გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ ას-595-1248-03 16 დეკემბერი, 2003 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. ახალაძე (თავმჯდომარე),

ნ. კვანტალიანი,

მ. სულხანიშვილი

დავის საგანი: მამად ცნობა და ალიმენტის დაკისრება.

აღწერილობითი ნაწილი:

2002წ. 18 მარტს თ. თ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხე გ. ხ-ის მიმართ, მამად ცნობისა და ალიმენტის გადახდის შესახებ. მოსარჩელემ განმარტა, რომ 1997 წელს გაიცნო და ხვდებოდა, ხოლო 1998წ. 14 იანვრიდან ფაქტობრივ ქორწინებაში იმყოფება მოპასუხესთან. სამი თვის ერთად ცხოვრების შემდეგ გ.ხ-ის მშობლებთან წარმოქმნილი დაძაბული ურთიერთობის გამო იგი ოჯახიდან წამოვიდა. 1998წ. 12 სექტემბერს მოპასუხისაგან შეეძინა შვილი, რომელსაც გ.ხ-ის სურვილისამებრ დაარქვა გ., თუმცა ბავშვს მიეცა დედის ქალიშვილობის გვარი. თ.თ-ის განმარტებით, მოპასუხე მათ საერთო შვილზე არ ზრუნავს და გვარის მიცემაზე უარს აცხადებს, რის გამოც მოითხოვა გ. ხ-ის გ. თ-ის მამად ცნობა და შვილის სარჩენად ალიმენტის სახით 2000წ. 4 აგვისტოდან ყოველთვიურად 30 ლარის დაკისრება.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ 1997 წლიდან ხვდებოდა, შემდგომში კი 1998წ. 14 იანვრიდან თ.თ-თან ერთ ოჯახად ცხოვრობდა, თუმცა მათი ქორწინების რეგისტრაცია არ მოუხდენია. გ.ხ-ის განმარტებით, 1998წ. 10 მარტს იგი რუსეთში გაემგზავრა, საიდანაც ამავე წლის 28 მარტს დაბრუნებულს თ.თ-ი სახლში აღარ დახვდა. აღნიშნული მომენტიდან იგი მოპასუხის ოჯახში აღარ დაბრუნებულა.

გორის რაიონული სასამართლოს 2003წ. 29 იანვრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა. გ. ხ-ი ცნობილ იქნა გ. თ-ის მამად და 2000წ. 4 აგვისტოდან ბავშვის სრულწლოვანებამდე დაეკირა ალიმენტის სახით ყოველთვიურად 30 ლარის გადახდა. სასამართლო კოლეგიამ გაიზიარა მოსარჩელი განმარტება 1997წ. დეკემბერში ბავშვის ჩასახვის შესახებ, რაც თ.თ-ისათვის ცნობილი გახდა მომდევნო წლის იანვარში. სასამართლომ იხელმძღვანელა სკ-ს 1190-ე და 1212-ე მუხლებით და სარჩელი საფუძვლიანად მიიჩნია. რაც შეეხება საქმეზე ჩატარებული ექსპერტიზის დასკვნას, კოლეგიამ გაითვალისწინა, რომ იგი კატეგორიულად ვერ ადასტურებდა მამობის ფაქტს და სსკ-ს 172-ე მუხლის თანახმად, მტკიცებითი ძალა არ მიანიჭა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 9 ივნისის განჩინებით ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილბაზე გ.ხ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ თ. თ-მა და გ. ხ-მა ერთ ოჯახად ცხოვრება დაიწყეს 1998წ. 14 იანვრიდან. აღნიშნული მომენტისათვის მოსარჩელე უკვე ფეხმძიმედ იყო მოპასუხისაგან, რის გამოც მისმა მშობლებმა აიძულეს გ.ხ-ი შეერთო იგი. ხ-ების ოჯახში თ.თ-ი რძლად მიიღეს. მხარეთა შეუთანხმებლობა გამოიწვია იმ გარემოებამ, რომ თ. თ-ი იტხოვდა ქალაქში ცხოვრებას, ხოლო გ. ხ-ს არ სურდა მოხუცი მშობლების დატოვება. სააპელაციო სასამართლომ არ აგიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ შესაძლოა, ბავშვი მისი შვილი არ იყოს. პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მხარეები 1998წ. 14 იანვრიდან გ.ხ-ის რუსეთში წასვლამდე ცხოვრობდნენ ერთ ოჯახად და ეწეოდნენ საერთო მეურნეობას. საოლქო სასამართლომ იხელმძღვანელა სკ-ს 1190-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და მიიჩნია, რომ აღნიშნული ნორმით გათვალსიწინებული მამობის დადგენის ერთ-ერთი პირობა, მხარეთა ერთად ცხოვრება და საერთო მეურნეობის წარმოება, მოცემულ შემთხვევაში არსებობდა.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა ამავე კოდექსის 1212-ე და 1214-ე მუხლებზე და ჩათვალა, რომ გ.ხ-ს უნდა დაესკისროს ბავშვის სარჩენად ყოველთვიურად 30 ალრის გადახდა, რაც გონივრულ ოდენობას წარმოადგენდა. პალატამ დაადგინა, რომ, მართალია. აპელანტი უმუშევარია, თუმცა მატერიალურად გაჭირვებული არ არის.

აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა გ. ხ-მა. კასატორმა განმარტა, რომ სასამართლომ არასწორი შეფასება მისცა იუსტიციის სამინისტროს ექსპერტიზისა და სპეციალურ გამოკვლევათა ცენტრის დასკვნას, რომლის თანახმად, მისი მამობა გ. თ-ი მიმართ არ არის გამორიცხული. გ.ხ-ის განმარტებით, მან ჯერ კიდევ რაიონულ სასამართლოში იშუამდგომლა ექსპერტის დაკითხვის შესახებ, რადგან მისთვის გაურკვეველი იყო თუ რომელი ანალიზების საფუძველზე მხდა აღნიშნული დასკვნის გაცემა. კასატორმა მიუთითა, რომ ექსპერტიზის დასკვნა კატეგორიული ხასიათის არ არის და მასში ხაზგასმულია, რომ გამოკვლევის მოცემულ ეტაპზე მამობის დადგენა შეუძლებელია. კასატორის აზრით, სააპელაციო პალატამ არასწორად გამოიყენა სკ-ს 1190-ე მუხლის მესამე ნაწილი, ვინაიდან თ.თ-თან ერთად ცხოვრების პერიოდში მათ საერთო მეურნეობა არ უწარმოებით, ხოლო გ. თ-ის აღზრდაში კასატორს არანაირი წვლილი არ მიუძღვის. გ.ხ-ის განმარტებით, მოწინააღმდეგე მხარესთან სქესობრივი კავშირი დაამყარა მხოლოდ 1998წ. 14 იანვრიდან, ამდენად, უსაფუძვლოა სასამართლოს მოსაზრება სადავო მამობის შესახებ, რადგან ბავშვი დაიბადა ფაქტობრივი ქორწინებიდან 8, ხოლო ფეხმძიმობის ცხრა თვის შემდეგ. გ.ხ-ის აზრით, ყოველივე ზემოაღნიშნულს ადასტურებს ის გარემოებაც, რომ მისი რუსეთში დაბრუნებისას მოსარჩელე სახლში არ დახვდა და შემდგომაც შერიგებაზე ხელწერილით უარი განაცხადა. ბავშვთან დაკავშირებული პრეტენზიები არც თ.თ-ის ნათესავებს არ განიცხადებიათ. კასატორის განმარტებით, ფაქტობრივი ქორწინების დაწყობისას მან არ იცოდა მოსარჩელის ფეხმძიმობის შესახებ. ამდენად, უსაფუძვლოა ის მოსაზრება, რომ თ.თ-ის სწორედ ამ მიზეზის გამო მისი ნათესავების დაჟინებით შეირთო. გ.ხ-მა მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მისი მოთხოვნის დაკმაყოფილება.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ საკასაციო საჩივრის ფარგლებში შეისწავლა საქმის მასალები და მიაჩნია, რომ მას უარი უნდა ეთქვას შემდეგ გარემოებათა გამო:

დადგენილია, რომ 1997 წელს გ.ხ-მა და თ.თ-მა გაიცნეს და აღნიშნული დროიდან ხვდებოდნენ ერთმანეთს. 1998წ. 14 იანვრიდან, თ.თ-ის ფეხმძიმობის გამო მისი მშობლების მოთხოვნისამებრ, ისინი ფაქტობრივ ქორწინებაში იმყოფებოდნენ, ეწეოდნენ საერთო მეურნეობას და ცხოვრობდნენ გ.ხ-ის მშობლების სახლში. სამი თვის ერთად ცხოვრების შემდეგ მოპასუხის მშობლებთან წარმოქმნილი დაძაბული ურთიერთობის გამო თ.თ-ი ოჯახიდან წამოვიდა. 1998წ. 12 სექტემბერს კი მოსარჩელეს შეეძინა შვილი, გ. თ-ი.

სსკ-ს 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საოლქო სასამართლოს კოლეგიის ან პალატის მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული პრეტენზია.

საკასაციო პალატა არ იზიარებს გ.ხ-ის განმარტებას საოლქო სასამართლოს მიერ სკ-ს 1990-ე მუხლის მე-3 ნაწილის არასწორად გამოყენების შესახებ, ვინაიდან თავად კასატორის განმარტებით, თ.თ-თან გარკვეულ მანძილზე იმყოფებოდა ფაქტობრივ ქორწინებაში, უვლიდა მის მოხუც მშობლებს, რაც გულისხმობს მხარეთა მიერ საოჯახო მეურნეობის ერთობლივ წარმოებას. ამდენად, სააპელაციო პალატამ ზემოხსენებული ნორმის საფუძველზე სავსებით მართებულად დაადგინა გ. თ-ისადმი გ.ხ-ის მამობის ფაქტი. რაც შეეხება იუსტიციის სამინისტროს ექსპერტიზისა და სპეციალურ გამოკვლევათა ცენტრის 2002წ. 20 დეკემბრის ¹1440/12 დასკვნას, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ კასატორის პრეტენზია ამ ნაწილში დაუსაბუთებელია, ვინაიდან მასში მითითებულია, რომ გამოკვლევის მოცემულ ეტაპზე მამობის საკითხოს გადაწყვეტა შეუძლებელია, თუმცა შესაძლოა გ. ხ-ი იყოს გ. თ-ის მამა. ამდენად, ექსპერეტიზის აღნიშნული დასკვნა კატეგორიული ხასიათის არ არის და იგი არ გამხდარა სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინებით გ.ხ-ისათვის უარის თქმის საფუძველი.

საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ მართებულად მიუთითა ამავე კოდექსის 1212-ე და 1214-ე მუხლებზე და ჩათვალა, რომ გ.ხ-ს უნდა დაესკისროს ბავშვის სარჩენად ყოველთვიურად 30 ალრის გადახდა, რაც გონივრულ ოდენობას წარმოადგენს იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ, მართალია, კასატორი უმუშევარია, თუმცა მატერიალურად გაჭირვებას არ განიცდის.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში სსკ-ს 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია წარმოდგენილი არ ყოფილა. საოლქო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება იურიდიულად დასაბუთებულია და მისი გაუქმების სამართლებრივი საფუძველი არ არსებობს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსკ-ს 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

გ. ხ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 9 ივლისის განჩინება მოცემულ საქმეზე დარჩეს უცვლელი.

საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.