გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ას-65-764-03 30 სექტემბერი, 2003 წ., ქ.თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. ახალაძე (თავმჯდომარე),

ნ. კვანტალიანი,

მ. სულხანიშვილი

დავის საგანი: უკანონო მფლობელობიდან ქონების გამოთხოვა.

აღწერილობითი ნაწილი:

2002წ. 23 აგვისტოს ნ. ა-ამ სასარჩელო განცხადებით მიმართა სასამართლოს ა. და გ. ა-ების მიმართ, უკანონო მფლობელობიდან ნივთების, სულ 3800 ლარის ოდენობით, გამოთხოვის მოთხოვნით. მან აღნიშნა, რომ 1991 წელს ფაქტობრივ, ხოლო 1992 წლიდან რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდა მოპასუხე მხარის შვილთან მ. ა-თან. ერთად ცხოვრების პერიოდში მათ შეეძინათ ვაჟიშვილი – ე. ა-ი. დაქორწინების შემდეგ მ. ა-ი სამუშაოდ გაემგზავრა რუსეთის ფედერაციის ქ.ბარნაულში, რის საფუძველზე მხარეთა შორის ქორწინება ფაქტობრივად შეწყდა. მოსარჩელის განმარტებით, მეუღლის ოჯახიდან წამოსვლის შემდეგ მან დატოვა იქ თავისი მზითვი ქორწინების შენარჩუნების იმედით. თუმცა მოსარჩელის მოლოდინი აღნიშნულ საკითხში არ გამართლდა და მან მოითხოვა ზემოხსენებული მოძრავი ქონების დაბრუნება. ნ. ა-ას განმარტებით, მან არაერთხელ უშედეგოდ მიმართა მოცემული მოთხოვნით მოპასუხეს, რის შემდეგაც სარჩელი აღძრა სასამართლოში.

მოპასუხე მხარემ სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ ნ.აბდულაევას მოთხოვნა დაუსაბუთებელია, ვინაიდან, მხარეთა ეროვნული ტრადიციისამებრ მზითვის მიტანის დროს დგება ორივე მეუღლეთა ნათესავებისა და სხვა მოწმეთა მიერ ხელმოწერილი აქტი, რომელიც მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს. მოპასუხეთა განმარტებით, ნ. ა-ას ათი წლის განმავლობაში არ დაუყენებია აღნიშნული მოთხოვნა, რაც მის ხანდაზმულობაზე მიუთითებს.

გარდაბნის რაიონული სასამართლოს 2002წ. 19 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ნ.ა-ას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ნ. და მ. ა-ები დაცილდნენ ერთმანეთს 1992-93 წლებში. აღნიშნული პერიოდის შემდეგ მოსარჩელე ცხოვრობდა რა თავის მშობლებთან, ხელმეორედ გათხოვდა და 2002 წლამდე მზითვის დაბრუნების მოთხოვნით სასამართლოსათვის არ მიუმართავს. სასამართლომ არ გაიზიარა მოცემულ საქმეზე მოწმეთა განმარტება მზითვის არსებობის შესახებ და მიიჩნია, რომ სასარჩელო მოთხოვნა არ არის გამყარებული საჭირო მტკიცებულებებით.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ა-ამ. მან წარმოადგინა სანოტარო წესით დამოწმებული დოკუმენტი მისი ოჯახის მიერ მოსარჩელისათის მზითვის გატანებისა და მოპასუხის სახლში გადმოტვირთვის დადასტურების შესახებ, რომელსაც ხელს აწერდნენ ფ. მ-ი, ს. გ-ა და ნ. ა-ა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2003წ. 7 აპრილის განჩინებით რაიონული სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა ძალაში, ხოლო მოსარჩელეს უარი ეთქვა დაკმაყოფილებაზე უსაფუძვლობის გამო.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა სკ-ს 172-ე, 1116-ე და სსკ-ს 102-ე მუხლებზე. მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელემ ვერ წარადგინა დამაჯერებელი მტკიცებულებანი სარჩელში დასახელებული ნივთების კუთვნილებისა და მისი მოპასუხეთა მფლობელობაში არსებობის შესახებ. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად არ გაიზიარა საქმეზე დაკითხულ მოწმეთა, ფ. მ-ის, ს. გ-ას და ნ. ა-ას ახსნა-განმარტებები და სასამართლო აღმასრულებლის მიერ შედგენილი ოქმი, რადგან აღნიშნული მტკიცებულებებით არ დასტურდება დასახელებული ნივთების მზითვის სახით მიტანა მოპასუხეთა ოჯახში, ან ნივთების იქ არსებობა.

ნ. ა-ამ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება გაასაჩივრა საკასაციო წესით. მან მოითხოვა მისი გაუქმება და საქმის დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად. კასატორმა მიიჩნია, რომ სასამართლომ არასწორად განმარტა სკ-ს 172-ე მუხლი, რომლის საფუძველზე მას უფლება აქვს გამოითხოვოს კუთვნილი ქონება. მხარის აზრით, სააპელაციო პალატამ არ დააკმაყოფილა მისი შუამდგომლობა მოწმეებად ფ. მ-ის, ს. გ-ასა და ნ. ა-ის დაკითხვის შესახებ, რითაც დაირღვა სსკ-ს 102-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილებით გარანტირებული მისი უფლება. ამასთან სააპელაციო სასამართლოში წარდგენილ იქნა ჩამოთვლილ პირთა ნოტარიალურად დამოწმებული ჩვენებები, რომლებიც ადასტურებენ სარჩელში მითითებულ ფაქტებს, რასაც სასამართლომ სწორი სამართლებრივი შეფასება არ მისცა. კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სკ-ს 1161-ე მუხლი, რადგან ფ. მ-ი, ს. გ-ა და ნ. ა-ა ადასტურებდნენ სადავო მზითვის არსებობას მოპასუხეთა სახლში. აღმასრულებლის მიერაც დასტურდება მზითვების მოპასუხის ოჯახში ყოფნა.

კასატორის აზრით, გასაჩივრებული განჩინება იურიდიულად დაუსაბუთებელი და უსაფუძვლოა, როს გამოც უნდა გაუქმდეს და მოხდეს საქმის ფაქტობრივი გარემოებების დეტალური გამოკვლევა.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების საკასაციო საჩივრის ფარგლებში შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინებების სამართლებრივი დასაბუთების შემოწმების შედეგად თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქმის მასალებით დადგენილია და უდავოა, რომ კასატორი 1991 წლიდან ფაქტიურ, ხოლო 1992 წლიდან რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდა მოპასუხე მხარის შვილთან მ. ა-ასთან, რომელთანაც შეეძინა შვილი ე. ა-ი. ნ. ა-ა სასარჩელო განცხადებით სკ-ს 172-ე მუხლის საფუძველზე ითხოვს მის მიერ 1991 წელს მზითვის სახით მიტანილი ნივთების მოპასუხეთა უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვას.

სააპელაციო პალატამ გასაჩივრებულ განჩინებით სავსებით სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა სადავო ურთიერთობას და მიუთითა, რომ ნ. ა-ას სარჩელში მითითებული გარემოებები არ დაუდასტურებია. სსკ-ს 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ნ. ა-ას მიერ მოპასუხეთა ბინაში 1991 წელს სარჩელში ჩამოთვლილი ნივთების მიტანა და ამჟამად იმავე ნივთების იმავე მისამართზე არსებობა საქმის მასალებით არ დასტურდება. ეს ფაქტობრივი გარემოება დადგენილად ცნო, როგორც პირველი ინსტანციის ასევე სააპელაციო სასამართლომ. სსკ-ს 407-ე მუხლის მეორე ნაწილით საოლქო სასამართლოს კოლეგიის ან პალატის მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია ასეთი სახის პრეტენზიას საკასაციო საჩივრით წარმოდგენილი არ არის.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას, რომ სააპელაციო პალატამ გასაჩივრებული განჩინების გამოტანისას დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი და სწორი სამართლებრივი შეფასება არ მისცა სააპელაციო პალატაში წარდგენილ სანოტარო წესით დამოწმებულ მოწმეთა ჩვენებებს. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით სასამართლო მტკიცებულებათა რიცხვს მიეკუთვნება მოწმეთა ჩვენება, რომლის მიღების და შესაბამისად მტკიცებულებად მიჩნევის წესი დადგენილია ამავე კოდექსის 140-153-ე მუხლებით. რაც შეეხება პირის წერილობით განმარტებას, თუნდაც სანოტარო წესით დამოწმებულს, ასეთ მტკიცებულებას საპროცესო კანონმდებლობა არ იცნობს და იგი რაიმე ფაქტის დამადასტურებლად ვერ იქნება მიჩნეული.

უსაფუძვლოა კასატორის მტკიცება, რომ სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სკ-ს 172-ე და 1161-ე მუხლები. აღნიშნული მუხლების ძალით მეუღლეთა ინდივიდუალურ საკუთრებას წარმოადგენს რა ის ქონება, რომელიც თითოეულ მათგანს ეკუთვნოდა დაქორწინებამდე, მესაკუთრეს შეუძლია მოითხოვოს სხვის მფლობელობაში არსებული ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება. მითითებული ნორმების გამოყენებით სააპელაციო სასამართლომ სწორად დაასკვნა, რომ ნ. აბდულაევას საკუთრების-მზითვებად დასახელებული ნივთების გამოთხოვის უფლება ექნებოდა, თუ დადასტურდება ამ ნივთების მოპასუხეთა მფლობელობაში არსებობა.

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით საკასაციო სასამართლო ასკვნის, რომ სააპელაციო პალატას გასაჩივრებული განჩინების მიღებისას კანონი არ დაურღვევია და მისი გაუქმების საფუძველი არ არსებობს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსკ-ს 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ნ. ა-ას საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 7 აპრილის განჩინება დარჩეს უცვლელი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.