საქმე N 330100116001664162

საქართველოს უზენაესი სასამართლო

განჩინება

საქართველოს სახელით

საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის

შემოწმების შესახებ

საქმე №971აპ-22 20 დეკემბერი, 2022 წელი

გ-ე დ., №971აპ.-22 ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა

პალატამ შემდეგი შემადგენლობით:

ნინო სანდოძე (თავმჯდომარე),

მერაბ გაბინაშვილი, შალვა თადუმაძე

ზეპირი მოსმენის გარეშე შეამოწმა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2022 წლის 26 ივლისის განაჩენზე მსჯავრდებულ დ. გ–სა და მისი ინტერესების დამცველი ადვოკატების - შ. მ–სა და ნ. ბ–სის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და

გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა:

1. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება:

1.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა საგამოძიებო, წინასასამართლო სხდომისა და არსებითი განხილვის კოლეგიის 2017 წლის 19 დეკემბრის განაჩენით დ. გ–ე (პირადი ნომერი ........) ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სსკ-ის 236-ე მუხლის მე-2 და მე-3 ნაწილებით გათვალისწინებული დანაშაულების ჩადენაში და სასჯელად განესაზღვრა:

საქართველოს სსკ 236-ე მუხლის მე-2 ნაწილით - 1 (ერთი) წლით თავისუფლების აღკვეთა;

საქართველოს 236-ე მუხლის მე-3 ნაწილით - 4 (ოთხი) წლითა და 6 (ექვსი) თვით თავისუფლების აღკვეთა;

საქართველოს სსკ-ის 59-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, უფრო მკაცრმა სასჯელმა შთანთქა ნაკლებად მკაცრი და საბოლოოდ დ. გ–ს სასჯელად განესაზღვრა თავისუფლების აღკვეთა 4 (ოთხი) წლითა და 6 (ექვსი) თვით.

1.2. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ დ. გ–მ ჩაიდინა ასაფეთქებელი მოწყობილობის მართლსაწინააღმდეგო შეძენა, შენახვა და ტარება, რაც გამოიხატა შემდეგში:

დ. გ–სემ მართლსაწინააღმდეგოდ შეიძინა და შეინახა ქარხნული წესით დამზადებული ,,РГД-5’’ ტიპის ხელის მსხვრევადი ყუმბარის კორპუსი, სასკდომი მუხტით, მარკირებით: ,,-32-89 T“, რომელიც მიეკუთვნება საბრძოლო მასალათა კატეგორიას, წარმოადგენს ასაფეთქებელ მოწყობილობას და საბრძოლო გამოცდის ჩატარებამდე ვარგისი იყო დანიშნულებით გამოსაყენებლად. 2016 წლის 14 დეკემბერს აღნიშნული ასაფეთქებელი მოწყობილობა ამოიღეს პოლიციის თანამშრომლებმა თბილისის ზღვის გზატკეცილზე დ. გ–სის პირადი ჩხრეკისას.

1.3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა საგამოძიებო, წინასასამართლო სხდომისა და არსებითი განხილვის კოლეგიის 2017 წლის 19 დეკემბრის განაჩენი სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მსჯავრდებულ დ. გ–სის ინტერესების დამცველმა ადვოკატებმა - შ. მ–მ და ნ. ბ–მა, რომლებმაც მოითხოვეს განაჩენის გაუქმება და დ. გ–ის მიმართ გამამართლებელი განაჩენის დადგენა.

2. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება:

2.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2022 წლის 26 ივლისის განაჩენით მსჯავრდებულ დ. გ–სა და მისი ინტერესების დამცველი ადვოკატების - შ. მ–სა და ნ. ბ–ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა საგამოძიებო, წინასასამართლო სხდომისა და არსებითი განხილვის კოლეგიის 2017 წლის 19 დეკემბრის განაჩენი დარჩა უცვლელად.

2.2. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის განაჩენი 2022 წლის 24 აგვისტოს საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მსჯავრდებულმა დ. გ–მ და მისმა ინტერესების დამცველმა ადვოკატებმა - შ. მ–მ და ნ. ბ–მა, რომლებმაც მოითხოვეს გამამტყუნებელი განაჩენის გაუქმება და დ. გ–ს მიმართ გამამართლებელი განაჩენის დადგენა.

3. კასატორის არგუმენტები:

3.1. კასატორების პოზიციით, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს გამამტყუნებელი განაჩენი საქართველოს სსკ-ს 236-ე მუხლით წარდგენილი ბრალდების არცერთ ნაწილში არ არის კანონიერი, დასაბუთებული და სამართლიანი, არ გამომდინარეობს საქმეზე არსებულ უტყუარ მტკიცებულებათა ერთობლიობიდან და არ აკმაყოფილებს კანონით გათვალისწინებულ გონივრულ ეჭვს მიღმა სტანდარტს. სასამართლოში საქმის არსებითი განხილვისას ბრალდების მხარის მტკიცებულებები არ გამოკვლეულა იმ მიზეზით, რომ ისინი დაცვის მხარემ ერთობლივი პოზიციით არ გახადა სადავოდ, ხოლო ამ მტკიცებულებებზე დაყრდნობით სასამართლო მივიდა დასკვნამდე, რომ საქმის მასალებში ასახული ფაქტები ქმნიდა მტკიცებულებათა ერთობლიობას. ცნობილია, რომ საქმეში არსებული ყველა მტკიცებულება უნდა იყოს ერთმანეთთან შეთანხმებული, მათ შორის უნდა არსებობდეს შინაარსობრივი კავშირი და აშკარად უნდა ადასტურებდეს რაიმე ფაქტს ან გარემოებას და არ უნდა არსებობდეს მათში ეჭვის შეტანის გონივრული საფუძველი. ასევე, მტკიცებულებათა ერთობლიობა უნდა იყოს დამაჯერებელი ობიექტური, ნეიტრალური პირისთვის, რათა იგი დარწმუნდეს სწორედ კონკრეტული ბრალდებულის მიერ დანაშაულის ჩადენაში. კასატორებს მიაჩნიათ, რომ სააპელაციო სასამართლოს განაჩენში მითითებული არგუმენტები არასაკმარისია დ. გ–სისათვის წარდგენილი ბრალდებების შესარაცხად. მსჯავრდებული პოლიციელთა მხრიდან უკანონო დევნის მსხვერპლი გახდა, კერძოდ: თავიდანვე ცალსახად ბუნდოვანი იყო პოლიციელ გ. ჩ–ს პატაკში დაფიქსირებული გარემოება, ვითომდა მან მიიღო ინფორმაცია, რომლის თანახმადაც ვ. ჭ–ს ავტომანქანით გადაადგილებისას, თბილისის ზღვის გზატკეცილზე, დ. გ–სე ინახავდა ცეცხლსასროლ იარაღსა და საბრძოლო მასალას. ძალოვნებმა გარემოებები იმდაგვარად წარმოაჩინეს, რომ დ. გ–სეს აპრიორი უნდა ჰქონოდა კანონსაწინააღმდეგო ნივთები. მათ არ უზრუნველყვეს ადგილზე ნეიტრალური მტკიცებულებების მოპოვება, პირად ჩხრეკას არ დაასწრეს ნეიტრალური მოწმე - გარეშე პირი, მეტიც, სამართალდამცავებმა დაკავებისას უგულებელყვეს დ. გ–ის საფუძვლიანი მოთხოვნა, გამოეძახებინა მისი ინტერესების დამცველი ადვოკატი, ასევე არ დააკმაყოფილეს მისი კანონიერი მოთხოვნა, რომ საგამოძიებო მოქმედების (პირადი ჩხრეკის) მიმდინარეობა აესახათ ტელეფონის ვიდეოკამერით. ყურადსაღებია, რომ საბრძოლო მასალაზე სრულიად მიზანმიმართულად არ დაინიშნა ბიოლოგიური (დნმ), დაქტილოსკოპიური ან თუნდაც, მიკრონაწილაკებისა და მეტალიზაციის შესადარებლად შესაბამისი ექსპერტიზები. ამ შემთხვევაში მკაფიოდ წარმოჩნდებოდა, ჰქონდა თუ არა მსჯავრდებულს რაიმე შეხება პირადი ჩხრეკის შედეგად ამოღებულ „რგდ-5“ ტიპის ყუმბარასა და მის სასკდომ მუხტთან. სააპელაციო სასამართლომ განაჩენში განმარტა, რომ პირადი ჩხრეკისა და დაკავების ოქმი შედგენილია სრულყოფილად და ხელმოწერილია მასში მონაწილე ყველა პირის მიერ. ასევე, სასამართლომ უგულებელყო მსჯავრდებულის განმარტებები და დადგენილ ფაქტად მიიჩნია პირადი ჩხრეკისას ამოღებული ასაფეთქებელი მოწყობილობის ფლობის ფაქტი, რომელიც თითქოსდა დ. გ–მ ნებით დაადასტურა ოქმზე ხელის მოწერით. მსჯავრდებულის განმარტებით, სისხლის სამართლის საქმის სასამართლოში განხილვისას იმის იმედად, რომ არ გაწამებულიყო და მოკლე დროში დანიშნოდა ლმობიერი სასჯელი, რომელსაც საამისოდ უფლებამოსილი პირები ჰპირდებოდნენ, აღიარა უსაფუძვლო ბრალდება და უდავოდ ცნო მტკიცებულებებიც. მსჯავრდებული პოლიციელთა მხრიდან დაინტერესებისა და დევნის ობიექტია, რაც უკავშირდება 2015 წლის 9 სექტემბერს, როდესაც შსს თბილისის ........ის სამმართველოს N.. განყოფილების თანამშრომლებმა დააკავეს სრულიად აბსურდული ბრალდებით, ხოლო თბილისის საქალაქო სასამართლომ 2016 წლის 6 ივნისს უდანაშაულოდ ცნო და გაათავისუფლა უკანონო პატიმრობიდან. კასატორების პოზიციით, შეუძლებელია მარტოოდენ დამთხვევა იყოს ის გარემოება, რომ 2021 წლის 22 სექტემბერს, ღამის საათებში, დააკავეს სწორედ შსს თბილისის .........ის სამმართველოს N.. განყოფილების თანამშრომლებმა. რაც შეეხება გამოძიების მიმდინარეობის პერიოდში გამოკითხულ ბრალდების მოწმეებს - პოლიციის მუშაკებს, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრაქტიკა მკაცრად უთითებს, რომ პოლიციის თანამშრომლების ჩვენებებს მცირე მტკიცებითი ძალა აქვს, თუ ისინი არ არის გამყარებული სხვა მტკიცებულებით (ოჩელკოვი რუსეთის წინააღმდეგ (Ochelkov v. Russia, განაცხადი no. 17828/05, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს 2013 წლის 11 აპრილის გადაწყვეტილება, პუნქტი 90). ასევე, 22/01/2015 წლის N548 გადაწყვეტილებაში საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ: „მტკიცებულების უტყუარობას, კანონით დადგენილი წესით სასამართლოში წარდგენილი ინფორმაციის სანდოობას განაპირობებს ის, თუ რამდენად არის შესაძლებელი ან უზრუნველყოფილი მისი შემოწმება. მტკიცებულება შესაძლებელია მთლიანად, ნაწილობრივ ან საერთოდ არ იყოს უტყუარი. მოწმის ჩვენების უტყუარობის შეფასებისას: მოტივი, რომელიც შესაძლებელია ამოძრავებდეს მოწმეს ჩვენების მიცემისას, ფაქტორები, რამაც შეიძლება გავლენა იქონიოს მოწმის მიუკერძოებლობაზე, შეუსაბამობა მოწმის ჩვენებასა და საქმის სხვა მასალებს შორის და სხვა“. საქმეზე ვირაბიანი სომხეთის წინააღმდეგ (Virabyan v. Armenia განაცხადი no 40094/05, 2012 წლის 2 ოქტომბერი) სასამართლომ არასაკმარისად მიიჩნია მხოლოდ ორი პოლიციელის ჩვენება გარკვეული დასკვნების გასაკეთებლად და მიიჩნია, რომ სახელმწიფოს თითქმის არაფერი გაუკეთებია სადავო ინფორმაციის გადასამოწმებლად. კასატორების პოზიციით, საგამოძიებო ორგანოს არაკომპეტენტურობისა და ბრალდებულის მიმართ პირადი დაინტერესების ნათელი მაგალითია შემთხვევის ადგილზე განხორციელებული საგამოძიებო მოქმედებების არასრულყოფილი სახე. საქმეზე ბარაბანშიკოვი რუსეთის წინააღმდეგ (Barabanshikov v. Russia განაცხადი no 36220/02, 2009 წლის 8 აპრილი) ევროპულმა სასამართლომ განმარტა, რომ სახელმწიფოს ოფიცერთა ჩვენებების შეფასებისას უნდა გაეთვალისწინებინა ის გარემოება, რომ მათი ჩვენებები შესაძლოა ყოფილიყო თავდაცვითი ტაქტიკის მატარებელი. საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ 21/04/2015 წლის განაჩენში (საქმეზე 397აპ-14) აღნიშნა, რომ მტკიცებულებათა უტყუარობა უნდა შეფასდეს რამდენიმე კრიტერიუმის მიხედვით: 1. თითოეული მტკიცებულება, მათ შორის მოწმის ჩვენება, შინაარსობრივად ხომ არ შეიცავს ურთიერთგამომრიცხავ ინფორმაციას; 2. თითოეული მტკიცებულება ამყარებს სხვა მტკიცებულებებს თუ მათ შორის არის სხვადასხვა წინააღმდეგობა, რომელთა ხარისხის შეფასება ყველა ინდივიდუალურ შემთხვევაში სასამართლოს კომპეტენციაა; 3. რამდენად გულწრფელი და მიუკერძოებელია მოწმე; 4. როგორ პირობებში მოხდა მტკიცებულებების ფორმირება (მაგალითად: ხალხმრავალი ადგილი, მანძილი მოწმესა და შემთხვევის ადგილს შორის და სხვა). მტკიცებულებათა ამ კრიტერიუმით შეფასებისა და მათზე განაჩენში სათანადო მსჯელობის გარეშე, მტკიცებულებათა უტყუარობის სიღრმისეული შეფასება ფაქტობრივად შეუძლებელია. მტკიცებულებების შეფასება მისი უტყუარობის, დასაშვებობისა და რელევანტურობის კუთხით ხდება ჯერ ცალ-ცალკე და შემდეგ - ერთობლივად. ამიტომ მტკიცებულება, რომელიც, ცალკე აღებული, აკმაყოფილებს განსახილველი მუხლით დადგენილ მოთხოვნებს, შესაძლებელია არ აღმოჩნდეს რელევანტური ან უტყუარი საქმეზე შეკრებილ სხვა მტკიცებულებებთან ერთობლივად შეფასებისას. საქართველოს საკონსტუტიციო სასამართლოს 2020 წლის 25 დეკემბრის გადაწყვეტილებით (გიორგი ქებურია საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ) ნაწილობრივ არაკონსტიტუციურად იქნა ცნობილი: საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის მე-13 მუხლის მე-2 ნაწილის მე-2 წინადადების ის ნორმატიული შინაარსი, რომელიც უშვებს ჩხრეკის შედეგად ამოღებული უკანონო ნივთის მტკიცებულებად გამოყენების შესაძლებლობას, იმ პირობებში, როდესაც ამოღებული ნივთის ბრალდებულის მფლობელობაში ყოფნა დასტურდება მხოლოდ სამართალდამცავი ორგანოს თანამშრომლების ჩვენებებით და ამავე დროს, სამართალდამცავი ორგანოს თანამშრომლებს შეეძლოთ, თუმცა არ მიიღეს სათანადო ზომები ჩხრეკის სანდოობის დამადასტურებელი ნეიტრალური მტკიცებულებების მოსაპოვებლად, საქართველოს კონსტიტუციის 31-ე მუხლის მე-7 პუნქტთან მიმართებით; ასევე არაკონსტიტუციურად იქნა ცნობილი: საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის მე-13 მუხლის მე-2 ნაწილის მე-2 წინადადების ის ნორმატიული შინაარსი, რომელიც ითვალისწინებს გამამტყუნებელი განაჩენის გამოტანისას სამართალდამცავი ორგანოს თანამშრომლის იმ ჩვენების მტკიცებულებად გამოყენებას, რომელიც ეფუძნება ოპერატიული წყაროს („კონფიდენტი“, „ინფორმანტი“) ან ანონიმური პირის მიერ მიწოდებულ ინფორმაციას, საქართველოს კონსტიტუციის 31-ე მუხლის მე-7 პუნქტთან მიმართებით. კასატორები ითხოვენ საქართველოს უზენაეს სასამართლოში სისხლის სამართლის საქმის სამართლიან პირობებში განხილვას, ყველა ძირითადი მტკიცებულების სადავო ფორმატში და მიიჩნევენ, რომ ყველა მტკიცებულების შეფასების შემდეგ, სასამართლომ უნდა მიიღოს ერთადერთი სწორი გადაწყვეტილება და დ. გ–ს მიმართ დაადგინოს გამამართლებელი განაჩენი.

4. საკასაციო სასამართლოს შეფასება:

4.1. საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის მე-300 მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად: „საკასაციო წესით შეიძლება გასაჩივრდეს სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის მიერ გამოტანილი განაჩენი, რომელიც, კასატორის აზრით, უკანონოა. განაჩენი უკანონოა, თუ: არსებითად დაირღვა საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსი, რაც არ გამოუვლენია პირველი ინსტანციის ან სააპელაციო სასამართლოს ან რაც მან დაუშვა საქმის განხილვისა და გადაწყვეტილების მიღების დროს“.

4.2. საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 303-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად: „ საკასაციო საჩივარი დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) კასატორი არასრულწლოვანი მსჯავრდებულია“.

4.3. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების უკანონობა მოიცავს საქმის განხილვისას საპროცესო სამართლის ნორმების ისეთ მნიშვნელოვან დარღვევას, რაც არსებით გავლენას ახდენს საქმის შედეგსა და მსჯავრდებულის სამართლებრივ მდგომარეობაზე. ამასთან, არსებითი დარღვევა, შესაძლოა, ვლინდებოდეს ისეთი საპროცესო დანაწესის დარღვევაში, რასაც მოიცავს სამართლიანი სასამართლოს ინსტრუმენტული უფლება, მათ შორის: გამამტყუნებელი განაჩენის გამოსატანად საკმარის მტკიცებულებათა ერთობლიობის არარსებობა, მტკიცებულებათა შეფასებისას ყოველგვარი ეჭვის ბრალდებულის სასარგებლოდ გადაწყვეტის („in dubio pro reo“) პრინციპის, მტკიცებულებათა უტყუარობისა და დასაშვებობის სტანდარტების დარღვევა და სხვა.

4.4. საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის მე-13 მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად: „გამამტყუნებელი განაჩენი უნდა ეფუძნებოდეს მხოლოდ ერთმანეთთან შეთანხმებულ, აშკარა და დამაჯერებელ მტკიცებულებათა ერთობლიობას, რომელიც გონივრულ ეჭვს მიღმა ადასტურებს პირის ბრალეულობას“. საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლი განმარტავს „გონივრულ ეჭვს მიღმა მტკიცებულებითი სტანდარტის“ ცნების მნიშვნელობას, კერძოდ, აღნიშნული მუხლის მე-13 ნაწილის თანახმად: ,,გონივრულ ეჭვს მიღმაა – სასამართლოს მიერ გამამტყუნებელი განაჩენის გამოტანისათვის საჭირო მტკიცებულებათა ერთობლიობა, რომელიც ობიექტურ პირს დაარწმუნებდა პირის ბრალეულობაში“.

4.5. საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 82-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად: „მტკიცებულება უნდა შეფასდეს სისხლის სამართლის საქმესთან მისი რელევანტურობის, დასაშვებობის და უტყუარობის თვალსაზრისით“. ამასთან, გასათვალისწინებელია ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს მიერ დადგენილი სტანდარტი მტკიცებულებათა შეფასების მიმართ, კერძოდ: განაჩენი უნდა ემყარებოდეს საქმეში არსებულ მტკიცებულებათა თავისუფალ შეფასებას, დასკვნებს, რომლებიც გამომდინარეობს ფაქტობრივი გარემოებებიდან და მხარეების მიერ წარდგენილი მოსაზრებებიდან. მტკიცება შეიძლება გამომდინარეობდეს საკმარისად ნათელი და დასაბუთებული დასკვნების ან ფაქტის თაობაზე გაუქარწყლებელი ვარაუდების ერთობლიობიდან (იხ: ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილებები საქმეებზე: El-Masri v. the Former Yugoslav Republic of Macedonia, (GC), ECtHR, 13/12/2012); Hassan v. the UK, (GC), ECtHR, 16/09/2014).

4.6. კასატორების ძირითადი არგუმენტაცია უკავშირდება სამართლიანი სასამართლოს უფლების დარღვევას საგამოძიებო მოქმედების ჩატარებისას კანონის მოთხოვნების არსებითი უგულებელყოფის კონტექსტში, კერძოდ: პირადი ჩხრეკის კანონიერებასა და მის შედეგად მოპოვებული მტკიცებულების გამოყენებას გამამტყუნებელი განაჩენის გამოტანისას. მართალია კონვენციის მე-6 მუხლი უზრუნველყოფს საქმის სამართლიანი განხილვის უფლებას, თუმცა იგი არ ადგენს მტკიცებულების დასაშვებობის რაიმე წესს, რაც, პირველ რიგში, ეროვნული კანონმდებლობის რეგულირების საგანს წარმოადგენს. სწორედ ამიტომ საკასაციო სასამართლო შეაფასებს სადავო საგამოძიებო მოქმედების და საქმისათვის მნიშვნელოვანი მტკიცებულების მოპოვების წესის საპროცესო კანონმდებლობასთან შესაბამისობას. ამასთან, მტკიცებულების შეფასების წესთან მიმართებით სასამართლოსათვის გასათვალისწინებელია ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრაქტიკა და დადგენილი სახელმძღვანელო სტანდარტები, კერძოდ: ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოს არაერთხელ აღუნიშნავს, რომ კონვენციის მე-6 მუხლი უზრუნველყოფს საქმის სამართლიანი განხილვის უფლებას, ხოლო სასამართლოს ამოცანაა დაადგინოს, იყო თუ არა სამართალწარმოება მთლიანობაში, რაც მოიცავს მტკიცებულებათა მოპოვების გზებს, სამართლიანი. კერძოდ, ჰქონდა თუ არა მომჩივანს მტკიცებულების გასაჩივრების შესაძლებლობა და დაცული იყო თუ არა მხარეთა თანასწორობის პრინციპი (იხ. ბიკოვი რუსეთის წინააღმდეგ [დიდი პალატა], no4378/02, §§88-90, ECtHR, 10/03/2009; როვე და დევისი გაერთიანებული სამეფოს წინააღმდეგ [დიდი პალატა], no28901/95, §60, ECHR 2000-II). იმ საკითხის განსაზღვრისას, იყო თუ არა სამართალწარმოება მთლიანობაში სამართლიანი, გათვალისწინებული უნდა იქნეს მტკიცებულებათა ხარისხი, მათ შორის, საეჭვოდ ხდიდა თუ არა მათ სანდოობას ან სიზუსტეს ის გარემოებები, რომელთა მიხედვითაც მოხდა მათი მოპოვება. მიუხედავად იმისა, რომ სამართლიანობის საკითხი აუცილებლად არ წარმოიშობა, თუ მოპოვებული მტკიცებულება არ არის გამყარებული სხვა მტკიცებულებებით, უნდა აღინიშნოს, რომ როდესაც მტკიცებულება საკმაოდ მყარია და მათი სანდოობა არ არის საეჭვო, უფრო ნაკლებია ასეთი მტკიცებულების სხვა მტკიცებულებებით გამყარების საჭიროება (იხ. ბიკოვი, §90, ასევე იხ. პრადე გერმანიის წინააღმდეგ, N7215/10, §34, 3 მარტი 2016). ზემოაღნიშნული სტანდარტების განსახილველ საქმეში არსებულ მოცემულობასთან მისადაგებით უნდა აღინიშნოს, რომ მტკიცებულების ხარისხის, სანდოობისა და სიზუსტის შესახებ ეჭვი შესაძლოა, გამომდინარეობდეს თავად ამ მტკიცებულების მოპოვების წესის დარღვევის, მისი ხარისხის და მხარის მიერ მისი გამოყენების წინააღმდეგ წარმოდგენილი არგუმენტაციის საფუძვლიდან. ამდენად, საკასაციო სასამართლო შეაფასებს, ხომ არ ვლინდება მტკიცებულების უტყუარობასა და დამაჯერებელობაში დაეჭვების საფუძველი ზემოაღნიშნულ კრიტერიუმებზე დაყრდნობით.

4.7. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ჩხრეკისა და მის შედეგად მოპოვებული მტკიცებულების უტყუარობის შესაფასებლად, უპირველესად, უნდა შემოწმდეს ჩხრეკის ჩატარების მეთოდი და საპროცესო კოდექსის მოთხოვნათა დაცვა. საპროცესო კანონმდებლობით გათვალისწინებული გარანტიები, რაც საგამოძიებო მოქმედების - ჩხრეკის წარმოების წესებს უკავშირდება, წარმოადგენს მნიშვნელოვან გარანტიას იმ პირთა საგამოძიებო ორგანოს თვითნებობისაგან დასაცავად, რომელთა პირადი ხელშეუხებლობის უფლებაც იზღუდება საჯარო ლეგიტიმური მიზნების მისაღწევად. იმის შესაფასებლად, თუ რამდენად შეესაბამებოდა ჩატარებული ჩხრეკა კანონის მოთხოვნას, სასამართლომ უნდა გაითვალისწინოს ჩხრეკის ჩატარებასთან დაკავშირებით არსებული მტკიცებულებები: ჩხრეკის ჩატარების წინაპირობა, ჩხრეკის ჩატარებისას პროცედურული ნორმების დაცვა, ჩხრეკას დაქვემდებარებული პირის განმარტებები თავის უფლებათა შესაძლო დარღვევის თაობაზე.

4.8. სისხლის სამართლის საქმის მასალების თანახმად, საქართველოს შსს ცენტრალური კრიმინალური პოლიციის დეპარტამენტის .. მთავარი სამმართველოს (ორგანიზებულ დანაშაულთან ბრძოლის) .. სამმართველოს .. განყოფილების დეტექტივ-გამომძიებელ გ. ბ–ს მიერ მიღებული ოპერატიული ინფორმაციისა და მისივე გამოკითხვის ოქმის საფუძველზე, ამავე დეპარტამენტის მთავარი სამმართველოს დეტექტივ-გამომძიებელმა დ. გ–მ გამოსცა დადგენილება გადაუდებელი აუცილებლობის წესით დ. გ–ს პირადი, ავტომანქანისა და საცხოვრებელი სახლის ჩხრეკის თაობაზე. საყურადღებოა ოპერატიული ინფორმაციის შინაარსი, რაც საფუძვლად დაედო შემდგომ საგამოძიებო მოქმედებებს, კერძოდ, მიღებული ცნობის თანახმად: ,,1... წლის 1 დეკემბერს დაბადებული, ქ.თ–ში, ......, მე-.. მ/რ კ-.., ბ-..-ში მცხოვრები დ. ი–ს ძე გ–ე, 1... წლის .. დეკემბერს დაბადებულ, ს–ს ქ.N-..-ში რეგისტრირებულ ვ. ნ–ს ძე ჭ–სთან ერთად, ამ უკანასკნელის მართვის ქვეშ არსებული ა/მანქანა ნისანით, სახ.ნომრით ......, გადაადგილდება თ–ს ზ–ს გზატკეცილზე და მას თან უნდა ჰქონდეს, ან ხსენებულ ა/მანქანაში, მის საცხოვრებელ სახლში ზ/აღნიშნულ მისამართზე უნდა ინახავდეს ცეცხლსასროლ იარაღსა და საბრძოლო მასალას“. როგორც ირკვევა, მიუხედავად იმისა, რომ ოპერატიული ინფორმაციის წყარო ცნობილი არ არის, თავად ოპერატიული ინფორმაციის შინაარსი არის საკმარისად დაზუსტებული და შეიცავს ისეთ დეტალებს, რაც საგამოძიებო ორგანოს წარმომადგენლებისათვის საკმარისი იქნებოდა მითითებულ გარემოებათა მიხედვით დანაშაულის აღკვეთისა და გამოვლენისათვის. რაც შეეხება, უშუალოდ საგამოძიებო მოქმედების გადაუდებელი აუცილებლობით ჩატარებას, ირკვევა, რომ ოპერატიული ინფორმაციის მიმღები პირი გამოკითხულია 14.12.16 წლის 21:50-22:00 საათზე, ხოლო უშუალოდ დ. გ–ს ჩხრეკა დაიწყო 14.12.16 წლის 22:25 საათზე. ამდენად, ოპერატიული ინფორმაციის მიღებასა და საგამოძიებო მოქმედებას შორის არსებული დროის შუალედი არ ქმნის ეჭვს საგამოძიებო ორგანოს გადაუდებელ პირობებში მოქმედების შესახებ, რათა უზრუნველყოფილიყო გამოძიებისთვის მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი მონაცემის მოპოვება და მიღებული ოპერატიული ინფორმაციის შინაარსიდან გამომდინარე, შესაძლო დანაშაულის ფაქტზე სწრაფი და ეფექტიანი რეაგირება. ამასთან, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს დაცვის მხარის არგუმენტს, თითქოს საგამოძიებო ორგანომ განზრახ წარმოაჩინა, რომ დ. გ–ე აპრიორი ინახავდა ცეცხლსასროლ იარაღსა და საბრძოლო მასალას, რადგან სისხლის სამართლის საქმეში მოთავსებულ ოპერატიულ ცნობასა და გამოკითხვის ოქმში საუბარია ვარაუდზე შესაძლო კანონსაწინააღმდეგო ნივთის ფლობის შესახებ, რისი გადამოწმების მიზნითაც ჩატარდა კიდეც საგამოძიებო მოქმედება.

4.9. 2016 წლის 14 დეკემბერს შედგენილი პირადი ჩხრეკის ოქმის თანახმად, გამომძიებელმა დ. გ–მ ჩაატარა დ. გ–ის პირადი ჩხრეკა, რასაც ესწრებოდნენ ლ. ნ–ი და რ. მ–ი. პირადი ჩხრეკა ჩატარდა .......ის გზატკეცილზე, 22:25–22:40 საათზე, რა დროსაც დ. გ–სის პირადი ჩხრეკისას შავი ფერის ქურთუკის მარცხენა ჯიბეში აღმოაჩინეს და ამოიღეს ხელყუმბარა თავის ფალიასთან ერთად. პირადი ჩხრეკის ოქმზე აღნიშნულია დ. გ–სის შენიშვნა: „ჩემი პირადი ჩხრეკისას ამოღებული ხელყუმბარა თავის ფალიასთან ერთად არის ჩემი“. ოქმს ხელს აწერენ მისი ჩამტარებელი პირი, პირადი ჩხრეკის მონაწილენი და დ. გ–სე.

4.10. საკასაციო საჩივრის არსი პირადი ჩხრეკისა და შედეგად ამოღებული მტკიცებულების უკანონობას შეეხება, შესაბამისად, სასამართლომ უნდა შეამოწმოს საგამოძიებო მოქმედების ჩატარებისას არა მხოლოდ საპროცესო კანონის მოთხოვნათა ფორმალური დაცულობა, არამედ - ყურადღება მიაპყროს, თუ რამდენად გააჩნდა ბრალდებულს აღნიშნული საგამოძიებო მოქმედების გასაჩივრებისა და ძირითადი მტკიცებულების შედავების რეალური შესაძლებლობა. თბილისის საქალაქო სასამართლოს საგამოძიებო და წინასასამართლო სხდომის კოლეგიის 2016 წლის 15 დეკემბრის განჩინებით კანონით დადგენილ ვადაში შემოწმდა დ. გ–ს პირადი ჩხრეკის კანონიერება და სასამართლოს შეფასებით საგამოძიებო მოქმედების ჩატარებისას არ დარღვეულა საპროცესო კოდექსის მოთხოვნა. ამასთან, დაცვის მხარეს არ უსარგებლია აღნიშნული განჩინების გასაჩივრების უფლებით ზემდგომ სასამართლო ინსტანციაში. გარდა ამისა, როგორც ირკვევა, ბრალდებული დ. გ–სე სასამართლოს წინაშე პირველი წარდგენისა და აღკვეთის ღონისძიების შეფარდებისას, ასევე წინასასამართლო სხდომასა და საქმის არსებითი განხილვის ეტაპებზე სარგებლობდა კვალიფიციური იურიდიული მომსახურებით, თუმცა სასამართლოში პირველი წარდგენისას დაცვის მხარეს (ბრალდებულსა და მის ადვოკატს) არ განუცხადებია უფლებების დარღვევის თაობაზე, ასევე - წინასასამართლო სხდომაზე დაცვის მხარემ უდავოდ ცნო ბრალდების მხარის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები, მათ შორის, პირადი ჩხრეკის ოქმი და ამოღებული ნივთიერი მტკიცებულება. საქართველოს სსსკ-ის 73-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის ,,დ“ ქვეპუნქტის თანახმად, ,,გამოკვლევის გარეშე მტკიცებულებად მიიღება ნებისმიერი სხვა გარემოება თუ ფაქტი, რომელზეც მხარეები შეთანხმდებიან“. ამავე კოდექსის 220-ე მუხლის ,,გ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, წინასასამართლო სხდომის მოსამართლე მხარეთა მონაწილეობით ამტკიცებს ასევე იმ მტკიცებულებათა ჩამონათვალს, რომელსაც მხარეები სადავოდ არ ხდიან. მოცემულ შემთხვევაში ბრალდებულ დ. გ–ს სისხლის სამართლის საქმეზე წარმოდგენილი ბრალდების მხარის მტკიცებულებები მხარეების მიერ უდავოდ იქნა მიჩნეული, რის გამოც ისინი სასამართლომ მიიღო მტკიცებულებად, საქმის არსებით სხდომაზე გამოკვლევის გარეშე.

4.11. კასატორები მიუთითებენ, რომ პოლიციის თანამშრომელთა ჩვენებებს მცირე მტკიცებითი ძალა აქვს, თუ ისინი არ არის გამყარებული სხვა მტკიცებულებებით. მოცემულ შემთხვევაში ირკვევა, რომ გარდა პოლიციის თანამშრომელთა გამოკითხვის ოქმებისა, დ. გ–ს პირადი ჩხრეკის შედეგად ხელყუმბარისა და ფალიის ამოღების ფაქტს ადასტურებს მოწმე ვ. ჭ–ე, რომლის გამოკითხვის ოქმიც ასევე უდავოდ ცნო დაცვის მხარემ. ამდენად, მხარეთა შეჯიბრებითობისა და თანასწორობის პრინციპის გათვალისწინებით, სასამართლოს აღნიშნულ გამოკითხვის ოქმებში არსებული ინფორმაციების უტყუარობის დამატებითი კვლევის შესაძლებლობა არ ჰქონია. საგამოძიებო მოქმედების ფაქტობრივი მიმდინარეობის შესახებ სადავო გარემოებები შესაძლოა, შემოწმდეს საქმის მასალებში არსებულ ინფორმაციებზე დაყრდნობით. გარდა ამისა, სასამართლომ უნდა შეაფასოს, ხომ არ იკვეთებოდა ფაქტობრივი წინააღმდეგობები ჩხრეკის ჩატარების გარემოებების შესახებ, რაც წარმოშობს ეჭვს მოპოვებული მტკიცებულების სანდოობისა და დამაჯერებლობის მიმართ. პირადი ჩხრეკის ჩამტარებელი დეტექტივ-გამომძიებლის - დ. გ–სა და ჩხრეკაში მონაწილე დეტექტივ-გამომძიებლების - ლ. ნ–სა და რ. მ–ს გამოკითხვის ოქმებით დგინდება, რომ პირად ჩხრეკაში მონაწილე პირთა მიერ დადასტურებული გარემოებები თანხვდენილია, მოწმეები თანმიმდევრულად და საკმარისად ნათლად გადმოსცემენ ჩხრეკის მიმდინარეობას, ასევე არ ვლინდება წინააღმდეგობები გამოკითხვის ოქმებსა და პირადი ჩხრეკის ოქმში ასახულ ინფორმაციებს შორის. ამასთან, საკასაციო სასამართლო ვერ გაითვალისწინებს დაცვის მხარის მიერ საკასაციო საჩივარში წარმოდგენილ არგუმენტს პოლიციის თანამშრომელთა მხრიდან მსჯავრდებულის დევნის შესახებ. კასატორები აღნიშნავენ, რომ დ. გ–სის განსახილველი ბრალდება უკავშირდება 2015 წლის 9 სექტემბრის ფაქტს, როდესაც თბილისის ........ის სამმართველოს N.. განყოფილების თანამშრომლებმა დ. გ–ე სრულიად აბსურდული ბრალდებით დააკავეს, თუმცა სასამართლომ უდანაშაულოდ ცნო და გაათავისუფლა პატიმრობიდან. საკასაციო საჩივარში მითითებული გარემოებები საგამოძიებო ორგანოს მხრიდან მსჯავრდებულის დევნის შესახებ, არ შეესაბამება საქმის ფაქტობრივ გარემოებებს, რამეთუ განსახილველ საქმეზე გამოძიება წარმართა შსს ცენტრალური კრიმინალური პოლიციის დეპარტამენტის ორგანიზებულ დანაშაულთან ბრძოლის მთავარი სამმართველოს დამნაშავეთა სამყაროს წინააღმდეგ ბრძოლის სამმართველომ და არ დასტურდება კასატორების მიერ მითითებული - თბილისის ........ის სამმართველოს N.. განყოფილების თანამშრომელთა რაიმე კავშირი განსახილველ საქმეზე ჩატარებულ საგამოძიებო მოქმედებებთან. ამდენად, კასატორებმა ვერ წარმოაჩინეს რელევანტური არგუმენტი, რომ დ. გ–სის შესაძლო დევნით დაინტერესებულ თბილისის ........ის სამმართველოს N.. განყოფილების თანამშრომლებს შეეძლოთ რაიმე ზეგავლენა მოეხდინათ ხსენებული ბრალდების საქმის გამოძიებასა და მტკიცებულებათა მოპოვების პროცესზე.

4.12. კასატორები აღნიშნავენ, რომ მსჯავრდებულის მიერ აღიარებასა და მტკიცებულებათა უდავოდ ცნობას საფუძვლად დაედო ლმობიერი სასჯელის მოლოდინი და მოტივაცია, რომ საქმის განხილვა სწრაფად დასრულებულიყო. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ წინასასამართლო სხდომის ოქმის თანახმად, ბრალდებულს ნათლად განემარტა მტკიცებულებათა უდავოდ ცნობის შესაძლო სამართლებრივი შედეგი, თუმცა დაცვის მხარემ მოითხოვა ბრალდების მხარის მტკიცებულებების გამოკვლევის გარეშე მტკიცებულებად მიღება. შესაბამისად, მსჯავრდებულის მიერ ნების თავისუფლებისა და იურიდიული საკითხების შესახებ ინფორმირების პირობებში შერჩეული დაცვის სტრატეგია, რამაც არსებითად განსაზღვრა სასამართლოში მტკიცებულებათა გამოკვლევის ბედი, სასამართლოს მიერ ვერ შეფასდება ბრალდებულის სამართლიანი სასამართლოს უფლების დარღვევად. ასევე, საკასაციო სასამართლო ვერ მიიღებს მსჯავრდებულის არგუმენტს, რომ სასამართლო მის დაუსწრებლად უკანონოდ დაეყრდნო უდავოდ ცნობილ მტკიცებულებებს და არ მოისმინა მისი არგუმენტები. ირკვევა, რომ საქმის არსებითი განხილვის ეტაპზე დ. გ–მ ისარგებლა უფლებით, არ დასწრებოდა სასამართლო სხდომებს, ხოლო მის ინტერესებს იცავდა შეთანხმებით აყვანილი ადვოკატი, რომელსაც მხარეთა შეჯიბრებითობისა და თანასწორობის პირობებში, შეუზღუდავად შეეძლო ესარგებლა ბრალდებულის ყველა უფლებით, მათ შორის, წარმოედგინა დაცვის არგუმენტები არსებული ბრალდების საწინააღმდეგოდ. ამდენად, როგორც ირკვევა, დაცვის მხარეს საქმისწარმოების ყველა ეტაპზე გააჩნდა რეალური შესაძლებლობა, ესარგებლა სამართლიანი სასამართლოს უფლებით და შეწინააღმდეგებოდა მოპოვებული მტკიცებულების მის საუარესოდ გამოყენებას. თუმცა, შესაძლებლობის მიუხედავად, სააპელაციო საჩივრის წარდგენამდე, არცერთ ეტაპზე დაცვის მხარეს არ განუცხადებია საგამოძიებო მოქმედების ჩატარებისას კანონის არსებითი დარღვევის ფაქტის შესახებ, სადავოდ არ გაუხდია ჩხრეკის ჩატარებასა და მოპოვებულ მტკიცებულებათა გამოყენებასთან დაკავშირებული საკითხი. ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, ცალსახაა, რომ არ დასტურდება საგამოძიებო მოქმედების ჩატარების დროისათვის მოქმედი საპროცესო ნორმების ფორმალური ან ფაქტობრივი დარღვევა.

4.13. რაც შეეხება კასატორების არგუმენტაციას საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2020 წლის 25 დეკემბრის №2/2/1276 გადაწყვეტილების რეტროაქტიული გამოყენების შესახებ მოცემულ საქმეზე ჩატარებული საგამოძიებო მოქმედებების მიმართ, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ხსენებული გადაწყვეტილებით სადავოდ გამხდარი ნორმების არაკონსტიტუციური შინაარსი ძალადაკარგულად იქნა ცნობილი 2021 წლის 1 ივლისიდან, შესაბამისად, საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის მე-13 მუხლის მე-2 ნაწილის მე-2 წინადადების ის ნორმატიული შინაარსი, რომელიც ითვალისწინებდა გამამტყუნებელი განაჩენის გამოტანისას სამართალდამცავი ორგანოს თანამშრომლის იმ ჩვენების მტკიცებულებად გამოყენებას, რომელიც ეფუძნება ოპერატიული წყაროს (,,კონფიდენტი“, ,,ინფორმანტი“) ან ანონიმური პირის მიერ მიწოდებულ ინფორმაციას, ასევე სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 119-ე მუხლის პირველი და მე-4 ნაწილებისა და 121-ე მუხლის პირველი ნაწილის ის ნორმატიული შინაარსი, რომელიც ჩხრეკის შედეგს განიხილავდა ჩხრეკისთვის აუცილებელი დასაბუთებული ვარაუდის შექმნის ერთ-ერთ საფუძვლად, არ უნდა გავრცელდეს იმ საგამოძიებო მოქმედებების ჩატარებასა და დაკანონებაზე, რომლებიც საკონსტიტუციო სასამართლოს აღნიშნული გადაწყვეტილების ძალაში შესვლამდე დაიწყო და დასრულდა, ასევე დაკანონდა აღნიშნული გადაწყვეტილების გამოქვეყნებამდე. თავად საკონსტიტუციო სასამართლომ დაადგინა გადაწყვეტილების აღსრულების განსაკუთრებული წესი და მიიჩნია, რომ სსსკ-ის მე-13 მუხლის მე-2 ნაწილის მე-2 წინადადების სადავო ნორმატიული შინაარსის დაუყოვნებლივ, გადაწყვეტილების გამოქვეყნების მომენტიდან ძალადაკარგულად ცნობა შექმნიდა მნიშვნელოვანი სახელმწიფო ინტერესების დაზიანების საფრთხეს. იმისათვის, რომ სამართალდამცავმა ორგანოებმა ეფექტიანად უზრუნველყონ ჩხრეკის შედეგად მოპოვებული მტკიცებულების სათანადო, ნეიტრალური მტკიცებულებებით გამყარება, საჭიროდ ჩათვალა მათთვის მკაფიო საკანონმდებლო ინსტრუქციების მიცემა, რიგ შემთხვევებში კი საჭირო ტექნიკური აღჭურვილობით უზრუნველყოფა. წინააღმდეგ შემთხვევაში, სადავო ნორმის დაუყოვნებლივ გაუქმება შეაფერხებდა სამართალდამცავთა ლეგიტიმურ ქმედებებს, რომელთა მოქმედებაც სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია საზოგადოებრივი უსაფრთხოების უზრუნველყოფისთვის.

4.14. ამასთან, ის გარემოება, რომ ამოღებულ საბრძოლო მასალაზე არ ჩატარდა ბიოლოგიური ექსპერტიზა, სასამართლოს მიერ მხარეთა შეჯიბრებითობისა და თანასწორობის გათვალისწინებით, შეიძლება შეფასდეს მტკიცებულების მოპოვების შესაძლებლობის გამოუყენებლობად, თუმცა მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან არცერთი მხარე არ ყოფილა მოწოდებული, მოეპოვებინა პოზიციების გასამყარებელი დამატებითი მტკიცებულებები, სასამართლოს შეუძლია, შეაფასოს მხოლოდ საქმეში მოთავსებული, უდავოდ ცნობილი მტკიცებულებების ერთობლიობა. საკასაციო სასამართლო მოიხმობს ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს შეფასებას მტკიცებულების სანდოობის შესახებ და აღნიშნავს, რომ „როდესაც გარკვეული მტკიცებულების სანდოობასთან დაკავშირებით ეჭვები წარმოიშობა, შესაბამისად იზრდება სხვა მტკიცებულებებით მისი გამყარების საჭიროება“ (იხ. კობიაშვილი საქართველოს წინააღმდეგ, no36416/06, §72, ECtHR, 14/03/2010 წელი). განსახილველ შემთხვევაში ირკვევა, რომ დაცვის მხარეს არ განუცხადებია ვარაუდი საქმისათვის გადამწყვეტი მტკიცებულების მოპოვების უკანონობის შესახებ, უფრო მეტიც, ის დაეთანხმა წარმოდგენილ მტკიცებულებას, ხოლო ჩხრეკის ჩატარებასთან დაკავშირებული საქმის მასალები არ შეიცავდა ფაქტობრივ წინააღმდეგობებს, რაც აუცილებელს გახდიდა დამატებითი მტკიცებულებებით ბრალდების გამყარებას. ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, ირკვევა, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებში საქმის განხილვისა და გამამტყუნებელი განაჩენის დადგენისას არ წარმოშობილა გონივრული ეჭვი ბრალდების მხარის მტკიცებულებათა მოპოვების წესსა და მის სანდოობასთან მიმართებით, ხოლო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქმეში არსებულ მტკიცებულებათა ერთობლიობით (მოწმეების გამოკითხვის ოქმებით; პირადი ჩხრეკისა და დაკავების ოქმებით, ნივთიერი მტკიცებულებით, ექსპერტიზის დასკვნით), რაც ბრალდებულის აღიარებისა და მტკიცებულებათა უდავოდ ცნობის გათვალისწინებით, სრულად აკმაყოფილებდა გამამტყუნებელი განაჩენის გამოსატანად საჭირო მტკიცებულებით სტანდარტს. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მტკიცებულების შეფასების თაობაზე წამოჭრილი ყველა სადავო საკითხი ჯეროვნად არის შესწავლილი და განმარტებული სააპელაციო სასამართლოს დასაბუთებულ განაჩენში, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაბუთება არ შეიცავს მითითებას ქვემდგომ სასამართლოთა მიერ მტკიცებულებათა გამოკვლევისას, მათი შეფასებისას, ზოგადად, საქმის განხილვისა და გადაწყვეტისას საპროცესო კანონის არსებითი ხასიათის დარღვევის შესახებ, რაც სამართალწარმოების რომელიმე ეტაპზე ბრალდებულის სამართლიანი სასამართლოს უფლების უგულებელყოფას გამოიწვევდა.

4.15. სასამართლო ითვალისწინებს ზედა ინსტანციის სასამართლოების უფლებას, დაეთანხმონ ქვედა ინსტანციის სასამართლოს დასაბუთებას საფუძვლების გამეორების გარეშე (Hirvisaari v. Finland,no.49684/99, §30, ECtHR, 25/12/2001). ქვედა ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობის გაზიარება არ არღვევს დასაბუთებული გადაწყვეტილების უფლებას (Gorou v. Greece (No. 2) no.12686/03, §37, §41, ECtHR, 20/03/2009). ამდენად, საკასაციო სასამართლო გაეცნო საკასაციო საჩივრის დასაბუთებას, სისხლის სამართლის საქმის მასალებსა და სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოტანილ გამამტყუნებელ განაჩენს და მიაჩნია, რომ სასამართლოებმა კანონის მოთხოვნათა დაცვით, სრულყოფილად გამოიკვლიეს მსჯავრდებულის ქმედების სამართლებრივი შეფასებისათვის რელევანტური ყველა ფაქტობრივი ასპექტი. ასევე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ფაქტებისა და გარემოებების შეჯერებისას არ გამოვლენილა გონივრულ ეჭვს მიღმა მტკიცებულებითი სტანდარტისაგან გადახვევა და მტკიცებულებათა შეფასებისას კანონის არსებითი დარღვევის ფაქტი.

4.16. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ვინაიდან არ არსებობს საქართველოს სსსკ-ის 303-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის რომელიმე საფუძველი, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად უნდა იქნეს ცნობილი.

საქართველოს სსსკ-ის 303-ე მუხლის მე-3, მე-3², მე-3³, მე-4 ნაწილების საფუძველზე საკასაციო სასამართლომ

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. დაუშვებლად იქნეს ცნობილი მსჯავრდებულ დ. გ–სა და მისი ინტერესების დამცველი ადვოკატების - შ. მ–სა და ნ. ბ–ს საკასაციო საჩივარი;

2. განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნინო სანდოძე

მოსამართლეები: მერაბ გაბინაშვილი

შალვა თადუმაძე