გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა
¹ ას-132-822-03 10 ივლისი, 2003 წ., ქ. თბილისი
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა
შემადგენლობა: მ. ახალაძე (თავმჯდომარე),
ქ. გაბელაია,
თ. კობახიძე
დავის საგანი: სამუშაოზე აღდგენა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება.
აღწერილობითი ნაწილი:
ლ. კ-ამ და ბ. ე-ამ სარჩელით მიმართეს სასამართლოს და მოითხოვეს სამუშაოზე აღდგენა და განაცდურის ანაზღაურება შემდეგი საფუძვლით: 1998 წლიდან მუშაობდნენ თბილისის ვაკის რაიონის ენერგოგასაღებაში ინკასატორად, ხოლო 1999 წელს “თ-ის” ჩამოყალიბების შემდეგ ისინი მიიღეს შტატში. 2000წ. 24 ივნისს კი თ-ის ვაკის რაიონის ხელმძღვანელის თხოვნით გადავიდნენ “თ-ის” ცენტრალურ ოფისში. მათ იცოდნენ, რომ კომპანიის ინტერესებიდან გამომდინარე, აღნიშნულ ადგილზე იმუშავებდნენ გარკვეული დროით და სამუშაოების დასრულების შემდგომ დააბრუნებდნენ პირვანდელ ადგილზე. 2001წ. მაისში მათ დაუდეს ხელშეკრულება, რომელზედაც ხელისმოწერა მოითხოვეს კატეგორიულად. 2001წ. დეკემბრის თვეში გაუქმდა დროებითი მობილური ჯგუფი და მოსარჩელეები დააბრუნეს ვაკის რაიონში, სადაც მუშაობდნენ 2002წ. იანვრის ბოლომდე. ვაკის რაიონის ენერგოგასაღების უფროსის თხოვნით კომპანიის საჭიროების გამო, გადაიყვანეს სამუშაოდ სამხრეთ რეგიონში ერთ-ერთ ბიზნეს ცენტრში, სადაც იმუშავეს 2002წ. მაისამდე. 2002წ. მაისის ბოლოს IV დასავლეთის რეგიონის უფროსმა სტრუქტურის გაუქმების მიზეზით მოითხოვა მოსარჩელეების წასვლის თაობაზე ნებაყოფლობით განცხადების დაწერა. 2002წ. 2 სექტემბრის ბრძანებით ლ. კ-ა და ბ. ე-ა გაათავისუფლეს სამუშაოდან. მოსარჩელეები მიიჩნევენ, რომ მათი გათავისუფლებისას დაირღვა შკკ-ს მოთხოვნები.
თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2002წ. 16 დეკემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, ლ. კ-ა და ბ. ე-ა აღდგინეს ს/ს “თ-ის” დასავლეთ რეგიონის ადმინისტრაციის ტექნიკოსებად განაცდურის ანაზღაურებით. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულმა სასამართლომ გადაწყვეტილება გამოიტანა შემდეგი საფუძვლით: დადგენილად მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის გაფორმებული იყო შრომითი ხელშეკრულება; სასამართლომ ჩათვალა, რომ ხელშეკრულების მე-7 მუხლის 7.3 პუნქტით გათვალისწინებული პირობა ეწინააღმდეგება შკკ-ს 31-ე მუხლს. სასამართლომ ასევე მიიჩნია, რომ ხელშეკრულების ვადის გასვლის შემდეგ მხარეებს შორის კვლავ სამთვიანი შრომითი ხელშეკრულება კი არ უნდა აღმდგარიყო, როგორც ეს გათვალისწინებულია ხელშეკრულების მე-7 მუხლის 7.3 პუნქტით, არამედ მუშაკი უნდა ჩათვლილიყო სამუშაოზე მიღებულად განუსაზღვრელი ვადით; სასამართლომ გადაწყვეტილების გამოტანისას იხელმძღვანელა შკკ-ს მე-16 მუხლით და მიიჩნია, რომ მუშაკები სამუშაოდან დათხოვნილნი არიან რეგიონის მენეჯერის მიერ, რომელიც არ არის უფლებამოსილი მუშაკთა სამუშაოზე მიღება-განთავისუფლებაზე. ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ დააკმაყოფილა მოსარჩელეების მოთხოვნა და აღადგინა ისინი სამუშაოზე.
თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ს/ს “თ-ის” წარმომადგენელმა.
თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 1 მაისის გადაწყვეტილებით ს/ს “თ-ის” წარმომადგენლის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა. გაუქმდა თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2002წ. 16 დეკემბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი, რომლითაც ლ. კ-ასა და ბ. ე-ას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მხარეებს შორის დაიდო ვადიანი ხელშეკრულება. ხელშეკრულების 7.2 პუნქტის მიხედვით ხელშეკრულების შეწყვეტის ვადად განისაზღვრა 2001წ. 1 სექტემბერი. ხელშეკრულების 7.3 პუნქტის მიხედვით იგი ექვემდებარებოდა ავტომატურ პროლონგაციას იმავე ვადით და იმავე პირობებით, თუ შეწყვეტის თარიღიდან ორი კვირის განმავლობაში არც ერთი მხარე არ განაცხადებდა წერილობით პრეტენზიას და გაგრძელდებოდა მხარეთა შორის შრომითი ურთიერთობა. სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ მოსარჩელეების განთავისუფლება მოხდა ხელშეკრულების პირობების დაცვით და აღნიშნული ხელშეკრულება არ ეწინააღმდეგება შკკ-ს მოთხოვნებს. მუშაკთა განთავისუფლება მოხდა შკკ-ს 30-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტის შესაბამისად. სააპელაციო სასამართლომ ასევე, ჩათვალა, რომ მოსარჩელის განთავისუფლებისას არ დარღვეულა შკკ-ს 422-ე მუხლის მოთხოვნები, მოსარჩელეები გააფრთხილეს ს/ს “თ-ში” 2001წ. 1 ნოემბრიდან დაწყებული მუშაკთა რიცხოვნობისა და შტატების შემცირების გამო მოსალოდნელი განთავისუფლების შესახებ. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება და მიიჩნია, რომ ს/ს “თ-ს” მოსარჩელეების განთავისუფლებისას არ დაურღვევია შკკ-ს 31-ე მუხლის მოთხოვნა. რაც შეეხება აპელანტის მოსაზრებას, რომ მუშაკთა გათავისუფლება მოხდა არაუფლებამოსილი პირის მიერ, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მუშაკი სამუშაოზე დაშვებული იყო იმ თანამდებობის პირის მიერ, ვისაც ამ სამუშაოზე მიღებისა და განთავისუფლების უფლება ჰქონდა. სააპელაციო სასამართლომ სააპელაციო საჩივარი მიიჩნია საფუძვლიანად. გააუქმა დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილებით უარი უთხრა ლ. კ-ასა და ბ. ე-ას სარჩელს სამუშაოზე აღდგენისა და განაცდურის ანაზღაურების თაობაზე.
სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანეს ლ. კ-ამ და ბ. ე-ამ და მოითხოვეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მათი სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლით – ისინი კომპანიაში მუშაობენ 1998 წლიდან, “თ-ის” შემოსვლის შემდეგ მათთან დაიდო ხელშეკრულება სამთვიანი გამოსაცდელი ვადით. არასწორადაა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაში მითითებული, რომ ხელშეკრულება დაიდო 3 თვით და ყოველთვე გრძელდებოდა ვადა. ხელშეკრულების 7.3 მუხლის თანახმად, ხელშეკრულება ექვემდებარება ავტომატურ გაგრძელებას იმავე ვადით და იმავე პირობებით, თუ მხარეები ორი კვირის განმავლობაში არ განაცხადებენ წერილობით პრეტენზიას. ამ შემთხვევაში დარღვეულია მათი შრომითი უფლებები. ხელშეკრულება დაიდო 2001წ. 1 ივნისს და შეწყდა 2002წ. 2 სექტემბერს, ე.ი. იარსება სულ 15 თვე. აქედან გამომდინარე, ხელშეკრულების ვადა გაგრძელდა სულ 5-ჯერ, ხოლო მეექვსედ, როცა გაათავისუფლეს სამი თვე არ იყო გასული. ხელშეკრულება მათი გაეთავისუფლების შესახებ გამოცემულია არასათანადო პირის მიერ, ვინაიდან რეგიონის მენეჯერი არ წრმოადგენს ადმინისტრაციას.
სამოტივაციო ნაწილი:
პალატამ შეისწავლა საქმის მასალები, საკასაციო საჩივრის საფუძვლები და თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, შესაბამისად უცვლელად უნდა დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის გასაჩივრებული გადაწყვეტილება შემდეგ გარემოებათა გამო:
სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია ფაქტობრივი გარემოება, რომ კასატორებსა და ს/ს “თ-ს” შორის დაიდო შრომითი ხელშეკრულება 2001წ. 1 ივნისს, “თ-ის” უფლებამოსილ პირსა და კასატორებს შორის. ხელშეკრულების 7.2 მუხლის მიხედვით, ხელშეკრულების შეწყვეტის ვადად განისაზღვრა მისივე დანართის მე-2 ნაწილში მითითებული თარიღი 2001წ. 1 სექტემბერი, იმავე ხელშეკრულების 7.3 მუხლის მიხედვით, ხელშეკრულება ექვემდებარებოდა ავტომატურ პროლონგაციას იმავე ვადით და იმავე პირობებით, თუ მისი დანართის მეორე ნაწილში მითითებულ შეწყვეტის თარიღიდან ორი კვირის განმავლობაში არცერთი მხარე პრეტენზიას არ განაცხადებს. სსკ-ს 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სააპელაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია. მოცემულ შემთხვევაში ფაქტობრივი გარემოებების დადგენის მიმართ კასატორების მიერ წამოყენებული საკასაციო პრეტენზია არც დამატებითი და არც დასაბუთებული. პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორების მოსაზრებას, რომ მხარეებს შორის დაიდო არა სამთვიანი ვადიანი ხელშეკრულება, არამედ გამოსაცდელი ვადით ხელშეკრულება, რადგან ხელშეკრულების 7.3 მუხლში ამის შესახებ გარკვევით არის აღნიშნული.
ასევე, ვერ გაიზიარებს კასატორების მოსაზრებას, რომ მათი გათავისუფლების დროისთვის არ იყო გასული სამთვიანი ვადა, რადგან შრომითი ხელშეკრულების ბოლო გაგრძელების შემდეგ ხელშეკრულების სამთვიანი ვადა იწურებოდა 2002წ. 1 სექტემბერს ბრძანება მათი გათავისუფლების შესახებ კი დაიწერა 2002წ. 2 სექტემბერს.
პალატა თვლის, რომ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების პირობებში სააპელაციო სასამართლომ სწორად არ დააკმაყოფილა სარჩელი, სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვის დროს კანონის დარღვევას ადგილი არ ჰქონია, რის გამოც გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უცვლელად უნდა დარჩეს.
სარეზოლუციო ნაწილი:
პალატამ იხელმძღვანელა სსკ-ს 410-ე მუხლით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
ლ. კ-ასა და ბ. ე-ას საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს. უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 1 მაისის გადაწყვეტილება.
განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
