ას-306-986-03 7 ნოემბერი, 2003 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე),

მ. წიქვაძე,

რ. ნადირიანი

დავის საგანი: ერთობრივი საქმიანობის შეწყვეტა.

აღწერილობითი ნაწილი:

2002წ. 1 ივლისს შ. ხ-მა სარჩელი აღძრა მარნეულის რაიონულ სასამართლოში მოპასუხეების _ ზ. ხ-ისა, და ვ. კ-ის მიმართ შენობისა და ქონების გაყოფის თაობაზე.

მოსარჩელე მიუთითებდა, რომ მოპასუხეებთან ზ. ხ-თან და ვ. კ-თან ერთად 2000წ. 5 დეკემბერს თანაბარი წილის უფლებით შეიძინეს, მარნეულში, ... მდებარე 89,19 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართი. აღნიშნული ფართი მათ შეიძინეს სავაჭრო მაღაზიის განსათავსებლად. ფართს გაუკეთეს კაპიტალური რემონტი და შეისყიდეს მაღაზიისათვის სხვადასხვა ინვენტარი, რისთვისაც მოპასუხეებთან ერთად შეაგროვეს 5000 აშშ დოლარი, რაც ჩააბარეს ზ. ხ-ს. როდესაც დანახარჯი აღრიცხეს, აღმოჩნდა, რომ ფართის შესყიდვაზე, რემონტზე და ინვენტარის შეძენაზე დაიხარჯა 9000 აშშ დოლარი. მოსარჩელე მიუთითებდა, რომ დღეისათვის მათ შორის წარმოშობილია უთანხმოება, მაღაზია დაკეტილია და ვერ ახერხებს მუშაობის დაწყებას.

მოსარჩელემ მოითხოვა სადავო ფართიდან მისი წილის გამოყოფა, აგრეთვე, ვიტრინა-მაცივრისა და 9 ცალი თაროს მისთვის გადაცემა.

მარნეულის რაიონული სასამართლოს 2002წ. 29 ივლისის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. მოპასუხეებს ზ. ხ-სა და ვ. კ-ს მოსარჩელე შ. ხ-ის სასარგებლოდ დაეკისრათ მათ მიერ შეძენილი არასაცხოვრებელი ფართის – მაღაზიის ღირებულების ერთი მესამედის, 4,500 ლარის, გადახდა.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შ. ხ-მა თბილისის საოლქო სასამართლოში და მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება, მისი სარჩელის დაკმაყოფილება.

აპელანტი მიუთითებდა, რომ სასამართლომ არასწორად განსაზღვრა აპელანტის წილის სანაცვლოდ მოწინააღმდეგე მხარისათვის 4500 ლარის დაკისრება. სასამართლომ არასწორად დაადგინა, რომ შეუძლებელი იყო სადავო ფართიდან მისი წილის რეალურად გამოყოფა. სასამართლომ არ დანიშნა სასაქონლო ექსპერტიზა და ისე შეაფასა აპელანტის წილის განსაზღვრისას სადავო შენობის ღირებულება.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 5 ივნისის გადაწყვეტილებით შ. ხ-ის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. გაუქმდა მარნეულის რაიონული სასამართლოს 2002წ. 29 ივლისის გადაწყვეტილება და მიიღეს ახალი გადაწყვეტილება. შ. ხ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს ექსპერტიზისა და სოციალურ გამოკვლევათა ცენტრის მიერ 2003წ. 21 მარტს გაცემული დასკვნის ¹1 დანართის შესაბამისად, სათანადო ცვლილებები შევიდა საჯარო რეესტში და ქ. მარნეულში, ... მდებარე სახლის პირველ სართულზე განთავსებული არასაცხოვრებელი ფართიდან ნატურით გამოეყო შ. ხ-ს 1/3. დანარჩენ ნაწილში შ. ხ-ის სარჩელს ეთქვა უარი. პალატა მიუთითებს, დადგენილია, რომ მხარეთა შორის სამართლებრივი ურთიერთობა წარმოიშვა სკ-ს 981-ე მუხლის I ნაწილის შესაბამისად, ერთობლივი საქმიანობის დაწყების შესახებ შეთანხმების საფუძველზე. შეთანხმების მიზანი იყო ერთობლივად სავაჭრო ობიექტის გახსნა. საქმის მასალებით დადგენილია და მხარეებიც არ უარყოფენ, რომ შეთანხმების თანახმად, ერთობლივ საქმიანობაში შეიტანეს ფულადი შენატანები, რომლითაც შეისყიდეს ქ. მარნეულში მდებარე არასაცხოვრებელი ფართი, გაარემონტეს იგი და შეიძინეს ინვენტარი.

სადავო საცხოვრებელი ფართი საკუთრების უფლებით ირიცხება შ. ხ-ის, ზ. ხ-ისა და ვ. კ-ის სახელზე და ფართი წარმოადგენს მათ საერთო საკუთრებას. მხარეთა მიერ შეტანილი თანხა არ აღმოჩნდა საკმარისი მათი საქმიანობის დაწყების-მაღაზიის გახსნისათვის, რის გამოც შეწყვიტეს საქმიანობა.

რამდენადაც შეუძლებელია მხარეთა მიერ ერთობლივი საქმიანობის მიზნების განხორციელება, სააპელაციო პალატა თვლის, რომ სკ-ს 939-ე მუხლის პირველი ნაწილის “დ” პუნქტის შესაბამისად, მხარეთა მიერ დაწყებული ერთობლივი საქმიანობა შეწყვეტილად უნდა ჩაითვალოს.

ვინაიდან, ერთობლივი საქმიანობის შედეგად შეძენილი ქონება მის მონაწილეთა თანაბარ საკუთრებას წარმოადგენს და მხარეთა შეუთანხმებლობის გამო აპელანტს არ სურს სადავო არასაცხოვრებელი ფართის ერთობლივ მართვაში მიიღოს მონაწილეობა, მას შეუძლია, სსკ-ს 961-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, მოითხოვოს თავისი წილის გამოყოფა. ამავე კოდექსის 963-ე მუხლის თანახმად, საზიარო უფლება უქმდება ნატურით გაყოფისას, თუ საგანი შეიძლება გაიყოს ერთგვაროვნულ ნაწილებად, ღირებულების შემცირების გარეშე. ექსპერტიზის დასკვნის მიხედვით სადავო ფართიდან 1/3 ნაწილის გამოყოფა შესაძლებელია, მაგრამ გამოყოფილი ნაწილი გახდება სავაჭრო ფართადარ გამოიყენება, ხოლო დარჩენილი ფართი კი გამოდგება სავაჭრო მაღაზიად.

გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ზ. ხ-მა და ვ. კ-მა. კასატორები მიუთითებენ, რომ გაუგებარია, თუ საიდან ადგენს სასამართლო, რომ ერთობლივი საქმიანობის მიზნების განხორციელება შეუძლებელია. სკ-ს 938-ე მუხლის შესაბამისად, ამხანაგობის ნებისმიერ წევრს შეუძლია, მოითხოვოს ხელშეკრულებიდან გასვლა მიზეზის მიუხედავად. ამხანაგობიდან საკუთარი ნებით გასვლა არ უნდა იყოს ამხანაგობის მიზნებისა და მის წევრთა ინტერესების საწინააღმდეგო ან მათთვის ზიანის მომტანი. კასატორის მითითებით, სასამართლომ არასწორად განმარტა სკ-ს 963-ე მუხლი, რომლის თანახმად, საზიარო უფლება უქმდება ნატურით გაყოფისას, თუ საზიარო საგანი შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად ღირებულების შემცირების გარეშე. კასატორი მოითხოვს, გაუქმდეს ქ. თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2003წ. 5 ივნისის გადაწყვეტილება და ხ-ს ახალი გადაწყვეტილებით მიეცეს 3500 ლარი ფულადი კომპენსაცია.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საქმის მასალები, მოისმინა მხარეთა განმარტებები და მივიდა დასკვნამდე, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სსკ-ს 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, საოლქო სასამართლოს კოლეგიის ან პალატის მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია.

სააპელაციო პალატა მიუთითებს, რომ შეუძლებელია მხარეთა მიერ ერთობლივი საქმიანობის მიზნების განხორციელება, თუ მათ მიერ შეტანილი თანხა არ აღმოჩნდა საკმარისი მათი საქმიანობის დაწყებისა და მაღაზიის გახსნისათვის, რის გამოც შეწყვიტეს საქმიანობა.

სკ-ს 939-ე მუხლის “დ” ქვეპუნქტის თანახმად, ერთობლივი საქმიანობის შეწყვეტის საფუძვლებია ერთობლივი საქმიანობის მიზნების განხორციელების შეუძლებლობა.

ამავე კოდექსის 938-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, ერთ-ერთი მონაწილის გასვლა იწვევს ერთობლივი საქმიანობის შეწყვეტას.

მოცემულ შემთხვევაში სახეზეა ერთობლივი საქმიანობის შეწყვეტის საფუძვლები: ერთობლივი საქმიანობის მიზნების განხორციელების შეუძლებლობა და ერთ-ერთი მონაწილის გასვლა.

სკ-ს 940-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ერთობლივი საქმიანობის შეწყვეტისას უნდა დამთავრდეს ჯერ კიდევ შეუსრულებელი გარიგებები, შედგეს საინვენტარიზაციო ნუსხა, ხოლო დანარჩენი ქონება გაიყოს მონაწილეებს შორის მათი წილის შესაბამისად.

სკ-ს 963-ე მუხლის თანახმად, საზიარო უფლება უქმდება ნატურით გაყოფისას, თუ საზიარო საგანი შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად ღირებულების შემცირების გარეშე.

ღირებულების შემცირებაში იგულისხმება გამოყოფილი ნაწილის თვისებების იმგვარად შემცირება, რომ იგი გამოუყენებელი ხდება სარგებლობისათვის.

სააპელაციო პალატის მიერ საქმეში წარმოდგენილი საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტის 2003წ. 21 მარტის დასკვნის მიხედვით დადგენილია, რომ მოპასუხეთა მფლობელობაში დარჩენილი ფართის ღირებულება შემცირდება, მაგრამ ფართი სავაჭრო მაღაზიად გამოდგება.

აღნიშნულის გათვალისწინებით საკასაციო პალატა თვლის, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება მიღებულია კანონის ნორმათა დაცვით და მისი გაუქმების იურიდიული საფუძველი არ არსებობს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა სსკ-ს 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ზ. ხ-ის და ვ. კ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს. მოცემულ საქმეზე უცვლელი დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 5 ივნისის გადაწყვეტილება.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.