¹ ას-309-985-03 16 სექტემბერი, 2003 წ., ქ.თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე),

რ. ნადირიანი,

მ. წიქვაძე

სარჩელის საგანი: საწარმოო ტრამვის შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურება.

აღწერილობითი ნაწილი:

ა. მ.-მა სარჩელით მიმართა თბილისის ისანი-სამგორის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხე სს “მ.-ის” მიმართ. სარჩელის საფუძვლად მოსარჩელემ მიუთითა, რომ საწარმოო ტრამვის შედეგად დაკარგული აქვს შრომის უნარი 80%-ით და 1970 წლიდან არის შრომის მე-2 ჯგუფის ინვალიდი.

მოსარჩელემ მოითხოვა პენსიის გადაანგარიშება საქართველოს პრეზიდენტის 1999წ. 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულების საფუძველზე, ასევე მოითხოვა 10 ათასი ლარის ოდენობით მორალური ზიანის ანაზღაურება იმ საფუძვლით, რომ წარმოების არასწორი მოქმედებით მარცხენა თვალში დაკარგა მხედველობა, ხოლო მარჯვენა თვალში დაუდგინეს კატარაქტა და არის სასწრაფო საოპერაციო, აქვს ასევე გულის უკმარისობა და პროსტატიტი.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო იმ საფუძვლით, რომ მოსარჩელის მიერ მითითებული დაავადებები ასაკობრივი დაავადებებია და არანაირ კავშირში არაა 1970 წელს მიღებულ საწარმოო ტრამვასთან. საწარმოო ტრამვის შემდეგ მოსარჩელე მუშაობდა ფიზიკურად, სრული დატვირთვით, რის გამოც საეჭვოდ მიიჩნია საწარმოო ტრამვის შედეგად 80%-ით შრომის უნარის დაკარგვა. მოპასუხემ მოითხოვა საქმის წარმოების შეწყვეტა იმ საფუძვლით, რომ ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს 1999წ. 29 ივნისის განჩინებით მხარეთა შორის მორიგებით დამთავრდა სამოქალაქო საქმე ა. მ.-ის სარჩელის გამო მოპასუხე სს “მ.-ის” მიმართ დასახიჩრების შესახებ.

თბილისის ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს 2001წ. 30 აპრილის განჩინებით საქმის წარმოება შეწყდა.

მოსარჩელის კერძო საჩივრის საფუძველზე თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2001წ. 12 სექტემბრის განჩინებით რაიონული სასამართლოს განჩინება საქმის წარმოების შეწყვეტის შესახებ გაუქმდა და სარჩელის წარმოებაში მიღების სტადიიდან დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ რაიონულმა სასამართლომ არასწორად შეწყვიტა საქმის წარმოება, რადგან წინა სასარჩელო განცხადებით მოსარჩელე არ მოითხოვდა მორალური ზიანის ანაზღაურებას.

თბილისის ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს 2002წ. 18 მარტის გადაწყვეტილებით პენსიის თანხის გადაანგარიშების და კუთვნილი პენსიის გადიდების ნაწილში საქმის წარმოება შეწყდა, ხოლო მორალური ზიანის ანაზღაურების ნაწილში სარჩელს ეთქვა უარი.

ეს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

სააპელაციო პალატამ დადგენილად ცნო, რომ მოდავე მხარეთა შორის 1999წ. 29 ივნისს შედგა მორიგება, რომლის თანახმად მოპასუხე 1999წ. 1 ივლისიდან მოსარჩელეს ყოველთვიურად აუნაზღაურებდა 28 ლარს და 67 თეთრს.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ თბილისის საოლქო სასამართლოს 2001წ. 12 სექტემბრის განჩინებით დადგენილად არის მიჩნეული, რომ პენსიის გადაანგარიშების ნაწილში საქმის წარმოება უნდა შეწყვეტილიყო. ეს განჩინება კანონიერ ძალაშია. აქედან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ რაიონულმა სასამართლომ სწორად შეწყვიტა საქმის წარმოება ამ ნაწილში, ხოლო რაც შეეხება სარჩელს მორალური ზიანის ანაზღაურების ნაწილში, სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა მოპასუხის ქმედებაში მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებისა და ბრალის არსებობა.

აღნიშნული საფუძვლებითYთბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2003წ. 28 მარტის განჩინებით უცვლელად დარჩა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, რომელსაც მიაჩნია, რომ სააპელაციო პალატის განჩინება უკანონოა და უნდა გაუქმდეს.

კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ არ გამოიყენა პრეზიდენტის 1999წ. 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულება, რომელიც უნდა გამოეყენებინა.

კასატორი მიუთითებს, რომ როდესაც მორიგებით დაამთავრა საქმე 1999წ. 29 ივნისს, მაშინ იყო მესამე ჯგუფის ინვალიდი 50% შრომის უნარის დაკარგვით. 2002წ. 24 იანვარს გაიარა სამედიცინო სოციალური ექსპერტიზის კომისია და აღუდგა ინვალიდობის მეორე ჯგუფი 80% შრომის უნარის დაკარგვით. ამდენად კასატორს მიაჩნია, რომ სარჩელის აღძვრის სხვა საფუძველი ჰქონდა.

კასატორს მიაჩნია, რომ სასამართლომ ასევე უსაფუძვლოდ უთხრა უარი მორალური ზიანის ანაზღაურების ნაწილში. კასატორს მიაჩნია, რომ მას აქვს უფლება მოითხოვოს მორალური ზიანის ანაზღაურება, რადგან საწარმო არ ასრულებს მასზე დაკისრებულ მოვალეობას, ყოველთვიურად არ უხდის პენსიას.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ შეისწავლა საქმის მასალები, საკასაციო საჩივრის საფუძვლები და თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ შემდეგ გარემოებათა გამო:

სკ-ს 413-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად სხეულის დაზიანების ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შემთხვევაში დაზარალებულს შეუძლია მოითხოვოს ანაზღაურება არაქონებრივი ზიანისთვისაც.

მოცემულ საქმეზე დადგენილია, რომ მოსარჩელემ საწარმოო ტრამვა მიიღო 1970 წელს. იმ დროს მოქმედი სამოქალაქო კოდექსი არ ითვალისწინებდა მორალური ზიანის ანაზღაურებას, ხოლო ახალ კანონს სკ-ს მე-6 მუხლის თანახმად არ შეიძლება მიეცეს უკუქცევითი ძალა. აღნიშნულის გარდა მოსარჩელის მოთხოვნა ხანდაზმულია, რაც შეეხება მოსარჩელის მიერ მითითებულ სხვა დაავადებებს (კატარაქტა, პროსტატიტი, გულის უკმარისობა), დადგენილი არ არის, რომ აღნიშნული დაავადებები მოსარჩელეს მიაყენა მოპასუხის მართლსაწინააღმდეგო ქმედებამ. ასევე არ არის დადგენილი მოსარჩელის დაავადებებსა და მოპასუხის ქმედებას შორის მიზეზობრივი კავშირი.

სსკ-ს 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს.

საკასაციო პალატა თვლის, რომ ვინაიდან მოსარჩელემ ვერ დაამტკიცა, რომ მოპასუხე საწარმოს არასწორი მოქმედების შედეგად მის ჯანმრთელობას მიადგა ვნება, სასამართლომ მართებულად მიიჩნია მისი მოთხოვნა უსაფუძვლოდ.

სსკ-ს 377-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად სააპელაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით.

მოცემულ საქმეზე სააპელაციო პალატის მიერ რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება პენსიის გადაანგარიშების ნაწილში არ არის შემოწმებული ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით. სააპელაციო პალატამ აღნიშნულ ნაწილში საქმის წარმოების შეწყვეტის საფუძვლად მიუთითა საოლქო სასამართლოს 2001წ. 12 სექტემბრის განჩინება, რომლითაც მოცემული საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა რაიონულ სასამართლოს წარმოებაში მიღების სტადიიდან.

სსკ-ს 272-ე მუხლის “ბ” პუნქტის თანახმად სასამართლო მხარეთა განცხადებით ან თავისი ინიციატივით შეწყვეტს საქმის წარმოებას თუ არსებობს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება ან განჩინება, რომელიც გამოტანილია დავაზე, იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლით მოსარჩელის მიერ სარჩელზე უარის მიღების ან მხარეთა მორიგების დამტკიცების შესახებ.

მითითებული ნორმის თანახმად საქმის წარმოების შეწყვეტისათვის უნდა არსებობდეს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება ან განჩინება დავაზე იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლებით. იმ შემთხვევაში თუ ერთ-ერთი პირობა არ არის, მაშინ საქმის წარმოების შეწყვეტა დაუშვებელია.

კასატორი მიუთითებს, რომ მოცემულ შემთხვევაში სარჩელი აღძრული აქვს სხვა საფუძვლით, ვიდრე კანონიერ ძალაში შესული განჩინებით იყო გადაწყვეტილი. აღნიშნული გარემოება სააპელაციო პალატის მიერ არ არის გამოკვლეული, რის გამოც შეუძლებელია გასაჩივრებული განჩინების სამართლებრივი შეფასება.

საქმის ხელახლა განმხილველმა სასამართლომ უნდა გამოიკვლიოს ზემოთ მითითებული გარემოება, რის შემდეგაც შესაძლებელი იქნება მოცემული დავის სწორი სამართლებრივი შეფასება.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სსკ-ს 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, 410-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ა. მ.-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

გაუქმდეს ამ საქმეზე თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2003წ. 28 მარტის განჩინება საქმის წარმოების შეწყვეტის ნაწილში და ამ ნაწილში საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

დანარჩენ ნაწილში განჩინება დარჩეს უცვლელი.

განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.