ას-145-841-03 5 ნოემბერი, 2003 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე),

მ. წიქვაძე,

ლ. გოჩელაშვილი

დავის საგანი: საქართველოს კომპოზიტორთა კავშირის 1998წ. 5 დეკემბრის კრების გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა.

აღწერილობითი ნაწილი:

2000წ. 14 სექტემბერს საქართველოს კომპოზიტორთა საერთო ეროვნული შემოქმედებითი კავშირის წევრებმა – მ. ჯ-ემ, ნ. გ-ამ, მ. ო-მა, რ. ქ-მა და თ. შ-მა საქართველოს კომპოზიტორთა საერთო-ეროვნული კავშირის თავმჯდომარის, ვ. ა-ის, წინააღმდეგ სარჩელით მიმართეს ქ.თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოს.

მოსარჩელეებმა მიუთითეს, რომ 1998წ. 5 დეკემბერს შედგა საქართველოს კომპოზიტორთა კავშირის წევრთა საერთო კრება. კრებამ მოახდინა კავშირის თავმჯდომარის არჩევა და განიხილა სხვადასხვა საკითხები.

მოსარჩელეთა მოსაზრებით კრება და არჩევნები ჩატარდა კანონის დარღვევით, რის გამოც არჩევნები უნდა ჩაითვალოს უკანონოდ და ბათილად.

კანონის დარღვევით კრების ჩატარება იმაში გამოიხატა, რომ სკ-ს 41-ე მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, კრების მოწვევის შესახებ ყველა წევრს უნდა ეცნობოს წერილობით, ამ კავშირის ბეჭდვის ორგანოში ინფორმაციის გამოქვეყნებით კრებამდე ორი კვირით ადრე მაინც, რაც მოცემულ კონკრეტულ შემთხვევაში არ განხორციელებულა.

კრების ოქმში აღნიშნულია, რომ კომპოზმიტორთა კავშირის 114 წევრიდან კრებას ესწრებოდა 58 წევრი. ანუ ნახევარზე მეტი, მაგრამ ოქმში მითითებულია, რომ რ.თ-ე და გ.ს-ე მონაწილეობდნენ წერილობით. ვინაიდან ამ წევრებს თავისი რწმუნებულება არ ჰქონდათ დამოწმებული ნოტარიულად, ივარაუდება, რომ ისინი არ მონაწილეობდნენ კრებაში და შესაბამისად, არ არსებობდა კვორუმი.

კრებამ აირჩია კავშირის თავმჯდომარე, მაშინ, როცა კავშირის წესდების შესაბამისად, კრება ირჩევს გამგეობას, ხოლო გამგეობის წევრებიდან აირჩევა თავმჯდომარე. ამგვარი მოქმედება ეწინააღმდეგება სკ-ს მე-40, 41-ე მუხლების მოთხოვნებს.

წესდების 5.17.2 მუხლის შესაბამისად, კავშირის თამჯდომარე ირჩევა ფარული კენჭისყრით, მაშინ, როცა მოცემულ შემთხვევაში ვ.ა-ი აირჩიეს ღია კენჭისყრით. მოსარჩელეებმა მოითხოვეს საქართველოს კომპოზიტორთა კავშირის 1998წ. 5 დეკემბერს ჩატარებული არჩევნების ბათილად ცნობა.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ კავშირის ყველა წევრი 2 კვირით ადრე წერილობით გაფრთხილებულნი იყვნენ კრების მოწვევისა და დღის წესრიგის შესახებ. კავშირის კრებაზე კვორუმი არსებობდა. მოსარჩელეების მიერ მითითებული პირები კრების მუშაობაში მონაწილეობას ღებულობდნენ დაუსწრებლად, წერილობით, რაც აკრძალული არ არის კანონით და არც წესდებით. მათ წერილებს არც კანონით და არც წესდებით ნოტარიულად დამოწმება არ ესაჭიროებოდა.

საერთო კრების მიერ კავშირის თავმჯდომარედ ვ.ა-ის არჩევის დროსაც არ დარღვეულა კანონი, ვინაიდან წესების შესაბამისად, საერთო კრება უფლებამოსილია აირჩიოს კავშირის თავმჯდომარე.

მოპასუხემ ასევე უსაფუძვლოდ მიიჩნია მოსარჩელეთა მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ არჩევნები ფარულად არ ჩატარებულა და მიუთითა, რომ არჩევნების დროს მოქმედებდა 1996წ. 30 მაისს დამტკიცებული წესდება, რომელშიც 5.17.2 პუნქტი, რომლის დარღვევაზეც მიუთითებს მოსარჩელე, საერთოდ არ არის.

თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2000წ. 16 ნოემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2001წ. 26 ნოემბრის განჩინებით ასევე არ დაკმაყოფილდა მოსარჩელეთა სააპელაციო საჩივარი და უცვლელად დარჩა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ფაქტობრივი გარემოებები იმის შესახებ, რომ სარჩელის ავტორ მ.ჯ-ეს კავშირის წევრთა გადაწყვეტილებით განსახილველი საკითხების გადაწყვეტაში მონაწილეობის მიღების უფლება არ გააჩნდა. დანარჩენმა მოსარჩელეებმა მონაწილეობა მიიღეს საერთო კრების მუშაობაში და კავშირის თავმჯდომარედ ვ. ა-ის არჩევას მხარი დაუჭირეს გარდა თ.შ-ისა. სააპელაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ კავშირის წევრებზე წერილობითი ფორმით საერთო კრების მოწვევის შეუტყობინებლობის შემთხვევაშიც კი მოსარჩელეების უფლებები არ დარღვეულა, ვინაიდან მოსარჩელეებმა მონაწილეობა მიიღეს კრების მუშაობაში, ხოლო იმ პირებს, რომლებიც არ მონაწილეობდნენ კრების მუშაობაში, რაიმე პრეტენზია არ გამოუთქვამთ კრების შედეგების მიმართ და სარჩელიც არ შეუტანიათ კრების გადაწყვეტილების თაობაზე. მოსარჩელეთა მოთხოვნა კავშირის წევრებისათვის კრების მოწვევის შეუტყობინებლობის მოტივით კრების შედეგების ბათილად ცნობის შესახებ უსაფუძვლოა, ვინაიდან მოსარჩელეთა უფლებები არ დარღვეულა, მათ მიიღეს მონაწილეობა კრების მუშაობაში.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე უსაფუძვლოდ მიიჩნია მოსარჩელეთა მითითება, რ.თ-ისა და გ.ს-ის კავშირის წევრთა კრებაში კანონის დარღვევით მონაწილეობისა და კვორუმის არარსებობის შესახებ, ვინაიდან კრებაში მათი მონაწილეობა შეესაბამებოდა სკ-ს 41-ე მუხლის მოთხოვნებს.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა თ.შ-ის მოსაზრება, კრების მიერ კავშირის თავმჯდომარის არჩევნების დროს კრებიდან გასვლის შესახებ, ვინაიდან კრების ოქმში ასეთი რამ დაფიქსირებული არ არის, ამას არ ადასტურებენ გ.ტ-ე და გ.შ-ი.

ასევე არ იქნა გაზიარებული მოსაზრება იმის შესახებ, რომ თითქოს კრების მიერ დამტკიცებული დღის წესრიგი განსხვავდება კრების მოწვევისას დადგენილი დღის წესრიგისაგან.

2003წ. 28 მაისს ნ.გ-ამ, მ.ჯ-ემ და რ.ქ-მა საკასაციო საჩივრით მიმართეს საქართველოს უზენაეს სასამართლოს და მოითხოვეს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგ გარემოებათა გამო:

მათ მიუთითეს, რომ სააპელაციო სასამართლოს დასაბუთებული განჩინება მიიღეს 2003წ. 20 მაისს, ამიტომ საკასაციო საჩივრის წარდგენის ვადა გაშვებული არ აქვთ.

მათ მიაჩნიათ, რომ კავშირის კრებაზე მოწვევის წესი დაირღვა. კრებაზე მოწვევის შესახებ კავშირის წევრს, რ.ქ-ეს, აცნობეს ტელეფონით, ხოლო ლ.კ-ისა და რ.ქ-ისთვის საერთოდ არ უცნობებიათ. კანონით დადგენილი წესით კრების თაობაზე არ მიუღიათ შეტყობინება: ლ.ს-ეს, ფ.ღ-ს და სხვებს. მოპასუხემ ვერ წარმოადგინა მტკიცებულება კრებაზე კანონით დადგენილი წესით მოწვევის თაობაზე. სკ-ს 41-ე მუხლის დარღვევით მოწვეული კრება ბათილია.

მათი მოსაზრებით, კავშირის წევრთა კრების მოწვევის თაობაზე მიღებული გადაწყვეტილების დღის წესრიგსა და 1998წ. 5 დეკემბერს ჩატარებულ კრების დღის წესრიგს შორის არსებობს სხვაობა, კერძოდ, არ არის დაფიქსირებული რისი არჩევნები ტარდება, რაც კრების შედეგების ბათილობას იწვევს.

მათი მოსაზრებით, ვინაიდან გ.ს-ემ თავმჯდომარისა და გამგეობის წევრების არჩევისას, თოხაძემ კი სარევიზიო კომისიისა და გამგეობის არჩევნების მიმართ, დამოკიდებულება ვერ გამოხატა, ამიტომ კვორუმი არ არსებობდა. კვორუმი არ არსებობდა თავმჯდომარის არჩევნების დროს იმიტომაც, რომ თ.შ-მა ამ დროს კრება დატოვა.

მათი მოსაზრებით, ვინაიდან ვ.ჟ-ის კენჭის ყრა ვერ მოხდება იმიტომ, რომ ამ დროს კრებაზე თვით ჟ-ი არ იმყოფებოდა, კასატორებს მიაჩნიათ, რომ ეს იმაზე მიუთითებს, რომ კავშირის თავმჯდომარის არჩევნების დროსაც არ იყო კვორუმი.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის ფარგლებში გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა განმარტებანი და მიაჩნია, რომ რ.ქ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი განუხილველად უნდა დარჩეს, ხოლო ნ.გ-ასა და მ.ჯ-ის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

დადგენილია, რომ თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2001წ. 26 ნოემბრის განჩინება რ.ქ-ს ჩაბარდა 2002წ. 15 იანვარს, მან კი საკასაციო საჩივარი შეიტანა 2003წ. 28 მაისს.

სსკ-ს 397-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივრის შეტანის ვადა არის ერთი თვე. ამ ვადის გაგრძელება (აღდგენა) არ შეიძლება და იგი იწყება ორივე მხარისათვის გადაწყვეტილების გადაცემის მომენტიდან. გადაწყვეტილების გადაცემის მომენტად ითვლება ამ გადაწყვეტილების ასლის მხარისათვის ჩაბარება უშუალოდ სასამართლოში ან მისი მხარისთვის ამ კოდექსის 70-78-ე მუხლების შესაბამისად, გადაგზავნის დრო.

სსკ-ს 87-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, თანამონაწილენი სარგებლობენ ყველა იმ საპროცესო უფლებით, რომლებიც ამ კოდექსის თანახმად, მინიჭებული აქვთ მხარეებს. ამ ნორმის შინაარსიდან გამომდინარე თანამოსარჩელე ნ.ქ-ს უფლება ჰქონდა შეეტანა საკასაციო საჩივარი განჩინების ასლის ჩაბარებიდან ერთი თვის ვადაში, როგორც დამოუკიდებლად, ისე სხვა თანამონაწილეებთან ერთად ვინაიდან სსკ-ს 86-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, თანამონაწილეობისას თითოეული მოსარჩელე ან მოპასუხე, მეორე მხარის მიმართ პროცესში გამოდის დამოუკიდებლად. რ.ქ-ის საკასაციო საჩივარი დაუშვებელია, რადგან კანონით დადგენილ ვადაში არ იქნა წარდგენილი.

სსკ-ს 401-ე მუხლის პირველი ნაწილის ბოლო წინადადების შესაბამისად, თუ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ესა თუ ის პირობა არ არსებობს, სასამართლოს გამოაქვს განჩინება საკასაციო საჩივრის განუხილველად დატოვების შესახებ.

საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ ნ.გაბუნიასა და მ.ჯაფარიძის საკასაციო საჩივრების საფუძველზე, მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული განჩინება უნდა გაუქმდეს და საქმე ხელახალი განხილვისათვის უნდა დაუბრუნდეს სააპელაციო სასამართლოს, ვინაიდან საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ გასაჩივრებული განჩინება დაუსაბუთებელია. ამ განჩინების დაუსაბუთებლობა გამოიხატება შემდეგში:

სსკ-ს 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, საოლქო სასამართლოს კოლეგიის ან პალატის მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსთვის, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია.

ამ ნორმის შინაარსიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება და განჩინება რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების შესახებ ყველა შემთხვევაში უნდა შეიცავდეს მითითება იმის თაობაზე, თუ რა ფაქტობრივი გარემოებები იქნა დამტკიცებული სააპელაციო სასამართლოს მიერ. განჩინების სამოტივაციო ნაწილში აუცილებლად უნდა მიეთითოს თუ რა გარემოებები დაადგინა მოცემულ საქმეზე რაიონულმა სასამართლომ და რა მიიჩნია სააპელაციო სასამართლომ დადასტურებულად. სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები უნდა გამომდინარეობდეს საქმეზე დადგენილი გარემოებებიდან. მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლოს განჩინების აღწერილობით და სამოტივაციო ნაწილში არ მიუთითებია არც პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ და არც თავის მიერ დადგენილად მიჩნეულ გარემოებებზე.

მართალია, სააპელაციო სასამართლო განჩინების სამოტივაციო ნაწილში მიუთითებს, რომ მოსარჩელე მ.ჯ-ეს კრების ოქმის თანახმად, კავშირის წევრთა გადაწყვეტილებით განსახილველი საკითხების გადაწყვეტაში მონაწილეობის მიღების უფლება არ გააჩნდა, მაგრამ არ მიუთითებს, თუ რაში გამოიხატება ეს უუფლებობა და რა შედეგებთან შეიძლება იყოს დაკავშირებული.

სააპელაციო სასამართლო განჩინების სამოტივაციო ნაწილში აღნიშნავს, რომ კავშირის წევრებზე წერილობითი ფორმით საერთო კრების მოწვვვის შეუტყობინებლობის შემთხვევაშიც კი მოსარჩელეების უფლებები არ დაღრვეულა. სააპელაციო სასამართლოს ამ მითითებით არ ირკვევა კრების ჩატარების თაობაზე კავშირის წევრებს გაეგზავნათ, თუ არა სათანადო შეეტყობინება, როგორი სახის, ყველას გაეგზავნა თუ ნაწილს და სხვა. ამ საკითხთა ირგვლივ ფაქტობრივი გარემოებების დადგენის გარეშე სააპელაციო სასამართლოს არ შეეძლო ემსჯელა გასაჩივრებული კრების ოქმის გადაწყვეტილების კანონიერების თაობაზე, ვინაიდან სარჩელი კავშირის წევრთა კრების მოწვევის დარღვევის გამო, კრების გადაწყვეტილების ბათილად ცნობას მოითხოვს. ამ საკითხთა სრულყოფილად გამოკლვევის გარეშე საკასაციო სასამართლო მოკლებულია შესაძლებლობას შეამოწმოს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების დასაბუთებულობა, ვინაიდან ამ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული განჩინება, საქმის ფაქტობრივი გარემოებების გამოუკვლევლობის გამო, არ არის საკმაოდ დასაბუთებული, ხოლო სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები იმდენად დაუსაბუთებელია, რომ მათი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია. სსკ-ს 394-ე მუხლის “ე” პუნქტის შესაბამისად, გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ იგი დაუსაბუთებელია.

სააპელაციო სასამართლომ უნდა გამოიკვლიოს: 1998წ. 5 დეკემბერს კავშირის კრებაზე კავშირის წევრები თუ რა წესით იყვნენ მოწვეულნი, მოწვევის წესი შეესაბამება თუ არა კანონისა და წესდების მოთხოვნას. რაში გამოიხატება შესაბამისობა ან შეუსაბამობა. რა შედეგები შეიძლება გამოეწვია მოწვევის წესის დარღვევასა და ფაქტობრივ შედეგებზე შეეძლო ზეგავლენის მოხდენა ან მოახდინა თუ არა ზეგავლენა. კრების მიერ მიღებული საკითხების დროს არსებობდა თუ არა კვორუმი. რაში გამოიხატებოდა კვორუმის არსებობა ან არარსებობა. განსხვავდებოდა თუ არა კრების მიერ გადაწყვეტილი საკითხების დღის წესრიგი მოწვევის დღის წესრიგისაგან, ან წევრების მოწვევის თაობაზე გაგზავნილი მოსაწვევში მითითებული დღის წესრიგისაგან. რაში გამოიხატებოდა სხვაობა და სხვაობის არსებობის შემთხვევაში რა შედეგები გამოიწვია ან რა შედეგების გამოწვვა შეეძლო მას.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღღვანელა სამოქალაქო, საპროცესო კოდექსის 401, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

რ. ქ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი დარჩეს განუხილველად.

ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს მ. ჯ-ისა და ნ. გ-ას საკასაციო საჩივარი.

გაუქმდეს მოცემულ საქმეზე თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2001წ. 26 ნოემბრის განჩინება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შესაბამის პალატას.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.