ას-1239-1259-2011 30 ნოემბერი, 2011 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მაია სულხანიშვილი, ვასილ როინიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები _ თ. ა-ა, ა. მ-ი, ს. ზ-ე, მ. კ-ე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ ქ.თბილისის მერია (მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 22 ივნისის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით ქ.თბილისის მერიის სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი _ ქ.თბილისის მთავრობის დადგენილების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა და განაცდურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

რ. ს-ემ, ც. ხ-მა, ტ. კ-მა, ნ. კ-ემ, მ. ხ-მა, ლ. თ-ამ, რ. გ-მ, ი. ხ-ემ, ა. მ-ემ, თ. ა-ამ, ს. ზ-ემ და მ. კ-ემ სარჩელი აღძრეს სასამართლოში ქ.თბილისის მერიის მიმართ ქ.თბილისის მთავრობის 2007 წლის 14 აგვისტოს ¹17.13.598 დადგენილების მოსარჩელეების ნაწილში ბათილად ცნობის, ქ.თბილისის მთავრობის 2007 წლის 24 სექტემბრის ¹20.01.654 და 19 ოქტომბრის ¹22.23.725 დადგენილებების გაუქმების, სამსახურში აღდგენისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების მოთხოვნით შემდეგ გარემოებათა გამო:

მოსარჩელეები მუშაობდნენ ბაგა-ბაღის გამგეებად. ქ.თბილისის მთავრობის 2007 წლის 4 აგვისტოს დადგენილებით სკოლამდელი აღზრდის დაწესებულებები დაფუძნდა არასამეწარმეო იურიდიული პირის სახით და მოსარჩელეები დაინიშნენ სკოლამდელი აღზრდის დაწესებულებათა დირექტორებად. თითოეული მათგანის დანიშვნის შესახებ არსებობდა ქ.თბილისის მთავრობის დადგენილებები, სადაც მითითებული იყო, რომ მოსარჩელეებთან უნდა გაფორმებულიყო შრომითი ხელშეკრულებები განსაზღვრული ვადით. 2007 წლის ზაფხულში, კუთვნილ შვებულებაში ყოფნის დროს, მათთვის ცნობილი გახდა, რომ გამოცხადდა სკოლამდელი აღზრდის დაწესებულებების დირექტორთა შესარჩევი კონკურსი და იმ პერიოდისათვის მათთვის უცნობი იყო რომელი სამართლებრივი აქტითა და საკონკურსო პირობებით გამოცხადდა აღნიშნული კონკურსი. მსგავსი დადგენილება მოსარჩელეებისათვის არავის ჩაუბარებია და არც გამოქვეყნებულა. საჯაროდ გამოცხადებული ინფორმაცია იყო ქ.თბილისის მთავრობის 2007 წლის 14 აგვისტოს ¹17.13.598 დადგენილება. აღნიშნული დადგენილების დანართში კი მითითებული იყო, რომ კონკურსი გამოცხადდა სკოლამდელი აღზრდის დაწესებულებების ვაკანტურ თანამდებობებზე. კონკურსის გამოცხადების მომენტისათვის თბილისის სკოლამდელი აღზრდის დაწესებულებათა დირექტორის თანამდებობები ვაკანტური არ ყოფილა, შესაბამისად, აღნიშნული კონკურსის შედეგად, მოხდა მათი სამსახურიდან გათავისუფლება. ქ.თბილისის მთავრობის 2007 წლის 24 სექტემბრის ¹20.01.654 დადგენილებით ისინი გათავისუფლდნენ დაკავებული თანამდებობიდან. 2007 წლის დეკემბრამდე კი მათ განთავისუფლების შესახებ დადგენილება არ ჩაბარებიათ.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი დასაბუთებით:

ქ.თბილისის მთავრობის 2007 წლის 14 აგვისტოს ¹17.13598 დადგენილებით, გამოცხადდა კონკურსი სკოლამდელი აღზრდის დაწესებულებების დირექტორების არჩევის მიზნით. ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 95-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, აღნიშნული დადგენილება გამოქვეყნდა გაზეთ «24 საათში» და მოსარჩელეებსაც გააჩნდათ შესაძლებლობა, გაცნობოდნენ მას. რაც შეეხება იმას, რომ მათ არ იცოდნენ, თუ რომელ ვაკანტურ ადგილებზე გამოცხადდა კონკურსი, არასწორია, რადგანაც ქ.თბილისის მთავრობის 2007 წლის 14 აგვისტოს ¹17.13598 დადგენილების ¹1 დანართში ზუსტად არის ჩამოთვლილი, თუ რომელი სკოლამდელი აღზრდის დაწესებულებების დირექტორების ვაკანტურ თანამდებობებზე გამოცხადდა კონკურსი, შესაბამისად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემისას დარღვეული არ ყოფილა მისი მომზადებისა და გამოცემის წესი. რაც შეეხება, ქ.თბილისის მთავრობის 2007 წლის 24 სექტემბრის ¹20.01.654 დადგენილებას, მოსარჩელეები თავად აღნიშნავენ, რომ მათთან უნდა გაფორმებულიყო შრომითი ხელშეკრულება, რაც არ განხორციელებულა. ქ.თბილისის მთავრობის დადგენილებაში კი პირდაპირ არის მითითებული ამ ხელშეკრულებების თაობაზე, სავარაუდოდ, სწორედ აღნიშნული ხელშეკრულების გაფორმების შედეგად დაიწყებოდა რეალურად შრომითი ურთიერთობა დასაქმებულსა და დამსაქმებელს შორის, წინააღმდეგ შემთხვევაში, ისინი წარმოადგენდნენ მოვალეობის შემსრულებლებს. მოპასუხემ მიუთითა შრომის კოდექსის მე-5 მუხლის მე-8 ნაწილზე, რომლითაც განსაზღვრულია დასაქმებულის უფლება, არ დაასაბუთოს გადაწყვეტილება დასაქმებაზე უარის თქმის შესახებ, შესაბამისად, თუ რა გახდა საფუძველი მოსარჩელეებთან შრომითი ხელშეკრულების გაუფორმებლობისა, ეს საკითხი დასაბუთებას არ საჭიროებს. სადავო აქტის მომზადებისა და გამოცემის წესის დარღვევასთან დაკავშირებით მოპასუხემ განმარტა, რომ 2007 წლის 14 აგვისტოს კონკურსის გამოცხადებით და მისი გაზეთში გამოქვეყნებით ფაქტობრივად დაიწყო ის ადმინისტრაციული წარმოება, რომლის ლოგიკურ გადაწყვეტასაც წარმოადგენდა 2007 წლის 24 სექტემბრის ¹20.01.654 დადგენილებები. მოსარჩელისათვის ცნობილი უნდა ყოფილიყო ადმინისტრაციული წარმოების დაწყების შესახებ და მათ არ გამოიყენეს თავიანთი უფლება, ჩართულიყვნენ ამ წარმოებაში, არ მიიღეს მონაწილეობა კონკურსში, შესაბამისად, თავად დაკარგეს შესაძლებლობა, დანიშნულიყვნენ რომელიმე ვაკანტურ თანამდებობაზე და მათთან გაფორმებულიყო შრომითი ხელშეკრულება. ვინაიდან დამსაქმებელმა საჭიროდ მიიჩნია სკოლამდელი აღზრდის დაწესებულებების დირექტორების კონკურსის წესით შერჩევა, არც მოხდებოდა ხელშეკრულებების გაფორმება იმ პირებთან, რომლებსაც აღნიშნული კონკურსი გავლილი არ ჰქონდათ, წინააღმდეგ შემთხვევაში აზრს დაკარგავდა თავად კონკურსიც და მისი თანმდევი შედეგებიც, შესაბამისად, ლოგიკურია, რომ ხელშეკრულებები გაფორმდა სწორედ იმ პირებთან, რომლებმაც წარმატებით გაიარეს კონკურსი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 11 ნოემბრის გადაწყვეტილებით რ. გ-ის, ი. ხ-ის, ა. მ-ის, თ. ა-ას, ს. ზ-ისა და მ. კ-ის სარჩელი ქ.თბილისის მერიის მიმართ დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი ქ.თბილისის მთავრობის 2007 წლის 14 აგვისტოს ¹17.13.598 დადგენილება არასამეწრმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების ¹166, ¹190, ¹136, ¹156, ¹114 და ¹31 საბავშვო ბაგა-ბაღების დირექტორების თანამდებობის დასაკავებლად კონკურსის გამოცხადების ნაწილში, ბათილად იქნა ცნობილი ქ.თბილისის მთავრობის 2007 წლის 24 სექტემბრის ¹20.01.654 და 2007 წლის 19 ოქტომბრის ¹22.23.725 დადგენილებები არასამეწრმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების ¹166, ¹190, ¹136, ¹156, ¹114 და ¹31 დირექტორებთან რ. გ-სთან, ი. ხ-ესთან, ა. მ-ესთან, თ. ა-ასთან, ს. ზ-ესთან და მ. კ-ესთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის ნაწილში. აღდგენილ იქნა პირვანდელი მდგომარეობა და რ. გ-ს, ი. ხ-ეს, ა. მ-ეს, თ. ა-ას, ს. ზ-ეს და მ. კ-ეს გაუგრძელდათ შრომითი ურთიერთობები, შესაბამისად ¹156, ¹31, ¹114, ¹190, ¹166, და ¹136 ბაგა-ბაღებში (არასამეწარმეო-არაკომერციული იურიდიული პირები) დირექტორების თანამდებობებზე. დაეკისრა მოპასუხეს ი. ხ-ეს, ა. მ-ის, თ. ა-ას, ს. ზ-ის და მ. კ-ის სასარგებლოდ ზიანის ანაზღაურების სახით ყოველთვიურად 192 ლარის გადახდა 2007 წლის 24 სექტემბრიდან გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლამდე, ხოლო რ. გ-ის სასარგებლოდ _ ყოველთვიურად 192 ლარის გადახდა 2007 წლის 19 ოქტომბრიდან გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლამდე.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ქ.თბილისის მერიამ.

აღნიშნული საქმე არაერთხელ იქნა განხილული ზემდგომი ინსტანციის სასამართლების მიერ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 22 ივნისის გადაწყვეტილებით ქ.თბილისის მერიის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 11 ნოემბრის გადაწყვეტილება ა. მ-ის, თ. ა-ას, ს. ზ-ისა და მ. კ-ის სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ა. მ-ის, თ. ა-ას, ს. ზ-ისა და მ. კ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა შემდეგი საფუძვლებით:

პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ.თბილისის მთავრობის 2007 წლის 4 აგვისტოს სხვადასხვა დადგენილებით საბავშვო ბაგა-ბაღები ჩამოყალიბდა არასამეწარმეო (არაკომერციულ) იურიდიულ პირებად. ქ.თბილისის მთავრობის 2007 წლის 14 აგვისტოს ¹17.13.598 დადგენილებით გამოცხადდა კონკურსი სკოლამდელი აღზრდის დაწესებულებების დირექტორების თანამდებობებზე. ამ კონკურსში მოსარჩელეებს მონაწილეობა არ მიუღიათ. ქ.თბილისის მთავრობის 2007 წლის 24 სექტემბრის ¹20.01.654 დადგენილებით მოსარჩელეებს შეუწყდათ შრომითი ხელშეკრულებები და ამავე დადგენილებით გამოთავისუფლებულ ადგილებზე დაინიშნენ კონკურსში გამარჯვებული პირები. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ არასწორი შეფასება მისცა ქ.თბილისის მთავრობის 2007 წლის 14 აგვისტოს ¹17.13.598 დადგენილებას, რომლის საფუძველზეც კონკურსი გამოცხადდა სკოლამდელი აღზრდის დაწესებულებებში დირექტორების თანამდებობებზე, მათ შორის მოსარჩელეების მიერ დაკავებულ თანამდებობებზეც. ქ.თბილისის მთავრობის ამ დადგენილებას არ დაურღვევია მოსარჩელეთა უფლება. რადგან კონკურსის გამოცხადება (ჩატარება) არ იწვევს დასაქმებულთან დადებული შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტას. მოსარჩელეთა უფლებების დარღვევა შეიძლება გამოეწვია არა კონკურსის გამოცხადების შესახებ დადგენილებას, არამედ მათთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე გამოცემულ 2007 წლის 24 სექტემბრის ¹20.01.654 დადგენილებას. სასამართლომ მიუთითა შრომის კოდექსის მე-5 მუხლის პირველ ნაწილზე, პირველი მუხლის მე-2 ნაწილზე და განმარტა, რომ კონკურსის გამოცხადების შესახებ დადგენილება, სამართლებრივი ბუნებით, წარმოადგენს ოფერტს (სამოქალაქო კოდექსის 329-ე მუხლი), შეთავაზებას გარკვეულ სამუშაოზე, რომელიც მიზნად ისახავს სამომავლო სახელშეკრულებო ურთიერთობის, მოცემულ შემთხვევაში, შრომითი ურთიერთობის დამყარებას. საქართველოს კონსტიტუციით გარანტირებულია უფლებათა და თავისუფლებათა დასაცავად სასამართლოსთვის მიმართვის უფლება, რაც გულისხმობს დარღვეული ან სადავოდ ქცეული უფლების აღსადგენად (დასადგენად) სასამართლო ხელმისაწვდომობას. კონკრეტულ შემთხვევაში, მოსარჩელეები ვერ უთითებენ იმ პირადი უფლების თაობაზე, რაც კონკურსის გამოცხადების შესახებ ქ.თბილისის მთავრობის 2007 წლის 14 აგვისტოს ¹17.13.598 აქტით შეეზღუდათ, დაერღვათ ან შეელახათ, ასევე რომელი ასეთი უფლება აღუდგება მათ ამ დადგენილების უკანონოდ აღიარების შემთხვევაში. სასაართლოს მოსაზრებით, კონკურსის გამოცხადებით ანუ ოფერტის შეთავაზებით პირთა ფართო წრისათვის არ შელახულა მოსარჩელეთა შრომითი უფლება, რადგან არ მომხდარა მათთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტა და აღნიშნული დადგენილების არაკანონიერად აღიარებისათვის მოსარჩელეებს არ გააჩნდათ ნამდვილი იურიდიული ინტერესი. შრომის კოდექსის მე-5 მუხლის შესაბამისად, სასამართლომ განმარტა, რომ დამსაქმებელს, კანდიდატთა შერჩევის მიზნით, უფლება აქვს გამოაცხადოს კონკურსი. ამასთან, შრომის კოდექსი არ შეიცავს აკრძალვას იმის თაობაზე, რომ ადმინისტრაციას არ შეუძლია კონკურსი გამოაცხადოს თუნდაც არავაკანტურ თანამდებობაზე. ამგვარი ნეგატიური დანაწესი არ არის რეგლამენტირებული მოქმედი შრომის კოდექსით რაც განპირობებულია იმ გარემოებით, რომ კონკურსის შედეგების გამოვლენამდე არ მოხდეს ერთგვარი წყვეტა რომელიმე სამუშაოს შესრულებისას. დამსაქმებლის უფლება _ გამოაცხადოს კონკურსი კანდიდატთა შერჩევის მიზნით, კონკრეტულ შემთხვევაში, არ არღვევს მოსარჩელეთა უფლებების არეალს. პალატამ ჩათვალა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს არ გააჩნდა სამართლებრივი საფუძველი მოსარჩელეთა ნაწილში ქ.თბილისის მთავრობის 2007 წლის 14 აგვისტოს ¹17.13.598 დადგენილების ბათილად ცნობისათვის. სასამართლომ არ გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნა, რომელიც შეეხება ქ.თბილისის მთავრობის 2007 წლის 24 სექტემბრის ¹20.01.654 დადგენილების ბათილობას, რომლის საფუძველზეც განხორციელდა მოსარჩელეებთან შრომითი ხელშეკრულებების შეწყვეტა. მითითებული დადგენილების მიხედვით, მოსარჩელეებთან შრომითი ხელშეკრულებები შეწყდა კონკურსის შედეგების შესაბამისად, შრომის კოდექსის საფუძველზე და მათ ადგილებზე დაინიშნენ კონკურსით შერჩეული პირები. დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებისა და ქ.თბილისის მთავრობის 2007 წლის 24 სექტემბრის ¹20.01.654 დადგენილების სამართლებრივი ანალიზის საფუძველზე სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ მოსარჩელეებთან შრომითი ხელშეკრულებები შეწყდა შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის «დ» ქვეპუნქტის საფუძველზე.

სასამართლომ მიუთითა შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველ ნაწილზე და განმარტა, რომ ეს ნორმა შეიცავს ამომწურავ ჩამონათვალს, თუ რა დროს შეიძლება შეწყდეს შრომითი ურთიერთობები. შრომის ხელშეკრულების შეწყვეტისათვის აუცილებელია მასში მითითებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, თუმცა კანონმდებელი სხვა დამატებით პირობებს არ ითვალისწინებს. ამავე მუხლის პირველი ნაწილის «გ» და «დ» ქვეპუნქტებით კანონმდებელმა ერთმანეთისაგან გამიჯნა შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის ისეთ საფუძვლები, როგორიცაა _ «ერთ-ერთი მხარის მიერ შრომითი ხელშეკრულების პირობების დარღვევა» და «შრომითი ხელშეკრულების მოშლა». შრომითი ხელეკრულების მოშლა შესაძლებელია ერთ-ერთი მხარის ინიციატივით, ანუ ხელშეკრულების მოშლა შეუძლია როგორც დასაქმებულს, ისე დამსაქმებელს, შესაბამისად, დამსაქმებლის მიერ ხელშეკრულების მოშლა შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის დამოუკიდებელი საფუძველია და არ გულისხმობს ხელშეკრულების შეწყვეტას ვალდებულების დარღვევის ან სხვა საფუძვლის გამო. შრომის ხელშეკრულების მოშლის შემთხვევაში მხარეებს შორის შრომითი ურთიერთობა წყდება. ამასთან, კანონმდებელი არ ზღუდავს მხარეთა ინიციატივას რაიმე დამატებითი პირობების დაწესებით ანუ ხელშეკრულების შეწყვეტისათვის საკმარისია ერთ-ერთი მხარის ინიციატივა ხელშეკრულების მოშლის შესახებ, თუმცა, მხარეთა უფლებების დაცვის თვალსაზრისით, კანონმდებელი შრომის კოდექსის 38-ე მუხლით შრომითი ურთიერთობის მონაწილეებისათვის ითვალისწინებს გარკვეულ გარანტიებს. აღნიშნული მუხლი ადგენს არა შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძვლებს, არამედ შრომითი ხელშეკრულების მოშლის პროცედურას _ მოშლის წესს და თანაზომიერების პრინციპის დაცვით აწესებს მხარეთა ინტერესების დაცვის მინიმალურ სტანდარტს. თუ შრომის ხელშეკრულების მოშლის ინიციატორი დასაქმებულია, იგი ვალდებულია, გააფრთხილოს დამსაქმებული არანაკლებ 30 კალენდარული დღით ადრე წერილობითი შეტყობინებით, თუ შრომითი ხელეკრულებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, ხოლო შრომითი ხელშეკრულების დამსაქმებლის ინიციატივით მოშლის შემთხვევაში _ დასაქმებულს მიეცემა არანაკლებ ერთი თვის შრომის ანაზღაურება. შესაბამისად, გაფრთხილების ვადის დაწესებით, კანონმდებელი აძლევს საშუალებას, დამსაქმებელს მოძებნოს შესაბამისი კადრი, ხოლო დასაქმებულისათვის კომპენსაციის გადახდის ვალდებულების დაწესებით, სოციალური სამართლიანობის თვალსაზრისით, კანონმდებელი ერთგვარად ამსუბუქებს უმუშევრად დარჩენილი დასაქმებულის მდგომარეობას. აღნიშნულით ბალანსდება ერთი მხარის ნების თავისუფლება _ საკუთარი ინიციატივით შეწყვიტოს ხელშეკრულება და მეორე მხარის უფლება _ გარკვეულწილად დაცული იყოს ხელშეკრულების მოშლის უარყოფითი შედეგებისაგან. ამასთან, კანონმდებელი არ ზღუდავს მხარეებს, შრომის ხელშეკრულების დადებისას განსაზღვრონ მათი ინტერესების დამცავი სხვა პირობები ანუ მათ ენიჭებათ თავისუფლება, ხელშეკრულებით მოაწესრიგონ აღნიშნული საკითხი და დააწესონ გარკვეული შეზღუდვები, მათ შორის, გაითვალისწინონ დასაქმებულისათვის მისაცემი შრომის ანაზღაურების ოდენობაც. შესაბამისად, დამსაქმებლის ინიციატივით შრომის ხელშეკრულების მოშლის დროს დაცული უნდა იქნეს, როგორც შრომის კოდექსით დადგენილი, ისე, არსებობის შემთხვევაში, მხარეთა შეთანხმებით განსაზღვრული პირობები. მოცემულ შემთხვევაში, პალატამ მიიჩნია, რომ მოწინააღმდეგე მხარეებთან შრომის ხელშეკრულებების მოშლის დროს აპელანტს არ დაურღვევია შრომის კოდექსის 37-ე და 38-ე მუხლის მოთხოვნები, შესაბამისად, არ არსებობდა არც ქ.თბილისის მთავრობის 2007 წლის 24 სექტემბრის ¹20.01.654 დადგენილების ბათილად ცნობის საფუძველი, ხოლო იმის გათვალისწინებით, რომ, კონკრეტულ შემთხვევაში არ არსებობს მოსარჩელეთა გათავისუფლების შესახებ გამოცემული დადგენილების ბათილად ცნობის საფუძველი, როგორც ამ მოთხოვნის თანმდევი შედეგი, სასამართლო ვერ დააკმაყოფილებს მოსარჩელეების მოთხოვნას სამსახურში აღდგენისა და იძულებით განაცდური ხელფასის ანაზღაურების თაობაზე.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს თ. ა-ამ, ა. მ-ემ, სვეტლავა ზ-ემ და მ. კ-ემ, მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით ქ.თბილისის მერიის სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი დასაბუთებით:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატა გადაწყვეტილების დასაბუთების მიზნით უთითებს მხოლოდ შრომის კოდექსის მე-5 მუხლის პირველი ნაწილის შესახებ, რითაც დაადგინა, რომ საფუძველი ქ.თბილისის მთავრობის 2007 წლის 14 აგვისტოს ¹17.13.598 დადგენილებას, რომლის საფუძველზეც კონკურსი გამოცხადდა სკოლამდელი აღზრდის დაწესებულებებში დირექტორის თანამდებობაზე, რითაც არ დარღვეულა მოსარჩელეთა უფლებები. ზემოაღნიშნული განმარტება არ არის საკმარისად იურიდიულად დასაბუთებული, რადგანაც მითითებული სამართლებრივი ნორმა დამსაქმებელს აძლევს უფლებას, მოიპოვოს საჭირო ინფორმაცია კანდიდატის შესახებ და არა უკვე დასაქმებულის შესახებ. პალატას ყურადღება არ გაუმახვილებია იმ ფაქტზე, რომ კასატორები უკვე იმყოფებოდნენ შრომით ურთიერთობაში მოწინააღმდეგე მხარესთან და ისინი კანონიერად ასრულებდნენ საბავშვო ბაგა-ბაღის დირექტორის ფუნქციებს, არც ერთი ნორმის თანახმად არ ითვლებოდნენ სამსახურის მაძიებელ პირებად. პალატა თავად აღნიშნავს, რომ დამსაქმებელს კონკურსის გამოცხადება სჭირდებოდა იმ მიზნით, რომ შემდგომში გადაწყვეტილება მიეღო მათი დასაქმების შესახებ, თუმცა სასამართლომ მხედველობაში არ მიიღო, რომ ა. მ-ე, ს. ზ-ე, მ. კ-ე და თ. ა-ა უკვე დასაქმებული იყვნენ და მათი დასაქმების შესახებ, დამსაქმებელს უკვე მიღებული ჰქონდა გადაწყვეტილება. არასწორია სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება, რომ ქ.თბილისის მთავრობის 2007 წლის 14 აგვისტოს 17.13.598 დადგენილებით, კასატორების უფლება არ შეზღუდულა, რადგანაც სწორედ გამოცხადებულმა კონკურსმა განაპირობა მათი უკანონოდ დათხოვნა სამსახურიდან, რაც ერთ-ერთ საფუძვლად მითითებულია გათავისუფლების შესახებ თბილისის მთავრობის გასაჩივრებულ დადგენილებაში.

დაუსაბუთებელია სასამართლოს მითითება სამოქალაქო კოდექსის 329-ე მუხლზე და კონკურსის გამოცხადების ოფერტად მიჩნევა, რადგანაც კასატორები უკვე იმყოფებოდნენ შრომით ურთიერთობაში მოწინააღმდეგე მხარესთან, რაც გამორიცხავს სამომავლო შრომითი ურთიერთობაზე მითითებას.

პალატა, კასატორებთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძვლად უთითებს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის «დ» პუნქტს, თუმცა არ განმარტავს, რომ ქ.თბილისის მთავრობის 2007 წლის 24 სექტემბრის ¹20.01.654 დადგენილებაში, რომლითაც შეწყდა შრომითი ურთიერთობა, კანონის დასახელებული ნორმა საერთოდ არ არის მითითებული, პირიქით, შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძვლად მითითებულია შრომის კანონთა კოდექსი, რომელიც ძლადაკარგულად იქნა ცნობილი 2006 წელს. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, გაურკვეველია, რის საფუძველზე გათავისუფლდნენ კასატორები დაკავებული თანამდებობებიდან. შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის მიზნით გამოცემული ნებისმიერი დოკუმენტი უკანონოა თუ მასში მითითებული არ იქნება შრომის კოდექსის 37-ე მუხლში აღნიშნული ერთ-ერთი საფუძველი მაინც, წინააღმდეგ შემთხვევაში იგულისხმება, რომ არ არსებობს დასაქმებულის გათავისუფლების რაიმე საფუძველი. ზემოაღნიშნული ნორმის მითითების აუცილებლობა განპირობებულია, იმ გარემოებითაც, რომ დასაქმებულის მიერ ბრძანების გასაჩივრების შემთხვევაში შესაძლებელი იყოს მის კანონიერებაზე მსჯელობა. სასამართლოს მოსაზრება, რომ სავალდებულო არ არის შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ დოკუმენტის მიღება და ამის დასასაბუთებლად შრომის კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილზე, ასევე სამოქალაქო კოდექსის მე-10 მუხლის მე-2 ნაწილზე მითითება მოკლებულია სამართლებრივ საფუძველს. შრომის კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სამოქალაქო კოდექით იმ შემთხვევაში რეგულირდება შრომითი ურთიერთობა, თუ შრომის კოდექსი ან სხვა სპეციალური კანონი მსგავს ურთიერთობას არ აწესრიგებს. შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძველს კი, სწორედ, შრომის კოდექსის 37-ე მუხლი არეგულირებს და ამგვარი ურთიერთობისათვის სამოქალაქო კოდექსის ნორმების გამოყენება არასწორია. შრომის კოდექსი შედგება 56 მუხლისაგან და მოწესრიგებულია შრომით ურთიერთობებთან დაკავშირებული სხვადასხვა საკითხი, კერძოდ, სამუშაო დრო, შვებულება, მივლინება, შრომის ანაზღაურება, შრომის პირობების დაცვა და სხვა, გათავისუფლების შესახებ სამართლებრივ აქტში მთლიანად შრომის კოდექსის მითითება კი გაურკვეველს ხდის დასაქმებულის სამუშაოდან გათავისუფლების სამართლებრივ საფუძველს. სამართლის ნორმა, რომელიც მითითებულია ¹20.01.654 დადგენილებაში, არის სამოქალაქო კოდექსის 31-ე მუხლი, რომლითაც დადგენილია არასამეწარმეო იურიდიული პირის ფილიალის ცვლილებების რეგისტრაციის წესი, თუმცა, მოცემულ შემთხვევაში, გაურკვეველია სამართლებრივად რა კავშირშია აღნიშნული ნორმა დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლებასთან. რეესტრის ამონაწერებით ირკვევა, რომ სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი წესით, საბავშვო ბაგა-ბაღების რეგისტრაცია მოხდა 2007 წლის ოქტომბერში, რაც კიდევ ერთხელ ადასტურებს, რომ მოსარჩელეების გათავისუფლებასთან არასამეწარმეო იურიდიული პირის ფილიალის ცვლილებების რეგისტრაციას კავშირი არ აქვს. საქართველოში რატიფიცირებულია ევროპის სოციალური ქარტია, რომლის მე-4 მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად, სავალდებულოა მხარეებმა «აღიარონ თითოეული მუშაკის მიერ დასაქმების შეწყვეტის შესახებ შეტყობინების ვალდებულება», რაც მოცემულ შემთხვევაში დაცული არ არის.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 17 ოქტომბრის განჩინებით განჩინებით თ. ა-ას, ა. მ-ის, ს. ზ-ისა და მ. კ-ის საკასაციო საჩივარი ქ.თბილისის მთავრობის დადგენილების ნაწილობრივ ბათილად ცნობისა და სამუშაოზე აღდგენის მოთხოვნის ნაწილში დარჩა განუხილველად სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარზე დადგენილი ხარვეზის შეუვსებლობის გამო, ხოლო ამავე პალატის 2011 წლის 17 ნოემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი განაცდურის ანაზღაურების მოთხოვნის ნაწილში მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად, ამავე განჩინებით კასატორები: თ. ა-ა, ა. მ-ი, ს. ზ-ე, მ. კ-ე, «სახელმწიფო ბაჟის შესახებ» საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის «ა» ქვეპუნქტის შესაბამისად, სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლდნენ.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების მოთხოვნის ნაწილში შეამოწმა თ. ა-ას, ა. მ-ის, ს. ზ-ისა და მ. კ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთმითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების მოთხოვნის ნაწილში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას თ. ა-ას, ა. მ-ის, ს. ზ-ისა და მ. კ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

თ. ა-ას, ა. მ-ის, ს. ზ-ისა და მ. კ-ის საკასაციო საჩივარი იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების მოთხოვნის ნაწილში დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.