საქმე N:2კ-490აპ.-22

საქმე N 330100120004013989

საქართველოს უზენაესი სასამართლო

განჩინება

საქართველოს სახელით

საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის

შემოწმების შესახებ

საქმე№490აპ-22 5 აგვისტო, 2022 წელი

გ–ი მ., №490აპ-22 ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა

პალატამ შემდეგი შემადგენლობით:

ნინო სანდოძე (თავმჯდომარე),

მერაბ გაბინაშვილი, შალვა თადუმაძე

ზეპირი მოსმენის გარეშე შეამოწმა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2022 წლის 22 მარტის განაჩენზე მსჯავრდებულ ლ. ვ–ის ადვოკატების: გ. მ–ს, ი. ბ–სა და მ. ჩ–ის, მსჯავრდებულ მ. გ–ის ადვოკატ გ. გ–ე–ბ–ისა და მსჯავრდებულ ს. ბ–ს ადვოკატ დ. ა–ს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საკითხი და

გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა:

1. წარდგენილი ბრალდების არსი:

1.1. მ. გ–ი (პირადი ნომერი: ..........) ცნობილ იქნა ბრალდებულად საქართველოს სსკ-ის 179-ე მუხლის მეორე ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენაში;ს. ბ–ე (პირადი ნომერი: ........) ცნობილ იქნა ბრალდებულად საქართველოს სსკ-ის 179-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტითა და მე-3 ნაწილის „ა" ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენაში; ლ. ვ–ე (პირადი ნომერი: ..........) ცნობილ იქნა ბრალდებულად საქართველოს სსკ-ის 179-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტითა და მე-3 ნაწილის „ა" ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენაში, რაც გამოიხატა შემდეგში:

2020 წლის 10 ივლისს, საღამოს საათებში, ს. ფ–ს სამსახურში, მდებარე ქ. თ–ი, ზ.ფ–ს ქუჩა N...-ში, თითქოსდა სახლში წაყვანის მიზნით, მიაკითხა მისმა ნაცნობმა მ. გ–მა, რომელსაც თან ახლდა მართლსაწინააღმდეგო მისაკუთრების მიზნით, სხვისი ნივთის ფარული დაუფლებისათვის ნასამართლევის. ბ–ე. მგზავრობისას მ. გ–მა გადაუხვია ს. ფ–ს სახლისკენ მიმავალი გზიდან და მანქანაში ჩაისვა ყაჩაღობისთვის ნასამართლევი ლ. ვ–სე. მ. გ–მა თითქოსდა სახლში რაღაც ჰქონდა ასაღები თანმხლები პირები აიყვანა თავის ბინაში, მდებარე ქ. თ–ი, ბ–ს ქუჩა N.., ბინა N..-ში, სადაც მ. გ–ი,ს. ბ–ე და ლ. ვ–ე ჯგუფურად თავს დაესხნენ ს. ფ–ს და ძალადობითა და ლ. ვ–ს მხრიდან ცეცხლსასროლი იარაღის მსგავსი საგნის დემონსტრირებით და თავში ჩარტყმის გზით, სიცოცხლის მოსპობის მუქარით, მოსთხოვეს ორი ცალი ოქროს ძეწკვი და ოქროს სამაჯური, ისევე როგორც ფულადი თანხა, პარალელურად ს. ფ–სს სამივე პირი აყენებდა ფიზიკურ შეურაცხყოფას, კერძოდ ურტყამდნენ თავისა და ტანის არეში. თავდასხმის შედეგად მ. გ–მა, ლ. ვ–მ დას. ბ–მ მართლსაწინააღმდეგოდ მიისაკუთრეს ს. ფ–სის ოქროს ძეწკვი, ღირებული 4000 ლარად, ოქროს ძეწკვი - ღირებული 2000 ლარად და ოქროს სამაჯური - ღირებული 3500 ლარად, ასევე თანხა 40 ლარის ოდენობით.

2. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება:

2.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა საგამოძიებო, წინასასამართლო სხდომისა და არსებითი განხილვის კოლეგიის 2021 წლის 7 აპრილის განაჩენით:

- მ. გ–ს მიმართ საქართველოს სსკ-ის 179-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ პუნქტით წარდგენილი ბრალდება, გადაკვალიფიცირდა საქართველოს სსკ-ის 178-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ა“ ქვეპუნქტსა და მე-3 ნაწილის „ა“ და „დ“ ქვეპუნქტებზე.

- მ. გ–სი ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სსკ-ის 178-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ა“ ქვეპუნქტითა და მე-3 ნაწილის „ა“ და „დ“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენაში და სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა - თავისუფლების აღკვეთა 6 (ექვსი) წლით.

- საქართველოს სსკ-ის 59-ე მუხლის მე-3 და მე-4 ნაწილების თანახმად, ბოლო განაჩენით დანიშნულმა სასჯელმა შთანთქა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2020 წლის 20 ოქტომბრის განაჩენით დანიშნული სასჯელი და საბოლოოდ, მ. გ–ს სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა - თავისუფლების აღკვეთა 6 (ექვსი) წლით.

- ს. ბ–ს მიმართ საქართველოს სსკ-ის 179-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტითა და მე-3 ნაწილის ,,ა“ პუნქტებით წარდგენილი ბრალდება, გადაკვალიფიცირდა საქართველოს სსკ-ის 178-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ა“ ქვეპუნქტსა და მე-3 ნაწილის „ა“, „ბ“ და ,,დ“ ქვეპუნქტებზე.

- ს. ბ–ე ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სსკ-ის 178-ე მუხლის მე- 2 ნაწილის ,,ა“ ქვეპუნტითა და მე-3 ნაწილის „ა“, „ბ“ და ,,დ“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენაში და სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა - თავისუფლების აღკვეთა 6 (ექვსი) წლით.

- საქართველოს სსკ-ის 59-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, ბოლო განაჩენით დანიშნულმა სასჯელმა შთანთქა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2019 წლის 1 აგვისტოს განაჩენით დანიშნული და 2021 წლის 30 მარტის განჩინებით შემცირებული სასჯელის მოუხდელი ნაწილი და საბოლოოდ,ს. ბ–ს განაჩენთა ერთობლიობით, სასჯელად განესაზღვრა - თავისუფლების აღკვეთა 6 (ექვსი) წლით.

- ლ. ვ–ს მიმართ საქართველოს სსკ-ის 179-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტითა და მე-3 ნაწილის ,,ა“ ქვეპუნქტებით წარდგენილი ბრალდება, გადაკვალიფიცირდა საქართველოს სსკ-ის 178-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ა“ ქვეპუნქტსა და მე-3 ნაწილის „ა“, „ბ“ და ,,დ“ ქვეპუნქტებზე.

- ლ. ვ–ე ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სსკ-ის 178-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ა“ ქვეპუნქტითა და მე-3 ნაწილის „ა“, „ბ“ და ,,დ“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენაში და სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა - თავისუფლების აღკვეთა 6 (ექვსი) წლით.

- საქართველოს სსკ-ის 59-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, ბოლო განაჩენით დანიშნულმა სასჯელმა შთანთქა წინა განაჩენით დანიშნული სასჯელის მოუხდელი ნაწილი და საბოლოოდ, განაჩენთა ერთობლიობით ლ. ვ–ს სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა - თავისუფლების აღკვეთა 6 (ექვსი) წლით.

2.2. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: 2020 წლის 10 ივლისს, საღამოს საათებში, ს. ფ–ს სამსახურში, მდებარე ქ. თ–ში, ზ.ფ–ს ქუჩა N..-ში, თითქოსდა სახლში წაყვანის მიზნით, მიაკითხა მისმა ნაცნობმა მ. გ–მა, რომელსაც თან ახლდა ქურდობისათვის ნასამართლევის. ბ–ე. მგზავრობისას მ. გ–მა გადაუხვია ს. ფ–ს სახლისკენ მიმავალი გზიდან და მანქანაში ჩაისვა ყაჩაღობისთვის ნასამართლევი ლ. ვ–სე. მ. გ–მა თითქოსდა სახლში რაღაც ჰქონდა ასაღები თანმხლები პირები აიყვანა თავის ბინაში, მდებარე ქ. თ–ი, ბ–ს ქუჩა N.., ბინა N..-ში, სადაც მ. გ–ი, ს. ბ–ე და ლ. ვ–ე წინასწარი შეთანხმებით ჯგუფურად, ძალადობით, რომელიც არ არის საშიში სიცოცხლისათვის და ჯანმრთელობისათვის აშკარად დაეუფლნენ ს. ფ–ს კუთვნილ ორ ცალ ოქროს ძეწკვსა და ოქროს სამაჯურს, ასევე ფულად თანხას. მ. გ–მა, ლ. ვ–მ დას. ბ–მ მართლსაწინააღმდეგოდ მიისაკუთრეს ს. ფ–ს ოქროს ძეწკვი, ღირებული 4000 ლარად, ოქროს ძეწკვი - ღირებული 2000 ლარად და ოქროს სამაჯური - ღირებული 3500 ლარად, ასევე თანხა 40 ლარი.

2.3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა საგამოძიებო, წინასასამართლო სხდომისა და არსებითი განხილვის კოლეგიის 2021 წლის 7 აპრილის განაჩენი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატაში გაასაჩივრეს თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული პროკურატურის პროკურორმა მ. ნ–მა და მსჯავრდებულების: ს. ბ–ს, მ. გ–სა და ლ. ვ–ს ინტერესების დამცველმა ადვოკატებმა. პროკურორმა მოითხოვა მსჯავრდებულ მ. გ–ს დამნაშავედ ცნობა საქართველოს სსკ-ის 179-ე მუხლის მეორე ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით, ხოლო მსჯავრდებულების: ს. ბ–სა და ლ. ვ–ს დამნაშავედ ცნობა საქართველოს სსკ-ის 179-ე მუხლის მეორე ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტითა და მესამე ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენაში. მსჯავრდებულ ს. ბ–ს ადვოკატმა დ. ა–მ მოითხოვა განაჩენში ცვლილების შეტანა და მსჯავრდებულის დამნაშავედ ცნობა საქართველოს სსკ-ის 150-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით. მსჯავრდებულ მ. გ–სის ადვოკატმა გ. გ–ე-ბ–მ მოითხოვა მსჯავრდებულის ქმედების გადაკვალიფიცირება საქართველოს სსკ-ის 150-ე მუხლზე და შესაბამისი მინიმალური სასჯელის განსაზღვრა. მსჯავრდებულ ლ. ვ–ს ადვოკატებმა გ. მ–მა და მ. ჩ–მა მოითხოვეს გამამტყუნებელი განაჩენის გაუქმება და ლ. ვ–ის მიმართ გამამართლებელი განაჩენის დადგენა.

3. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება:

3.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2022 წლის 22 მარტის განაჩენით მსჯავრდებულების: მ. გ–ს, ს. ბ–სა და ლ. ვ–ს ინტერესების დამცველი ადვოკატების სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; ბრალდების მხარის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა და თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა საგამოძიებო, წინასასამართლო სხდომისა და არსებითი განხილვის კოლეგიის 2021 წლის 7 აპრილის განაჩენში შევიდა ცვლილება:

- მ. გ–ს ქმედება საქართველოს სსკ-ის 178-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ა“ ქვეპუნქტიდან და მე-3 ნაწილის „ა“ და „დ“ ქვეპუნქტებიდან გადაკვალიფიცირდა საქართველოს სსკ-ის 179-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტზე;

- მ. გ–ი ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სსკ-ის 179-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენისთვის და სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა 7 (შვიდი) წლით თავისუფლების აღკვეთა;

- საქართველოს სსკ-ის 59-ე მუხლის მე-3 და მე-4 ნაწილების თანახმად, ბოლო განაჩენით დანიშნულმა სასჯელმა შთანთქა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2020 წლის 20 ოქტომბრის განაჩენით დანიშნული სასჯელი და საბოლოოდ, მ. გ–ს სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა - 7 (შვიდი) წლით თავისუფლების აღკვეთა;

- ს. ბ–ს ქმედება საქართველოს სსკ-ის 178-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ა“ ქვეპუნქტიდან და მე-3 ნაწილის „ა“, „ბ“ და „დ“ ქვეპუნქტებიდან გადაკვალიფიცირდა საქართველოს სსკ-ის 179-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტსა და მე-3 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტზე;

- ს. ბ–ე ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სსკ-ის 179-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით, ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენაში და სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა 9 (ცხრა) წლით თავისუფლების აღკვეთა;

- საქართველოს სსკ-ის 67-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, გაუქმდა ს. ბ–ს მიმართ თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2019 წლის 1 აგვისტოს განაჩენით დანიშნული და 2021 წლის 30 მარტის განჩინებით შემცირებული პირობითი მსჯავრი - 1 (ერთი) წელი და საქართველოს სსკ-ის 59-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, ბოლო განაჩენით დანიშნულმა სასჯელმა შთანთქა წინა განაჩენით დანიშნული, 2021 წლის 30 მარტის განჩინებით შემცირებული სასჯელის მოუხდელი ნაწილი და საბოლოოდ,ს. ბ–ეეს განაჩენთა ერთობლიობით, სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა 9 (ცხრა) წლით თავისუფლების აღკვეთა;

- ლ. ვ–სის ქმედება საქართველოს სსკ-ის 178-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ა“ ქვეპუნქტიდან და მე-3 ნაწილის „ა“, „ბ“ და „დ“ ქვეპუნქტებიდან გადაკვალიფიცირდა საქართველოს სსკ-ის 179-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტსა და მე-3 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტზე;

- ლ. ვ–ე ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სსკ-ის 179-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტითა და მე-3 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენაში და სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა 9 (ცხრა) წლით თავისუფლების აღკვეთა;

- საქართველოს სსკ-ის 67-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, გაუქმდა ლ. ვ–ს მიმართ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2018 წლის 16 ივლისის განაჩენით დადგენილი პირობითი მსჯავრი - 3 (სამი) წელი და საქართველოს სსკ-ის 59-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, ბოლო განაჩენით დანიშნულმა სასჯელმა შთანთქა წინა განაჩენით დანიშნული სასჯელის მოუხდელი ნაწილი და საბოლოოდ, განაჩენთა ერთობლიობით, ლ. ვ–ს სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა - 9 (ცხრა) წლით თავისუფლების აღკვეთა;

3.2. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის განაჩენი 2022 წლის 13 აპრილს საკასაციო წესით გაასაჩივრა მსჯავრდებულ ს. ბ–ს ადვოკატმა დ. ა–მ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებულ განაჩენში ცვლილების შეტანა და ს. ბ–ს დამნაშავედ ცნობა საქართველოს სსკ-ის 150-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით.

3.3. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის განაჩენი 2022 წლის 18 აპრილს საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მსჯავრდებულ ლ. ვ–ს ადვოკატებმა გ. მ–მა, ი. ბ–მ და მ. ჩ–მა, რომლებმაც მოითხოვეს გამამტყუნებელი განაჩენის გაუქმება და ლ. ვ–ის მიმართ გამამართლებელი განაჩენის დადგენა, ხოლო გამამტყუნებელი განაჩენის გამოტანის შემთხვევაში - მსჯავრდებულის ქმედების გადაკვალიფიცირება და მისი დამნაშავედ ცნობა ს. ფ–ს მიმართ იძულების ჩადენაში.

3.4. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის განაჩენი 2022 წლის 19 აპრილს საკასაციო წესით გაასაჩივრა მსჯავრდებულ მ. გ–ს ადვოკატმა გ. გ-ბ–მ, რომელმაც მოითხოვა მ. გ–ს ქმედების გადაკვალიფიცირება საქართველოს სსკ-ის 150-ე მუხლზე.

4. კასატორების არგუმენტები:

4.1. მსჯავრდებულ ს. ბ–ს ადვოკატ დ. ა–ს საკასაციო საჩივრის თანახმად, არსებითად დაირღვა საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსი, რაც არ გამოუვლენია პირველი ინსტანციის ან - სააპელაციო სასამართლოს და რაც აღნიშნულმა სასამართლოებმა დაუშვეს საქმის განხილვისა და გადაწყვეტილების მიღების დროს. დაცვის მხარის პოზიციით, განაჩენის უკანონობა გამოიხატა ფაქტების არასწორ, მტკიცებულებების საწინააღმდეგო აშკარად თვითნებურ ინტერპრეტაციასა და მათ მცდარ სამართლებრივ შეფასებებში. დაცვის მხარე არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს დაზარალებულ ს. ფ–ს ჩვენების სრულად გაზიარების საკითხში. დავის საგანს წარმოადგენს: არის თუ არა ს. ფ–ს ჩვენება სანდო და უტყუარი მტკიცებულება და არსებობს თუ არა დაზარალებულის ჩვენების რომელიმე ნაწილში ეჭვის შეტანის საფუძველი. ადვოკატის კითხვებზე დაზარალებულმა დაადასტურა, რომ მას არ შეუმჩნევია იარაღი, არც მ. გ–სა დას. ბ–სთან შეხვედრისას და არც შემდგომში: მგზავრობისას, ლ. ვ–სთან შეხვედრისა და მგზავრობისას, მანქანიდან ბინისკენ გადაადგილებისას და ბინაში შესვლისას. დაზარალებულს არ დაუნახავს, თუ საიდან აღმოჩნდა ლ. ვ–ს ხელში იარაღი. მან ასევე განმარტა, რომ არ იცის - იარაღის გამოყენების შემდეგ რა ბედი ეწია მას. დაზარალებულმა არც ის დაადასტურა, ჰქონდა თუ არა რომელიმე ბრალდებულს იარაღი ბინიდან გამოსვლის შემდეგ. აღსანიშნავია, რომ დაზარალებულ ს. ფ–ის განმარტებით, მ. გ–ი არის მისი ნათესავი და მასთან აქვს ახლო ურთიერთობა. 2020 წლის 10 ივლისს სლავა დაემგზავრა მ. გ–სს და გაჰყვა სახლში. გზად მ–ს დ–ს მასივში არსებულ სარემონტო ბინაში უნდა შეევლო. კორპუსთან მისვლისას მანქანიდან გადმოვიდნენ მგზავრები, ხოლო ს. ფ–სი თავისი ნებით გაყვა მათ ბინის დასათვალიერებლად. ს. ფ–ის ჩვენებიდან აშკარად ჩანს, რომ ბინაში შესვლამდე ბრალდებულებს დანაშაულის ჩადენის შეთანხმება არ ჰქონიათ, წინააღმდეგ შემთხვევაში ს. ფ–ი თავისი სურვილით არ გაყვებოდა მათ ბინაში და ადგილი ექნებოდა ბრალდებულების მხრიდან დაჟინებულ მოთხოვნას. გარდა ამისა, ვიდეოკამერებში აშკარად ჩანს, რომ არც ერთ პირს იარაღი არ აქვს, არც ბინის ჩხრეკისას აღმოუჩენიათ რაიმე სახის იარაღი და მის არსებობასა და გამოყენებას უარყოფენ ბრალდებულები. შესაბამისად, ცალსახა და ნათელია, რომ იარაღის არსებობის ფაქტი არ არის დადასტურებული. ზემოთ მითითებული საკითხის სწორად გადაწყვეტის შემთხვევაში საერთოდ არანაირი მნიშვნელობა არ აქვს რაიმე სახის წინააღმდეგობები იყო თუ არა მსჯავრდებულების პოზიციებში. მნიშვნელოვანია, თუ რამდენად გასაზიარებელია დაზარალებულის ჩვენება. სააპელაციო სასამართლომ კი ს. ბ–ს დანაშაულებრივი განზრახვის დასაბუთებისათვის გამოიყენა მხოლოდ ვარაუდები. არცერთი პირდაპირი მტკიცებულება არ არსებობს იმის საილუსტრაციოდ, რომს. ბ–მ იცოდა და სურდა ჩაედინა ყაჩაღობა. ამდენად, სასამართლომ განზრახვის არსებობის შესახებ დასკვნა გააკეთა არა უტყუარი მტკიცებულებების საფუძველზე, არამედ ვარაუდებზე აგებული მსჯელობით და მტკიცების ტვირთის ბრალდებულზე გადატანით, რაც ძალიან სახიფათო ტენდენციაა ქართული მართლმსაჯულებისათვის.

4.2. მსჯავრდებულ ლ. ვ–ს ადვოკატების: გ. მ–ს, ი. ბ–სა და მ. ჩ–ს საკასაციო საჩივრის თანახმად, მოცემული საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას შემდეგ გარემოებათა გამო: აღნიშნულ სისხლის სამართლის საქმეში სადავოა ქმედების კვალიფიკაცია, რომელიც გამომდინარეობს სასამართლოში მხარეთა მიერ გამოკვლეული ან უდავოდ ცნობილი მტკიცებულებების შეფასებისგან. გარდა სწორი სამართლებრივი შეფასებისა, ყურადღება უნდა მიექცეს საკითხს, რამდენად არის საკმარისი ერთი პირდაპირი მტკიცებულება პირის კონკრეტულ კვალიფიკაციაში დამნაშავედ ცნობისათვის. სააპელაციო სასამართლო განმარტავს შემდეგს „მოწმის ჩვენება არის ცალკე აღებული ერთი მტკიცებულება, ამიტომ ამ მტკიცებულების ნაწილობრივ გაზიარება საერთოდ ეჭქვეშ აყენებს მის სანდოობასა და უტყუარობას. პალატა ვერ დაეთანხმება მოცემულ შემთხვევაში პირველი ინსტანციის სასამართლოს მითითებას, რომ დაზარალებულის ჩვენება იარაღის დემონსტრირების და მის მიმართ სიცოცხლისათვის საშიში მუქარის განხორციელების ნაწილში წინააღმდეგობაში მოდის ბრალდებულების ჩვენებებთან. ასეთი მსჯელობით დაზარალებულის და ბრალდებულების ჩვენებები სხვა ნაწილშიც, მათ შორის მოტივის - ვალის არსებობის - ნაწილშიც მოდიოდა ერთმანეთთან წინააღმდეგობაში და სასამართლოს, ასეთ შემთხვევაში არა ძარცვით, არამედ იძულებით უნდა დაედგინა განაჩენი“ (იხ. განაჩენის მე-6 და მე-7 გვერდები). სააპელაციო პალატის აღნიშნულ განმარტებას კასატორი ნაწილობრივ ეთანხმება და მიაჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს, თუკი იგი არ დააყენებდა გამამართლებელ განაჩენს, ნამდვილად უნდა დაედგინა განაჩენი იძულებით და არა ძარცვით. პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად არ გაიზიარა დაზარალებულის ჩვენება იარაღთან მიმართებით, რადგან ამ ნაწილში ჩვენება წინააღმდეგობაში მოდის არა მარტო ბრალდებულის ჩვენებასთან, არამედ ვითარების აღდგენის მიზნით ჩატარებულ საგამოძიებო ექსპერიმენტის ოქმთან, სადაც დაზარალებულმა განმარტა, რომ ის აწამეს. პირველი ინსტანციის სასამართლომ არ გაიზიარა ბრალდებულთა ჩვენებები ვალთან დაკავშირებით, არ იმსჯელა დაცვის მხარის მოწმეებზე, რომლებიც ადასტურებდნენ ვალის არსებობას და ასევე - იმ საფინანსო დოკუმენტაციაზე, რომლითაც დასტურდებოდა მოწმეთა ჩვენებები ფ–სსა და გ–ს შორის ვალის არსებობაზე. დანაშაულის შეტყობინების ბარათის თანახმად, ს. ფ–სს ნათესავთან კამათი მოუვიდა ფ–ს ქუჩაზე, მიიყვანეს დ–ს მასივში ერთ-ერთ მშენებარე კორპუსში (რომლის მისამართს ვერ აკონკრეტებს) წაართვეს ოქროს ორი ცეპი და სამაჯური, შემდგომ წაიყვანეს პ–ს N..-ში მდებარე სავალუტო ჯიხურში ნივთების დასალობარდებლად, საიდანაც მისივე განცხადებით გამოიქცა ტაქსით; ს. ფ–ს სტაციონარული სამედიცინო დოკუმენტაციის მიხედვით, ჰოსპიტალიზაციამდე დაახლოებით 40 წუთით ადრე ქუჩაში ფიზიკური დაპირისპირების შედეგად ფ–მა მიიღო თავისა და სხეულის ტრავმა; ამდენად, ბრალდების მხარის მტკიცებულებები წინააღმდეგობრივია, როდესაც შეტყობინებაში ვკითხულობთ, რომ არა ქუჩაში, არამედ - მშენებარე კორპუსში განვითარდა მოვლენები. ასევე ნათელია, რომ ეს ორი მტკიცებულება წინააღმდეგობაში მოდის ს. ფ–ს მიერ სასამართლოში მიცემულ ჩვენებასთან, როდესაც მან არ დაადასტურა ბრალდების მხარის დოკუმენტურ მტკიცებულებებში ასახული ინფორმაცია, კერძოდ: არ უთქვამს, რომ ფ–ს ქუჩაზე კამათი მოუვიდა ნათესავთან და რომ პ–ს ლომბარდიდან გამოიქცა ტაქსით. დაზარალებულმა საერთოდ უარყო სტაციონარულ სამედიცინო დოკუმენტაციაში მითითებული გარემოებები, რომ ჰოსპიტალიზაციამდე დაახლოებით 40 წუთით ადრე ქუჩაში ფიზიკური დაპირისპირების შედეგად მიიღო თავისა და სხეულის ტრავმა და განაცხადა, რომ არ იცის, რატომ აღნიშნა ფაქტები ექიმმა ამგვარად. უდავოა ის გარემოება, რომ ფ–სი სხვადასხვაგვარად ყვება თავს გადამხდარი მოვლენების დეტალებს, რისი შედეგიც არის შეტყობინებაში ასახული ინფორმაციის შეუსაბამობა ექიმებთან გაცხადებულ ინფორმაციასთან. საყურადღებოა ის გარემოებაც, რაც ს. ფ–მა სასამართლოში განაცხადა, რომ ის ადრე ძალიან გაბრაზებული იყო ბრალდებულებზე, რაც აყალიბებს მის პირად ინტერესს ბრალდებულთა მიმართ. გარდა დაზარალებულის ჩვენებასა და სხვა მტკიცებულებებს შორის არსებული წინააღმდეგობისა, უშუალოდ ს. ფ–სის ჩვენებით გამოირიცხება მსჯავრდებულ ლ. ვ–ს ბრალეულობა ყაჩაღობის ან ძარცვის ჩადენაში, რადგან სადავო არაა, რომ 2020 წლის 10 ივლისს, დიღმის მასივში მ. გ–ს ოჯახის საკუთრებაში არსებულ ბინაში ბრალდებულები დაზარალებულ ს. ფ–სთან ერთად იმყოფებოდნენ, რა დროსაც მოუვიდათ გარკვეული სახის კონფლიქტი. ობიექტური შეფასებით არსებობს ორგვარი მოცემულობა: 1. ფ–სს გააჩნია დაზიანებები, რაც დადასტურებულია სამედიცინო დოკუმენტაციით და ექსპერტიზის დასკვნით; 2. ფ–სთან ერთად ბრალდებულები ახორციელებენ ფ–ს კუთვნილი ოქროს ჩაბარებას იმ ლობარდში, რომელიც მიუთითა მათ თავად ს. ფ–სმა. თუმცა, ისიც ცხადია, რომ ზოგადად ოქროს დალომბარდება განხორციელდა ფ–ს ნების საწინააღმდეგოდ. დაცვის მხარის მოსარებით, არ დასტურდება ლ. ვ–ს და სხვა პირთა მხრიდან ს. ფ–ს კუთვნილი ოქროს მართლსაწინააღმდეგოდ მისაკუთრების მიზანი, წინააღმდეგ შემთხვევაში, არც ერთი ბრალდებული არ ივლიდა ლომბარდებში ფ–თან ერთად, არამედ - პირდაპირ აიღებდნენ მის ოქროს და თავად განკარგავდნენ მას. რაც შეეხება ფ–ის მიერ ნახსენებ იარაღის საკითხს, დაზარალებული დარწმუნებით ვერ ადასტურებს და ჯერ ბლაგვ საგანს მოიხსენიებს, ხოლო შემდეგ განმარტავს, რომ თურმე ეს ყოფილა სავარაუდოდ იარაღი. საყურადღებოა ის გარემოებაც, რომ თავადვე ფ–ის განმარტებით ის ბინაში განვითარებული მოვლენების დროს იყო აღელვებული და არ ახსოვს მასზე ფიზიკური ზემოქმედების შემდეგ ეჭირა თუ არა ვ–ს ხელში იარაღი, თუმცა ვარაუდობს, რომ ცემის დროს იარაღი ეჭირა მარცხენა ხელში. ამასთან, თუ ფ–ს თავში ურტყამდნენ იარაღს და მისივე ჩვენებით თავი ჩაწეული ჰქონდა, ბუნებრივია ის ვერ დაინახავდა იარაღს. გარდა ამისა, ფ–ი არ ამბობს, რომ მას სთხოვდნენ ოქროს გადაცემას, რითაც გამოვლინდებოდა ბრალდებულთა მიზანი - მართლსაწინააღმდეგოდ მიესაკუთრებინათ ფ–სის ოქროს ნივთები. ს. ფ–ის თქმით, ბინაში შესვლის შემდევ ბრალდებულებმა დაიწყეს საუბარი მის გარეგნობაზე, ამდენი ოქროებით რომ დადიხარ და ციხეში იჯექი, რატომ არ სცემ პატივს ქურდულ სამყაროს და რატომ არ აგზავნიო, ხოლო შეკამათების შემდეგ ვაშაკიძემ თავში ჩაარტყა ბლაგვი საგანი. ფ–სზე ფიზიკური ზემოქმედების დროს კი ყოველგვარი სიტყვიერი მოთხოვნის გარეშე ხორციელდება მისგან ძეწკვის გამოგლეჯა, რა დროსაც ერთი წყდება, მეორეს კი თვითონ იხსნის, ასევე ნების საწინააღმდეგოდ იხსნის სამაჯურს, ხოლო თავის დაბანის შემდგომ მას ეუბნებიან, რომ მისი ოქროებიდან აპირებენ თავადვე შეაგზავნონ. ამდენად, აღსანიშნავია ის გარემოება, რომ ფ–სვე ჩვენებით ბლაგვი საგნის ჩარტყმა ხდება ურთიერთშეკამათების დროს და არა ყაჩაღობის მიზნით ქონების მიღების მოთხოვნით, რაც სააპელაციო სასამართლომ უგულვებელყო. ფ–ს განმარტებით მისთვის მსგავსი რამ არავის უთქვამს არც მისი ცემის დასაწყისში, არც პროცესში და არც ცემის დამთავრების შემდეგ. ამდენად, ფაქტია, რომ შელაპარაკება დაიწყო სხვა ნიადაგზე, რომელიც არ გადაზრდილა ყაჩაღობაში, არამედ - გადაიზარდა ბრალდებულთა მხრიდან ფ–სის იძულებაში. 2020 წლის 10 ივლისს განვითარებული მოვლენები უტყუარი მტკიცებულებაა იმისა, რომ ბრალდებულებს გააჩნდათ არა ფ–ს ოქროს მისაკუთრების, არამედ მისი დალომბარდების მიზანი, რადგან ფ–ს მისივე ნათესავის - მ. გ–ს ვალი ჰქონდა და უხანგრძლივებდა გადახდას. მართალია, ს. ფ–სი მ. გ–ს წინაშე ვალის არსებობას უარყოფს, თუმცა აღნიშნულ ფაქტს ადასტურებენ მსჯავრდებულები, გ-ის მეუღლე და ძმა. ისიც ფაქტია, რომ მ. გ–ი სწორედ იმიტომ მივიდა ფ–სთან, რომ ესაუბრა ვალის საკითხზე და პირველ რიგში ენახებინა მისი გასარემონტებელი ბინა, რომლის რემონტისათვის სჭირდებოდა მას ვალის დაბრუნება. ფ–ს რომ არ სურდა ოქროს დალომბარდება, დადასტურებულია პ-ის ლობარდის წარმომადგენლების დ. ჩ–სა და ს. გ–ს გამოკითხვის ოქმებით, რომ ფ–მა შეატყობინა ლომბადს არ ჩაებარებინათ მისი ოქროულობა. ამდენად, ფაქტია და უდავოა, რომ სახეზეა იძულება - საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 150-ე მუხლით გათვალისწინებული ქმედება, ვინაიდან ს. ფ–სი, მასზე ფიზიკური იძულებით, სიტყვიერი მუქარით, ძეწკვის გამოგლეჯით, იძულებული გახდა დაელობარდებინა საკუთარი ოქროს ნივთები. დაცვის მხარის პოზიციით საკასაციო სასამართლომ უნდა დაადგინოს მყარი პრაქტიკა, რითაც გამიჯნავს ერთმანეთისაგან იძულების, ძარცვისა და ყაჩაღობის დანაშაულთა შემადგენლობებს.

4.3. მსჯავრდებულ მ. გ–ს ადვოკატ - გ. გ–ე–ბ–ის საკასაციო საჩივრის თანახმად, სააპელაციო პალატამ არსებითად დაარღვია საპროცესო კანონმდებლობა, სისხლის სამართლის კოდექსის ნორმები და მსჯავრდებულების ქმედება არასწორად დააკვალიფიცირა. პალატამ დაზარალებულის ურთიერგამომრიცხავ ჩვენებაზე დაყრდნობით მიიღო გამამტყუნებელი განაჩენი. სააპელაციო სასამართლომ არ დაასაბუთა, თუ რა მტკიცებულებაზე დაყრდნობით დაადგინა ის გარემოება, რომ დაზარალებული მოტყუებით ჩასვეს მანქანაში ან მოტყუებით აიყვანეს მ. გ–ს მშენებარე სახლში. მიუხედავად იმისა, რომ მ. გ–მა მას მკაფიოდ განუმარტა, რომ არ მიდიოდა სახლში და ჯერ დ–ში ჰქონდა საქმე, ს. ფ–ი მას მაინც გაყვა სხვა საქმის არქონის გამო. გარდა ამისა, როდესაც მსჯავრდებულები ადიოდნენ გ–ს სახლში, ს. ფ–ი თავისი ინიციატივით გაყვა მათ. თუმცა, სასამართლომ გვერდი აუარა აღნიშნულ გარემოებებს და ქმედება შეაფასა, როგორც მოტყუება და ძალადობა. ნიშანდობლივია ისიც, რომ ს. ფ–მა შესთავაზა მსჯავრდებულებს თავისი კუთვნილი ნივთების დალომბარდება მის მიერვე დასახელებულ ლომბარდში, რასაც წინ უძღოდა ფსიქოლოგიური იძულება. სასამართლომ არ გამოკვეთა ის გარემოება, რომ ს. ფ–ს მ. გ–ს ვალი ჰქონდა, ხოლო ეს უკანასკნელი ბინის რემონტს ვერ ამთავრებდა ვალის დაუბრუნებლობის გამო. სწორედ აღნიშნული მიზეზით შესთავაზეს მსჯავრდებულებმა ს. ფ–ს მისი კუთვნილი ოქროს ნივთების დალომბარდების გზით ვალის დაბრუნება. ფსიქოლოგიური ზეწოლა კი იმაში გამოიხატა, რომ ფ–სთვის მნიშვნელოვანი იყო თავისი ოქროს ნივთები, თუმცა მსჯავრდებულებმა მას უთხრეს, რომ მ. გ–სისთვისაც მნიშვნელოვანი იყო ოჯახი და რემონტის დროულად დასრულება. მსჯავრდებულებს არ გააჩნდათ დაზარალებულის დაყაჩაღების განზრახვა, არამედ - ნება-სურვილის საწინააღმდეგო ზემოქმედებით აიძულეს იგი ემოქმედა და თვითონვე შეესრულებინა ის, რაც უთხრეს. სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა ს. ფ–ს მიერ სხვადასხვა დროსა და ეტაპზე მიცემული ურთიერთგამომრიცხავი განმარტებები და ყურადღება არ მიაქცია წარსულში თაღლითობისათვის ნასამართლევი დაზარალებულის ჩვენების სანდოობის საკითხს. კვალიფიკაციისათვის ყველაზე მთავარია ის ფაქტი, რომ ცეცხლსასროლი იარაღი არ არსებობს. დაზარალებულს არ გააჩნდა ცეცხლსასროლი იარაღის აღქმა, შესაბამისად, მას სიცოცხლის მოსპობის კი არ ეშინოდა, არამედ - იძულებული იყო შეესრულებინა ის მოქმედება, რაც არ სურდა. ფაქტია, რომ დაზარალებულმა მიიღო მსუბუქი ხარისხის დაზიანებები, რომლებიც სიცოცხლისათვის საშიში არ არის. ამასთან, უტყუარად არ დგინდება, რომ მან აღნიშნული დაზიანებები სწორედ კონფლიქტის დროს მიიღო, მითუმეტეს, რომ არც ნივთმტკიცება არსებობს და არც სისხლის კვალია აღმოჩენილი შემთხვევის ადგილას. ამასთან, ყველა მოწმის ჩვენება, რაც საქმეშია წარმოდგენილი არის ირიბი. მსჯავრდებული თავს დამნაშავედ ცნობს იძულებაში. იძულების მოტივი კი წარმოიშვა იმ მომენტიდან, როდესაც მ. გ–ის თანმხლებმა პირებმა გაიგეს, რომ მ. გ–ი რემონტს ვერ ასრულებდა, ტყუპი მცირეწლოვანი შვილები რომ ნორმალურ პირობებში საცხოვრებლად გადაეყვანა, ხოლო ფ–სი მას ვალს არ უბრუნებდა და ოქროს ნივთების დალომბარდებაზე უარს აცხადებდა. ამდენად, სასამართლომ სწორი სამართლებრივი შეფასება უნდა მისცეს მ. გ–ს ქმედებას, ერთმანეთისაგან უნდა გამიჯნოს იძულებისა და სხვა, მძიმე კატეგორიის დანაშაულთა კვალიფიკაცია.

5. საკასაციო საჩივრის შესაგებელი:

5.1. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული პროკურორის მოადგილემ კობა ნოზაძემ წარმოადგინა შესაგებელი, რომლითაც მოითხოვა დაცვის მხარის საკასაციო საჩივრების დაუშვებლად ცნობა და თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2022 წლის 22 მარტის განაჩენის ძალაში დატოვება.

6. საკასაციო სასამართლოს შეფასება:

6.1. საკასაციო სასამართლო გაეცნო წარმოდგენილ საკასაციო საჩივრებს, სააპელაციო სასამართლოს განაჩენსა და საქმეში არსებულ მტკიცებულებათა ერთობლიობას და მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს სსსკ-ის 303-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის წინაპირობებს. სააპელაციო სასამართლომ კანონის მოთხოვნათა დაცვით, სრულყოფილად გამოიკვლია მსჯავრდებულების ქმედებების სამართლებრივი შეფასებისათვის რელევანტური ყველა ფაქტობრივი ასპექტი. ასევე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ქმედების კვალიფიკაციასთან ფაქტებისა და გარემოებების მისადაგებისას, არ გამოვლენილა ისეთი სამართლებრივი პრობლემა, რაც განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საკასაციო სასამართლოს დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან ან თუნდაც, სავარაუდოს გახდიდა არსებული პრაქტიკის გადახედვის საჭიროებას.

6.2. სააპელაციო სასამართლომ სრულყოფილად გამოიკვლია წარმოდგენილი მტკიცებულებები, ს. ბ–ს, ლ. ვ–სა და მ. გ–ს მიმართ ინკრიმინირებული ქმედების კვალიფიკაციის სამართლებრივი ელემენტები და მიიჩნია, რომ მსჯავრდებულთა ქმედებები შეესაბამება საქართველოს სსკ-ის 179-ე მუხლით გათვალისწინებულ დანაშაულს. უპირველეს ყოვლისა უნდა აღინიშნოს, რომ საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს დაცვის მხარის პოზიციას გამამტყუნებელი განაჩენის გამოსატანად საკმარის მტკიცებულებათა არარსებობის თაობაზე, ასევე დაზარალებულ ს. ფ–ის ჩვენების არადამაჯერებლობისა და მტკიცებულებათა შორის წინააღმდეგობის არსებობის შესახებ. დაცვის მხარე მიუთითებს დანაშაულის შეტყობინების ბარათსა და სამედიცინო დოკუმენტაციაში ასახულ ს. ფ–ის მიერ მითითებულ ინფორმაციებს შორის არსებულ უზუსტობებზე, თუმცა როგორც სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, მხარე სრულყოფილად არ მიმოიხილავს შეტყობინების ბარათში გადმოცემულ ინფორმაციას. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოწმის ჩვენება არის პირის მიერ სასამართლოში მიცემული ინფორმაცია, ხოლო შეტყობინების ბარათსა და სხვა წერილობით მტკიცებულებებში ასახული მონაცემები უნდა განიმარტოს სწორედ ფიცის ქვეშ, კანონით დადგენილი წესით მიწოდებული ჩვენების შინაარსის შესაბამისად. გარდა ამისა, საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას და მიაჩნია, რომ შეტყობინების ბარათსა და სამედიცინო დოკუმენტებში ასახული ინფორმაცია ს. ფ–სის მიმართ ჩადენილი დანაშაულის შესახებ არსებითად არ განსხვავდება მის ჩვენებაში გადმოცემული ფაქტობრივი გარემოებებისგან, იმ განსხვავებით, რომ ჩვენება შეიცავს დეტალიზაციის მაღალ ხარისხს, სადაც დაზარალებული თანმიმდევრულად, არაორაზროვნად და დამაჯერებლად გადმოსცემს შემთხვევის დღეს განვითარებულ მოვლენებს. გარდა ამისა, საქმეში მოიპოვება არაერთი სხვა უტყუარი მტკიცებულება, რაც ადასტურებს მსჯავრდებულების მიერ ს. ფ–ის მიმართ დანაშაულის ჩადენას. აღსანიშნავია ისიც, რომ არც დაცვის მხარე უარყოფს მსჯავრდებულების მიერ ს. ფ–ის იძულების ფაქტს გადაეცა კუთვნილი ოქროს სამკაულები, სადავოა მხოლოდ იძულების მიზანი, გამოყენებული ხერხი და საშუალება, რაც განასხვავებს საკუთრების წინააღმდეგ მიმართულ დანაშაულს ადამიანის უფლებებისა და თავისუფლებების წინააღმდეგ მიმართული დანაშაულისგან.

6.3. მოცემულ შემთხვევაში დაცვის მხარე სადავოდ მიიჩნევს მსჯავრდებულთა ქმედებაში ყაჩაღობის შემადგენლობის მაკვალიფიცირებელი ისეთი ელემენტების არსებობას, როგორიცაა: ქმედება - სხვისი მოძრავი ნივთის გადაცემის მოთხოვნა, მიზანი - მართლსაწინააღმდეგო მისაკუთრება და ქმედების ჩადენის ხერხი: სიცოცხლისა და ჯანმრთელობისათვის საშიში ძალადობა ან ასეთი ძალადობის გამოყენების მუქარა. კასატორები აღნიშნავენ, რომ ს. ფ–ი მსჯავრდებულთა მხრიდან დაექვემდებარა იძულებას - თავის ნება-სურვილის საწინააღმდეგოდ დაელომბარდებინა კუთვნილი ოქროს სამკაულები, ხოლო იძულების მომენტში ადგილი არ ჰქონია იარაღის გამოყენებასა და ისეთ ძალადობას, რაც საშიშია სიცოცხლისა და ჯანმრთელობისათვის. ამასთან, დაცვის მხარე (სამივე მსჯავრდებულთან მიმართებით) სადავოდ არ მიიჩნევს მსჯავრდებულთა მიერ საქართველოს სსკ-ის 150-ე მუხლით გათვალისწინებული დანაშაულის - იძულების ჩადენას. ამდენად, ვინაიდან სადავო საკითხები მიემართება სწორედ ყაჩაღობის კვალიფიკაციისათვის სავალდებულო შემადგენლობის ნიშნებს, საკასაციო სასამართლო მართებულად მიიჩნევს ყაჩაღობის დანაშაულის დისპოზიციის ანალიზსა და იძულების შემადგენლობისგან მისი განმასხვავებელი ელემენტების გამოკვეთას.

6.4. საქართველოს სსკ-ის 179-ე მუხლით დასჯადია ყაჩაღობა, ე.ი. თავდასხმა სხვისი მოძრავი ნივთის მართლსაწინააღმდეგო მისაკუთრების მიზნით, ჩადენილი სიცოცხლისათვის ან ჯანმრთელობისათვის საშიში ძალადობით ანდა ასეთი ძალადობის გამოყენების მუქარით. საკასაციო სასამართლომ უნდა შეაფასოს რა მომენტიდან წარმოიშვა მსჯავრდებულთა მხრიდან ს. ფ–ს ოქროს ნივთების დაუფლების განზრახვა, რა მომენტიდან დაიწყო დანაშაულის კონკრეტული შემადგენლობის განხორციელება და რაში გამოიხატა დაუფლების კონკრეტული კვალიფიციური შემადგენლობა. კასატორები განმარტავენ, რომ დაზარალებული თავად გაყვა მსჯავრდებულებს მ. გ–სის ბინაში, რითაც გამოირიცხება ყაჩაღობის წინასწარი განზრახვის არსებობა. აღსანიშნავია, რომ მსჯავრდებულების განმარტებით ს. ფ–ი იძულების გარეშე ავიდა მ. გ–ის ბინაში, რასაც თავად დაზარალებულიც არ უარყოფს. ამდენად, ის გარემოება, რომ ს. ფ–ი მ. გ–ს ნებით ჩაუჯდა ავტომანქანაში და შემდეგ კი ნებით გაყვა ბინაში რემონტის დასათვალიერებლად, არც სადავო გარემოებაა და არც რელევანტური ფაქტორია მსჯავრდებულთა წინასწარი განზრახვის დასადგენად თუ უარსაყოფად. წინასწარი განზრახვის არსებობას არ გამორიცხავს ის გარემოება, რომ მსჯავრდებულებს არ სჭირდებოდათ დაზარალებულის ნებაზე იძულებითი ზემოქმედება, რათა გ–ს ბინაში აეყვანათ. თავად დაცვის მხარე დადასტურებულ ფაქტად იღებს იმ გარემოებასაც, რომ მ. გ–სი სწორედ იმიტომ მივიდა ფ–სთან, რომ ესაუბრა ვალის საკითხზე და პირველ რიგში ენახებინა მისი გასარემონტებელი ბინა, რის დასასრულებლადაც სჭირდებოდა ვალის დაბრუნება. ამდენად, დაცვის მხარე წინააღმდეგობრივია თავის პოზიციებში, როდესაც ერთის მხრივ, გამორიცხავს წინასწარ შეთანხმებას დანაშაულის ჩასადენად, ხოლო მეორეს მხრივ, თავადვე ადასტურებს, რომ ფ–სის ბინაში აყვანა სწორედ ვალის დაბრუნების განზრახვით იყო განპირობებული.

6.5. დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შესაბამისად, დანაშაულის შემადგენლობის განხორციელება იწყება მ. გ–ს ბინაში და გამოიხატება მსჯავრდებულთა მიერ დაზარალებულის მიმართ ჩადენილ ისეთ ქმედებებში, რასაც ბრალდებისა და დაცვის მხარეები უკავშირებენ განსხვავებულ სამართლებრივ კვალიფიკაციას. სადავო არ არის ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ ინციდენტი დაიწყო დაზარალებულის კუთვნილ ოქროს სამკაულებთან დაკავშირებით მსჯავრდებულთა მხრიდან გამოხატული უკმაყოფილებით - „ამდენი ოქროებით რომ დადიხარ და ციხეში იჯექი, რატომ არ სცემ პატივს ქურდულ სამყაროს და რატომ არ აგზავნიო“. კასატორი (ლ. ვ–სის ადვოკატი) აღნიშნავს, რომ „შეკამათების შემდეგ ვ–მ ს. ფ–სს თავში ჩაარტყა ბლაგვი საგანი. ფ–ზე ფიზიკური ზემოქმედების დროს კი ყოველგვარი სიტყვიერი მოთხოვნის გარეშე ხორციელდება მისგან ძეწკვის გამოგლეჯა, რა დროსაც ერთი წყდება, მეორეს კი თვითონ იხსნის, ასევე ნების საწინააღმდეგოდ იხსნის სამაჯურს, ხოლო თავის დაბანის შემდგომ მას ეუბნებიან, რომ მისი ოქროებიდან აპირებენ თავადვე შეაგზავნონ“. ამდენად, დაცვის მხარე არ უარყოფს, რომ ს. ფ–სს „გამოგლიჯეს“ ოქროს სამკაული - ძეწკვი, ასევე არ უარყოფს, რომ დანარჩენი სამკაულების გადაცემაც არ მომხდარა დაზარალებულის ნება-სურვილით.

6.6. დაცვის მხარის მოსაზრებით არცერთი მსჯავრდებულის მხრიდან არ ჰქონია ადგილი ოქროს სამკაულების გადაცემის მოთხოვნას, რაც გამორიცხავს ყაჩაღობის შემადგენლობას. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ თავდასხმა, რაც ყაჩაღობის ობიექტური შემადგენლობის სავალდებულო ნიშანია, შესაძლებელია გამოიხატოს მოქმედების სხვადასხვა ფორმაში, როგორც მოძრავი ნივთის გადაცემის ვერბალურ მოთხოვნაში, ისე აქტიურ მოქმედებაში. განსახილველ შემთხვევაში სააპელაციო პალატის მიერ მსჯავრდებულთა ქმედებები სწორად იქნა შეფასებული, როგორც თავდასხმა, ვინაიდან კომპლექსურად მოიცავდა თავდასხმის შემადგენელ რამდენიმე მოქმედებით აქტს: თავდაპირველად, დაზარალებულის შევიწროებას ოქროს სამკაულების ქონის გამო და ვერბალურად იმის მინიშნებას, რომ ეს ოქროები გარკვეული დანიშნულებით უნდა გადასცემოდა სხვას (ციხეში უნდა შეეგზავნათ), ხოლო შემდეგ კი: ოქროს სამკაულის ჩამოგლეჯას, ხოლო ფიზიკური ძალადობისა და დამაშინებელი გარემოს შექმნის ფონზე კი, დაზარალებულის იძულებას დანარჩენი საუმაულებიც მოეხსნა და გადაეცა მსჯავრდებულებისათვის. დაცვის მხარის შეფასებით მსჯავრდებულთა ქმედებები არ გასცდენია იძულების ფარგლებს და წარმოადგენდა დაზარალებულის ფიზიკურ თუ ფსიქიკურ იძულებას განეხორციელებინა თავისი ნება-სურვილის საწინააღმდეგო მოქმედება - ვალი დაებრუნებინა მ. გ–სისათვის. საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს დაცვის მხარის აღნიშნულ პოზიციას, ვინაიდან საქმის მასალებით აშკარად დგინდება, რომ ს. ფ–ს მიმართ ადგილი ჰქონდა ფიზიკურ ძალადობას, რამაც გამოიწვია მისი სხეულის დაზიანება, მიმართული იყო დაზარალებულის ნებისა და წინააღმდეგობის დასათრგუნად და მიზნად ისახავდა იმწუთიერი და გარდაუვალი თავდასხმის პირობებში, დაზარალებულის კუთვნილი ოქროს სამკაულების დაუფლებას. იძულებისაგან განსხვავებით, რაც დაზარალებულის ნებაზე ფიზიკური და ფსიქიკური ზემოქმედების გაცილებით დაბალი ხარისხით ხასიათდება, ყაჩაღური თავდასხმისას - ხელყოფა არის იმწუთიერი, რეალური, სცილდება ნების თავისუფლებაზე ფიზიკური ზემოქმედების ზღვარს და ინტენსივობით აღწევს სიცოცხლისა და ჯანმრთელობისათვის საშიშ ძალადობას. განსახილველ შემთხვევაში, ს. ფ–ს სამედიცინო შემოწმების მასალებით, მოწმეების: ს. გ–ს, დ. ჩ–სა და თავად დაზარალებულის ჩვენებებით ერთმნიშვნელოვნად და ცალსახად დასტურდება ს. ფ–ს სხეულზე შემთხვევის დროსთან შესაბამისი დაზიანებების: სისხლნაჟღენთებისა და ნაჭდევების, თავის ტვინის შერყევის, თავის ღია ჭრილობის არსებობა. აღნიშნული დაზიანებების ლოკალიზაცია და მორფოლოგიური სურათი (ჰემატომა კეფის არეში, სისხლნაჟღენთი მარცხენა მხარის წინა ზედაპირზე, ნაჭდევი თხემკეფის მიდამოში) კი გონივრულ ეჭვს მიღმა მიუთითებს, რომ ს. ფ–სი დაექვემდებარა სიცოცხლისა და ჯანმრთელობისათვის სახიფათო ძალადობას.

6.7. საგულისხმოა ის გარემოებაც, რომ მართალია დაზარალებული დაზუსტებით ვერ ახდენს თავში ჩარტყმისას გამოყენებული ბლაგვი საგნის იდენტიფიცირებას, თუმცა ადასტურებს, რომ მისი წარმოდგენით ეს საგანი იარაღი უნდა ყოფილიყო. არარელევანტურია დაცვის მხარის პოზიცია, რომ იარაღის გამოყენების ფაქტის უტყუარად დაუდგენლობის გამო, უნდა გამოირიცხოს სიცოცხლისა და ჯანმრთელობისათვის საშიში ძალადობა. დაცვის მხარის მიერ გამოკვეთილი სადავო აქცენტები იარაღის გამოყენებასთან მიმართებით, გავლენას არ ახდენს მსჯავრდებულთა ქმედების სამართლებრივ კვალიფიკაციაზე, რამდენადაც თავდასხმისას სიცოცხლისა და ჯანმრთელობისათვის საშიში ძალადობის ან ამგვარი ძალადობის მუქარის დასადგენად აუცილებელი არ არის დამნაშავე დანაშაულის იარაღად იყენებდეს ცეცხლსასროლ ან სხვა სახის იარაღს. კვალიფიკაციისათვის მნიშვნელოვანია სახეზე იყოს ფიზიკური ძალადობის ისეთი ინტენსივობა, რაც ობიექტურად შეიცავს ადამიანის სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის ხელყოფის საფრთხეს. ამასთან, საგულისხმოა, რომ დაზარალებულს სუბიექტურად შეცნობილი უნდა ჰქონდეს ამგვარი საფრთხის განხორციელების ალბათობა, რაც შესაძლებელია ჩამოყალიბდეს, როგორც ნამდვილი იარაღის დემონსტირების, ისე იარაღის მოჩვენებითი აღქმის შედეგად, რაც თრგუნავს დაზარალებულის წინააღმდეგობის უნარს, ხოლო ამგვარი ხერხი უადვილებს დამნაშავეს მიზნის მიღწევას - სიცოცხლისა და ჯანმრთელობისათვის საშიში ძალადობის გზით სხვისი ქონების მართლსაწინააღმდეგო მისაკუთრებას. ამდენად, იარაღის გამოყენება არ წარმოადგენს არც ბრალდების ფორმულირებით შერაცხულ ფაქტობრივ გარემოებას და არც სიცოცხლისა და ჯანმრთელობისათვის საშიში ძალადობის დასადგენად აუცილებელ და გადამწყვეტ კრიტერიუმს.

6.8. საკასაციო სასამართლო ასევე ვერ გაიზიარებს დაცვის მხარის მტკიცებას, რომ მსჯავრდებულებს არ გააჩნდათ ს. ფ–ს კუთვნილი ნივთების მისაკუთრების მიზანი და ამოძრავებდათ მხოლოდ მ. გ–სათვის ვალის დაბრუნების განზრახვა. აღსანიშნავია, რომ საკუთრების წინააღმდეგ მიმართული ნებისმიერი დანაშაულის და მათ შორის, ყაჩაღობის მართლწინააღმდეგობა მდგომარეობს იმაში, რომ დამნაშავეს, მესაკუთრის ნების საწინააღმდეგოდ სურს მოიპოვოს მოძრავ ნივთზე საკუთრება. სხვისი ნივთის დაუფლება მართლსაწინააღმდეგო მისაკუთრების მიზნით არის განპირობებული თუკი დამნაშავე აცნობიერებს, რომ მესაკუთრეს არ სურს ქონების გადაცემა, თუმცა თავდასხმის გზითა და სიცოცხლისა და ჯანმრთელობისათვის საშიში ძალადობის (მუქარის) გამოყენებით, სურს მოიპოვოს სხვისი საკუთრების საკუთარი შეხედულებისამებრ განკარგვისა და სარგებლობის შესაძლებლობა. ამასთან, მნიშვნელობა არ აქვს რა დანიშნულებით სურს დამნაშავეს მართლსაწინააღმდეგოდ დაუფლებული ქონების განკარგვა: ვალში ჩათვლის მიზნით, ციხეში შესაგზავნად თუ მესამე პირისათვის გადასაცემად. განსახილველ შემთხვევაში სადავო არ არის ის გარემოება, რომ მსჯავრდებულებმა იცოდნენ, რომ ს. ფ–ს არცერთი დასახელებული დანიშნულებით არ სურდა საკუთარი ქონების მათთვის გადაცემა. გადამწყვეტია ის გარემოება, რომ მითითებული მიზნები: ვალში ჩათვლა თუ ციხეში შეგზავნა, არ წარმოადგენს მესაკუთრის ნების საწინააღმდეგოდ საკუთრების განკარგვის მართლწინააღმდეგობის გამომრიცხავ გარემოებას. ამდენად, ს. ფ–სა და მ. გ–ს შორის ვალის არსებობის ფაქტის დადასტურებულად მიჩნევის შემთხვევაშიც კი, მსჯავრდებულთა ქმედება - დაზარალებულის ნების საწინააღმდეგოდ მისთვის ოქროს საკმაულების ჩამორთმევა, წარმოადგენს მართლსაწინააღმდეგო დაუფლებასა და მისაკუთრებას. აღსანიშნავია ისიც, რომ ოქროს სამკაულების დალომბარდების შემდეგ მიღებული თანხა მსჯავრდებულებმა თავისუფალი მიხედულების პირობებში მოიხმარეს. ამდენად, ყველა ის არგუმენტი, რომელზე დაყრდნობითაც დაცვის მხარე გამორიცხავს მისაკუთრების მიზნის არსებობას, გონივრულ ეჭვს მიღმა გაქარწყლებულია წარმოდგენილი მტკიცებულებებისა და ფაქტობრივი გარემოებების სრულყოფილი ანალიზის შედეგად.

6.9. საკასაციო სასამართლო ითვალისწინებს ზედა ინსტანციის სასამართლოების უფლებას, დაეთანხმონ ქვედა ინსტანციის სასამართლოს დასაბუთებას საფუძვლების გამეორების გარეშე (Hirvisaari v. Finland, no. 49684/99, §30, ECtHR, 25/12/2001). ქვედა ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობის გაზიარება არ არღვევს დასაბუთებული გადაწყვეტილების უფლებას (Gorou v. Greece (No. 2) no. 12686/03, §37, §41, ECtHR, 20/03/2009). შესაბამისად, სასამართლოს მიზანშეწონილად არ მიაჩნია გასაჩივრებულ განაჩენში მითითებული იმ არგუმენტაციის გამეორება, რასაც საკასაციო სასამართლოც ეთანხმება. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეში წარმოდგენილია სწორედ ისეთი მტკიცებულებების ერთობლიობა, რაც აკმაყოფილებს როგორც ეროვნული კანონმდებლობის მოთხოვნებს გამამტყუნებელი განაჩენის დასადგენად, ისე სამართლიანი სასამართლოს უფლებასა და ბრალეულობის მტკიცების საგანთან მიმართებით ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს მიდგომას. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მ. გ–ს, ლ. ვ–სა და ს. ბ–ს მსჯავრდების სადავო სამართლებრივი საკითხები არ მოიცავს ისეთ სამართლებრივ პრობლემას, რაც განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საკასაციო სასამართლოს დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან, ასევე არ არსებობს არსებული პრაქტიკის გადახედვის საჭიროება.

6.10. ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, ვინაიდან არ არსებობს საქართველოს სსსკ-ის 303-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის რომელიმე საფუძველი, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები დაუშვებლად უნდა იქნეს ცნობილი.

საქართველოს სსსკ-ის 303-ე მუხლის მე-3, მე-3², მე-3³, მე-4 ნაწილების საფუძველზე საკასაციო სასამართლომ

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. დაუშვებლად იქნეს ცნობილი მსჯავრდებულ ლ. ვ–სის ადვოკატების: გ. მ–სის, ი. ბ–სისა და მ. ჩ–ს, მსჯავრდებულ მ. გ–სის ადვოკატ გ. გ–ე–ბ–ისა და მსჯავრდებულ ს. ბ–ს ადვოკატ დ. ა–ის საკასაციო საჩივრები;

2. განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნინო სანდოძე

მოსამართლეები: მერაბ გაბინაშვილი

შალვა თადუმაძე