¹ ას-628-1288-03 11 ნოემბერი, 2003 წ., ქ. თბილისი
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა
შემადგენლობა: მ. ახალაძე (თავმჯდომარე),
ნ. კვანტალიანი,
მ. სულხანიშვილი
სარჩელის საგანი: სამუშაოზე აღდგენა, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება, განკარგულების ბათილად ცნობა.
აღწერილობითი ნაწილი:
2002წ. 26 ნოემბერს ე. პ-მა, მ. კ-მა და მ. პ-მა სარჩელით მიმართეს სასამართლოს მომხმარებელთა კოოპერატივების ცენტრალური კავშირის “ც.”, მიმართ, სამუშაოზე აღდგენისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების მოთხოვნით. მათ მიუთითეს, რომ მუშაობდნენ რა მოპასუხე ორგანიზაციაში, 2002წ. 1 ნოემბერს “ც.” გამგეობის ¹32 განკარგულებით მოსარჩელეები გათავისუფლდნენ დაკავებული თანამდებობებიდან. მოსარჩელეთა განმარტებით, მათი გათავისუფლებისას მოპასუხე მხარის ადმინისტრაციამ დაარღვია შკკ-ს 34-ე, 36-ე და 42-ე მუხლების მოთხოვნები, კერძოდ, მათი გათავისუფლების საკითხი არ განხილულა ც. ადგილკომის სხდომასა და კრებაზე არც კოლექტიურად და არც ინდივიდუალურად. გარდა ამისა, თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2001წ. 28 სექტემბრის გადაწყვეტილებით “ც.” 1997წ. 30 დეკემბრის რეგისტრაცია გაუქმებულია, ამრიგად, განკარგულება მოსარჩელეთა თანამდებობიდან გათავისუფლების შესახებ მიიღო სათანადო რეგისტრაციის არმქონე, არაუფლებამოსილმა პირმა, რის საფუძველზეც მოსარჩელეებმა მოითხოვეს მისი ბათილად ცნობა.
“ც.” სარჩელი არ ცნო. მხარემ მიუთითა, რომ თანამდებობიდან მოსალოდნელი გათავისუფლების შესახებ მოსარჩელეები გაფრთხილებულნი იყვნენ 2001 წელს, რაც დასტურდება მათი ხელმოწერით, გარდა მ.კ-ისა, რომელმაც აღნიშნულ გაფრთხილებაზე ხელი არ მოაწერა. მოცემულ ფაქტზე შეადგინეს შესაბამისი ოქმი. მოპასუხე მხარის განმარტებით, ადმინისტრაციამ იხელმძღვანელა შკკ-ს 34-ე მუხლის არა “ბ”, არამედ “ა” ქვეპუნქტით და მოსარჩელეები თანამდებობიდან დაითხოვა ორგანიზაციაში განხორციელებული სტრუქტურული ცვლილებების საფუძველზე, ხოლო ამავე კოდექსის 36-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მუშაკთა რიცხოვნების შემცირებისას სამუშაოზე დატოვების უპირატესი უფლების მინიჭება ადმინისტრაციის პრეროგატივას წარმოადგენდა.
ქ.თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონის 2003წ. 31 იანვრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. სასამართლომ მიიჩნია, რომ სასარჩელო განცხადებაში მითითებული ნორმები არ დარღვეულა და თანამდებობიდან შესაძლო გათავისუფლების შესახებ ისინი გაფრთხილებულნი იყვნენ კანონით გათვალისწინებული წესით. სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელეთა არგუმენტი იმის შესახებ, რომ “ც.” გამგეობის თავმჯდომარის 2002წ. 1 ნოემბრის განკარგულებები მათი სამუშაოდან გათავისუფლების შესახებ გაუქმებულია, ამდენად, არუფლებამოსილი ორგანიზაციის მიერაა მიღებული, რადგან მხარემ ვერ წარმოადგინა აღნიშნულის დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულება.
რაიონული სასამართლოს ზემოხსენებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოსარჩელეებმა და მოითხოვეს მისი გაუქმება.
თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 6 ივნისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელი.
სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ აპელანტები მუშაობდნენ სამომხმარებლო კოოპერატივის ცენტრალურ კავშირში. “ც.” XXIII მოწვევის საბჭოს IV კრების დადგენილებით დამტკიცდა გამგეობის აპარატის სტრუქტურა და საშტატო განრიგი. ამ დადგენილების საფუძველზე თავმჯდომარის 2002წ. 1 ნოემბრის ¹29, 31 და 35 განკარგულებებით ე.პ-ი, მ.კ-ი და მ.პ-ი გათავისუფლდნენ სამუშაოდან “ც.” გამგეობის რეორგანიზაციისა და შტატების შემცირების გამო, ხოლო “ც.” გამგეობის აპარატიდან დათხოვნილი საპენსიო ასაკის თანამშრომლებს ყოველთვიურად “დახმარების გაცემის შესახებ” დადგენილებით, 2003წ. 1 იანვრიდან სიცოცხლის ბოლომდე დაენიშნათ სოციალური დახმარება 50 ლარის ოდენობით. “ც.” XXIII მოწვევის IV კრების 2002წ. 2 აგვისტოს დადგენილებით გათვალისწინებული ცვლილებების განხორციელებისას გაუქმდა “ც.” ის საშტატო ერთეულები, რაზეც მოსარჩელეები მუშაობდნენ, აღნიშნული გარემოება დაადასტურა მოპასუხემ წარდგენილი “ც.ს” აპარატის სტრუქტურისა და საშტატო ერთეულების ამჟამად არსებული განრიგებით, სადაც აპელანტის მიერ მათ გათავისუფლებამდე დაკავებული საშტატო ერთეულები გათვალისწინებული არ ყოფილა. ამავე დადგენილების მე-7 პუნქტის თანახმად, აპარატის თანამშრომლები, შტატების შემცირების გამო, მოსალოდნელი გათავისუფლების შესახებ გაფრთხილებულნი იყვნენ “ც.” გამგეობის 2001წ. 10 ივლისის ¹29 განკარგულებით.
სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, ასევე, რომ ზემოხსენებულ წერილობით გაფრთხილებას ხელს აწერს მ. პ-ი., ხოლო საქმეში წარმოდგენილი 2001წ. 26 ივლისის ოქმების შინაარსით ირკვევა, რომ მ. კ-ლსა და ე. პ-ს ადმინისტრაციის მიერ აღნიშნული გაფრთხილების შესახებ ეცნობათ, მაგრამ ამ დოკუმენტის ხელმოწერაზე მათ უარი განაცხადეს. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოცემული დავის განხილვისას დაცულ იქნა შკკ-ს 34-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ა” ქვეპუნქტის, 36-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 422 მუხლის მოთხოვნები.
საოლქო სასამართლოს ზემოხსენებული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მ.პ-მა, მ.კ-მა და ე.პ-მა, კერძოდ:
კასატორებმა მიუთითეს, რომ მათი თანამდებობიდან გათავისუფლება კანონსაწინააღმდეგოა, რადგან არ არსებობს “ც.” საშტატო ერთეულთა შემცირების ან რეორგანიზაციის შესახებ დასაბუთება-განმარტება. შემუშავებული არ ყოფილა შემცირების პროექტი და დებულებები ახალი საშტატო ერთეულებით გათვალისწინებული სამსახურების შესახებ.
კასატორთა განმარტებით, ისინი არ ყოფილან სათანადო წესით გაფრთხილებულნი თანამდებობიდან გათავისუფლების შესახებ, რადგან 2001წ. 10 ივლისის განკარგულებაში არ იყო მითითებული კონკრეტულად რომელ მუშაკს ეხებოდა გაფრთხილება ან საერთო სიიდან ვის შეეხებოდა შემცირება. მხარის აზრით, “ც.” გამგეობამ ვერ შეძლო XXIII მოწვევის მე-2 კრების გადაწყვეტილების შესრულება მოქმედი კანონმდებლობის გაუთვალისწინებლად, ამიტომ ამ კრების გადაწყვეტილების საფუძველზე მიღებული ¹29 განკარგულება ვერ ჩაითვლება გათავისუფლების საფუძვლად. ისინი თანამდებობიდან დაითხოვეს შკკ-ს 34-ე მუხლის პირველი ნაწილის “გ” პუნქტის საფუძველზე. მხარის აზრით, მოცემულ საქმეზე დაირღვა ამავე კოდექსის 36-ე მუხლის პირველი და მეორე პუნქტების, 42-ე მუხლის მოთხოვნები.
კასატორებმა მიუთითეს “ც.” წესდების მე-9 მუხლის 58-ე პუნქტზე, რომლის თანახმად, “ც.” რეორგანიზაცია, შეერთება, მიერთება, გამოყოფა და ლიკვიდაცია ხდება “ც.” ყრილობის ან სასამართლოს გადაწყვეტილებით, მათ აღნიშნეს, რომ “ც.” ადმინისტრაციის მიერ განხორციელებული შემცირებისას ყრილობის გადაწყვეტილება დღემდე არ ყოფილა გატარებული სასამართლოში, რაც მის სიყალბეზე მიუთითებს.
კასატორებმა არ გაიზიარეს სააპელაციო პალატის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ “ც.” მიერ წარმოდგენილ აპარატის სტრუქტურისა და საშტატო ერთეულების ამჟამად არსებული განრიგი მოსარჩელეთა გათავისუფლებამდე დაკავებულ თანამდებობებს არ შეიცავს და მიიჩნია, რომ აღნიშნული მოსაზრება გახდა სააპელაციო საჩივარზე უარის თქმის ძირითადი საფუძველი. კასატორებმა მიუთითეს, რომ მათთვის, ისევე, როგორც სააპელაციო სასამართლოსათვის საქმის განხილვის დროს ცნობილი არ იყო ის ფაქტი, რომ ზემოხსენებული საშტატო განრიგი დამტკიცებული არ ყოფილა, ამრიგად, ძალაშიც არ შესულა.
კასატორებმა მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად.
სამოტივაციო ნაწილი:
საკასაციო პალატა საქმის მასალების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი უსაფუძვლოა და იგი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:
სსკ-ს 407-ე მუხლის მეორე ნაწილით, საოლქო სასამართლოს კოლეგიის ან პალატის მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია. ასეთი სახის პრეტენზიას საკასაციო საჩივარი არ შეიცავს, სააპელაციო პალატამ კი დადგენილად ცნო შემდეგი გარემოებები:
სამომხმარებლო კოოპერატივების ცენტრალური კავშირის, – ცეკავშირის, გამგეობის თავმჯდომარის 2002წ. 1 ნოემბრის ¹29, 31 და 35 განკარგულებებით მ. პ-ი გათავისუფლდა ცეკავშირის გამგეობის კომერციისა და კვების მომსახურების დეპარტამენტის მთავარი სპეციალისტის თანამდებობიდან, მ. კ-ი – საორგანიზაციო კოოპერატაციული მუშაობის დეპარტამენტის .... თანამდებობიდან, ხოლო ე. პ-ი ბუღალტრული აღრიცხვის ანგარიშგებისა და სტატისტიკური ინფორმაციის სამმაართველოს წამყვანი სპეციალისტის თანამდებობიდან. გათავისუფლების საფუძვლად მიეთითა ცეკავშირის გამგეობის აპარატის რეორგანიზაცია და შტატების შემცირება, შკკ-ს 34-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ა” ქვეპუნქტის, 36-ე მუხლის პირველი ნაწილი და 422-ე მუხლების გათვალისწინებით. ამავე განკარგულებით ზემოხსენებულ პირებს ცეკავშირის გამგეობის 2002წ. 30 სექტემბრის დადგენილების შესაბამისად, 2003წ. 1 იანვრიდან სიცოცხლის ბოლომდე დაენიშნათ სოციალური დახმარება თვეში 50 ლარის ოდენობით.
ასევე დადგენილია, რომ ცეკავშირის 2002წ. 2 აგვისტოს XXIII მოწვევის საბჭოს IV კრების დადგენილებით ცეკავშირის გამგეობის აპარატის ახალი სტრუქტურისა და საშტატო განრიგის დამტკიცებასთან დაკავშირებით სხვებთან ერთად გაუქმდა საფინანსო-ეკონომიკური, საორგანიზაციო კოპერაციული მუშაობის, კომერციისა და კვების მომსახურების დეპარტამენტები მასში შემავალი საშტატო ერთეულებით. დადგენილების მე-7 პუნქტში აღინიშნა, რომ გამგეობის აპარატის თანამშრომლები, შტატების შემცირების გამო, მოსალოდნელი გათავისუფლების შესახებ გააფრთხილეს ცეკავშირის გამგეობის 2001წ. 10 ივლისის ¹29 განკარგულებით.
საქმეში წარმოდგენილი მასალებით დადასტურებულია ის გარემოება, რომ ცეკავშირის გამგეობის აპარატის შტატების შემცირების გამო მოსალოდნელი გათავისუფლების შესახებ 2001წ. 10 ივლისს წერილობით ეცნობა მ. პ-ს, ხოლო 2001წ. 12 და 26 ივლისს შედგენილი ოქმებით დადგენილია, რომ მ. კ-ი და მ. პ-ი გააფრთხილეს სამუშაოდან მოსალოდნელი გათავისუფლების შესახებ.
ზემოთ მითითებული მტკიცებულებების ურთიერთშეჯერებისა და ანალიზის საფუძველზე საოლქო სასამართლომ სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და მიიჩნია, რომ მოპასუხე მხარეს მუშაკთა სამუშაოდან გათავისუფლებისას კანონი არ დაურღვევია.
საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორთა მოსაზრებას შკკ-ს 36-ე მუხლის პირველი და მეორე პუნქტების და 422-ე მუხლის მოთხოვნათა დარღვევის თაობაზე. შკკ-ს 36-ე მუხლი ადგენს სამუშაოზე დარჩენის უპირატეს უფლებას მუშაკთა რიცხოვნობის ან შტატების შემცირებისას, რაც გათვალისწინებულია ისეთ ვითარებისთვის, როდესაც ერთ საშტატო ერთეულზე ორ ან მეტ მუშაკს გააჩნია პრეტენზია. მოცემულ შემთხვევაში კი დადგენილია, რომ კასატორთა მიერ დაკავებული საშტატო ერთეულები საერთოდ აღარ არსებობს. რაც შეეხება შკკ-ს 422 მუხლს, აღნიშნული ნორმა ავალდუბულებს ადმინისტრაციას მოსალოდნელი გათავისუფლების შესახებ აცნობოს მუშაკს ორი თვით ადრე მაინც. საქმეში არსებული მტკიცებულებები ადასტურებენ მოპასუხის მხრიდან მითითებული ნორმის მოთხოვნათა დაცვას, კერძოდ, მ.პ-ი ხელმოწერით ადასტურებს, რომ გათავისუფლების შესახებ მან იცოდა, ხოლო პ-სა და კ-ის გაფრთხილების თაობაზე შედგა ოქმები, ვინაიდან მათ უარი განაცხადეს ხელის მოწერაზე.
ასევე უსაფუძვლოა კასატორთა მითითება, რომ მოპასუხემ შკკ-ს 34-ე მუხლის “გ” პუნქტით არასწორად გაათავისუფლა კასატორები სამუშაოდან. ცეკავშირის განკარგულებაში კასატორთა სამუშაოდან გათავისუფლების საფუძვლად მითითებულია შკკ-ს 34-ე მუხლის “ა” და არა “გ” პუნქტი.
ყოველგვარ დასაბუთებასაა მოკლებული კასატორთა მოსაზრება ცეკავშირის საშტატო განრიგის არაკანონიერებაზე იმ მოტივით, რომ ცეკავშირის ყრილობის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება ახალი საშტატო განრიგის თაობაზე სასამართლოში რეგისტრირებული არ არის. სამეწარმეო რეესტრში ასეთი სახის ფაქტების სავალდებულო რეგისტრაციას კანონი არ იცნობს, რაც შეეხება ცეკავშირის წესდების მე-9 თავის 58-ე პუნქტს, აღნიშნულით დადგენილია, რომ ცეკავშირის რეორგანიზაცია შესაძლებელია როგორც ცეკავშირის ყრილობის, ასევე, სასამართლოს გადაწყვეტილებითაც.
ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ თბილისის საოლქო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება კანონის დარღვევის გარეშეა გამოტანილი და მისი გაუქმების საფუძველი არ არსებობს.
სარეზოლუციო ნაწილი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსკ-ს კოდექსის 410-ე მუხლით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
მ. პ-ის, მ. კ-ისა და მ. პ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.
თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 6 ივნისის განჩინება დარჩეს უცვლელი.
საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
