¹ბს-150-141(კ-06) 30 ოქტომბერი, 2006წ.

თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე),

ლალი ლაზარაშვილი (მომხსენებელი), ნუგზარ სხირტლაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) _ პ. თ-ა, წარმომადგენელი მ. რ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) _ ე. შ-ი; საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 6 იანვრის გადაწყვეტილება

დავის საგანი – მიწის ნაკვეთის მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2005 წლის 8 აპრილს ხობის რაიონულ სასამართლოს სასარჩელო განცხადებით მიმართა ე. შ-მა მოპასუხეების _ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ხობის სარეგისტრაციო სამსახურისა და პ. თ-ას მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა ....-ის საკადასტრო რუკის გაუქმება, მიწის ნაკვეთის მესაკუთრედ მისი ცნობა და საჯარო რეესტრის სამსახურისათვის აღნიშნული მიწის მესაკუთრედ მისი რეგისტრაციის დავალება.

მოსარჩელის მითითებით, 2001 წლის 7 სექტემბრის ნოტარიულად დამოწმებული ხელშეკრულებით რ. თ-ამ პ. თ-ას საკუთრებაში გადასცა სოფელ .... მდებარე სახლი და 6700 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, რომელიც უკვე მის საკუთრებას წარმოადგენდა. აღნიშნულზე საჯარო რეესტრში გაფორმდა ორი საკადასტრო რუკა. ქუთაისის საოლქო სასამართლოს 2003 წლის 10 მარტის გადაწყვეტილებით 2001 წლის 7 სექტემბრის ზემოაღნიშნული ხელშეკრულება გაუქმდა, მაგრამ მოსარჩელის სახელზე სახლთან ერთად გადაფორმდა მხოლოდ 2747 კვ.მ მიწის ნაკვეთი. ვინაიდან არსებობდა კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს გადაწყვეტილება ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შესახებ, მოსარჩელის აზრით, ავტომატურად უნდა გაუქმებულიყო საკადასტრო რუკა ...., მაგრამ არაერთგზისი მოთხოვნის მიუხედავად მოპასუხე არ ასრულებდა მის მოთხოვნას. (ს.ფ. 2)

მოპასუხე პ. თ-ამ სარჩელი არ ცნო შემდეგი მოსაზრებით: ..... საკადასტრო რუკით გაცემული 4000 კვ.მ მიწის ნაკვეთი მისი საკუთრებაა და საკუთრების უფლების შეზღუდვა მხოლოდ საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლით გათვალისწინებულ შემთხვევებშია შესაძლებელი. არც 2000 წლის 25 მაისის ყადაღის ოქმში და არც 2001 წლის 31 მაისის ნატურით გადაცემის აქტში მითითებული არ არის მიწის ნაკვეთის შესახებ, მათში მხოლოდ საადგილმამულო (საკომლე) მეურნეობის ერთ-ერთ შემადგენელ ნაწილზე _ საცხოვრებელ სახლზეა მინიშნება. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2003 წლის 30 სექტემბრის ¹ას-108-801-02 გადაწყვეტილების საფუძველზე მოსარჩელე ე. შ-ს გადაეცა 2747 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, ხოლო რაც შეეხება ..... საკადასტრო რუკას, რომლის თანახმად პ. თ-ას 4000 კვ.მ მიწის ნაკვეთი ეკუთვნის, იგი უზენაეს სასამართლოს არ გაუუქმებია. ე. შ-ი არის უცხო ქვეყნის მოქალაქე და საქართველოში სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი არ ეკუთვნის. (ს.ფ. 13-14)

ხობის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 24 მაისის განჩინებით არასათანადო მოპასუხე სარეგისტრაციო სამსახურის .... ფილიალი შეიცვალა სათანადო მოპასუხე საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოთი. (ს.ფ. 27)

საქმის პირველი ინსტანციის სასამართლოში განხილვისას მოსარჩელის წარმომადგენელმა სარჩელს მხარი დაუჭირა და მისი დაკმაყოფილება მოითხოვა, ამასთან, აღნიშნა, რომ მათი მოთხოვნით ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულება ბათილად იქნა ცნობილი, მხარეები დაუბრუნდნენ პირვანდელ მდგომარეობას. ვინაიდან ხელშეკრულებით პ. თ-ას გადაეცა რ. თ-ას საკუთრებაში არსებული სახლი და მიწის ნაკვეთი 6700 კვ.მ, საჯარო რეესტრში გამოიწერა ორი საკადასტრო რუკა, ქუთაისის საოლქო სასამართლოს 2003 წლის 10 მარტის გადაწყვეტილებით გაუქმდა ხობის რაიონის ნოტარიუსის 2001 წლის 7 სექტემბრის ხელშეკრულება და მიწის ნაკვეთი გადაფორმდა ე. შ-ის სახელზე, მაგრამ მითითებულია 2747 კვ.მ, ხოლო 4000 კვ.მ მითითებული არ არის. ვინაიდან გაუქმდა ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულება, ავტომატურად უნდა გაუქმდეს საკადასტრო რუკა ...., მაგრამ მიუხედავად არაერთგზისი მოთხოვნისა მოპასუხე თავის ვალდებულებას არ ასრულებს. სამოქალაქო კოდექსის 352-ე მუხლის თანახმად, თუ ხელშეკრულების ერთ-ერთი მხარე 405-ე მუხლით გათვალისწინებული პირობების არსებობისას უარს იტყვის ხელშეკრულებაზე, მიღებული შესრულება და სარგებელი მხარეებს უბრუნდებათ (ნატურით დაბრუნება). 405-ე მუხლით კი გათვალისწინებულია დამატებითი ვადის დაწესება ვალდებულების დარღვევისას. ერთი ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულებით გაიყიდა სახლი და მიწის ნაკვეთი და ეს ხელშეკრულება გაბათილებულია. შესაბამისად, საკადასტრო რუკა .... უნდა გაუქმდეს და რეესტრში ნაკვეთის მესაკუთრედ აღირიცხოს ე. შ-ი. (ს.ფ. 48-52)

ხობის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 26 აგვისტოს გადაწყვეტილებით ე. შ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა იმ მოტივით, რომ სააღსრულებო ბიუროს 2001 წლის 31 მაისის უძრავი ქონების ნატურით გადაცემის აქტით ე. შ-ს გადაეცა საცხოვრებელი სახლი მდებარე ხობის რაიონის სოფელ ...... საცხოვრებელ სახლთან ერთად მას გადაეცა საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი. სადავო ნაკვეთი საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულია ცალკე, როგორც სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწა. სააღსრულებო ბიუროს 2001 წლის 31 მაისის უძრავი ქონების ნატურით გაცემის აქტში არ არის ნახსენები, რომ ე. შ-ს უნდა გადაეცეს 4000 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი. (ს.ფ. 54-55)

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ე. შ-მა და მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

აპელანტმა აღნიშნა, რომ 2001 წლის 31 მაისის ნატურით ქონების გადაცემის აქტის საფუძველზე მას საკუთრებაში გადაეცა რ. თ-ას სახლი, მდებარე სოფელ ..... სამსახურებრივი უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენების შედეგად მისი სახლი უკანონოდ გაფორმდა პ. თ-ას საკუთრებაში. ამ დროისათვის რ. თ-ას საკუთრებაში ერიცხებოდა საკარმიდამო 0,67 ჰა მიწის ნაკვეთი, რაც დადასტურებულია შესაბამისი ცნობით და 2001 წლის 7 სექტემბრის სანოტარო ხელშეკრულებით, რომლითაც რ. თ-ამ პ. თ-ას უკანონოდ გაუფორმა სახლ-კარი. აღნიშნული ხელშეკრულება გაუქმებულია სასამართლო გადაწყვეტილებით, რომელიც შესულია კანონიერ ძალაში. უკანონო ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების შემდეგ პ. თ-ამ გაყო მის მიერ უკანონოდ შესყიდული მიწის ნაკვეთი ორ ნაწილად. ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შემდეგ პ. თ-ას უფლება სადავო მიწის ნაკვეთზე ავტომატურად გაუქმდა, რადგანაც ის არის არაკეთილსინდისიერი შემძენი და შესაბამისად, მან ნივთი მთლიანად უნდა დაუბრუნოს მის კანონიერ მესაკუთრეს _ ე. შ-ს.

აპელანტის აზრით, სასამართლომ სამოტივაციო ნაწილში სწორად მიუთითა, რომ მას გადაეცა საცხოვრებელი სახლი და სახლთან ერთად საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი, მაგრამ არასწორია სასამართლოს მსჯელობა, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულია ცალკე, როგორც სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწა და რომ სააღსრულებო ბიუროს 2001 წლის 31 მაისის უძრავი ქონების ნატურით გადაცემის აქტში მოსარჩელისათვის 4000 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების ნაკვეთის გადაცემის შესახებ ნახსენები არ არის, ვინაიდან, სასამართლომ გვერდი აუარა იმას, რომ სადავო 4000 კვ.მ მიწა საჯარო რეესტრში ირიცხება პ. თ-ას სახელზე, რომელიც სასამართლოს მიერ ცნობილია არაკეთილსინდისიერ შემძენად და მისი ყველა უფლება ამ მიწის ნაკვეთზე ცნობილია ბათილად. ამასთან, ნატურით გადაცემის აქტში საერთოდ არ არის განმარტებული მიწის ოდენობის შესახებ, რაც ცხადყოფს, რომ სახლი მას გადაეცა სადავო მიწასთან ერთად, რომელიც გადმოცემის მომენტისათვის არ იყო დაყოფილი, ის დაიყო მხოლოდ მას შემდეგ, რაც განხორციელდა უკანონო გარიგება რ. თ-ასა და პ. თ-ას შორის. (ს.ფ. 59-60)

სააპელაციო საჩივარზე შესაგებელი წარადგინა პ. თ-ამ და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვება მოითხოვა. შესაგებლის ავტორის მითითებით, «სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის საკუთრების შესახებ» საქართველოს კანონის მე-14 მუხლის შესაბამისად გასხვისების სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ფასი განისაზღვრება საბაზრო ღირებულებით, რომელიც მეტი ან ტოლია გამოსყიდვის მომენტისათვის ჩამოყალიბებული და ოფიციალურად დაფიქსირებული ღირებულებისა. აუქციონზე გატანილ იქნა საცხოვრებელი სახლი მისი ღირებულების გათვალისწინებით და არა მიწის ნაკვეთი, რის შედეგადაც 2001 წლის 31 მაისის ნატურით ქონების გადაცემის აქტის საფუძველზე ე. შ-ს გადაეცა საცხოვრებელი სახლი მიწის ნაკვეთის გარეშე. აღნიშნული ნაკვეთი იყო რ. თოფურიას საკუთრება, ვალის სანაცვლოდ სააღსრულებო ბიუროს მიერ მხოლოდ საცხოვრებელი სახლის შეფასება და გასხვისება განხორციელდა. საჯარო რეესტრში 2003 წლის 19 დეკემბერს დარეგისტრირდა საცხოვრებელი სახლი 2747 კვ.მ მიწის ნაკვეთით. აღნიშნული უკანონო რეგისტრაციის გაუქმების მოთხოვნით რ. თოფურიას დღეისათვის სარჩელი შეტანილი აქვს ხობის რაიონულ სასამართლოში. რაც შეეხება 4000 კვ.მ მიწის ნაკვეთს, რომელსაც ე. შ-ი საკუთრების უფლებით ითხოვს, მასა და რ. თ-ას შორის ხელშეკრულების გაუქმება ნიშნავს სახელშეკრულებო ქონების რ. თ-თვის გადაცემას და აღნიშნული მოთხოვნის მოპასუხედ მხოლოდ რ. თ-ა შეიძლებოდა ყოფილიყო. (ს.ფ. 89-91)

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 6 იანვრის გადაწყვეტილებით ე. შ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ხობის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 26 აგვისტოს გადაწყვეტილება, სარჩელი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა საკადასტრო რუკა ¹45/68/02/106, ე. შ-ი ცნობილ იქნა ამავე საკადასტრო რუკაში დაფიქსირებული ხობის რაიონის სოფელ .... მდებარე 4000 კვ.მ მიწის ნაკვეთის მესაკუთრედ, საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს დაევალა აღნიშნული მიწის ნაკვეთის ე. შ-ის სახელზე რეგისტრაცია.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ფოთის საქალაქო სასამართლოს 1998 წლის 1 ოქტომბრის ¹2/389 სააღსრულებო ფურცლით რ. თ-ას ე. შ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 738 აშშ დოლარის ანაზღაურება, რის შემდეგაც აუქციონზე ქონების რეალიზაციის გზით ხობის რაიონის სოფელ .... მდებარე რ. თ-ას საცხოვრებელი სახლი ნატურით გადაეცა ე. შ-ს და შესაბამისად ტექნიკური არღიცხვის სამსახურში აღირიცხა მის სახელზე 2001 წლის 6 ივლისს; 2001 წლის 7 სექტემბერს რ. თ-ამ ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე ზემოხსენებული საცხოვრებელი სახლი გაასხვისა პ. თ-ზე; ე. შ-ის სარჩელის საფუძველზე ხობის რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 29 მარტის გადაწყვეტილებით ბათილად იქნა ცნობილი ხობის რაიონის ტექნიკური აღრიცხვის სამსახურის მიერ პ. თ-ას სახელზე გაცემული სარეგისტრაციო მოწმობა, ასევე ხობის რაიონის მიწის მართვის სამმართველოს მიერ პ. თ-ას სახელზე გაცემული საკადასტრო რუკა ...., გაუქმდა რ. თოფურიას და პ. თ-ას შორის 2001 წლის 7 სექტემბერს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება. ეს გადაწყვეტილება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2003 წლის 30 სექტემბრის განჩინებით უცვლელად დარჩა და შევიდა კანონიერ ძალაში.

აღნიშნულის საფუძველზე სააპელაციო სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის «ბ» ქვეპუნქტის შესაბამისად პრეიუდიციული მნიშვნელობის მქონე ფაქტად მიიჩნია, რომ სადავო საცხოვრებელი სახლისა და მიწის ნაკვეთის მესაკუთრედ 2001 წლის 6 ივლისიდან აღიარებული და რეგისტრირებული იყო ე. შ-ი და მტკიცებულების წარმოდგენა იმის თაობაზე, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი ნამდვილად ითვლება ე. შ-ის საკუთრებად, რასაც მოპასუხე საჯარო რეესტრის ეროვნული სამსახური მოითხოვდა, არ იყო სავალდებულო. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, აღნიშნული მტკიცებულების წარმოდგენისაგან მოსარჩელე კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების საფუძველზე იყო განთავისუფლებული.

სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სამეგრელოსა და ზემო სვანეთის სააღსრულებო ბიუროს 2005 წლის 21 დეკემბრის ¹09/04 წერილის საფუძველზე დადგენილად მიიჩნია, რომ ე. შ-ს 2001 წლის 31 მაისის უძრავი ქონების გადაცემის შესახებ აქტის საფუძველზე გადაეცა რ. თოფურიას საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთი და შენობა-ნაგებობები, რაც ერთობლიობაში შეფასებულ იქნა საკონსულტაციო საზოგადოება «....» მიერ. აქედან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა სააპელაციო საჩივრის მოსაზრება, რომ მოსარჩელეს საცხოვრებელი სახლი საკარმიდამო მიწის ნაკვეთთან ერთად გადაეცა, გადაცემის მომენტისათვის მიწის ნაკვეთი ცალ-ცალკე ნაწილებად დაყოფილი არ ყოფილა. მისი დაყოფა და მათზე ცალ-ცალკე საკადასტრო რუკების ამოწერა განხორციელდა 2001 წლის 10 სექტემბერს, რა დროსაც შედგა სადავო .... საკადასტრო რუკაც.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, 2001 წლის 7 სექტემბრის ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების საფუძველზე მოსარჩელე, როგორც ხობის რაიონის სოფელ .... მდებარე რ. თ-ას საცხოვრებელი სახლისა და მიწის ნაკვეთის კანონისმიერი მესაკუთრე, უფლებამოსილი იყო, უკლებლივ მიეღო ის უძრავი ქონება, რაც გაბათილებული ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულებით იყო გათვალისწინებული. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით არ ყოფილა გამიჯნული სადავო მიწის ნაკვეთი ცალ-ცალკე ნაწილებად. წინააღმდეგ შემთხვევაში სასამართლო განიხილავდა ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების არა მთლიანად გაბათილების, არამედ მისი ნაწილის ბათილობის საკითხს თანახმად სამოქალაქო კოდექსის 62-ე მუხლისა, რომელიც უშვებდა გარიგების ნაწილის ბათილად გამოცხადების შესაძლებლობას. ამავე კოდექსის 312-ე მუხლის თანახმად, საჯარო რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებდა უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი რეესტრის ჩანაწერები ითვლებოდა სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდებოდა მათი უზუსტობა. მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლოს აზრით, არც შეგებებული სარჩელის არსებობით და მასზე მიღებული გადაწყვეტილებით, არც სხვა სამოქალაქო დავაზე გამოტანილი გადაწყვეტილებით არ იყო დადგენილი ე. შ-ის საკუთრების უფლების არსებობა, საქმეში არ იყო იმის მტკიცებულება, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი მოიაზრებოდა ერთი მთლიანის გამოყოფილ ნაწილად და არ შედიოდა ე. შ-ვის ქონების ნატურით გადაცემის შესახებ აქტით მიკუთვნებულ ქონებაში, ანუ საცხოვრებელ სახლსა და მიწის ნაკვეთში, რაც დადასტურებული იყო სააპელაციო სასამართლოში წარმოდგენილი ფოტოსურათებითაც, სადაც რაიმე გამიჯვნა საკარმიდამო მიწის ნაკვეთზე არ ჩანდა. (ს.ფ.147-150)

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 6 იანვრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა პ. თ-ამ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორმა მიუთითა, რომ 2003 წლის 30 სექტემბრის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით არ არის დადგენილი გარემოება საცხოვრებელი სახლისა და მიწის ნაკვეთის მესაკუთრედ 2001 წლის 6 ივნისიდან ხობის ტექაღრიცხვის სამსახურში ე. შ-ის რეგისტრაციის შესახებ. აღნიშნულ გადაწყვეტილებაში საუბარია მხოლოდ საცხოვრებელ სახლზე, რასაც ასევე ადასტურებდა სამეგრელო-ზემო სვანეთის სააღსრულებო ბიუროს მიერ გაცემული ადმინისტრაციული აქტი ქონების ნატურით გადაცემის შესახებ.

კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებით დადგენილ ფაქტად მიიჩნია იმაზე მეტი, ვიდრე ეს ასახული იყო გადაწყვეტილებაში, ამიტომ არასწორი იყო გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მოტივაცია, რომ მიწა სახლისაგან განიჯნული რომ ყოფილიყო, უზენაესი სასამართლო ხელშეკრულების ნაწილს ცნობდა ბათილად. კასატორმა მიუთითა, რომ თავდაპირველად მოსარჩელე ე. შ-მა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 60.1 მუხლის საფუძველზე მოითხოვა ნოტარიუსის მიერ პ. თ-ასა და რ. თ-ას შორის დადებული ხელშეკრულების ბათილად ცნობა. სასამართლომ სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლის თანახმად გარიგება ცნო ბათილად, როგორც კანონსაწინააღმდეგო და გარიგების ნაწილის ბათილობა დავის საგანი არ ყოფილა.

კასატორის აზრით, სასამართლოს სააპელაციო საჩივრის განხილვისას უნდა გამოეყენებინა საქართველოს კანონი «სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის საკუთრების შესახებ,» რომლის მე-14 მუხლის თანახმად გასხვისებისას სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ფასი განისაზღვრება საბაზრო ღირებულებით, რომელიც მეტი ან ტოლია გამოსყიდვის მომენტისათვის ჩამოყალიბებული და ოფიციალურად დაფიქსირებული ღირებულებისა.

რ. თ-ას საცხოვრებელი სახლის აუქციონზე გაყიდვისას შეფასებული და გასაყიდად გატანილი იქნა საცხოვრებელი სახლი, ანუ მიწის ნაკვეთის ღირებულება არ დაფიქსირებულა, შესაბამისად, ნატურით გადაცემის აქტში აისახა მხოლოდ დაყადაღებული და შეფასებული ქონება _ საცხოვრებელი სახლი, ხოლო რ. თ-ას ქონება _ მიწის ნაკვეთი, რომელსაც ცალკე გააჩნდა ღირებულება _ ე. შ-ს არ გადასცემია, ვინაიდან სასამართლოს მიერ დაფიქსირებული 738 დოლარით დაიფარა საცხოვრებელი სახლის ღირებულება. ამასთან, კასატორის მითითებით, სააპელაციო საჩივრის განხილვისას სასამართლომ მტკიცებულებად გამოიყენა სააღსრულებო ბიუროს მიერ გაცემული 2005 წლის 21 დეკემბრის ცრუ ცნობა, რომელიც შემდეგ სააღსრულებო ბიურომ შეცვალა, ვინაიდან მიწის ნაკვეთი ე. შ-ვის არ გადაუციათ და ამას არც საქმეში არსებული მტკიცებულებები ადასტურებდა. (ს.ფ. 163-165)

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2006 წლის 2 ოქტომბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი დასაშვებად იქნა ცნობილი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდქსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის «გ» ქვეპუნქტის საფუძველზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ პ. თ-ას საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 6 იანვრის გადაწყვეტილებით და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება სრულიად დაუსაბუთებელია და არ შეიცავს გამოტანილი გადაწყვეტილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლიანობის დამასაბუთებელ არგუმენტებს, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არ ემყარება საქმის მასალებს, ამასთან, სააპელაციო სასამართლო არ მიუთითებს კანონის ნორმაზე, რის საფუძველზეც საქმეზე გამოიტანა მოცემული გადაწყვეტილება.

საქმეზე დადგენილია:

სამეგრელოსა და ზემო სვანეთის სააღსრულებო ბიუროს 2001 წლის 31 მაისის უძრავი ქონების ნატურით გადაცემის შესახებ აქტის საფუძველზე ე. შ-ს საკუთრებაში გადაეცა ხობის რაიონის სოფელ .... მდებარე რ. თოფურიას საცხოვრებელი სახლი, რ. თ-ას მიერ მის მიმართ არსებული დავალიანების _ 738 აშშ დოლარის სანაცვლოდ;

2001 წლის 7 სექტემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულებით რ. თ-ამ ზემოაღნიშნული საცხოვრებელი სახლი გაასხვისა პ. თ-ზე;

ხობის რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 29 მარტის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა ე. შ-ის სარჩელი, ბათილად იქნა ცნობილი ხობის რაიონის ტექნიკური აღრიცხვის სამსახურის მიერ 2001 წლის 7 სექტემბერს პ. თ-ას სახელზე გაცემული სარეგისტრაციო მოწმობა, 2001 წლის 10 სექტემბერს პ. თ-ას სახელზე გაცემული საკადასტრო რუკა ..., გაუქმდა რ. თ-ასა და პ. თ-ას შორის 2001 წლის 7 სექტემბერს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება. აღნიშნული გადაწყვეტილება უცვლელად დარჩა ქუთაისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2003 წლის 10 მარტისა და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2003 წლის 30 სექტემბრის გადაწყვეტილებით და შევიდა კანონიერ ძალაში.

მოცემულ შემთხვევაში ე. შ-ი სარჩელით ითხოვს მის საკუთრებად 6700 კვ.მ მიწის ნაკვეთის სრულად აღრიცხვას. ამასთან, აღნიშნული ნაკვეთიდან მის სახელზე სახლთან ერთად გაფორმებულია 2747 კვ.მ და აღნიშნული გარემოება სადავო არ არის. სადავოა დარჩენილ მიწის ნაკვეთზე მოსარჩელის საკუთრების უფლება.

მოსარჩელე აღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე მისი საკუთრების უფლების შეძენის საფუძვლად მიუთითებს 2001 წლის 31 მაისს შედგენილი უძრავი ქონების ნატურით გადაცემის შესახებ აქტის საფუძველზე მის შეძენას.

სააპელაციო სასამართლომ საქმის განხილვის შედეგად გამოიტანა დასკვნა, რომ 2001 წლის 6 ივლისიდან ე. შ-ი აღიარებული და რეგისტრირებული იყო სრული 6700 კვ.მ მიწის მესაკუთრედ. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს აღნიშნული დასკვნა სრულიად დაუსაბუთებელია და არ ემყარება საქმის მასალებს.

სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა, კონკრეტულად, ემყარება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2003 წლის 30 სექტემბრის გადაწყვეტილებას, მაშინ როდესაც აღნიშნულ გადაწყვეტილებაში ფაქტობრივი გარემოება ე. შ-ის საკუთრებაში სააღსრულებო ბიუროს მიერ აღსრულების შედეგად 6700 კვ.მ მიწის ნაკვეთის გადაცემის შესახებ დადგენილი არ არის.

სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა ასევე ემყარება საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სამეგრელოსა და ზემო სვანეთის სააღსრულებო ბიუროს 2005 წლის 21 დეკემბრის წერილს, რომელიც სააპელაციო სასამართლომ ყოველგვარი შეფასების გარეშე გაიზიარა. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ აღნიშნული წერილი ასევე არ იძლეოდა ზემოაღნიშნული დასკვნის გამოტანის საფუძველზ, რამდენადაც იგი მხოლოდ ზოგადი ხასიათისაა და მასში არ არის მითითებული მიწის ნაკვეთის კონკრეტული ოდენობა, რომელიც შეფასებულ იქნა აუქციონზე სარეალიზაციოდ და ნატურით გადაეცა ე. შ-ს. ამასთან, მოცემულ შემთხვევაში სადავოა არა ის გარემოება, ზოგადად, ე. შ-ს იძულებით აუქციონზე გადაეცა თუ არა რ. თ-ას საკუთრებაში მყოფი სახლი და შესაბამისი მიწის ნაკვეთი, არამედ გარემოება, თუ, კონკრეტულად, რ. თ-ას საკუთრებაში არსებული რამდენი ფართობი და რომელი მიწის ნაკვეთი გადაეცა მას. სააპელაციო სასამართლოს არ მოუხდენია აღნიშნული მიწის ნაკვეთის იდენტიფიკაცია, არ გამოუთხოვია სააღსრულებო საქმე და არ გაურკვევია, თუ, კონკრეტულად, რა ქონება იქნა გატანილი აუქციონზე და შესაბამისად, რამდენი მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე გახდა აუქციონის შედეგად ე. შ-ი.

სააპელაციო სასამართლოს ასევე არ გამოურკვევია, თუ ტექაღრიცხვის ბიუროს მონაცემებით რამდენი მიწის ნაკვეთი აღირიცხა ე. შ-მა საკუთრებაში აუქციონის საფუძველზე. სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დაადგინა, რომ აუქციონზე ქონების რეალიზაციის გზით ე. შ-ზე გადაცემული რ. თოფურიას საცხოვრებელი სახლი ტექაღრიცხვის სამსახურში აღირიცხა 2001 წლის 6 ივლისს. სააპელაციო სასამართლომ ისე დაადგინა აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოება, რომ საქმეში არ არის აღნიშნული რეგისტაციის დამადასტურებელი დოკუმენტი, სააპელაციო სასამართლოს არ გამოუკვლევია ეს დოკუმენტი და არ დაუდგენია, სახლთან ერთად რამდენი მიწის ნაკვეთი აღირიცხა ე. შ-ის საკუთრებად. ე. შ-ს სამართლებრივი უფლება აქვს მხოლოდ იმ მიწის ნაკვეთზე, რომელიც შეიძინა იძულებით აუქციონზე და აღრიცხა ტექბიუროში თავის საკუთრებად.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გამოტანილია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მოთხოვნათა დარღვევით.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორის მოსაზრებას, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება სრულიად დაუსაბუთებელია არა მარტო ფაქტობრივი, არამედ სამართლებრივი თვალსაზრისითაც. სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში არამარტო არ დაადგინა ფაქტობრივი გარემოებები, არამედ არ მიუთითა მატერიალური სამართლის არც ერთ ნორმაზე, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის «ე1» ქვეპუნქტისა და 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის მოთხოვნებიდან გამომდინარე, გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძველია.

სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახალი განხილვისას შესაბამის მტკიცებულებებზე დაყრდნობით სწორად უნდა დაადგინოს, კონკრეტულად, რ. თ-ას საკუთრებაში არსებულ სახლთან ერთად რამდენი მიწის ნაკვეთი შეიძინა იძულებით აუქციონზე ე. შ-მა და აღრიცხა ტექბიუროში თავის საკუთრებად. აღნიშნულთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამრთლომ უნდა გამოითხოვოს სააღსრულებო საქმე და ტექბიუროს რეგისტრაციის დამადასტურებელი დოკუმენტი აღსრულების შედეგად შეძენილი ქონების მის საკუთრებაში რეგისტრაციის თაობაზე. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნული მტკიცებულებების საქმის მასალებთან ერთობლიობაში შეფასების გზით უნდა დაადგინოს შესაბამისი ფაქტობრივი გარემოებები.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე უნდა გაარკვიოს, რ. თ-ასა და პ. თ-ას შორის 2001 წლის 7 სექტემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებისა და საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის შემდეგ თუ გაუქმდა ტექაღრიცხვის ბიუროში (საჯარო რეესტრში) ე. შ-ის მიერ აღსრულების შედეგად შეძენილ ქონებაზე ან მის ნაწილზე საკუთრებაში აღრიცხვა. თუ ასეთ გაუქმებას ადგილი არ ჰქონია, აქედან გამომდინარე, ე. შ-ის საკუთრების უფლება აღსრულების შედეგად შეძენილ ქონებაზე არ დარღვეულა, შენარჩუნებულია და გაურკვეველია, მოსარჩელის საკუთრების რომელი უფლება საჭიროებს აღდგენას სასამართლო წესით და რამდენად საფუძვლიანია მოსარჩელის მოთხოვნა მესაკუთრედ ცნობის თაობაზე.

საქმეში არ არის საკადასტრო რუკა _ დავის საგანი, რომლის ბათილად ცნობასაც ითხოვს მოსარჩელე. სააპელაციო სასამართლომ ასევე უნდა გაარკვიოს, გასაჩივრებული საკადასტრო რუკა იყო თუ არა პ. თ-ვის საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძველი სადავო მიწის ნაკვეთზე, აღნიშნული რუკა, ცალკე აღებული, რამდენად წარმოშობს სამართლებრივ შედეგს და მისი ბათილად ცნობის მოთხოვნის ნაწილში რამდენად სწორად არის აღძრული სარჩელი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის შესაბამისად.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე საქმეში ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე მესამე პირად უნდა ჩააბას რ. თ-ა, რამდენადაც სადავო საკითხი უშუალოდ ეხება მის ინტერესებს _ მოსარჩელე დავობს მიწის იმ ნაკვეთზე, რომელიც პ. თ-აზე გაასხვისა რ. თ-ამ 2001 წლის 7 სექტემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულებით, რომელიც ამჟამად გაუქმებულია და რის სამართლებრივ შედეგადაც განიხილავს მოსარჩელე თავისი მოთხოვნის საფუძვლიანობას.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად უბრუნებს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს დასაბუთებული და არგუმენტირებული გადაწყვეტილების გამოსატანად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. პ. თ-ას საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

2. გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 6 იანვრის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

3. სასამართლო ხარჯების საკითხი გადაწყდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების გამოტანისას.

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.