საქმე N 040100121004691557

საქართველოს უზენაესი სასამართლო

განაჩენი

საქართველოს სახელით

საქმე№396აპ-22 3 აგვისტო, 2022 წელი

ტ–ე გ., №396აპ.-22 ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა

პალატამ შემდეგი შემადგენლობით:

ნინო სანდოძე (თავმჯდომარე)

მერაბ გაბინაშვილი, შალვა თადუმაძე

ზეპირი მოსმენის გარეშე განიხილა, მსჯავრდებულ გ. ტ–ს ადვოკატ თ. ჯ–ს საკასაციო საჩივარი ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2022 წლის 11 თებერვლის განაჩენზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ - ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

1. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება:

1.1. ცაგერის რაიონული სასამართლოს 2021 წლის 10 დეკემბრის განაჩენით გ. ტ–ე ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 177-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენისათვის და სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა - 3 (სამი) წლით თავისუფლების აღკვეთა;

საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 67-ე მუხლის მე-5 ნაწილის საფუძველზე გაუქმდა გ. ტ–ს მიმართ ამბროლაურის რაიონული სასამართლოს 2021 წლის 6 იანვრის განაჩენით მის მიმართ დანიშნული პირობითი მსჯავრი და საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 59-ე მუხლის მე-5 ნაწილის გამოყენებით, ბოლო განაჩენით დანიშნულმა სასჯელმა შთანთქა წინა, ამბროლაურის რაიონული სასამართლოს 2021 წლის 6 იანვრის განაჩენით დანიშნული სასჯელის მოუხდელი ნაწილი - 2 (ორი) წლით თავისუფლების აღკვეთა და საბოლოოდ განაჩენთა ერთობლიობით, გ. ტ–ს სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა - 3 (სამი) წლით თავისუფლების აღკვეთა.

1.2. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: ამბროლაურის რაიონული სასამართლოს 2021 წლის 6 იანვრის N1/1-21 საპროცესო განაჩენით, გ. ტ–ე მსჯავრდებულ იქნა საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 353-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენისათვის და სასჯელის სახით შეეფარდა 2 (ორი) წლით თავისუფლების აღკვეთა, რაც საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 63-ე, 64-ე მუხლების საფუძველზე ჩაეთვალა პირობით, იმავე გამოსაცდელი ვადით. მიუხედავად აღნიშნულისა, 2021 წლის 15 იანვარს, დაახლოებით 18:00 საათზე, ქალაქ ა–ში, ა–ის მიმდებარე ტერიტორიაზე, პირობით მსჯავრდებული გ. ტ–სე სპორტული ქურთუკის ჯიბიდან, მართლსაწინააღმედგო მისაკუთრების მიზნით, ფარულად დაეუფლა მოქალაქის - ვ. მ–ის კუთვნილ ,,SAMSUNG Galaxy A10s“ მოდელის მობილურ ტელეფონს, რითაც დაზარალებულს მიაყენა 450 ლარის მნიშვნელოვანი ქონებრივი ზიანი.

1.3. ცაგერის რაიონული სასამართლოს 2021 წლის 10 დეკემბრის განაჩენი ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატაში გაასაჩივრა ამბროლაურის რაიონული პროკურატურის პროკურორმა ზვიად შალამბერიძემ, რომელმაც მოითხოვა გ. ტ–სის მიმართ დანიშნული სასჯელის გამკაცრება.

1.4. ცაგერის რაიონული სასამართლოს 2021 წლის 10 დეკემბრის განაჩენი 2021 წლის 27 იანვარს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატაში ვადის დარღვევით გაასაჩივრა მსჯავრდებულ გ. ტ–ს ადვოკატმა ლ. მ–მ, რომელმაც მოითხოვა გ. ტ–ს მიმართ გამამართლებელი განაჩენის დადგენა.

1.5. ცაგერის რაიონული სასამართლოს 2021 წლის 27 იანვრის განჩინებით მსჯავრდებულ გ. ტ–ს ადვოკატ ლ. მ–ის შუამდგომლობა სააპელაციო საჩივრის გაცდენილი ვადის აღდგენის შესახებ არ დაკმაყოფილდა.

2. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება:

2.1. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2022 წლის 11 თებერვლის განაჩენით გ. ტ–ის ბრალდების სისხლის სამართლის საქმეზე ცაგერის რაიონული სასამართლოს 2021 წლის 10 დეკემბრის განაჩენში შეტანილ იქნა ცვლილება:

გ. ტ–ე ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 177-ე მუხლის მეორე ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით და სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა თავისუფლების აღკვეთა 4 (ოთხი) წლით;

საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 67-ე მუხლის მე-5 ნაწილის საფუძველზე გაუქმდა გ. ტ–ს მიმართ ამბროლაურის რაიონული სასამართლოს 2021 წლის 6 იანვრის განაჩენით დანიშნული პირობითი მსჯავრი.

საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 59-ე მუხლის მე-5 ნაწილის გამოყენებით, ბოლო განაჩენით დანიშნულმა სასჯელმა შთანთქა წინა, ამბროლაურის რაიონული სასამართლოს 2021 წლის 6 იანვრის განაჩენით გ. ტ–ს მიმართ დანიშნული სასჯელის მოუხდელი ნაწილი - 2 (ორი) წლით თავისუფლების აღკვეთა და საბოლოოდ, განაჩენთა ერთობლიობით, გ. ტ–ს სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა - 4 (ოთხი) წლით თავისუფლების აღკვეთა.

2.2. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის განაჩენი 2022 წლის 11 მარტს საკასაციო წესით გაასაჩივრა მსჯავრდებულ გ. ტ–ის ადვოკატმა თ. ჯ–მ, რომელმაც მოითხოვა გამამტყუნებელი განაჩენის გაუქმება და გ. ტ–სის უდანაშაულოდ ცნობა.

3. კასატორის არგუმენტები:

3.1. კასატორს მიაჩნია, რომ ბრალდების მხარემ ვერ შეასრულა კანონით დაკისრებული ვალდებულება - გონივრულ ეჭვს მიღმა სტანდარტით დაედასტურებინა ბრალდებულის დამნაშავეობა, ხოლო პირველი და მეორე ინსტანციის სასამართლოებმა განაჩენს საფუძვლად დაუდეს მხოლოდ ერთი პირდაპირი მტკიცებულება - დაზარალებულის არასანდო, საეჭვო და გადაუმოწმებელი ჩვენება, რის გამოც განაჩენი არის უკანონო და დაუსაბუთებელი, კერძოდ: 1. კასატორის პოზიციით, დაზარალებულის ჩვენება, რომელიც ერთადერთი პირდაპირი მტკიცებულებაა, არ არის აშკარა და დამაჯერებელი, ვინაიდან დაზარალებული დარწმუნებით ვერ ადასტურებს, რომ მობილური ტელეფონი მას მოპარეს თუ დაკარგა გაურკვეველ ვითარებაში. პოლიციისთვის განცხადებით 1 თვის შემდეგ მიმართვა ბადებს სერიოზულ ეჭვს, რომ მან მობილური ტელეფონი დაკარგა და ამოუვარდა ჯიბიდან, ხოლო არცერთი მტკიცებულებით არ დასტურდება, რომ პურის შეძენის მომენტში მას ნამდვილად ედო ტელეფონი, ვინაიდან ვ. მ–მ აღნიშნული დანამდვილებით არ იცის. იმ პირობებში, როდესაც დაზარალებულის ჩვენებაში ნახსენები ვიდეოკამერის ჩანაწერები არ ყოფილა წარმოდგენილი სასამართლოში და მისი შინაარსი არ დასტურდება არცერთი სხვა მტკიცებულებით, დაზარალებულის ჩვენება ამ ნაწილში არის ირიბი, ხოლო ირიბი ჩვენება არ არის დასაშვები მტკიცებულება, რადგან იგი არ დასტურდება სხვა ისეთი მტკიცებულებით, რომელიც არ არის ირიბი ჩვენება. კასატორს მიაჩნია, რომ ამგვარ მტკიცებულებაზე დაყრდნობით და მტკიცებულებათა ერთობლიობის არარსებობის პირობებში გამამტყუნებელი განაჩენის გამოტანა, შეუსაბამოა უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილ პრაქტიკასთან; 2. დაზარალებულის მონაწილეობით ჩატარებული ამოცნობის ოქმი არ უნდა იქნეს განხილული, როგორც დამოუკიდებელი პირდაპირი მტკიცებულება, რადგან მითითებული ინფორმაციის წყაროა ერთიდაიგივე პირი. კასატორი მიიჩნევს, რომ ამოცნობისას დარღვეულია საგამოძიებო მოქმედების ჩატარების დადგენილი მოთხოვნები, კერძოდ: არანაკლებ 2 სხვა ისეთ პირთან ერთად წარდგენის წესი, რომლებიც ერთმანეთისგან და ამოსაცნობისგან მკვეთრად არ განსხვავდებიან, ასევე, ამოცნობის ოქმში არ იყო მითითებული ამოსაცნობად წარდგენილი პირების ჩაცმულობა. ამასთან, ვ. მ–ს არ დაუსახელებია ამოცნობილი პირის არცერთი განმასხვავებელი ნიშანი. 3. კასატორის პოზიციით, მსჯავრდებულის ქმედებას არასწორი კვალიფიკაცია მიეცა, ვინაიდან არცერთ პირდაპირ მოწმეს არ უნახავს მოპარვის ფაქტი და არ არსებობს აღნიშნული ფაქტის დამადასტურებელი არცერთი სხვა მტკიცებულება. ბრალდებულის ჩვენებით ირკვევა, რომ მან ქუჩაში იპოვა მობილური ტელეფონი, რითაც გამოირიცხება მართლსაწინააღმდეგო მისაკუთრების მიზანი. დაზარალებულის საეჭვო ჩვენება არ გადაწონის ბრალდებულის ჩვენებას იმის შესახებ, რომ მან ტელეფონი იპოვა, შესაბამისად სასამართლოს ეჭი ბრალდებულის სასარგებლოდ უნდა გადაეწყვიტა. ასეთ შემთხვევაში, გ. ტ–ს ქმედება არ შეიცავს საქართველოს სსკ-ის 177-ე მუხლით გათვალისწინებული დანაშაულის ნიშნებს. უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკის გათვალისწინებით, მოცემულ შემთხვევაში გამოირიცხება თვითნებობის შემადგენლობაც. მნიშვნელოვან ზიანთან მიმართებით არ არის ჩატარებული სასაქონლო ექსპერტიზა, ხოლო დაზარალებულს ნივთის ღირებულების დადასტურება არ შეუძლია მისი ცვეთისა და დაზიანების ფაქტორების გათვალისწინებით.

4. საკასაციო სასამართლოს შეფასება:

4.1. საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის მე-300 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საკასაციო წესით შეიძლება გასაჩივრდეს სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის მიერ გამოტანილი განაჩენი, რომელიც, კასატორის აზრით, უკანონოა. განაჩენი უკანონოა, თუ:

ა) არსებითად დაირღვა საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსი, რაც არ გამოუვლენია პირველი ინსტანციის ან სააპელაციო სასამართლოს ან რაც მან დაუშვა საქმის განხილვისა და გადაწყვეტილების მიღების დროს;

ბ) მსჯავრდებულის ქმედებას არასწორი კვალიფიკაცია მიეცა;

გ) გამოყენებულია სასჯელის ისეთი სახე ან ზომა, რომელიც აშკარად არ შეესაბამება მსჯავრდებულის ქმედების ხასიათსა და პიროვნებას.

4.2. კასატორი უკანონოდ მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს განაჩენს და აღნიშნავს, რომ საეჭვო და არასაკმარისი მტკიცებულებების გაზიარებით პირველმა და მეორე ინსტანციის სასამართლოებმა დაუშვეს საპროცესო კოდექსის არსებითი დარღვევა, ხოლო მსჯავრდებულის ქმედებას მისცეს არასწორი კვალიფიკაცია. საკასაციო სასამართლო გაეცნო წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარს, განსახილველი საქმის მასალებს და მიაჩნია, რომ წარმოდგენილი მტკიცებულებები მიესადაგება საქართველოს სსკ-ის 177-ე მუხლის 1-ლი ნაწილით ინკრიმინირებული ქმედების კვალიფიკაციას.

4.3. დაცვის მხარე სადავოდ მიიჩნევს დაზარალებულის ჩვენების სარწმუნოობას, ვინაიდან ადვოკატის პოზიციით დაზარალებული ვ. მ–ე ვერ ადასტურებს მობილური ტელეფონის ქურდობის ფაქტს და დარწმუნებით ვერ უარყოფს იმ ეჭვს, რომ მან შესაძლოა მობილური ტელეფონი დაკარგა. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სხვისი ნივთის ფარული დაუფლება გულისხმობს დანაშაულის ჩადენას სფეციფიკური ხერხის გამოყენებით - ფარულად, რა დროსაც მართლსაწინააღმდეგო ქმედების ჩადენა, ბუნებრივია, შეუმჩნეველი რჩება თავად დაზარალებულისთვისაც. შესაბამისად, ის გარემოება, რომ დაზარალებული ვ. მ–ე მობილური ტელეფონის დაუფლების ფაქტს დანაშაულის ჩადენის მომენტში ობიექტურად ვერ შეიმეცნებდა, არ იწვევს ეჭვს დაზარალებულის ჩვენების სარწმუნოობისა და უტყუარობის მიმართ. ამასთან, დაზარალებულმა სასამართლოში მიცემულ ჩვენებაში დაადასტურა, რომ ის ახალგაზრდა, რომელიც შემდეგში ამოიცნო, დახლთან დგომისას მიუახლოვდა მას - „ფაქტიურად შეეხო“ და სწრაფადვე გაბრუნდა. დაზარალებულმა განმარტა, რომ მან ძალიან სწრაფად - 5 წუთში აღმოაჩინა, რომ მობილური ტელეფონი, რომელიც დახლთან ყოფნისას გარე ჯიბეში ჰქონდა, მითითებულმა ახალგაზრდამ ამოაცალა ქურთუკის ჯიბიდან, დარეკა ტელეფონზე, თუმცა გათიშული იყო, სასწრაფოდ დაბრუნდა, ადგილზე მოიძია და ვერსად ნახა. დაზარალებულმა დაადასტურა, რომ ამოიცნო მის წინ მდგომი ახალგაზრდა, რომელმაც მობილური ტელეფონი მოპარა და დაასახელა მისი გარეგნული მახასიათებლებიც. დაზარალებულის განმარტებით, მან ამბროლაურში ვერ მოახერხა მობილური ტელეფონის ყუთის წარდგენა, რადგან იმყოფებოდა მივლინებით, ხოლო თ–ში დაბრუნებისას პოლიციაში წარადგინა მოპარული ტელეფონის ყუთი და განაცხადა ქურდობის ფაქტის შესახებ. დაზარალებული ადასტურებს, რომ გარკვეული პერიოდის შემდეგ დაიბარეს პოლიციაში, აჩვენეს მისი კუთვნილი, ამოღებული ტელეფონი, ასევე აჩვენეს სამი პიროვნება, რომლებიც იყვნენ წვერებში, იმავე სიმაღლისა და მოყვანილობის, რომელთა შორის ამოიცნო მის მიერ მითითებული პირი, როგორც შემდგომში გაიგო - გ. ტ–სე. ამდენად, დაზარალებული თავის ჩვენებაში არ უშვებს მობილური ტელეფონის შემთხვევით დაკარგვის შესაძლებლობას, მისი ჩვენება არ არის საეჭვო და პირიქით, ცალსახად მიუთითებს მისი საკუთრების, როგორც ფარულად დაუფლების (მოპარვის) გარემოებებს, ისე ქურდობის ჩამდენი პირის ვინაობას. გარდა ამისა, ის გარემოება, რომ დაზარალებულმა მობილური ტელეფონის ქურდობის ფაქტის შესახებ შემთხვევიდან ერთი თვის შემდეგ განაცხადა, არარელევანტური არგუმენტია დაზარალებულის მიერ მობილური ტელეფონის დაკარგვის ფაქტის სამტკიცებლად, რამდენადაც საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები ერთმნიშვნელოვნად მოწმობს მობილური ტელეფონის 2021 წლის 15 იანვარს მართლსაწინააღმდეგოდ და ფარულად დაუფლების ფაქტს.

4.4. გარდა დაზარალებულის ჩვენებისა, ვ. მ–ის ტელეფონის ქურდობის ფაქტის დასადგენად საგულისხმო და მნიშვნელოვან ინფორმაციებს შეიცავს საქმეში არსებული მტკიცებულებები, კერძოდ: 2021 წლის 15 მარტის ამოღების ოქმით ირკვევა, რომ ქ.თ–ში, გ–ს მე–.. მიკრორაიონში, კორპუსი .., ბინა ..-ში, გ. ტ–გან ამოღებული იქნა შავი ფერის ,,SAMSUNG Galaxsy A10s“ მობილური ტელეფონი. სასამართლო სხდომაზე მოწმის სახით დაკითხულმა შსს ა–ს რაიონული სამმართველოს უბნის ინსპექტორ-გამომძიებელმა გ. დ–მა და შსს ა–ს რაიონული სამმართველოს დეტექტივ-გამომძიებელმა გ. დ–მ დაადასტურეს მათი მონაწილეობით ჩატარებული საგამოძიებო მოქმედების მიმდინარეობა. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ცხადია ბრალდებული არ არის შეზღუდული გამოძიებაში მის მიერ ბრალის აღიარებით, შესაბამისად ამოღების ოქმში ბრალდებულის მიერ დაფიქსირებული პოზიცია მობილური ტელეფონის ქურდობის შესახებ, არ წარმოადგენს გ. ტ–ს ბრალეულობის დადგენისათვის გამოსადეგ მტკიცებულებას. თუმცა, აღნიშნული საგამოძიებო მოქმედების მიმდინარეობა და ამოღების შედეგი თავისთავად წარმოადგენს პირდაპირ და უტყუარ მტკიცებულებას იმის შესახებ, რომ დაზარალებულ ვ. მ–ს მობილური ტელეფონი ნებაყოფლობით იქნა წარდგენილი მსჯავრდებულის მიერ საგამოძიებო მოქმედების ჩატარებისას, შესაბამისად, პირდაპირი მტკიცებულება - საქმისათვის მნიშვნელოვანი ობიექტი აღმოჩენილი და ამოღებულია სწორედ მსჯავრდებულისგან. საკასაციო სასამართლო ასევე ვერ გაიზიარებს ადვოკატის პოზიციას იმის შესახებ, რომ საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2020 წლის 25 დეკემბრის №...... გადაწყვეტილებით ძალადაკარგულად ცნობილი ნორმატიული შინაარსი გავრცელდეს მოცემულ საქმეზე ჩატარებული საგამოძიებო მოქმედების - ამოღების მიმართ. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილებით სადავოდ გამხდარი ნორმების არაკონსტიტუციური შინაარსი ძალადაკარგულად იქნა ცნობილი 2021 წლის 1 ივლისიდან, შესაბამისად, საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის მე-13 მუხლის მე-2 ნაწილის მე-2 წინადადების ის ნორმატიული შინაარსი, რომელიც ითვალისწინებდა გამამტყუნებელი განაჩენის გამოტანისას სამართალდამცავი ორგანოს თანამშრომლის იმ ჩვენების მტკიცებულებად გამოყენებას, რომელიც ეფუძნება ოპერატიული წყაროს (,,კონფიდენტი“, ,,ინფორმანტი“) ან ანონიმური პირის მიერ მიწოდებულ ინფორმაციას, ასევე სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 119-ე მუხლის პირველი და მე-4 ნაწილებისა და 121-ე მუხლის პირველი ნაწილის ის ნორმატიული შინაარსი, რომელიც ჩხრეკის შედეგს განიხილავდა ჩხრეკისთვის აუცილებელი დასაბუთებული ვარაუდის შექმნის ერთ-ერთ საფუძვლად, არ უნდა გავრცელდეს იმ საგამოძიებო მოქმედებების ჩატარებასა და დაკანონებაზე, რომლებიც საკონსტიტუციო სასამართლოს აღნიშნული გადაწყვეტილების ძალაში შესვლამდე დაიწყო და დასრულდა, ასევე დაკანონდა აღნიშნული გადაწყვეტილების გამოქვეყნებამდე.

4.5. 2021 წლის 15 მარტის პირის ამოცნობის ოქმის თანახმად, დაზარალებულ ვ. მ–ს წარედგინა სამი პიროვნება - გ. ტ–სე, ლ. ბ–ა და გ. ხ–ა, რომელთაგან მან ამოიცნო გ. ტ–სე და განმარტა, რომ ის არის ახალგაზრდა მამაკაცი, რომელიც ნახა 2021 წლის 15 იანვარს ქალაქ ა–ში სავაჭრო ცენტრ ე.წ. „ფ–ის“ მიმდებარე ტერიტორიაზე არსებულ პურის საცხობთან, რომელიც მას მიუახლოვდა მარცხენა მხრიდან და მაშინვე გაბრუნდა. ვ. მ–მ გ. ტ–სე ამოიცნო აღნაგობით, ფერით, სახის მოყვანილობით, თმისა და წვერის ფერით, თვალის ფერით, ცხვირისა და ტუჩის ფორმით. კასატორი სადავოდ ხდის ამოცნობის კანონიერებას და მიაჩნია, რომ ამოსაცნობად წარდგენილ პირთაგან ერთ-ერთი არ იყო შავგვრემანი, რის გამოც დაირღვა საპროცესო კოდექსის მოთხოვნა იმავე გარეგნობის მინიმუმ 2 სხვა პირთან ერთად წარდგენის შესახებ. საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს დაცვის მხარის აღნიშნულ პოზიციას, შემდეგ გარემოებათა გამო: საქართველოს სსსკ-ის 131-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად: „ამომცნობს ამოსაცნობი უნდა წარედგინოს იმავე სქესის არანაკლებ 2 ისეთ პირთან ერთად, რომლებიც ერთმანეთისაგან და ამოსაცნობისაგან მკვეთრად არ განსხვავდებიან გარეგნობითა და ტანსაცმლით“. ამოცნობის ოქმის თანახმად ამოსაცნობად წარდგენილ ერთსა და იმავე სქესის პირებს გააჩნდათ საერთო გარეგნული მახასიათებლები, მათ შორის ერთ-ერთი პირი იყო არა შავგვრემანი, არამედ - წაბლისფერი და გარეგნობის სხვა კრიტერიუმებით არსებითად არ განსხვავდებოდა დანარჩენ პირთაგან. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საპროცესო ნორმის დანაწესი არ გულისხმობს აბსოლუტურად იდენტური გარეგნობის მქონე პირთა მოძიებას და ამოსაცნობად წარდგენას, არამედ ამოსაცნობად ისეთ პირთა შერჩევას, რომლებიც მკვეთრად არ განსხვავდებიან ერთმანეთისგან. მოცემულ შემთხვევაში მკვეთრი განსხვავება არ არსებობდა ამოსაცნობად წარდგენილ არცერთ პირს შორის და ყველა პირი შეესაბამებოდა დაზარალებულ ვ. მ–მის მიერ აღწერილი პირის გარეგნულ მახასიათებლებს. რაც შეეხება ადვოკატის პოზიციას, რომ ვ. მ–მ ვერცერთი ნიშნით ვერ ამოიცნო მსჯავრდებული, არ არის გასაზიარებელი, ვინაიდან დაზარალებულმა, როგორც გამოკითხვისას, ისე ამოცნობისას ანალოგიურად მიუთითა ამოსაცნობი პირის გარეგნული ნიშან-თვისებები. ამასთან, ამოცნობის დროს დაზარალებულის მიერ დასახელებული კრიტერიუმები: აღნაგობა, ფერი, სახის მოყვანილობა, თმისა და წვერის ფერი, თვალის ფერი, ცხვირისა და ტუჩის ფორმა, წარმოადგენს საკმარისად დეტალიზებულ გარეგნულ ნიშან-თვისებებს, რაც გონივრულობის და დამაჯერებლობის ფარგლებში დაზარალებულს შეიძლებოდა დაემახსოვრებინა და აღედგინა 2021 წლის 15 იანვარს მომხდარი ქურდობის დროს მსჯავრდებულთან კონტაქტისას. ამდენად, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის არგუმენაციას საგამოძიებო მოქმედება ამოცნობის უკანონოდ მიჩნევისა და ამოცნობის ოქმის, როგორც მტკიცებულების დაუშვებლობის შესახებ.

4.6. საკასაციო სასამართლო ასევე ვერ გაიზიარებს კასატორის პოზიციას გ. ტ–ის ქმედების საქართველოს სსკ-ის 177-ე მუხლით არასწორი სამართლებრივი კვალიფიკაციის შესახებ, ვინაიდან განსახილველ საქმეში დასტურდება ქურდობის შემადგენლობის ობიექტური და სუბიექტური მხარის ელემენტების არსებობა, კერძოდ: დადგენილია, რომ 2019 წლის 15 იანვარს მსჯავრდებული ფარულად დაეუფლა ვ. მ–ს კუთვნილ მობილურ ტელეფონს, რომელიც მსჯავრდებულისგან ამოღებული იქნა 2019 წლის 15 მარტს. ამდენად, მსჯავრდებულის ქმედებები: დაზარალებულის საკუთრების ფარულად დაუფლება და მისი, როგორც საკუთარის ფლობა და განკარგვა, შეესაბამება საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 177-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული დანაშაულის შემადგენლობას.

4.7. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს სსკ-ის 177-ე მუხლის მეორე ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დანაშაული მატერიალური შემადგენლობისაა, რა დროსაც აუცილებელია შედეგის დადგომა - მნიშვნელოვანი ზიანის სახით. ამასთან, საქართველოს სსკ-ის 177-ე მუხლის შენიშვნის მე-3 პუნქტის შესაბამისად, საკუთრების წინააღმდეგ მიმართულ დანაშაულთა თავში მნიშვნელოვან ზიანად ითვლება ნივთის (ნივთების) ღირებულება 150 ლარის ზევით. საკასაციო სასამართლო საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების ურთიერთშეჯერების შედეგად დარწმუნდა, რომ საქმეში არ მოიპოვება მტკიცებულება, რითაც დადასტურდებოდა ფარულად და მართლსაწინააღმდეგოდ დაუფლებული მობილური ტელეფონის ღირებულება. დაზარალებული სასამართლოში მიცემულ ჩვენებაში არ განმარტავს მობილური ტელეფონის ღირებულებასთან დაკავშირებულ გარემოებებს, ხოლო მობილური ტელეფონის ამოღების ოქმში ასახულია მობილური ტელეფონის ისეთი იდენტიფიკატორი (მხოლოდ მოდელი), რაც არ არის საკმარისი სასამართლოს მხრიდან მისი ღირებულების განსაზღვრისათვის. საქმეში არსებული სხვა არცერთი მტკიცებულება არ შეიცავს რელევანტურ მონაცემს ნივთის ღირებულების შეფასებისა და მნიშვნელოვანი ზიანის დადგენისათვის. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ უდანაშაულობის პრეზუმფცია დაძლეულია მხოლოდ მაშინ, თუ უტყუარი და დამაჯერებელი მტკიცებულებები აქარწყლებენ გონივრულ ეჭვს. წინააღმდეგ შემთხვევაში, ყოველგვარი ეჭვი, რაც ვლინდება დანაშაულის შემადგენლობის რომელიმე ნიშნის არსებობის მიმართ, უნდა გადაწყდეს ბრალდებულის სასარგებლოდ.

4.8. ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო ადგენს, რომ განსახილველ სისხლის სამართლის საქმეში გონივრულ ეჭვს მიღმა დადასტურებულია გ. ტ–ს მიერ საქართველოს სსკ-ის 177-ე მუხლის 1-ლი ნაწილით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენა, რის გამოც მიაჩნია, რომ დაცვის მხარის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

5. სასჯელის დასაბუთება:

5.1. სასამართლომ დაადგინა, რომ გ. ტ–სე ცნობილ უნდა იქნეს დამნაშავედ საქართველოს სსკ-ის 177-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენისათვის, რაც ისჯება ჯარიმით ან შინაპატიმრობით ვადით ექვსი თვიდან ერთ წლამდე ანდა თავისუფლების აღკვეთით ვადით ერთიდან სამ წლამდე.

5.2. აღსანიშნავია, რომ სისხლის სამართალწარმოების სამართლიანობა ვლინდება სამართლიანი სასჯელის დაკისრებაში, რა დროსაც სასამართლო შებოჭილია იმის ვალდებულებით, რომ მის მიერ დანიშნული სასჯელი არის ეფექტიანი და პროპორციული. სასჯელის პროპორციულობა გულისხმობს მის გამოყენებას მნიშვნელოვნად ინდივიდუალიზებული სახით, რა დროსაც მხედველობაში მიიღება დანაშაულის სიმძიმე, დამნაშავის ბრალი და დანაშაულის შედეგად გამოწვეული ზიანი (კონკრეტული დაზარალებულისთვის თუ საზოგადოებისთვის).

5.3. საქართველოს სსსკ-ის 259-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, სასამართლოს განაჩენი უნდა იყოს სამართლიანი. ამავე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, ,,სასამართლოს განაჩენი სამართლიანია, თუ დანიშნული სასჯელი შეესაბამება მსჯავრდებულის პიროვნებასა და მის მიერ ჩადენილი დანაშაულის სიმძიმეს“. სასჯელის სამართლიანობის პრინციპს განამტკიცებს ასევე საქართველოს სსკ-ის 53-ე მუხლის 1-ლი ნაწილიც, რომელიც სასამართლოს ავალდებულებს დამნაშავეს დაუნიშნოს სამართლიანი სასჯელი და პრიორიტეტს ანიჭებს ნაკლებად მკაცრი სახის სასჯელის გამოყენებას, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც იგი ვერ უზრუნველყოფს სასჯელის მიზნებს.

5.4. სასამართლოს მიერ სასჯელის დანიშვნისას გათვალისწინებული უნდა იქნას საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 39-ე მუხლით დადგენილი სასჯელის მიზანი: სამართლიანობის აღდგენა, ახალი დანაშაულის თავიდან აცილება და დამნაშავის რესოციალიზაცია. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სასჯელის მიზანი ხორციელდება მსჯავრდებულსა და სხვა პირზე ზემოქმედებით, რათა ისინი განიმსჭვალონ მართლწესრიგის დაცვისა და კანონის წინაშე პასუხისმგებლობის გრძნობით. ხოლო მე-3 ნაწილის თანახმად, სასჯელის მიზანი არ არის ადამიანის ფიზიკური ტანჯვა ან მისი ღირსების დამცირება.

5.5. ამასთან, სასჯელის დანიშვნის დროს საქართველოს სსკ-ის 53-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, მხედველობაში მიიღება ბრალდებულის პასუხისმგებლობის შემამსუბუქებელი და დამამძიმებელი გარემოებები, კერძოდ, დანაშაულის ჩადენის მოტივი და მიზანი, ქმედებაში გამოვლენილი მართლსაწინააღმდეგო ნება, მოვალეობათა დარღვევის ხასიათი და ზომა, ქმედების განხორციელების სახე, ხერხი და მართლსაწინააღმდეგო შედეგი, დამნაშავის წარსული ცხოვრება, პირადი და ეკონომიკური პირობები, ყოფაქცევა ქმედების შემდეგ.

5.6. განსახილველ შემთხვევაში სასამართლო ითვალისწინებს გ. ტ–სის პიროვნებას (ნასამართლობის მქონე), დანაშაულის ხასიათს და მსჯავრდებულის ქცევას დანაულის ჩადენის შემდგომ და მიაჩნია, რომ მსჯავრდებულს სასჯელის სახედ უნდა განესაზღვროს თავისუფლების აღკვეთა. უფრო მსუბუქი ალტერნატიული სასჯელის სახის გამოყენება არ იქნება საკმარისად მზღუდავი ღონისძიება, რათა მსჯავრდებულის პიროვნების გათვალისწინებით ეფექტიანად მოხდეს ახალი დანაშაულის ჩადენის მაღალი რისკების შემცირება. რაც შეეხება სასჯელის ზომას, ვინაიდან სახეზე არ არის სასჯელის დამამძიმებელი სხვა გარემოებები, უპირატესობა უნდა მიენიჭოს თავისუფლების აღკვეთის მინიმალურ ოდენობას და ასევე მხედევლობაში უნდა იქნეს მიღებული დანაშაულის რეციდივის შემთხვევა.

5.7. საქართველოს სსკ-ის 58-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, დანაშაულის რეციდივის დროს ვადიანი თავისუფლების აღკვეთის დანიშვნისას მოსახდელი სასჯელის ვადა სულ მცირე 1 წლით უნდა აღემატებოდეს ჩადენილი დანაშაულისათვის ამ კოდექსის შესაბამისი მუხლით ან მუხლის ნაწილით გათვალისწინებული სასჯელის მინიმალურ ვადას. ვინაიდან გ. ტ–მ ახალი განზრახი დანაშაული ჩაიდინა პირობითი მსჯავრის მოქმედების პირობებში, სახეზეა დანაშაულის რეციდივი, რის გამოც დანიშნული სასჯელის ვადა 1 წლით უნდა აღემატებოდეს სანქციით გათვალისწინებულ მინიმალურ სასჯელს 1 წლით თავისუფლების აღკვეთას. ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ გ. ტ–ს სასჯელის სახედ და ზომად უნდა განესაზღვროს 2 წლით თავისუფლების აღკვეთა, რაც წარმოადგენს პროპორციულ ღონისძიებას ჩადენილი დანაშაულის ხასიათისა და სასჯელის ლეგიტიმური მიზნების გათვალისწინებით, ასევე ემსახურება მსჯავრდებულის ეფექტიანი რესოციალიზაციის მიზანს და უზრუნველყოფს ახალი დანაშაულის თავიდან აცილებას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 301-ე მუხლით, 303-ე მუხლის მე-6 ნაწილით, 307-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. მსჯავრდებულ გ. ტ–ის ადვოკატ თ. ჯ–ს საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2022 წლის 11 თებერვლის განაჩენში შევიდეს ცვლილება:

3. გ. ტ–ს მიმართ საქართველოს სსკ-ის 177-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით წარდგენილი ბრალდება გადაკვალიფიცირდეს საქართველოს სსკ-ის 177-ე მუხლის პირველ ნაწილზე;

4. გ. ტ–სე ცნობილ იქნეს დამნაშავედ საქართველოს სსკ-ის 177-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენისათვის და სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვროს 2 (ორი) წლით თავისუფლების აღკვეთა;

5. საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 67-ე მუხლის მე-5 ნაწილის საფუძველზე გაუქმდეს გ. ტ–ის მიმართ ამბროლაურის რაიონული სასამართლოს 2021 წლის 6 იანვრის განაჩენით დადგენილი პირობით მსჯავრი;

6. საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 59-ე მუხლის მე-5 ნაწილის გამოყენებით, ბოლო განაჩენით დანიშნულმა სასჯელმა შთანთქოს წინა, ამბროლაურის რაიონული სასამართლოს 2021 წლის 6 იანვრის განაჩენით დანიშნული სასჯელის მოუხდელი ნაწილი - 2 (ორი) წლით თავისუფლების აღკვეთა და საბოლოოდ, განაჩენთა ერთობლიობით გ. ტ–ს სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა 2 (ორი) წლით თავისუფლების აღკვეთა.

7. გ. ტ–ს სასჯელის მოხდის ვადის ათვლა დაეწყოს ფაქტობრივი დაკავების მომენტიდან - 2021 წლის 23 მარტიდან;

8. განაჩენი სხვა ნაწილში დარჩეს უცვლელად;

9. განაჩენი საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ნინო სანდოძე

მოსამართლეები: მერაბ გაბინაშვილი

შალვა თადუმაძე