¹ ას-118-811-03 15 ივლისი, 2003 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. ახალაძე (თავმჯდომარე),

მ. ცისკაძე,

ნ. კვანტალიანი

დავის საგანი: ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა.

აღწერილობითი ნაწილი:

მ. ა.-მ 1999წ. 2 ივლისს იყიდა ნ. ს.-ისაგან ქ. თბილისში, ... მდებარე საცხოვრებელი სახლის 61/835 ნაწილი. მხარეთა შორის ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულება გაფორმდა კანონის მოთხოვნათა დაცვით. ნ. ს.-ის ქალიშვილმა ე. ს.-მ 2001წ. ოქტომბერში სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხე მ. ა.-ს მიმართ და მოითხოვა ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა. მოსარჩელემ თავისი მოთხოვნა დააფუძნა იმაზე, რომ სადავო ბინა პრივატიზირებულ იქნა მამის, ნ. ს.-ის სახელზე 1996 წელს. იგი იმ დროისათვის ჩაწერილი იყო და ცხოვრობდა ამ ბინაში, მან მონაწილეობა მიიღო პრივატიზაციაშიც. ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულება მოჩვენებით და თვალთმაქცურ გარიგებას წარმოადგენს, რადგან იგი გაფორმდა ნ. ს.-ის მიერ მ. ა.-საგან ნასესხები 5000 აშშ დოლარის უზრუნველსაყოფად. მოსარჩელემ ნოტარიუსთან ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებისათვის საჭირო საბუთებს ხელი იმიტომ მოაწერა, რომ ეგონა, სესხის ხელშეკრულებასთან დაკავშირებული საბუთების გაფორმება ხდებოდა.

ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულმა სასამართლომ 2002წ. 30 იანვრის გადაწყვეტილებით ე. ს.-ის სარჩელი მოპასუხე მურმან ა.-ს მიმართ ქ. თბილისში, ... მდებარე საცხოვრებელი ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შესახებ, არ დააკმაყოფილდა. პირველი ინსტანციის სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მ. ა.-ს და ნ. ს.-ს შორის სადავო ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულება 1999წ. 2 ივლისს გაფორმდა კანონმდებლობის სრული დაცვით. სასამართლომ არ გაიზიარა ე. ს.-ის წარმომადგენელ ლ. ტ.-ისა და ნ. დ.-ის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ სადავო ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულება გაფორმდა მ. ა.-ს ბიძის, ზ. ქ.-საგან აღებული სესხის უზრუნველსაყოფად; სსკ-ს 102-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, მოსარჩელემ ვერ შეძლო საქმეში წარმოედგინა წერილობითი მტკიცებულებები იმის დასადასტურებლად, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულება მხარეებს შორის გაფორმდა სესხის ხელშეკრულების უზრუნველსაყოფად, არ არის წარმოდგენილი წერილობითი მტკიცებულება სესხის ხელშეკრულების არსებობის შესახებ, რის გამოც ნასყიდობის ხელშეკრულება არ მიიჩნია თვალთმაქცურ გარიგებად. სადავო ბინის ფასის განსაზღვრა მხარეთა შეთანხმების საგანს წარმოადგენს. საქმის განხილვისას მოპასუხის წარმომადგენელმა მოითხოვა, ე. ს.-ის, როგორც არასათანადო მოსარჩელის შეცვლა სათანადო მოსარჩელით. სასამართლომ ჩათვალა, რომ ე. ს.-ი არასათანადო მოსარჩელეა, ვინაიდან იგი არ წარმოადგენს სადავო ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულების მხარეს. სასამართლომ შესთავაზა მას, როგორც არასათანადო მოსარჩელეს, შეცვლილიყო სათანადო მოსარჩელე ნ. ს.-ით, რაზედაც ე. ს.-მ უარი განაცხადა. სსკ-ს 84-ე მუხლის III ნაწილის შესაბამისად, სასამართლომ შესთავაზა ნ. ს.-ს, რათა ჩაბმულიყო საქმეში მესამე პირად დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნით, რაზედაც ნ. ს.-მ უარი განაცხადა. სსკ-ს 84-ე მუხლის IV ნაწილის თანახმად კი ე. ს.-ს, როგორც არასათანადო მოსარჩელეს, უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

საქმე არაერთხელ იქნა განხილული სხვადასხვა სასამართლო ინსტანციების მიერ და ბოლოს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 14 მარტის გადაწყვეტილებით გაუქმდა ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2002წ. 30 იანვრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა ე. ს.-ის სარჩელი.

სააპელაციო პალატამ გადაწყვეტილების სამართლებრივ საფუძვლად მიუთითა სკ-ს 312-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმადაც რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. ამავე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით იმ პირის სასარგებლოდ, რომელიც გარიგების საფუძველზე სხვა პირისაგან იძენს რომელიმე უფლებას და ეს უფლება გამსხვისებლის სახელზე იყო რეესტრში რეგისტრირებული, რეესტრის ჩანაწერი ითვლება სწორად, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ამ ჩანაწერის საწინააღმდეგოდ შეტანილია საჩივარი, ან შემძენმა იცოდა, რომ ჩანაწერი უზუსტოა. ე. ს.-ს კი რეესტრის ჩანაწერის უზუსტობაზე საჩივარი არ შეუტანია.

ე. ს.-მ სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა და მოითხოვა მისი გაუქმება, აგრეთვე, ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება, იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო პალატამ არასწორად განმარტა სკ-ს 312-ე მუხლი, ვინაიდან მ. ა.-მ კარგად იცოდა, რომ ე. ს.-ი სადავო ბინის პოტენციური თანამესაკუთრე იყო, რადგან თანხმობა მისცა მამას პრივატიზაციაზე და არ დაუთმია მისთვის წილი. სასამართლომ არ მისცა ჯეროვანი შეფასება იმ საკითხს, რომ მან მისცა თანხმობა მამას არა სადავო ბინის გასხვისებაზე, არამედ სესხის აღებაზე. ამდენად, სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა სკ-ს 312-ე მუხლი.

სამოტივაციო ნაწილი:

პალატამ განიხილა საქმის მასალები, საკასაციო საჩივარი, შეამოწმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთებულობა და თვლის, რომ იგი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

დადგენილია, რომ 1996წ. 6 თებერვალს თბილისში, ... მდებარე სახლის 61/835 წილზე გაფორმდა პრივატიზაციის ხელშეკრულება და სახლი საკუთრების უფლებით აღირიცხა ნ. ს.-ზე. პრივატიზაციის დროს მასში მონაწილეობა მიიღეს ოჯახის სრულწლოვანმა წევრებმა, ნ. ს.-ის დედამ გ. ს.-მ და შვილმა ე. ს.-მ. 1999წ. 2 ივლისს მ. ა.-სა და ნ. ს.-ს შორის დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება თბილისში, ... მდებარე სახლის 61/835 წილზე, რომელიც დადასტურდა სანოტარო წესით.

პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის მოტივაციას, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა სკ-ს 312-ე მუხლი, ვინაიდან მოწინააღმდეგე მხარემ კარგად იცოდა, რომ იგი სადავო ბინის პოტენციური თანამესაკუთრე იყო, რადგან თანხმობა მისცა მამას პრივატიზაციაზე და არ დაუთმია მისთვის წილი.

სკ-ს 312-ე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით, იმ პირის სასარგებლოდ, რომელიც გარიგების საფუძველზე სხვა პირისაგან იძენს რომელიმე უფლებას და ეს უფლება გამსხვისებლის სახელზე იყო რეესტრში რეგისტრირებული, რეესტრის ჩანაწერი ითვლება სწორად, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა ამ ჩანაწერის საწინააღმდეგოდ შეტანილია საჩივარი ან შემძენმა იცოდა, რომ ჩანაწერი უზუსტოა.

განსახილველ შემთხვევაში ე. ს.-ის მიერ რეესტრის ჩანაწერის უზუსტობაზე საჩივარი შეტანილი არ ყოფილა, ხოლო საქმის მასალებით არ დასტურდება, რომ შემძენმა იცოდა ჩანაწერის უზუსტობის შესახებ.

პალატისათვის ვერ იქნება სარწმუნო და გასაზიარებელი კასატორის განმარტება, რომ მან სადავო სახლის მესაკუთრეს ნ. ს.-ს თანხმობა იმიტომ მისცა სახლის გასხვისებაზე, რომ განუმარტეს – საჭიროება ამას მოითხოვსო, რაც პალატის აზრით, არგუმენტირებული და დასაბუთებული ახსნა არ არის კონკრეტული მტკიცებულების საწინააღმდეგოდ, მაშინ როცა საქმის მასალებით მიხედვით ე. ს.-ი ცალსახად გამოხატავს თავის თანხმობას ბინის გასხვისებაზე.

პალატა თვლის, რომ დაუსაბუთებელი და უსაფუძვლოა კასატორის მოსაზრება, რომ სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულება მოსაჩვენებლად დადებული გარიგებაა და იგი ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი სკ-ს 56-ე, 52-ე მუხლების საფუძველზე.

სკ-ს 624-ე მუხლის მიხედვით, სესხის ხელშეკრულების ნამდვილობა არ შეიძლება დადგინდეს მხოლოდ მოწმეთა ჩვენებებით. საქმის მასალებით არ დასტურდება მხარეთა შორის სესხის ხელშეკრულების არსებობის ფაქტი, აღნიშნულის გარეშე კი დადებული გარიგების მოჩვენებითი, თვალთმაქცურ ხასიათზე მსჯელობა შეუძლებელია.

სკ-ს 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, საოლქო სასამართლოს პალატის მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია. მოცემულ შემთხვევაში დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებების მიმართ ასეთი პრეტენზია წამოყენებული არ არის.

პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გასაჩივრებული გადაწყვეტილება კანონიერია და არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა სსკ-ს 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ე. ს.-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 14 მარტის გადაწყვეტილება დარჩეს უცვლელად.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.