ას-197-895-03 5 ნოემბერი, 2003 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე),

ლ. გოჩელაშვილი,

მ. წიქვაძე

დავის საგანი: მოძრავი ნივთის მესაკუთრედ ცნობა.

აღწერილობითი ნაწილი:

ვ. პ-მა სარჩელი აღძრა გ.ქ-ის წინააღმდეგ და მოითხოვა ავტომანქანის (BMჭ) საკუთრების უფლების ცნობა. სარჩელის საფუძვლად მიუთითა შემდეგი გარემოებანი: იგი, თავის ოჯახთან ერთად, გერმანიაში ცხოვრობდა. 2001წ. ნოემბერში მასთან სტუმრად ჩავიდა მისი თანასოფლელი გ.ქ-ი გ.პ-თან ერთად. მათ სურდათ მსუბუქი ავტომანქანის შეძენა. გ. ქ-მა ვერ შეიძინა ავტომანქანა მისთვის სასურველ ფასში. ვ პ-მა გ. ქ-ს სთხოვა საქართველოში გადმოეზიდა მის მიერ შეძენილი ავტომანქანა, რაშიც გარკვეულ საზღაურს გადაუხდიდა. გ. ქ-ი დათანხმდა ავტომანქანის გადაზიდვაზე, საზღაურის გარეშე. 2001წ. 12 ნოემბერს ვ. პ-მა გერმანიის ქ.აუქსბურგში 4.400 გერმანულ მარკად შეიძინა “BMჭ”-ს მარკის ავტომანქანა. ავტომანქანის შეძენის თაობაზე ყოფილ მესაკუთრესთან დაიდო მარტივი წერილობითი ფორმის ნასყიდობის ხელშეკრულება. ვინაიდან ავტომანქანის საქართველოში გადმოზიდვა გ. ქ-ს უნდა განეხორციელებინა, ამიტომ ტექნიკური პასპორტის და ტრანსპორტირებისათვის საჭირო ყველა დოკუმენტი მის სხელზე გაფორმდა. საგზაო ხარჯებისათვის მოსარჩელემ გ. ქ-ს გადასცა 1 200 გერმანული მარკა. საქართველოში ავტომანქანის განბაჟების შემდეგ მოპასუხეს იგი უნდა გაეჩერებინა ვ. პ-ის ნათესავის გ. ნ-ის ეზოში. განბაჟების თანხა – 1.080 ლარი გადაიხადა მოსარჩელის ძმამ გ. პ-მა. ავტომანქანა გ. ქ-მა ჩააბარა გ. ნ-ს. რამდენიმე ხნის შემდეგ გ. ქ-მა გ. ნ-ისაგან მოტყუებით წაიყვანა ავტომანქანა და აღარ აბრუნებს.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ სადავო ავტომანქანა მისი საკუთრებაა, იგი გერმანიაში შეიძინა და განბაჟებაც თავისი ხარჯებით მოახდინა.

ახმეტის რაიონული სასამართლოს 2002წ. 17 დეკემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა. სასამართლომ დაადგინა, რომ მარტივი წერილობითი ფრომის ხელშეკრულების საფუძველზე ვ. პ-მა 2001წ. 12 ნოემბერს გერმანიის ქ.აუქსბურგში ავტომანქანების ყიდვა-გაყიდვის ცენტრში “კ.”, 4.400 მარკად შეიძინა “BMჭ”-ს მარკის ავტომანქანა. აღნიშნული ავტომანქანა, ზეპირი შეთანხმებისა და სკ-ს 709-723-ე მუხლების საფუძველზე, საქართველოში ჩამოიყვანა მოპასუხემ, რომელმაც მოსარჩელის ხარჯით განახორციელა ავტომანქანის განბაჟება. სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადავო ავტომანქანა, სკ-ს 186-ე, 477-ე, 487-489-ე მუხლების შესაბამისად მოსარჩელის საკუთრებაა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა გ. ქ-მა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 3 აპრილის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა და გაუქმდა ახმეტის რაიონული სასამართლოს 2002წ. 17 დეკემბრის გადაწყვეტილება. ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ მოცემულ საქმეზე დაადგინა შემდეგი გარემოებანი:

სასამართლომ მიიჩნია, რომ ვ. პ-ი (მოსარჩელე) სადავო ავტომანქანის მესაკუთრე არ არის, რადგან 2001წ. 12 ნოემბრის ხელშეკულება ავტომანქანის ნასყიდობის თაობაზე არ აკმაყოფილებს სკ-ს 477-ე მუხლის მოთხოვნებს. კერძოდ, ხელშეკრულებაზე არის მხოლოდ ვ. პ-ის ხელმოწერა, ხოლო გამყიდველი ამ ხელშეკრულებას ხელს არ აწერს. აღნიშნულის გამო, სასამართლომ მიუთითა სკ-ს 54-ე მუხლზე და იგი უცილოდ ბათილ გარიგებად მიიჩნია, რადგან კანონით დადგენილი წესის დარღვევითაა დადგენილი და იგი მხარეებს შორის უფლება-მოვალეობებს ვერ წარმოშობს. სასამართლომ მიუთითა სსკ-ს 102-ე მუხლზე და მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ ვერ დაამტკიცა ის გარემოებანი, რასაც სარჩელში მიუთითებს. ამასთან, სასამართლომ მოწმეთა ჩვენებებზე მიუთითა, რომ რაც შეეხება მოწმეების ა. ჯ-ის, ი. ნ-ის, გ. პ-ისა და ო. ბ-ის ჩვენებებს იმის თაობაზე, რომ ავტომანქანის განბაჟების თანხა ვ. პ-ის ძმამ გ. პ-მა გადაიხადა და, რომ ავტომანქანა და მისი საბუთები მოპასუხემ მოსარჩელის სიდედრს გადასცა, ამ ფაქტებით არ დგინდება საკუთრების უფლება სადავო ავტომანქანაზე. აღნიშნული მოწმეები არ დასწრებიან უშუალოდ მანქანის შეძენის ფაქტს. სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქმეზე წარმოდგენელი წერილობითი მტკიცებულებანი _ ინტერნაციონალური საშვი, შიდა საბაჟო ტრანზიტის ქვითარი და სატვირთო საბაჟო დეკლარაცია მიუთითებენ, რომ ტვირთის მიმღებად, ფინანსურ საკითხებსზე პასუხისმგებელ პირად, მესაკუთრედ მითითებულია გ. ქ-ი.

სასამართლომ სარჩელზე უარის თქმის საფუძველზე მიუთითა სკ-ს 172-ე მუხლის პირველ ნაწილზე და მიიჩნია, რომ მოსარჩელე არ არის ავტომანქანის მესაკუთრე.

აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ვ. პ-მა. კასატორს მიაჩნია, რომ სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი. კერძოდ, სკ-ს 477-ე მუხლი. სასამართლოს არ უნდა გამოეყენებინა ამავე კოდექსის 54-ე მუხლი. ასევე, არასწორად დაადგინა საქმის ფაქტობრივი გარემოებანი, რითაც სადავო ნივთის მესაკუთრედ გ. ქ-ი მიიჩნია და არა მოსარჩელე.

სამოტივაციო ნაწილი:

პალატა გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებანი და თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი საფუძვლიანია შემდეგ გარემოებათა გამო:

პალატა იზიარებს კასატორის მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ სააპელაციო სასამართლომ მოცემულ საქმეზე არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოებანი. კერძოდ, განსახილველ საქმეში დავის საგანია მოძრავ ნივთზე მესაკუთრედ ცნობა. სკ-ს 186-ე მუხლის პირველ ნაწილის შესაბამისად, მოძრავ ნივთზე საკუთრების გადასაცემად აუცილბელელია, რომ გამსხვისებელმა შემძენს ნივთი გადასცეს ნამდვილი უფლების საფუძველზე. ამავე მუხლის მეორე ნაწილი ადგენს ნივთის გადაცემად რა ითვლება. აქედან გამომდინარე, სასამართლოს საქმეში არსებული მტკიცებულებების გამოკვლევით თავდაპირველად უნდა დაედგინა ვის გადაეცა, მოსარჩელეს თუ მოპასუხეს, სადავო ნივთი ნამდვილი უფლების საფუძველზე.

პალატა ვერ გაიზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ მოპასუხეა მესაკუთრე, რადგან მის სახელზეა შედგენილი ინტერნაციონალური მგზავრობის მოწმობა, შიდა საბაჟო ტრანზიტის ქვითარი და საბაჟო დეკლარაცია. აღნიშნული დოკუმენტები წარმოადგენენ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტებს და მათ, როგორც წესი, განსაკუთრებული მნიშვნელობა არ ენიჭებათ სამოქალაქო-სამართლებრივი თვალსაზრისით ნივთზე საკუთრების უფლების დადგენისას.

პალატა ასევე არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ 2001წ. 12 ნოემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულება არ აკმაყოფილებს სკ-ს 477-ე მუხლის მოთხოვნებს, რადგან მასზე გამყიდელის ხელმოწერა არ არის. პალატას მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა მითითებული ნორმა. კერძოდ, იგი იძლევა ნასყიდობის ხელშეკრულების შინაარსს, დეფინიციას და იგი არ ადგენს ხელშეკრულების ფორმას. ვინაიდან კოდექსი მოძრავი ნივთის შეძენისათვის (186-ე მუხლი), უძრავი ნივთის შეძენისაგან განსახვავებით, არ ადგენს ხელშეკრულების სავალდებულო ფორმას, ამიტომ იგი (ნასყიდობა) შეიძლება დაიდოს ნებისმიერი ფორმით, ან ასეთი გარიგების ნამდვილობისთვის გაცემული იქნეს რაიმე საბუთი (ქვითარი).

პალატას ასევე მიაჩნია, რომ სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სკ-ს 54-ე მუხლის რომელიც გარიგებას ბათილად მიაჩნევს, თუ იგი არღვევს კანონით დადგენილ წესს. განსახილველ შემთხვევაში სასამართლო არ ასაბუთებს კანონით გათვალისწინებული რა წესი იქნა დარღვეული ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებისას.

სსკ-ს 304-ე მუხლის “ე” ქვეპუნქტითYგადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ მისი დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ გადაწყვეტილების სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.

აღნიშნულიდან გამომდინარე მოცემულ საქმეზე უნდა გაუქმდეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს. საქმის ხელახლა განხილვისას სასამართლომ სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში უნდა შეამოწმოს პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ გამოტანილი გადაწყვეტილების კანონიერება, მის მიერ დადგენილი გარემოებები, ის მტკიცებულებანი, რომელთა საფუძველზეც გამოიტანა სასამართლომ დასკვნები. სასამართლომ 2001წ. 12 ნოემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულება და ნასყიდობასთან დაკავშირებული გარემოებანი უნდა შეამოწმოს სკ-ს 186-ე, 327-ე მუხლების მოთხოვნათა შესაბამისად და ისე მიიღოს საქმეზე გადაწყვეტილება.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა სსკ-ს 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ვ. პ-ის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს.

გაუქმდეს თბილისის სამოქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 3 აპრილის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შესაბამის პალატის სხვა შემადგენლობას.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.