¹ ას-529-1183-03 11 ნოემბერი, 2003 წ., ქ.თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. ახალაძე (თავმჯდომარე),

ნ. კვანტალიანი,

მ. ცისკაძე

სარჩელის საგანი: ბინაზე თანამესაკუთრედ ცნობა.

აღწერილობითი ნაწილი:

2002წ. 26 ივნისს ბ.ჩ-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართა სასამართლოს მოპასუხე ნ. ჯ-ის მიმართ ბინაზე თანამესაკუთრედ ცნობის თაობაზე. მან აღნიშნა, რომ 1975 წელს მოსარჩელემ, მისმა ძმამ – ლ. ბ-მა და დედამ – ნ. ჯ-მა სახელმწიფოსაგან მიიღეს ¹44 ბინა, მდებარე ქ. თბილისში ..., რომლის ძირითადი დამქირავებელი იყო მოპასუხე ნ. ჯ-ი. ბ.ჩ-ი აღნიშნულ ბინაში ჩაეწერა 1975 წელს.

სადავო ბინის პრივატიზებისას ბინაში ჩაწერილი იყო სამი სული: მოსარჩელე, მოპასუხე _ დედამისი ნ. ჯ-ი და ძმა – ლ. ბ-ი. ბინა გაფორმდა მოპასუხის საკუთრებად, რადგან ის იყო ძირითადი დამქირავებელი, თუმცა მოსარჩელეს და მის ძმას თავის წილზე უარი არ უთქვამთ.

მოსარჩელის განმარტებით, 2001 წელს მისთვის ცნობილი გახდა ნ.ჯ-ის სურვილი სადავო ბინის თავისი შვილის, ლ. ბ-ისათვის, მთლიანად გადაცემის შესახებ, რის გამოც სარჩელი აღძრა სასამართლოში ბინის 2/3-ის მესაკუთრედ ცნობისა და წილის გამოყოფის მოთხოვნით. მან აღნიშნა, რომ სადავო ბინის თავისი წილის ფულადი კომპენსაცია ლ.ბ-ისათვის ჰქონდა გადახდილი, მაგრამ ქ.თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონულმა სასამართლომ 2001წ. 30 ნოემბრის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით აღნიშნული არგუმენტი არ გაიზიარა და სარჩელი არ დააკმაყოფილა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, 2002წ. 26 ივნისს ბ.ჩანადირმა ხელახლა აღძრა სარჩელი სასამართლოში და მოითხოვა ქ. თბილისის მერიის ტექნიკური აღრიცხვის სამსახურის ჩანაწერებსა და საჯარო რეესტრში სადავო ბინის 1/3-ის მესაკუთრედ აღრიცხვა.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო. მან განმარტა, რომ ბ. ჩ-ის სარჩელი უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

ქ.თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 2003წ. 20 იანვრის გადაწყვეტილებით ბ. ჩ-ის სარჩელს უარი ეთქვა დაკმაყოფილებაზე.

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 1975 წელს მოსარჩელე დედასთან და ძმასთან ერთად ჩაეწერა სადავო ბინაში. ამდენად, 1975 წლიდან მოსარჩელე გახდა სადავო ბინაზე უფლებამოპოვებული პირი და მისი წილი ფართი გათვალისწინებულ იქნა აღნიშნულ ბინაში. მიუხედავად იმისა, რომ 1973 წლიდან მოსარჩელე გათხოვილი იყო, იგი მაინც ითვლებოდა ნ. ჯ-ის ოჯახის წევრად, როგორც მისი შვილი.

სადავო ბინის პრივატიზაცია მოხდა 1993წ. 7 სექტემბერს. პრივატიზაციის დროს მოქმედი საბინაო კოდექსის 69-ე მუხლის შესაბამისად, ნ. ჯ-მა არ დააყენა ბ. ჩ-ის ფართზე უფლებადაკარგულად ცნობის საკითხი, ამიტომ მოსარჩელემ თანხმობა განაცხადა, რომ პრივატიზაცია მომხდარიყო ნ. ჯ-ის სახელზე. ამრიგად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელეს უფლება ჰქონდა, სადავო ბინიდან წილის გამოყოფა მოეთხოვა როგორც პრივატიზაციაში თანამონაწილეს, რადგან ასეთი მოთხოვნა ხანდაზმულობის ვადას არ ითვალისწინებს და სათანადო წესით არ იყო დადგენილი ფაქტი იმის შესახებ, რომ ბ. ჩ-ი პრივატიზაციის მომენტში მუდმივად არ ცხოვრობდა სადავო ბინაში.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ჯ-მა და მოითხოვა მისი გაუქმება იმ მოტივით, რომ სასამართლოში მოსარჩელეს უკვე ჰქონდა აღძრული სარჩელი იგივე მხარის მიმართ იგივე მოთხოვნით (ბინის 2/3-ზე მესაკუთრედ ცნობაზე), რომელიც არ დაკმაყოფილდა. აპელანტის მოსაზრებით, განსახილველ საქმეში შემცირებულია დავის საგანი, რაც არ შეიძლება ჩაითვალოს დავის საგნის შეცვლად.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 18 ივნისის განჩინებით ნ. ჯ-ლის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, რომ მხარეთა შორის ანალოგიურ დავაზე კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების არსებობის გამო საქმის წარმოება უნდა შეწყდეს.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2001წ. 30 მაისს ბ. ჩ-მა მიმართა სასამართლოს ნ. ჯ-ისა და ლ. ბ-ის მიმართ და მოითხოვა საერთო საკუთრებაში არსებული პრივატიზებული ბინიდან 2/3-ის გამოყოფა და საზიარო უფლების გაუქმება საგნის გაყიდვით. აღნიშნულს საფუძვლად დაედო ის გარემოება, რომ მოსარჩელის მოსაზრებით, ბინა წარმოადგენს სამი პირის: მისი, ნ. ჯ-ის და ლ. ბ-ის საერთო საკუთრებას, საიდანაც მას საკუთრების უფლებით ეკუთვნის თავისი წილი – 1/3, ხოლო ძმის – ლ. ბ-ის წილი _ 1/3 მისგან შესყიდული აქვს, რის გამოც მან მოითხოვა ამ წილების ჯამის – 2/3-ის გამოყოფა რეალურად საერთო საკუთრების ბინიდან.

თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 2001წ. 30 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ბ. ჩ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა იმ მოტივით, რომ ბინა საკუთრების უფლებით ირიცხებოდა ნ. ჯ-ზე, იგი არ წარმოადგენდა თანასაკუთრების ობიექტს, შესაბამისად ნ. ჯ-ის კუთვნილი ბინიდან ბ. ჩ-ისათვის წილის გამოყოფის მოთხოვნა უსაფუძვლო იყო. ამის შემდეგ, მოსარჩელემ მიმართა სასამართლოს სარჩელით ნ. ჯ-ის მიმართ და მოითხოვა, რომ იგი ცნობილი ყოფილიყო ნ. ჯ-ის სახელზე რიცხული ბინის 1/3-ის თანამესაკუთრედ, ვინაიდან მას მონაწილეობა აქვს მიღებული ბინის პრივატიზებაში. სწორედ ეს წარმოადგენდა განსახილველი დავის არსს. ამრიგად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ამ ორ სარჩელში განსხვავებული იყო როგორც დავის საგანი, ისე _ მისი საფუძველი. რის გამოც აპელანტის მოთხოვნა საქმის წარმოების შეწყვეტის შესახებ სსკ-ს 272-ე მუხლის “ბ” პუნქტის თანახმად, არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ საქმის განხილვისას პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ სწორად იქნა დადგენილი საქმის ფაქტობრივი გარემოებანი, კერძოდ, ის, რომ სადავო ბინის პრივატიზაცია მოხდა 1993 წელს, რა დროსაც ამ ბინაში ჩაწერილი იყვნენ ბ. ჩ-ი, მისი დედა და ძმა.

საოლქო სასამართლომ იხელმძღვანელა “საქართველოს რესპუბლიკის ბინების პრივატიზაციის უსასყიდლოდ გადაცემის შესახებ” საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1992წ. 1 თებერვლის ¹107-ე დადგენილებით, მიიჩნია, რომ ბინის პრივატიზაციის მომენტში ბ.ჩ-ი ჩაწერილი იყო ბინაში და არ ყოფილა ცნობილი ფართზე უფლებადაკარგულად და იგი იყო სადავო ბინის თანამესაკუთრე 1/3-ზე.

საოლქო სასამართლოს აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ჯ-მა და მოითხოვა მისი გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასატორის განმარტებით, მოსარჩელეს ადრე აღძრული ჰქონდა სარჩელი სასამართლოში იგივე მხარის, ნ. ჯ-ის, მიმართ, რომელიც გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 2001წ. 30 ნოემბრის გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა. იგი მხარეების მიერ არ გასაჩივრებულა და შესულია კანონიერ ძალაში. ამდენად, სასამართლოს ბ. ჩ-ის ახალი სარჩელი არ უნდა დაეკმაყოფილებინა და საქმის წარმოება შეეწყვიტა სსკ-ს 272-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ბ” პუნქტის შესაბამისად. კასატორმა აღნიშნა, რომ მოსარჩელეს სადავო ბინაზე და მის წილზე უფლება არ გააჩნია, რადგან მან თავისი ნება საკუთრების უფლებით ბინის ჯ. ჯ-ის სახელზე გაცემის თაობაზე გამოხატა პრივატიზების დროს თანხმობის მიცემით. თუკი მას საკუთრებით წილი სურდა, უნდა მოეთხოვა ბინის თანასაკუთრებაში გადაცემა. ვინაიდან მოსარჩელეს არ გააჩნია საკუთრების უფლება სადავო ბინაზე, სასარჩელო მოთხოვნა წილის გამოყოფის შესახებ უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს. კასატორმა მიუთითა სსკ-ს 266-ე მუხლზე, რომლის შესაბამისად, მხარეებს არ შეუძლიათ სადავო გახადონ სხვა პროცესში გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტები და სამართლებრივი ურთიერთობები, ერთ სამოქალაქო საქმეში კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, თუ სხვა სამოქალაქო საქმეების განხილვისას იგივე მხარეები მონაწილეობენ, არ საჭიროებენ დამატებით მტკიცებას. ამდენად, არ არსებობდა სარჩელის აღძვრის წინაპირობები და სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძვლები. გარდა ამისა, მოსარჩელეს გაშვებული აქვს სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საქმის მასალების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი უსაფუძვლოა და იგი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

გასაჩივრებული განჩინებით საოლქო სასამართლომ დადგენილად ცნო შემდეგი გარემოებები:

თბილისში, გლდანის “ა” მიკრორაიონის 51-ე კორპუსში განთავსებული ¹44 ბინა 1993 წელს პრივატიზაციის ხელშეკრულების საფუძველზე გადაეცა ნ. ჯ-ს. ამ პერიოდისათვის ბინაში ჩაწერილები იყვნენ ნ. ჯ-ის შვილები – ბ.ჩ-ი და ლ. ბ-ი.

სსკ-ს 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, საოლქო სასამართლოს კოლეგიის ან პალატის მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია. ასეთი სახის პრეტენზიას საკასაციო საჩივარი არ შეიცავს, რის გამოც პალატა დადგენილ გარემოებებს უდავოდ მიიჩნევს.

ზემოხსენებულ გარემოებებს სააპელაციო პალატამ სავსებით სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა და დაადგინა, რომ ბ.ჩანადირი პრივატიზაციის მომენტში ჩაწერილი იყო რა სადავო ბინაში, იგი არის ამავე ბინის 1/3-ის თანამესაკუთრე. “საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაციის (უსასყიდლოდ) გადაცემის შესახებ” საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992წ. 1 თებერვლის ¹107 დადგენილების მე-5 პუნქტით საცხოვრებელი სახლი (ბინა) უსასყიდლოდ გადაეცემათ საქართველოს რესპუბლიკის მოქალაქეებს, რომლებიც ამ საცხოვრებელი სახლის (ბინის) დამქირავებლები ან დამქირავებლის ოჯახის წევრები არიან. 1993 წელს, იმ პერიოდში, როდესაც სადავო ბინის პრივატიზაცია მოხდა, მითითებული კანონით ბინების პრივატიზაციისათვის სავალდებულო იყო ოჯახის ყველა სრულწლოვანი წევრების თანხმობა, რაც მოგვიანებით საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1994წ. ¹ 520 დადგენილებით გაუქმდა, მაგრამ მიუხედავად ამისა, პრივატიზებულ ბინებზე საკუთრების უფლებას იძენდა ყველა ის პირი, რომელსაც საცხოვრებელ ფართბზე უფლება ბინის პრივატიზაციის დროისათვის მოპოვებული ჰქონდა. ამდენად, ბ.ჩ-ის სასარჩელო მოთხოვნა კანონით დადგენილ დანაწესს ემყარება და იგი სწორად იქნა დაკმაყოფილებული.

უსაფუძვლოა კასატორის მოსაზრება, რომ მოცემულ დავაზე სასამართლოს საქმის წარმოება უნდა შეეწყვიტა გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 2001წ. 30 ნოემბრის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების არსებობის გამო. როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, ბ.ჩ-მა 2001წ. 30 მაისს სარჩელით მიმართა სასამართლოს ნ. ჯ-ის და ლ. ბ-ის მიმართ და მოითხოვა თანასაკუთრებიდან 2/3 წილის გამოყოფა და შესაბამისად, საზიარო უფლების გაუქმება. სასამართლოს გადაწყვეტილებით, ბ.ჩ-ის მოთხოვნას უარი ეთქვა იმ მოტივით, რომ სადავო ბინის მესაკუთრეს წარმოადგენდა ნ. ჯ-ი და თანასაკუთრება არ არსებობდა. მოცემულ შემთხვევაში კი ბ.ჩ-ი ითხოვს, საცხოვრებელ ბინაზე თანამესაკუთრედ ცნობას და წილის გამოყოფას. ცხადია, რომ ბ.ჩ-ის ორივე მოთხოვნის საფუძველი და საგანი სხვადასხვაა. სსკ-ს 272-ე მუხლის “ბ” პუნქტით კი სასამართლო შეწყვეტს საქმის წარმოებას, მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ არსებობს სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება ან განჩინება, რომელიც გამოტანილია დავაზე იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლებით მოსარჩელის მიერ სარჩელზე უარის მიღების ან მხარეთა მორიგების დამტკიცების შესახებ.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა თვლის, რომ გასაჩივრებული განჩინება კანონის დარღვევის გარეშეა მიღებული და მისი გაუქმების საფუძველი არ არსებობს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსკ-ს 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ნ. ჯ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 19 ივნისის განჩინება დარჩეს უცვლელი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.