გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ ას-378-1049-03 3 დეკემბერი, 2003 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე),

მ. წიქვაძე,

ლ. გოჩელაშვილი

დავის საგანი: მატერიალური და მორალური ზიანის ანაზღაურება.

აღწერილობითი ნაწილი:

2002წ. 20 მაისს ვ. თ-მა რ. ჟ-ისა და თ. კ-ის წინააღმდეგ სარჩელით მიმართა ქ. თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოს.

მოსარჩელემ მოითხოვა მატერიალური და მორალური ზიანის სახით 51164 აშშ დოლარის ანაზღაურება შემდეგი საფუძვლით:

1977-78 წლებში მან ქ. თბილისში საირმის გორაზე გაწმინდა 600 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, შემოღობა და დარგო სხვადასხვა ჯიშის ხეხილი, ააგო ნაგებობა. 1996წ. მარტში რ. ჟ-მა და თ. კ-ემ ნაგებობა და ღობე დაუნგრიეს, ხეები გაუჩეხეს.

მოპასუხეებს შესაგებელი არ წარუდგენიათ.

მთავარ სხდომაზე მოპასუხე რ. ჟ-ი არ გამოცხადდა, ხოლო თ. კ-ემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ ქ. თბილისში ... მდებარე 600 კვ.მ მიწის ნაკვეთი უვადო სარგებლობაში ჰქონდა რ. ჟორჟოლიანის მამას _ კ. ჟ-ს. 1950წ. 20 აპრილიდან (კ. ჟ-ის გარდაცვალების შემდეგ) მებაღეობა “შ.” გამგეობამ ეს მიწის ნაკვეთი გადააფორმა რ. ჟ-ზე. მასზევე გაიცა მებაღეობის წევრობის მოწმობა. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის 1995წ. 8 ივნისის დადგენილებით რ. ჟ-ს ბინათმშენებლობისათვის დაუმაგრდა ¹10 მიწის ნაკვეთი, ხოლო თ. კ-ეს _ ¹11 მიწის ნაკვეთი, რომლებიც გააერთიანეს და დაიწყეს სახლის მშენებლობა. ვინაიდან რ. ჟ-ს არ გააჩნდა მშენებლობის გაგრძელების საშუალება ნაკვეთი და წარმოებული მშენებლობა 1999წ. 22 მაისს შეისყიდა თ. კ-ემ. მოპასუხემ მიუთითა, რომ მოსარჩელის მიერ მიტაცებული მიწის ნაკვეთი არ იყო შემოღობილი და მასზე არ იყო გაშენებული ნარგავები და ნაგებობა.

თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2002წ. 11 დეკემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობისა და ხანდაზმულობის გამო.

რაიონულმა სასამართლომ მიუთითა, რომ ქ. თბილისის საბურთალოს რაიონის სასამართლოს 1997წ. 10 მარტის გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა ვ. თ-ის სარჩელი სადავო ნაკვეთზე რ. ჟ-თან შედარებით უპირატესი უფლების მინიჭების შესახებ. ამ გადაწყვეტილებით დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ ვ. თ-ი სადავო ნაკვეთზე თვითნებურად იყო შეჭრილი. ვ. თ-ის ამჟამინდელი სასარჩელო მოთხოვნა შეეხებოდა მოპასუხეთა მხრივ 1996 წელს მიყენებული მატერიალური და მორალური ზიანის ანაზღაურებას, სარჩელი კი შეტანილი იყო 2002წ. 20 მაისს, ანუ სამწლიანი ხანდაზმულობის ვადის გასვლის შემდეგ.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2003წ. 13 ივნისის განჩინებით არ დაკმაყოფილდა ვ. თ-ის სააპელაციო საჩივარი.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ მოსარჩელემ დარღვეული უფლების შესახებ გაიგო 1998წ. 23 ივნისს, სარჩელი კი შეიტანა 2002წ. 20 მაისს, ანუ სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის გასვლის შემდეგ.

2003წ. 4 აგვისტოს ვ. თ-მა საკასაციო საჩივრით მიმართა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს.

კასატორმა მოითხოვა მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლით:

კასატორს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ ხანდაზმულობის ვადის გამოთვლისას არასწორად გამოიყენა სკ-ს 131-ე მუხლი. მისი მოსაზრებით, ხანდაზმულობის ვადის ათვლა უნდა დაიწყოს სარჩელის შეტანიდან, ვინაიდან მან სარჩელის შეტანის დროს შეიტყო მისი უფლების დამრღვევთა ვინაობა.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა სკ-ს 142-ე მუხლის მოთხოვნა და უგულებელყო ამავე კოდექსის 139-ე მუხლის მოთხოვნა სარჩელის ხანდაზმულობის ვადის შეწყვეტის შესახებ.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, საქმის ზეპირი განხილვის გარეშე გაეცნო საქმის მასალებს და მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სწორია კასატორის მითითება იმის შესახებ, რომ მოთხოვნის წარმოშობის განსაზღვრისას სააპელაციო სასამართლოს არ უნდა გამოეყენებინა სკ-ს 131-ე მუხლი. მითითებული ნორმა სასარჩელო მოთხოვნათა ხანდაზმულობის ვადის გამოთვლისას მოთხოვნის წარმოშობის დროს ადგენს და მიუთითებს, რომ, თუ მოთხოვნის წარმოშობა დამოკიდებულია კრედიტორის მოქმედებაზე, ხანდაზმულობა იწყება იმ დროიდან, როცა კრედიტორს შეეძლო განეხორციელებინა ეს მოქმედება. სკ-ს 131-ე მუხლი ზოგადი ნორმაა მოთხოვნის წარმოშობის ვადის დადგენისათვის მაშინ, როცა მოთხოვნის წარმოშობა დამოკიდებულია კრედიტორის მოქმედებასთან. მოცემულ დავაში სარჩელით მოთხოვნილი მატერიალური და მორალური ზიანის ანაზღაურების თაობაზე მოთხოვნის წარმოშობა დამოკიდებული არ იყო კრედიტორის მოქმედებაზე. ამ დავის გადაწყვეტის დროს ხანდაზმულობის ვადის დაწყების დრო უნდა განსაზღვრულიყო სკ-ს 1008-ე მუხლით, რომლის თანახმადაც დელიქტით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლების ხანდაზმულობის ვადა არის სამი წელი იმ მომენტიდან, როცა დაზარალებულმა შეიტყო ზიანის ან ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებული პირის შესახებ. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ ზიანის შესახებ ვ. თ-მა შეიტყო 1998წ. 23 ივნისს (თუმცა, თბილისის საბურთალოს რაიონის სასამართლოს 1997წ. 10 მარტის გადაწყვეტილებაში მითითებულია, რომ რ. ჟორჟოლიანის მიერ ზიანის მიყენების შესახებ ვ. თ-მა შეიტყო 1996 წელს). აქედან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის ხანდაზმულობის სამწლიანი ვადა სწორად ჩათვალა გასულად.

არასწორია კასატორის მითითება მოცემული დავის გადაწყვეტის დროს სკ-ს 142-ე მუხლის გამოყენების აუცილებლობის შესახებ. აღნიშნული ნორმის მიხედვით, დადგენილია სასამართლოს გადაწყვეტილებით დადასტურებული მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადა, მაშინ, როცა მოცემული სარჩელი სასამართლო გადაწყვეტილებით დადასტურებულ მოთხოვნას არ შეეხება.

ასევე, არასწორია კასატორის მოთხოვნა სკ-ს 139-ე მუხლის შესაბამისად, სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის დენის შეწყვეტის თაობაზე, ვინაიდან ვ. თ-ის დელიქტით მიყენებული მატერიალური და მორალური ზიანის ანაზღაურების შესახებ სარჩელი 2002წ. 20 მაისამდე არ შეუტანია.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლების ხანდაზმულობის ვადა გასულია, რის გამოც სკ-ს 144-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, მოპასუხე უფლებამოსილია, უარი თქვას მოქმედების შესრულებაზე.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსკ-ს 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ვ. თ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

უცვლელად დარჩეს მოცემულ საქმეზე თბილსის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2003წ. 13 ივნისის განჩინება.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.