაკისრებოდა:

a. აკუმულატორის ღირებულება 230 ლარი;

b. ავტომანქანის დაკარგული ნაწილების ღირებულება 220 ლარი;

გ. ავტომანქანის შეკეთებისთვის გადახდილი 251 ლარი;

დ. გარდა ამისა, მოსარჩელემ მოითხოვა მოპასუხის მიერ გერმანული საშპაკლი მანქანის დაბრუნება და მისთვის გადასახდელად მიუღებელი შემოსავლის სახით 2008 წლის 4 აპრილიდან სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულებამდე ყოველდღიურად 15 ლარის დაკისრება (ტომი I, ს.ფ. 1-14, 98-104).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 16 მარტის გადაწყვეტილებით გ. ა-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მოპასუხეს მის სასარგებლოდ გადასახდელად დაეკისრა ავტონაწილების ღირებულება 220 ლარი. ამავე გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა მოსარჩელის მოთხოვნა მოპასუხისათვის 2008 წლის 4 აპრილიდან მიუღებელი შემოსავლის სახით ყოველდღიურად გადაწყვეტილების აღსრულებამდე 15 ლარის დაკისრების თაობაზე, აგრეთვე, მოპასუხისათვის გერმანული წარმოების საშპაკლი ელექტრომანქანის ღირებულებით 560 ლარი გადაცემისა და აკუმულატორის ღირებულების 230 ლარის ანაზღაურების დავალებაზე (ტომი I, ს.ფ. 109-114).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა გ. ა-მა (ტომი I, ს.ფ. 119-129).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 29 ივლისის განჩინებით გ. ა-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 16 მარტის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილად მიჩნეული ფაქტობრივი გარემოებები შემდეგში მდგომარეობდა:

2008 წლის აპრილის თვეში გ. ა-სა და ნ. ა-ს შორის დაიდო ზეპირი ფორმით ნარდობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზე ნ. ა-ს უნდა შეესრულებინა შემდეგი სამუშაოები: გამოეცვალა ე.წ. კარნიზი, შეესრულებინა სათუნუქე სამუშაოები;

გ. ა-ის კუთვნილი ავტომანქანის გაქურდვის შედეგად დაკარგული ავტომანქანის ნაწილების ღირებულება შეადგენდა 220 ლარს.

გ. ა-მა ნ. ა-ს ავტომანქანის შეკეთებისთვის გადასცა 225 ლარი.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მიუხედავად იმისა, რომ გ. ა-ის სააპელაციო საჩივარზე მოწინააღმდეგე მხარეს სააპელაციო შესაგებელი არ წარუდგენია, მიზანშეწონილი არ იყო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 232¹ მუხლის დანაწესის საფუძველზე დაუსწრებელი გადაწყვეტილების მიღება. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ დაუსწრებელი გადაწყვეტილების მიღებისათვის ერთ-ერთ აუცილებელ წინაპირობას, რაც დადგენილია 230-ე მუხლის მე-2 ნაწილის დანაწესით, წარმოადგენდა სარჩელის მოთხოვნის იურიდიული დასაბუთებულობის არსებობა, რაც თავის მხრივ უნდა ემყარებოდეს და გამომდინარეობდეს სარჩელში მითითებული გარემოებებიდან. ანუ, სარჩელში მითითებული გარემოებები იურიდიულად უნდა ამართლებდეს სარჩელის მოთხოვნას. განსახილველ შემთხვევაში, დასახელებული დანაწესით დადგენილი წინაპირობის არარსებობა საფუძველი გახდა დაუსწრებელი გადაწყვეტილების მიუღებლობისა და სააპელაციო საჩივრის არსებითი განხილვისა ზეპირ სასამართლო სხდომაზე.

აპელანტი, ერთის მხრივ, პრეტენზიას გამოთქვამდა იმის თაობაზე, რომ მის ავტომობილზე სათუნუქე სამუშაოების შეუსრულებლობის გამო პირველი ინსტანციის სასამართლოს უნდა დაეკმაყოფილებინა მისი მოთხოვნა სათუნუქე სამუშაოებისათვის მოწინააღმდეგე მხარისათვის გადაცემული თანხის 251 ლარის დაბრუნების შესახებ, თუმცა, მეორეს მხრივ, აპელანტი თავადვე ადასტურებდა ნ. ა-ის მიერ სათუნუქე სამუშაოების შესრულების შესახებ გარემოებას. აპელანტი მხოლოდ იმასთან დაკავშირებით გამოთქვამდა პრეტენზიას, რომ ნ. ა-მა განახორციელა მის მანქანაზე ვაზ 21-ის ე.წ. «კარნიზების» მიდუღება, რისი თანხმობაც მისგან ნ. ა-ს არ ჰქონია მიღებული. ამასთან, აპელანტი არ აკონკრეტებდა იმ გარემოებას, თუ კონკრეტულად რომელი ავტომანქანის და რა სახის ნაწილი უნდა ყოფილიყო გამოყენებული სათუნუქე სამუშაოების შესრულებისას. გარდა ამისა, აპელანტი ადასტურებდა იმ გარემოებას, რომ მოწინააღმდეგე მხარემ განახორციელა ავტომობილის დაზიანებულ ადგილზე თუნუქის ჩაკერებაც, თუმცა პრეტენზიას გამოთქვამდა იმის შესახებ, რომ მოწინააღმდეგე მხარემ ჩააკერა არა ის თუნუქის ნაჭერი, რომელიც მან მოითხოვა. გ. ა-ი ერთის მხრივ მიუთითებდა, რომ ნ. ა-ს უნდა დაკისრებოდა მისთვის გადაცემული საშპაკლი ელექტრომოწყობილობის დაკარგვისათვის მისი ღირებულების _ 560 ლარის ანაზღაურება, მეორეს მხრივ, პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის ზეპირი განხილვის დროს იგი ადასტურებდა იმ გარემოებას, რომ საშპაკლი ელექტრომოწყობილობა მას გადაცემული ჰქონდა და ინახებოდა პავლე თეთრაულთან.

ამგვარი წინააღმდეგობრივი გარემოებების დაფიქსირების პირობებში სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ არ არსებობდა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 232¹ მუხლის კვალიფიკაციის წინაპორობები და სააპელაციო საჩივარი უნდა განხილულიყო არსებითად, ზეპირი მოსმენით, რა დროსაც მოსმენილი უნდა ყოფილიყო მხარეთა სამართლებრივი პოზიციები.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის დანაწესიდან გამომდინარე საქალაქო სასამართლომ მოსარჩელეს სწორად დააკისრა მტკიცების ტვირთი მის მიერ მითითებული გარემოებების დასადასტურებლად. ამასთან, საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებების ურთიერთშეჯერება და ანალიზი იძლეოდა საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოების გაზიარების საფუძველს. კერძოდ, მხარეთა ახსნა-განმარტება, ასევე მოწმეთა ჩვენებები, შეიცავდა საკმარის მონაცემებს დასკვნისათვის, რომ მხარეთა შეთანხმების შესაბამისად ნ. ა-მა, როგორც მენარდემ შეასრულა მხარეთა ზეპირი შეთანხმების შედეგად შესასრულებელი სამუშაოები _ გ. ა-ის კუთვნილ ავტომანქანას მიადუღა ე.წ. კარნიზები, ამასთან მანქანის დაზიანებულ ადგილებზე დაადუღა ლითონის ნაჭერი. რაც შეეხებოდა აპელანტის პრეტენზიას, რომ აღნიშნული სამუშაოების დროს გამოყენებული ნაწილები არ იყო მასთან შეთანხმებული, ეს პრეტენზია მისაღები არ იყო, რამდენადაც საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა ის გარემოება, თუ კონკრეტულად რომელი სახის, რა ხარისხის ნაწილების გამოყენებით უნდა მომხდარიყო სათუნუქე სამუშაოების შესრულება. აქვე, სააპელაციო სასამართლომ ნიშანდობლივად მიიჩნია, რომ აპელანტი თავადვე ადასტურებდა სათუნუქე სამუშაოების შესრულებას.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, არ არსებობდა შესრულებული სამუშაოებისათვის მიღებული თანხის დაბრუნების საფუძველი.

სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ მოთხოვნა ე.წ. საშპაკლი ელექტრომანქანის დაკარგვის გამო ზიანის ანაზღაურების თაობაზე მოკლებული იყო ფაქტობრივ დასაბუთებულობას, რადგან არ დგინდებოდა ამ მოწყობილობის მოწინააღმდეგე მხარისათვის გადაცემის ფაქტობრივი გარემოება. საგულისხმო იყო, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოში თავად აპელანტმა დაადასტურა, რომ საშპაკლი მანქანა გადაცემული ჰქონდა პავლე თეთრაულს. ასეთ მონაცემებს შეიცავდა ასევე მოწმედ დაკითხული პირების ჩვენებაც. შესაბამისად, საშპაკლი მანქანის ღირებულების, 560 ლარის ანაზღაურების შესახებ მოთხოვნა ასევე მოკლებული იყო ფაქტობრივ დასაბუთებულობას.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სისხლის სამართლის საქმეზე წინასწარი გამოძიების შეწყვეტის შესახებ საქმეში არსებულ ქ.თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონული პროკურატურის 2010 წლის 30 მარტის დადგენილებაზე, რომლითაც ირკვევა, რომ ნ. ა-მა შესაკეთებლად მიბარებული ავტომანქანა გადაიყვანა ...ის დასახლებაში არსებულ ავტოსახელოსნოში, სადაც ავტომანქანიდან დაიკარგა სხვადასხვა ნაწილები, კერძოდ: სალონში არსებული ორი სავარძელი, აკუმულატორი, წინა და უკანა მაშუქი ფარები, მანქანის ძარაზე ასასვლელი ერთსაფეხურიანი კიბე, ბენზინის სპილენძის მილები, ტორპედოს ელექტროგაყვანილობა, შუქების ასანთებ-ჩასაქრობი ბერკეტები, სავარძლის გვერდით არსებული კანტები, კაბინაში შუქის ასანთებთან არსებული სადენები და ჭანჭიკები. საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საექსპერტო-კრიმინალისტიკური მთავარი სამმართველოს 2010 წლის 5 მარტის საექსპერტო დასკვნით დასტურდება, რომ დაკარგული ავტომანქანის დეტალების ღირებულება მათი დამონტაჟების ხარჯების გათვალისწინებით შეადგენს 220 ლარს. დასახელებული შეფასება მოიცავს ასევე აკუმულატორის ღირებულებასაც, რამაც სხვა ნაწილებთან ერთად საერთო ჯამში შეადგინა 220 ლარი. საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საექსპერტო-კრიმინალისტიკური მთავარი სამმართველოს 2010 წლის 25 მარტის საექსპერტო დასკვნა მტკიცებულების სახით წარადგინა თავად მოსარჩელემ. ამასთან, სხვა რაიმე მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა დაკარგული, მითითებული ნაწილების მათ შორის, აკუმულატორის უფრო მეტი ღირებულების შესახებ გარემოებას, საქმეში წარდგენილი არ ყოფილა.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, იმის გათვალისწინებით, რომ დაკარგული ნაწილების, მათ შორის აკუმულატორის ღირებულება, საქმეში წარდგენილი მტკიცებულების მიხედვით მთლიანად შეადგენდა 220 ლარს, საქალაქო სასამართლომ გ. ა-ს დამატებით, აკუმულატორის ღირებულების _ 230 ლარის გადახდის დაკისრების შესახებ მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე სწორად უთხრა უარი.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, შესაბამისი მტკიცებულებების არარსებობის გამო ასევე არ დასტურდებოდა გარემოება იმის შესახებ, რომ გ. ა-ს მის მფლობელობაში არსებული მანქანის ე.წ. «ბუტკა მოსკვიჩის» გამოყენებით ჰქონდა ყოველდღიური შემოსავალი _ 15 ლარის ოდენობით. ამასთან დაკავშირებით პირველი ინსტანციის სასამართლომ მხარეს სწორად მიუთითა, რომ საქმეში არ მოიპოვებოდა რაიმე მტკიცებულება აღნიშნული გარემოების დასადასტურებლად. აპელანტის მიერ მხოლოდ იმ გარემოებაზე მითითება კი, რომ 15 ლარის ოდენობით მოგება ეს არის მინიმალური მოგება, რომელსაც იღებს ყოველი პირი ვინც იყენებს საკუთარ ავტომანქანას საქონლის გადასაზიდად და, რომ მძღოლს მოგება, რომ არ რჩებოდეს მაშინ ავტომანქანით საქონლის გადაზიდვაც არ მოხდებოდა, მოკლებული იყო დამაჯერებლობას, რადგან გარდა ახსნა-განმარტებისა მოსარჩელეს სასამართლოსათვის არ წარუდგენია აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოების დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულება. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, ერთ-ერთი მხარის ახსნა-განმარტება, თუ მას არ ეთანხმება მოწინააღმდეგე მხარე, მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეიძლება ჩაითვალოს სადავო სამართლებრივი ურთიერთობის არსებობისა თუ საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივ გარემოებათა დამადასტურებელ მტკიცებულებად, თუ იგი დასტურდება საქმეში არსებული სხვა მტკიცებულებების ყოველმხრივი, სრული და ობიექტური განხილვის შედეგად.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, იმ პირობებში, როდესაც მოსარჩელეს არ წარუდგენია სასამართლოსათვის შემოსავლის სახით ყოველდღიურად 15 ლარის მიღების დამადასტურებელი არც ერთი მტკიცებულება, პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად უთხრა უარი მოსარჩელეს სარჩელის ამ ნაწილშიც მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე (ტომი II, ს.ფ. 34-47).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება გ. ა-მა საკასაციო წესით გაასაჩივრა. კასატორი მოითხოვს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას მისი სარჩელისა და სააპელაციო საჩივრის დაუკმაყოფილებლობის ნაწილში და ამ ნაწილში საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღებას, რომლითაც მოპასუხეს მის სასარგებლოდ დაეკისრება: აკუმულატორის ღირებულების დარჩენილი ნაწილი 180 ლარის ოდენობით; ავტომანქანის შეკეთებისათვის გადასახდელი თანხა 251 ლარის ოდენობით; მიუღებელი შემოსავლის სახით 2008 წლის 4 აპრილიდან სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულებამდე ყოველდღიურად 15 ლარი. გარდა ამისა, კასატორი მოითხოვს, რომ ახალი გადაწყვეტილებით მოპასუხეს დაევალოს მისთვის გერმანული წარმოების საშპაკლი ელექტრომანქანის (ღირებულებით 560 ლარი) გადაცემა.

კასატორი აღნიშნავს, რომ საქმის განმხილველმა სასამართლოებმა არასწორად განმარტეს სამოქალაქო კოდექსის 629-ე, 639-ე, 641-ე მუხლები.

კასატორს მიაჩნია, რომ ორივე ინსტანციის სასამართლო არასწორად დაეყრდნო სასაქონლო ექსპერტიზის დასკვნას, რადგან ხსენებულ დასკვნაში არ არის მითითებული, თუ რა ტიპის აკუმულატორი შეაფასეს ექსპერტებმა. მოსარჩელეს ავტომანქანაში დაყენებული ჰქონდა გაზ-24-ის აკუმულატორი, რომლის საბაზრო ღირებულება შეადგენს 230 ლარს;

კასატორის მითითებით, ნ. ა-ს მის სასარგებლოდ გადასახდელად არ დაეკისრა მიუღებელი შემოსავლის სახით 2008 წლის 4 აპრილიდან სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულებამდე ყოველდღიურად 15 ლარი იმ საფუძვლით, რომ თითქოს მას არ წარუდგენია შემოსავლის სახით ყოველდღიურად 15 ლარის მიღების დამადასტურებელი მტკიცებულება. აღნიშნული ასევე არ შეესაბამება სინამდვილეს. მოპასუხის მიერ თავისი ვალდებულების შეუსრულებლობას შედეგად მოჰყვა ის, რომ მოსარჩელემ დაკარგა ერთადერთი შემოსავალი. ამით, ნ. ა-მა მოსარჩელეს მიაყენა მატერიალური ზიანი (ტომი II, ს.ფ. 49-55).

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 4 ნოემბრის განჩინებით გ. ა-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ გ. ა-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას გ. ა-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. გ. ა-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.