ას-715-674-2011 1 ნოემბერი, 2011 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის

შემადგენლობა

ნუნუ კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე, ბესარიონ ალავიძე

სხდომის მდივანი _ ლელა სანიკიძე

კასატორი _ სს «... ბანკი»

წარმომადგენელი – გ. გ-ე, ე. ყ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე – გ. ბ-ი, თ. ბ-ი

კანონიერი წარმომადგენელი – თ. მ-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 19 მარტის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება

დავის საგანი _ ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სს «... ბანკმა» სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს «ო-ის», გ. ბ-ის, თ. B ბ-ის მიმართ და მოითხოვა შპს ,,ო-ისა» და გ. ბ-ისათვის 122 870,94 ევროს სოლიდარულად დაკისრება, შპს ,,ო-ისა» და გ. ბ-ისათვის 2009 წლის 9 ივლისიდან დავალიანების დაფარვამდე პირგასამტეხლოს - ძირითადი თანხის 0,2%-ის სოლიდარულად დაკისრება, 2009 წლის 12 მარტს გ. ბ-სა და თ. ბ-ს შორის დადებული ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა და უძრავი ქონების გ. ბ-ის სახელზე საკუთრების უფლებით აღრიცხვა შემდეგი დასაბუთებით: 2008 წლის 27 ოქტომბერს სს ,,... ბანკმა” და შპს ,,ო-მა” დადეს ¹3/102 92 500 ევროს საკრედიტო ხელშეკრულება 4 თვის ვადით, სარგებელი განისაზღვრა წლიური 16%-ით, პირგასამტეხლო – 0,2%-ით ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე, სესხის დაფარვის თარიღად კი - 2009 წლის 27 თებერვალი. იმავე დღეს გ. ბ-თან დაიდო თავდებობის ხელშეკრულება, რომლითაც ამ უკანასკნელმა იკისრა სოლიდარულად, პირადი ქონებით პასუხისმგებლობა საბანკო კრედიტის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მსესხებლის ვალდებულებებზე. თავდებობის ზღვრულ ოდენობად მიეთითა კრედიტის მაქსიმალური ოდენობა – 92500 ევრო, მასზე დარიცხული პროცენტი წლიური 16%-ის ოდენობით ყველა შესაძლო პირგასამტეხლოს ფარგლებში. როგორც ზემოაღნიშნული ხელშეკრულებების დადების დროისათვის, ისე ამჟამად შპს ,,ო-ის» დირექტორს წარმოადგენს გ. ბ-ი. სს ,,... ბანკმა” შეასრულა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება, კერძოდ, გასცა მითითებული თანხა სესხის სახით შპს ,,ო-ზე”, ამ უკანასკნელს კი ნაკისრი ვალდებულება არ შეუსრულებია, შპს ,,ო-ის» დირექტორს გაეგზავნა შეტყობინება დავალიანების თაობაზე, რითაც გააფრთხილეს, რომ, თუ თანხას არ დაფარავდა 2009 წლის 29 მარტამდე, ბანკი შეწყვეტდა ხელშეკრულებას და მიმართავდა სასამართლოს მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად. 2009 წლის 12 მარტს გ. ბ-მა ქ.თბილისში, მ-ის ქ. ¹55-ში მდებარე უძრავი ქონება აჩუქა თავის არასრულწლოვან შვილს – თ. ბ-ს. გარიგების დადებისას თ. ბ-ს წარმოადგენდა კანონიერი წარმომადგენელი – დედა თ. მ-ი. უძრავი ქონება ამჟამად თ. ბ-ის სახელზე ირიცხება. ხელშეკრულება დადებულია მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგი მოჰყვეს, ამიტომ იგი ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი. გ. ბ-მა ბანკის წინაშე პასუხისმგებლობის აცილების მიზნით, თავდებისათვის დაკისრებული მოვალეობა, რომ არ შეესრულებინა, დადო მოჩვენებითი გარიგება და თავის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება აჩუქა არასრულწლოვან შვილს - თ. ბ-ს. ბანკის მიზანია, თანხის გადახდა დააკისროს გ. ბ-ს და აღსრულება მიაქციოს იმ ქონებაზე, რომელიც მოჩვენებითი გარიგების საფუძველზე გ. ბ-მა თავის არასრულწლოვან შვილს გადასცა. ამისათვის კი, აუცილებელია ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა და ქონების გ. ბ-ისათვის უკან დაბრუნება, რაც ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობის იურიდიულ ინტერესს წარმოადგენს.

მოპასუხე გ. ბ-მა სარჩელი ცნო ნაწილობრივ: თანხის გადახდის ნაწილში დაეთანხმა ბანკის მოთხოვნას, ხოლო პირგასამტეხლოს დაკისრებისა და ჩუქების ხელშეკრულების გაუქმების ნაწილში სარჩელი არ ცნო შემდეგი დასაბუთებით: მას თ. მ-თან რეგისტრირებულ ქორწინებაში შეეძინა ერთი შვილი თ. ბ-ი. 2008 წლიდან მეუღლეებს შორის წარმოიშვა უთანხმოება, რის გამოც ფაქტობრივად ერთად აღარ ცხოვრობენ, რის გამოც ურთიერთშეთანხმებით გადაწყვიტეს, რომ შვილისათვის ეჩუქებინა საცხოვრებელი სახლი. მოპასუხეს მიაჩნია, რომ ხელშეკრულებას იურიდიული შედეგი ნამდვილად მოჰყვა, რადგან მითითებული ქონება ირიცხება თ. ბ-ის სახელზე და, ამდენად იგი უზრუნველყოფილია საცხოვრებელი ადგილით. რაც შეეხება მოსარჩელის მოთხოვნას, სადაც მოსარჩელე ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე ითხოვს პირგასამტეხლოს გადახდას 0,2%-ის ოდენობით, მოპასუხის აზრით, საგრძნობლად მაღალი და არარეალურია, რის გამოც სასამართლომ იგი უნდა შეამციროს სამოქალაქო კოდექსის 420-ე მუხლის შესაბამისად.

მოპასუხე თ. ბ-ის კანონიერმა წარმომადგენელმა თ. მ-მა სარჩელი არ ცნო შემდეგ გარემოებათა გამო: მას და მის მეუღლეს შორის 2008 წლიდან არის Uუთანხმოება, რის გამოც ფაქტობრივად ერთად აღარ ცხოვრობენ. განქორწინების შემთხვევაში ბინის მეუღლეთა შორის გაყოფა ვერ მოხერხდებოდა, რადგან გ. ბ-ს იგი საჩუქრად აქვს მიღებული. თ. ბ-ი, რომ უბინაოდ არ დარჩენილიყო, მამამ აჩუქა. თ. მ-ისათვის ცნობილი არ Yყოფილა სს «... ბანკსა» და გ. ბ-ს შორის არსებული თავდებობის ხელშეკრულების შესახებ. 2009 წლის 19 მარტის ჩუქების ხელშეკრულება ვერ იქნება მოჩვენებითი, ვინაიდან იგი მოსაჩვენებლად არ დადებულა და ასევე არ დადებულა იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგები მოჰყოლოდა. ხელშეკრულებას იურიდიული შედეგი მოჰყვა, რადგან მითითებული ქონება აღირიცხა თ. ბ-ის სახელზე და, ამდენად, იგი უზრუნველყოფილია საცხოვრებელი ადგილით. მოსარჩელე სარჩელში ვერ უთითებს იმ სამართლებრივ საფუძვლებს, რის გამოც გარიგება ცნობილ უნდა იქნეს მოჩვენებითად.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 4 ნოემბრის გადაწყვეტილებით სს «... ბანკის» სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, შპს ,,ო-ს” და გ. ბ-ს სს ,,... ბანკის» სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ 116 525,05 ევროს ეკვივალენტის ეროვნული ვალუტით გადახდა; შპს ,,ო-ს” და გ. ბ-ს სს ,,... ბანკის» სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ პირგასამტეხლოს გადახდა 2009 წლის 9 ივლისიდან დავალიანების საბოლოოდ დაფარვამდე ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე ძირითადი თანხის 0,15%-ის ოდენობით. 2009 წლის 12 მარტს გ. ბ-სა და თ. ბ-ს შორის დადებული ჩუქების ხელშეკრულება ცნობილ იქნა ბათილად, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს თ. და გ. ბ-ებმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 19 მარტის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 4 ნოემბრის გადაწყვეტილება 2009 წლის 12 მარტს გ. ბ-სა და თ. ბ-ს შორის დადებული ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობის და ქ. თბილისში, მ-ის ქ.¹55-ში მდებარე უძრავ ქონებაზე გ. ბ-ის სახელზე საკუთრების უფლების აღრიცხვის ნაწილში და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება. სს «... ბანკის» სარჩელი 2009 წლის 12 მარტს გ. ბ-სა და თ. ბ-ს შორის დადებული ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობის ნაწილში არ დაკმაყოფილდა შემდეგი დასაბუთებით: პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: 2008 წლის 27 ოქტომბერს სს ,,... ბანკმა” და შპს ,,ო-მა” დადეს ¹3/102 საკრედიტო ხელშეკრულება 92 500 ევროზე 4 თვის ვადით, სარგებლის ოდენობად განისაზღვრა წლიური 16%, პირგასამტეხლო 0,2% ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე. სესხის დაფარვის თარიღად განისაზღვრა 2009 წლის 27 თებერვალი. იმავე დღეს გ. ბ-თან დაიდო თავდებობის ხელშეკრულება, რომლითაც ამ უკანასკნელმა იკისრა სოლიდარულად, პირადი ქონებით პასუხისმგებლობა საბანკო კრედიტის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მსესხებლის ვალდებულებებზე. თავდებობის ზღვრულ ოდენობად მიეთითა კრედიტის მაქსიმალური ოდენობა – 92500 ევრო, მასზე დარიცხული წლიური 16%-ის ოდენობით და პირგასამტეხლოს ფარგლებში. როგორც ზემოთ აღნიშნული ხელშეკრულებების დადების დროისათვის, ისე ამჟამად შპს ,,ო-ის» დირექტორს წარმოადგენს გ. ბ-ი. სს ,,... ბანკმა” შეასრულა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება, კერძოდ, სესხად გასცა მითითებული თანხა შპს ,,ო-ზე”, რაც მხარეებს სადავოდ არ გაუხდიათ. ამ უკანასკნელს კი, ნაკისრი ვალდებულება არ შეუსრულებია, კერძოდ, მან არ დაფარა არც სესხის ძირითადი თანხა და არც სარგებელი. შპს ,,ო-ის» დირექტორს გაეგზავნა შეტყობინება დავალიანების თაობაზე, რითაც გააფრთხილეს, რომ, თუ თანხას არ დაფარავდა 2009 წლის 29 მარტამდე, ბანკი შეწყვეტდა ხელშეკრულებას და მიმართავდა სასამართლოს მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად. დავალიანების დაფარვის თაობაზე არაერთხელ შედგა სატელეფონო საუბრები გ. ბ-თანაც. მხარეთა ტელეფონის ნომრებზე ზარები დაფიქსირებულია 2008 წლის ოქტომბრიდან 2009 წლის აპრილამდე. მხარეებს სადავოდ არ გაუხდიათ, რომ შპს ,,ო-ის» დავალიანება სს ,,... ბანკის» მიმართ 2008 წლის 27 ოქტომბრის ¹3/102 საბანკო კრედიტის ხელშეკრულების საფუძველზე ძირითადი თანხა 92500 ევროა, ხოლო ვადაგადაცილებული სარგებელი – 4987,4 ევრო. უდავოა, რომ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირგასამტეხლოს ოდენობა 25383,54 ევროა. 2009 წლის 12 მარტს გ. ბ-მა ქ. თბილისში, მ-ის ქ. ¹55-ში მდებარე უძრავი ქონება აჩუქა თავის არასრულწლოვან შვილს – თ. ბ-ს. გარიგების დადებისას თ. ბ-ს წარმოადგენდა კანონიერი წარმომადგენელი - დედა თ. მ-ი. უძრავი ქონება ამჟამად ირიცხება თ. ბ-ის სახელზე.

პალატამ მიიჩნია, რომ, დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე, პირველი ინსტანციის სასამართლომ სამართლებრივად არასწორად შეაფასა 2009 წლის 12 მარტს გ. ბ-სა და თავის არასრულწლოვან შვილს – თ. ბ-ს შორის ჩუქების ხელშეკრულების დადებისას მხარეთა მიერ გამოვლენილი ნება, რის საფუძველზეც სასამართლო მივიდა არასწორ სამართლებრივ დასკვნამდე იმასთან დაკავშირებით, რომ ხელშეკრულების მხარეთა მიზანი ჩუქების ხელშეკრულებისათვის დამახასიათებელი სამართლებრივი შედეგის ქონების უსასაყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემა არ ყოფილა. თავის მხრივ, არასწორი სამართლებრივი შეფასება საფუძველი გახდა სასამართლოს მიერ ჩუქების ხელშეკრულების ბათილობის ნაწილში არასწორი გადაწყვეტილების მიღებისა. პალატამ იხელმძღვანელა რა სამოქალაქო კოდექსის 50-ე მუხლითა და 56-ე მუხლის პირველი ნაწილით, განმარტა, რომ მოჩვენებითი გარიგების დროს გარიგება მხოლოდ გარეგნულად გამოხატული ნების წარმოსაჩენად იდება და მხარეებს არ გააჩნიათ შინაგანი ნება ამგვარი გარიგების დადებისათვის, შესაბამისად, მათთვის არც ამ მოსაჩვენებლად დადებული გარიგებიდან გამომდინარე სამართლებრივი შედეგები არ არის მისაღები. ამდენად, გარიგების სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლით კვალიფიკაციისათვის აუცილებელია იმ გარემოებათა არსებობის დადასტურება, რომლებიც ცალსახად მიუთითებენ სადავო ხელშეკრულებისადმი მხარეთა შინაგანი, ნამდვილი ნების არარსებობაზე. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილიდან გამომდინარე, რომელიც შეიცავს ზოგად დებულებას მხარეთაAმტკიცების ტვირთთან დაკავშირებით, სს «... ბანკი» როგორც მოსარჩელე, მოვალე იყო მიეთითებინა და წარედგინა ზემოთ მითითებული გარემოებების არსებობის დამადასტურებელი მტკიცებულებები, ანუ მტკიცების ტვირთი სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული ნორმის მაკვალიფიცირებელი გარემოებების არსებობის დასადასტურებლად ეკისრება მოდავე მხარეს. კონკრეტულ შემთხვევაში საქმეზე დადგენილია ფაქტობრივი გარემოებები იმასთან დაკავშირებით, რომ შპს «ო-ს» არ გააჩნდა რაიმე ქონება, რომლიდანაც შესაძლებელი გახდებოდა კრედიტორის (სს «... ბანკის») ვადამოსული მოთხოვნის დაკმაყოფილება; გ. ბ-მა, როგორც თავდებმა და ამავე დროს, როგორც «... ბანკის» პირადმა მოვალემ - შპს «ო-ის» დირექტორმა, იცოდა, რომ სადავო უძრავი ქონება იყო ერთადერთი ქონება, საიდანაც შესაძლებელი გახდებოდა კრედიტორის მოთხოვნის დაკმაყოფილება, ასევე გ. ბ-ისათვის ცნობილი იყო შპს «ო-ის» მიერ ვალდებულების შეუსრულებლობიდან გამომდინარე სამართლებრივი შედეგები. უდავო ფაქტობრივი გარემოებაა, რომ ჩუქების ხელშეკრულება გაფორმდა მას შემდეგ, რაც დადგა კრედიტორის მოთხოვნის შესრულების ვადა. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები არ არის საკმარისი იმ დასკვნის გასაკეთებლად, რომ სადავო ხელშეკრულების მხარეებს არ სურდათ ჩუქების ხელშეკრულების დადება და ამისათვის არ გააჩნდათ შინაგანი ნება, ანუ ზემოთ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები არ გამორიცხავენ სადავო ხელშეკრულების დადებისადმი მხარეთა შინაგანი ნების არსებობას. გასათვალისწინებელია, რომ ხელშეკრულების მხარეები წარმოადგენენ უახლოეს ნათესავებს, დასაჩუქრებული არის გ. ბ-ის არასრულწლოვანი შვილი, ასევე გასათვალისწინებელია, რომ ამ დროისათვის გ. ბ-ი თ. მ-თან (თ. ბ-ის დედასთან) განქორწინებულია. შესაბამისად, ჩუქების ხელშეკრულების დადებაზე ნების გამოვლენა შესაძლოა, გ. ბ-ის მიერ არასრულწლოვანი შვილის ინტერესების უზრუნველყოფაზე ზრუნვითაც იყოს განპირობებული. ის გარემოება, რომ ამ გარიგების დადებით, ფაქტობრივად სადავო უძრავ ქონებაზე არიდებულ იქნა კრედიტორის (სს «... ბანკის») ვადამოსული მოთხოვნის მიქცევის შესაძლებლობა, არ არის გადამწყვეტი მნიშვნელობის მქონე მოცემულ შემთხვევაში ნორმის კვალიფიკაციისათვის. პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ პირადი თავდებობის პირობებში გ. ბ-ს არ ეზღუდებოდა გარიგების დადების თავისუფლება მის კუთვნილ ქონებაზე. ამასთანავე ფაქტია, რომ ბანკმა არ იზრუნა, კონკრეტული ქონებით ყოფილიყო მოთხოვნა უზრუნველყოფილი. საგულისხმოა, რომ გ. ბ-ი არ უარყოფს ბანკის მიმართ ვალის არსებობას და ამ მოთხოვნის ნაწილში მან ცნო სარჩელი. ამდენად, მხოლოდ ის გარემოება, რომ სადავო ჩუქების ხელშეკრულება გაფორმდა კრედიტორის მიმართ ვალდებულების შესრულებისათვის გათვალისწინებული ვადის დადგომის შემდგომ, არ არის საკმარისი იმ დასკვნის გასაკეთებლად, რომ ჩუქების ხელშეკრულება გაფორმდა მხარეთა შესაბამისი შინაგანი ნების გარეშე და მხარეებს არ სურდათ ჩუქების ხელშეკრულების მნიშვნელობიდან გამომდინარე შედეგის დადგომა. სასამართლო სადავო გარიგების მოჩვენებითობის დასასაბუთებლად ასევე მიუთითებს იმ გარმოებაზე, რომ ჩუქების ხელშეკრულების დადების შემდგომ სადავო ქონებას ფლობს გ. ბ-ი. აღნიშნული გარემოება ანუ ის გარემობა, რომ ხელშეკრულების დადების შემდგომ სადავო ბინას გარკვეული პერიოდით ფლობდა გ. ბ-ი, სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, მხარეთა შორის არსებული ნათესაური კავშირის გათვალისწინებით არ შეიძლება რაიმე ისეთ, არაბუნებრივ გარემოებად იქნეს მიჩნეული, რაც ცალსახად დაადასტურებდა სადავო ხელშეკრულების მიმართ მხარეთა მოჩვენებითი დამოკიდებულების არსებობას. გ. ბ-ი, როგორც არასრულწლოვანი თ. ბ-ის მშობელი, მოვალეა იზრუნოს შვილზე და, ბუნებრივია, გარკვეულწილად მოუწიოს დასახელებული ბინის მიმართ მფლობელობის განხორციელებაც. საქმეში წარმოდგენილი საჯარო რეესტრის ამონაწერით ირკვევა, რომ ქ. თბილისში, მ-ის ქ. ¹55-ში მდებარე უძრავი ქონება 2009 წლის 12 მარტის ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე საკუთრებაში ერიცხება თ. ბ-ს. სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული ნორმის კვალიფიკაციისათვის უნდა არსებობდეს პირდაპირი მტკიცებულება, რითიც დადასტურდება სადავოდ გამხდარი გარიგების მიმართ მხარეთა ნამდვილი ნების არარსებობის შესახებ ფაქტობრივი გარემოებანი ანდა - იმგვარი გარემოებები, რომელთა არსებობაც გამორიცხავს სადავო ხელშეკრულების მიმართ მხარეთა ნამდვილი ნების არსებობის შესაძლებლობას. განსახილველ შემთხვევაში საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები საფუძველს ქმნის მხოლოდ გარკვეული ვარაუდისათვის და, მათი ანალიზიდან გამომდინარე, არ გამოირიცხება მხარეთა შინაგანი ნების არსებობა სადავო ხელშეკრულების დადების მიმართ. აღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ ვერ უზრუნველყო სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული ნორმის კვალიფიკაციისათვის და ამ ნორმის გამოყენებისათვის აუცილებელი გარემოებების არსებობის დადასტურება, ამასთან, დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები არ არის საკმარისი სასამართლოს მიერ 2009 წლის 12 მარტის ჩუქების ხელშეკრულების მოჩვენებითობის შესახებ მითითებული დასკვნების გასაკეთებლად.

საპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა სს «... ბანკმა» და მოითხოვა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2010 წლის 19 მარტის გადაწყვეტილების გაუქმება შემდეგი დასაბუთებით: სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, ბათილია გარიგება, რომელიც დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგები მოჰყვეს. აღნიშნული სამართლებრივი ნორმა თავისი შინაარსით გამორიცხავს გარიგების მოჩვენებითობის დადგენისათვის კონკრეტული და იმწუთიერი მტკიცებულებების არსებობის შესაძლებლობას. გარიგების მოჩვენებითი ხასიათი უნდა დადგინდეს მის დადებამდე არსებული წინაპირობების, გარიგების დადების რეალური საჭიროებისა და ყველა შესაძლო შედეგის ერთიანი შეფასებისა და ანალიზის საფუძველზე. ასეთი შეფასება კი, სხვადასხვა მტკიცებულებათა ურთიერთშეჯერების საფუძველზე წარმოქმნილ შინაგან რწმენას უნდა უკავშირდებოდეს. იმ შემთხვევაში კი, თუ გარიგება თავისი ხასიათით აშკარად მოჩვენებითია და ამის თაობაზე პირდაპირი მტკიცებულებები არსებობს, მაშინ ეს არის სისხლის სამართლის დანაშაული, კერძოდ, თაღლითობა. მოცემულ შემთხვევაში პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად შეაფასა, რეალურად და სრულფასოვნად დაასაბუთა ჩუქების ხელშეკრულების დადებამდე არსებული და მის შემდგომ წარმოქმნილი გარემოებების ერთობლიობა. სასამართლომ სწორად გაამახვილა ყურადღება იმ გარემოებაზე, რომ თ. ბ-სა და გ. ბ-ს შორის გაფორმებული ჩუქების ხელშეკრულება დაიდო 2009 წლის 12 მარტს, შპს «ო-ის» მიერ საბანკო კრედიტის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების შესრულების ვადა კი, ამავე წლის 27 თებერვალს ამოიწურა. დადგენილად უნდა იქნეს მიჩნეული და ამ ფაქტს არც მოწინააღმდეგე მხარე ხდის სადავოდ, რომ ამავე პერიოდში ბანკის წარმომადგენლები უკავშირდებოდნენ გ. ბ-ს თანხის დაფარვის მოთხოვნით. ცხადია, რომ მისთვის ცნობილი იყო ის სამართლებრივი შედეგები, რაც კრედიტის გადაუხდელობას მოჰყვებოდა. აღსანიშნავია ის გარემოება, რომ, გ. ბ-ის განმარტებით, შპს «ო-ს» არ გააჩნია ისეთი ქონება, რომლის რეალიზაციითაც შესაძლებელი იქნებოდა ვალის დაფარვა. ამდენად, ერთადერთ ქონებას, საიდანაც თანხის ამოღებაა შესაძლებელი, სადავო ბინა წარმოადგენს. სწორედ აღნიშნული საცხოვრებელი ბინა იქნა ჩუქების ხელშეკრულებით გადაცემული არასრულწლოვან შვილზე. გარიგების მოჩვენებითობაზე მეტყველებს ის გარემოებაც, რომ ყოფილი მესაკუთრე კვლავ ფაქტობრივად ფლობს გაჩუქებულ ბინას. გარდა ამისა, გ. ბ-ი გარკვეულწილად ინარჩუნებს ბინის გაჩუქების შემდეგ მისი მართვისა და განკარგვის უფლებებს. სამოქალაქო კოდექსის 1198-ე მუხლის მე-6 პუნქტიდან გამომდინარე, სწორედ მშობლებს აქვთ მათი არასრულწლოვანი შვილის საკუთრებაში არსებული ქონების მართვისა და განკარგვის რეალური უფლებები. გარიგების მოჩვენებითობაზე მეტყველებს კიდევ ერთი გარემოება, კერძოდ, პირველი ინსტანციის სასამართლოში თ. და გ. ბ-ებმა განმარტეს, რომ ჩუქების ხელშეკრულება დაიდო მხოლოდ შვილის ინტერესებიდან გამომდინარე, მაგრამ მათ ვერ წარუდგინეს სასამართლოს მტკიცებულება, რითაც დადასტურდებოდა აღნიშნული ფაქტი. პირველი ინსტანციის სასამართლომ კი, მიუთითა საწინააღმდეგო ფაქტი, რომლითაც დასტურდება, რომ სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის პერიოდში გ. ბ-ი გაჩუქებულ ბინაში ცხოვრობდა. 2009 წლის 10 დეკემბრის განქორწინების მოწმობა არ უნდა იქნეს მიჩნეული ჩუქების ხელშეკრულების რეალურობის დამადასტურებელ მტკიცებულებად, ვინაიდან განქორწინება გაფორმებულია პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ გ. ბ-ის საწინააღმდეგო გადაწყვეტილების გამოტანის შემდეგ და მიზნად ისახავს ბანკის მიმართ თავდებობით ნაკისრი ვალდებულებისაგან თავის არიდებას. ვალდებულებებისადმი ამგვარი დამოკიდებულება ხელს არ შეუწყობს ჯანსაღი და კეთლსინდისიერი სამოქალაქო ბრუნვის დამკვიდრებას.

2011 წლის პირველ ნოემბერს სს «... ბანკის» საკასაციო საჩივრის განხილვისას გამართულ სასამართლო სხდომაზე მხარეებმა წარმოადგინეს მორიგების აქტი და იშუამდგომლეს მისი დამტკიცება შემდეგი პირობებით:

გ. ბ-ი და თ. ბ-ის კანონისმიერი წარმომადგენელი თ. მ-ი სოლიდარულად კისრულობენ ვალდებულებას, არა უგვიანეს 2012 წლის 1 ნოემბრამდე გადაუხადონ სს „... ბანკს“ 52 000 (ორმოცდათორმეტი ათასი) ევროს (ეკვივალენტი ეროვნულ ვალუტაში გადახდის მომენტისათვის საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი კურსით).

გ. ბ-ის და თ. ბ-ის მიერ ამ მორიგების აქტის 2.1 პუნქტით ნაკისრი ვალდებულების შესრულების უზრუნველსაყოფად სს „... ბანკის“ სასარგებლოდ იპოთეკით დაიტვირთოს თ. ბ-ის უძრავი ქონება (მისამართი: ქ.თბილისი, მ-ის ქ.¹55, საკადასტრო კოდი: ..., ნაკვეთის საკუთრების ტიპი: საკუთრება, ნაკვეთის ფუნქცია: არასასოფლო სამეურნეო, დაზუსტებული ფართობი 314.00 კვ.მ. ნაკვეთის წინა ნომერი 42. შენობა-ნაგებობების საერთო ფართი 231.,79 კვ.მეტრი, საცხ. ფართი 55.71 უფლ. დამ. დოკ.-ის გარეშე არსებული შენობა-ნაგებობის ჩამონათვალი 2).

საჯარო რეესტრში იპოთეკის რეგისტრაციის ხარჯებს გაიღებს „სს ... ბანკი“.

იმ შემთხვევაში, თუ გ. ბ-ი და თ. ბ-ი დაარღვევენ წინამდებარე მორიგების აქტით დადგენილ მორიგების პირობას (2.1 პუნქტით დადგენილ ვადაში არ გადაიხდიან ან არასრულად გადაიხდიან მორიგებულ თანხას) სს „... ბანკი“ უფლებამოსილია სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე აწარმოოს იძულებითი აღსრულება თ. ბ-ის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე (მისამართი: ქ.თბილისი, მ-ის ქ. ¹55, საკადასტრო კოდი: ...), რაც გულისხმობს 2.2. პუნქტში მითითებული იპოთეკით დატვირთული ქონების იძულებით აუქციონზე სარეალიზაციოდ გატანას და წინამდებარე მორიგების აქტით დადგენილი ოდენობით მოთხოვნის დაკმაყოფილებას.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო გაეცნო რა მხარეთა მიერ წარმოდგენილ მორიგების აქტს, მიიჩნევს, რომ მათი მოთხოვნა მორიგების დამტკიცების თაობაზე კანონიერია და უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს ამ საქმეზე სასამართლოს მიერ მიღებული ყველა გადაწყვეტილება, ხოლო მოცემული საქმის წარმოება შეწყდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის მეორე ნაწილის პირველი წინადადების თანახმად, მხარეებს შეუძლიათ საქმის წარმოება მორიგებით დაამთავრონ. მითითებული ნორმა ითვალისწინებს მოდავე მხარეთა მიერ გარკვეული შეთანხმების მიღწევის შემთხვევაში საქმის მორიგებით დამთავრების შესაძლებლობას.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში მხარეთა მიერ შეთანხმებული მორიგების პირობები არ ეწინააღმდეგება კანონს და არ ლახავს მესამე პირთა ინტერესებს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, წარმოდგენილი მორიგების აქტი უნდა დამტკიცდეს.

მოდავე მხარეების მიერ შედგენილი მორიგების აქტი დაერთო საქმეს.

მხარეებს განემარტათ, რომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის «დ» ქვეპუნქტის თანახმად, მხარეთა მორიგების შედეგად მოცემულ დავაზე სამოქალაქო საქმის წარმოება უნდა შეწყდეს, ხოლო, ამავე კოდექსის 273-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, საქმის წარმოების შეწყვეტის შემთხვევაში სასამართლოსათვის ხელმეორედ მიმართვა დავაზე იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლით არ შეიძლება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

გ. ბ-ის, თ. ბ-ის კანონიერი წარმომადგენლის - თ. მ-ისა და სს «... ბანკის» შუამდგომლობა მორიგების თაობაზე დაკმაყოფილდეს.

დამტკიცდეს მორიგება გ. ბ-ს, თ. ბ-ის კანონიერი წარმომადგენელს - თ. მ-სა და სს «... ბანკს» შორის შემდეგი პირობებით:

გ. ბ-ი და თ. ბ-ი (კანონისმიერი წარმომადგენელი თ. მ-ი) სოლიდარულად კისრულობენ ვალდებულებას, არა უგვიანეს 2012 წლის 1 ნოემბრამდე გადაუხადონ სს „... ბანკს“ 52 000 (ორმოცდათორმეტი ათასი) ევრო (ეკვივალენტი ეროვნულ ვალუტაში გადახდის მომენტისათვის საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი კურსით).

გ. ბ-ის და თ. ბ-ის მიერ ამ მორიგების აქტის 2.1 პუნქტით ნაკისრი ვალდებულების შესრულების უზრუნველსაყოფად სს „... ბანკის“ სასარგებლოდ იპოთეკით დაიტვირთოს თ. ბ-ის უძრავი ქონება (მისამართი: ქ.თბილისი, მ-ის ქ.¹55, საკადასტრო კოდი: ..., ნაკვეთის საკუთრების ტიპი: საკუთრება, ნაკვეთის ფუნქცია: არასასოფლო სამეურნეო, დაზუსტებული ფართობი 314.00 კვ.მ. ნაკვეთის წინა ნომერი 42. შენობა-ნაგებობების საერთო ფართი 231.,79 კვ.მეტრი, საცხ. ფართი 55.71 უფლ. დამ. დოკ.-ის გარეშე არსებული შენობა-ნაგებობის ჩამონათვალი 2).

საჯარო რეესტრში იპოთეკის რეგისტრაციის ხარჯებს გაიღებს „სს ... ბანკი“.

იმ შემთხვევაში, თუ გ. ბ-ი და თ. ბ-ი დაარღვევენ წინამდებარე მორიგების აქტით დადგენილ მორიგების პირობას (2.1 პუნქტით დადგენილ ვადაში არ გადაიხდიან ან არასრულად გადაიხდიან მორიგებულ თანხას) სს „... ბანკი“ უფლებამოსილია სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე აწარმოოს იძულებითი აღსრულება თ. ბ-ის საკუთრებაში არსებული უძრავ ქონებაზე (მისამართი: ქ.თბილისი, მ-ის ქ. ¹55, საკადასტრო კოდი: ...), რაც გულისხმობს 2.2. პუნქტში მითითებული იპოთეკით დატვირთული ქონების იძულებით აუქციონზე სარეალიზაციოდ გატანას და წინამდებარე მორიგების აქტით დადგენილი ოდენობით მოთხოვნის დაკმაყოფილებას.

გაუქმდეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 17 ივლისის ¹2/5524-09 (7216-09) განჩინებით საქმეზე გამოყენებული სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება – მოიხსნას ყადაღა თ. ბ-ის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე (მისამართი: ქ.თბილისი, მ-ის ქ. ¹55, საკადასტრო კოდი: ...).

სს „... ბანკს“ სახელმწიფო ხაზინიდან დაუბრუნდეს წინასწარ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ნახევარი – 4000 (ოთხი ათასი) ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.