გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ ას-419-1071-03 17 ოქტომბერი, 2003 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. წიქვაძე (თავმჯდომარე),

ლ. გოჩელაშვილი,

რ. ნადირიანი

დავის საგანი: მარჩენალის გარდაცვალებისას ზიანის ანაზღაურება; დაკრძალვის ხარჯების ანაზღაურება.

აღწერილობითი ნაწილი:

მ. გ-მა სარჩელი აღძრა შპს “ს. რ.” ფილიალის “თ. ს. დ.” წინააღმდეგ და მოითხოვა მარჩენალის გარდაცვალების გამო ზიანისა და დაკრძალვის ხარჯების ანაზღაურება შემდეგი საფუძვლით: მისი აწ გარდაცვლილი მეუღლე ვ. გ-ი მუშაობდა თბილისის საოლოკომოტივო დეპოში, შემდუღებლად. 1967წ. 11 დეკემბერს სამუშაოს შესრულებისას მიიღო სხეულის დაზიანება, რის შედეგადაც დაკარგა საერთო შრომის უნარი 50%, ხოლო პროფესიული შრომის უნარი – 80%. აღნიშნული ტრავმის შემდეგ ვ.გ-ს აღარ უმუშავია. 2001წ. 1 მაისს ვ.გ-ი გარდაიცვალა.

მოსარჩელემ ზიანის ანაზღაურება მოითხოვა საქართველოს პრეზიდენტის 1999წ. 9 თებერვლის ¹48 ბრძანების “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ” დებულების 35-ე მუხლის საფუძველზე.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო იმ საფუძვლით, რომ მოსარჩელე ვერ ადასტურებს მიზეზობრივი კავშირის არსებობის ფაქტს. კერძოდ, ვ.გ-ის გარდაცვალების მიზეზსა და საწარმოში მიღებულ ტრავმას შორის.

გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 2003წ. 10 იანვრის გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა: შპს “ს- რ-” ფილიალის თბილისის სალოკომოტივო დეპოს მ. გ-ის სასარგებლოდ მარჩენალის გარდაცვალებიდან _ 2001წ. 1 მაისიდან, სარჩელის აღძვრამდე _ 2002წ. 8 დეკემბრამდე დაეკისრა 18 თვის მიუღებელი თანხა – 1053 ლარის ოდენობით და 2002წ. დეკემბრიდან ყოველთვიურად 58,5 ლარის ანაზღაურება: დაკრძალვის ხარჯების მოთხოვნის ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. სასამართლომ გადაწყვეტილების სამართლებრივ საფუძვლად მიუთითა საქართველოს პრეზიდენტის 1999წ. 9 თებერვლის ¹48-ე ბრძანებულებით დამტკიცებული “დებულების” 35-ე და 36-ე მუხლები.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 20 ივნისის განჩინებით უცვლელად დარჩა მოცემულ საქმეზე მიღებული სასამართლო გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა შემდეგი გარემოებანი:

უდავოა, რომ ვ. გ-მა 1967 წელს მიიღო საწარმოო ტრავმა, რის გამოც დანიშნული ჰქონდა ყოველთვიური სარჩო. ვ. გ-ს საწარმოო ტრავმის მიღების შემდეგ საწარმოში არ უმუშავია. ვ.გ-ი გარდაიცვალა 2001წ. 1 მაისს. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის (მოპასუხის) მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ დადგენილი არ არის მიზეზობრივი კავშირი საწარმოო ტრავმასა და მარჩენალის გარდაცვალების ფაქტს შორის და მიიჩნია, რომ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების საფუძველზე პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად გამოიყენა პრეზიდენტის 1999წ. ¹48 ბრძანებულებით დამტკიცებული “დებულების” 35-ე, 36-ე მუხლები. სასამართლომ მიიჩნია, რომ აწ გარდაცვლილს საწარმოო ტრავმის გამო დანიშნული ჰქონდა სარჩო და მისი მეუღლე ითხოვს მარჩენალის დაკარგვის გამო ზიანის ანაზღაურებას, რასაც აწესრიგებს ¹48-ე ბრძანებით დამტკიცებული დებულების 35-ე მუხლი.

კასატორი მოითხოვს აღნიშნული განჩინების გაუქმებას, რადგან მიაჩნია, რომ სასამართლომ არასწორად გამოიყენა და განმარტა კანონი _ “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღურების წესის” 35-ე მუხლი. კასატორს მიაჩნია, რომ სასამართლოს უნდა დაედგინა მიზეზობრივი კავშირი საწარმო ტრავმასა და მარჩენალის გარდაცვალებას შორის.

სამოტივაციო ნაწილი:

პალატა გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებანი და თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სსკ-ს 394-ე მუხლის “ე” ქვეპუნქტით გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ მისი იურიდიული დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ გადაწყვეტილების სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.

“შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის” 35-ე მუხლით ზიანის ანაზღაურების უფლებით სარგებლობენ შრომისუუნარო პირები, რომლებიც იმყოფებიან გარდაცვლილის კმაყოფაზე, აღნიშნული ნორმატიული აქტი კანონქვემდებარე აქტია და იგი შეესაბამება სკ-ს 1006-ე მუხლს, რომლითაც დადგენილია დაზარალებულის გარდაცვალებისას ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება. შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენება დელიქტური ვალდებულებაა და საწარმო ვალდებულია, თუ მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით სხვა პირს მიაყენა ზიანი, აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი. ზიანის მიმყენებელი მიიჩნევა ბრალეულად, თუ არ დაამტკიცებს მისი ბრალის არარსებობის ფაქტს. ამის შესაბამისადვე ხდება მტკიცების ტვირთის განაწილება დაზარალებულსა და ზიანის მიმყენებელს შორის. დაზარალებული, მიმართავს რა სასამართლოს ზიანის ანაზღურების მოთხოვნით, ვალდებულია დაამტკიცოს მისთვის ზიანის არსებობის ფაქტი, ასევე მიზეზობრივი კავშირის არსებობა ზიანის მიმყენებლის ქმედებასა და დამდგარ შედეგს (ზიანს) შორის. ზიანის მიმყენებელმა, თავის მხრივ, უნდა დაამტკიცოს მის ქმედებაში მართლსაწინააღმდეგობის და ბრალეულობის არარსებობა.

აქედან გამომდინარე სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის” 35-ე მუხლი. პალატა მიუთითებს, რომ აღნიშნული ნორმა იმ შემთხვევაში უნდა იქნეს გამოყენებული მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად, თუ დადგინდებოდა მიზეზობრივი კავშირი პირის გადაცვალებასა და საწარმოში მიღებული სხეულის დაზიანებას, ან ჯანმრთელობის მოშლას შორის.

აღნიშნული გარემოებიდან გამომდინარე, ვინაიდან სასამართლომ არ დაადგინა ფაქტობრივი გარემოებანი მიზეზობრივი კავშირის არსებობის თაობაზე, გასაჩივრებული განჩინება უნდა გაუქმდეს და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

საქმის ხელახლა განხილვისას სასამართლომ საქმეზე მხარეთა მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებანი დამატებით უნდა გამოიკვლიოს და დაადგინოს ფაქტობრივი გარემოება ვ.გ-ის მიერ მიღებული საწარმოო ტრავმასა და მის გარდაცვალებას შორის.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა სსკ-ს 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

შპს “ს. რ.” ფილიალის “თ. ს. დ.” საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს.

გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 20 ივნისის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შესაბამის პალატას.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.