გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ ას-703-1345-03 18 დეკემბერი, 2003 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. ახალაძე (თავმჯდომარე),

ქ. გაბელაია,

თ. კობახიძე

დავის საგანი: რეალური წილის გამოყოფა, საერთო სარგებლობის ეზოს გამიჯვნა.

აღწერილობითი ნაწილი:

ნ. ზ-ემ სარჩელი აღძრა ბათუმის საქალაქო სასამართლოში მოპასუხეების – მ. თ-ის, ვ. რ-ის, შ. ხელაძის მიმართ და მოითხოვა საერთო სარგებლობის ეზოდან თავისი წილის 4/14-ის გამოყოფა, წილის მიხედვით ეზოს გამიჯვნა და ეზოში მყოფი უკანონო მშენებლობის დანგრევა. შემდგომში უკანონო მშენებლობებთან დაკავშირებული მოთხოვნა მოხსნა და დაიტოვა უფლება სამომავლოდ ამ ნაწილზე ცალკე სარჩელის დაყენებისათვის.

მოპასუხეებმა ნაწილობრივ ცნეს სარჩელი და განმარტეს, რომ მოსარჩელეს ეკუთვნის 1/6 ნაწილი – 38,15 კვ.მ ფართი, რომლის მიხედვითაც უნდა გაიმიჯნოს ფართი.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2002წ. 4 ივნისის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ: ნ. ზ-ეს ქ. ბათუმში, ... ¹28/50 მდებარე სახლთმფლობელობის საერთო სარგებლობაში მყოფი მიწის ნაკვეთის 4/14 კვ.მ ფართიდან განესაზღვრა თავისი წილის მიხედვით მიწის ნაკვეთი და მხარეებს შორის ფაქტობრივად გამიჯნული თავისუფალი მიწის ფართი დარჩა უცვლელი. გადაწყვეტილებას საფუძვლად დაედო ის, რომ 1994 წელს, როცა ზ-ემ საკუთრება მოიპოვა ქ. ბათუმში, ... ¹50 მდებარე ბინაზე, საერთო სარგებლობის ფართი შეადგენდა 194,94 კვ. მ, ხოლო წილები აღრიცხული იყო შემდეგნაირად: შ. თ-ე – 117 (27.8 კვ.მ), ნ. ზ-ე – 4/21 (38,15 კვ.მ). სასამართლომ იხელმძღვანელა მიწის კოდექსის 149-ე მუხლით და ნ. ზოიძეს გამოუყო არა 4/14, როგორც ის მოითხოვდა, არამედ 4/21 ნაწილი.

გადაწყვეტილება მხარეებმა გაასაჩივრეს სააპელაციო წესით. აპელანტმა ნ. ზ-ემ მოითხოვა გადაწყვეტილების გაუქმება იმ მოტივით, რომ სკ-ს 957-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით არ შეიძლება საერთო სარგებლობის წილზე მოწილის უფლების შემცირება მისი თანხმობის გარეშე, ასევე აპელანტმა მიუთითა, რომ სასამართლომ არ დაადგინა, თუ რას შეადგენდა მიწის ნაკვეთის საერთო მოცულობა, მაშინ, როცა საქმეში ურთიერთგამომრიცხავი მონაცემები არსებობდა. აპელანტმა მოითხოვა მისი სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილება და საერთო სარგებლობის ეზოდან 4/14 წილის გამოყოფა.

აპელანტმა ნ. თ-ემ მოითხოვა გადაწყვეტილების შესწორება და ქ. ბათუმის მერიის ტექ.ბიუროს საბოლოო მონაცემების მიხედვით ნ. ზ-ისათვის არა 4/21-ის გამოყოფა, არამედ 1/6-ის, როგორც ეს ამ მონაცემებშია დაფიქსირებული.

აჭარის ა/რ უმაღლესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 9 სექტემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივრების მოთხოვნა დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. გაუქმდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2002წ. 4 ივნისის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს. საქმის ხელახალი განხილვის შემდეგ, 2003წ. 30 აპრილის გადაწყვეტილებით, ნ. ზ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა და მოსარჩელის ინდივიდუალური წილი განისაზღვრა ¼1/4-ით (ანუ 103,67 კვ.მ მისი კუთვნილი საცხოვრებელი ფართის 38,15 კვ.მ ჩათვლით).

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მ. თ-ემ და მოითხოვა მისი გაუქმება, იმ მოტივით, რომ სასამართლო გასცდა სარჩელის მოთხოვნას, რადგან მოსარჩელე მოითხოვდა რეალური წილის გამოყოფას, სასამართლომ კი იმსჯელა სხვა თანამესაკუთრეთა წილებზეც, ამასთან არ არის სრულყოფილად დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები.

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სკ-ს 212-ე მუხლი, რომელიც არეგულირებს ინდივიდუალური წილის გამოყოფას მრავალბინიან სახლებში, ხოლო სადავო სახლთმფლობელობა მრავალბინიან სახლს არ განეკუთვნება. ამავე კოდექსის 173-ე მუხლის მიხედვით საერთო საკუთრება შეიძლება წარმოიშვას კანონის საფუძველზე. მოცემულ შემთხვევაში საერთო საკუთრების უფლება სახლთმფლობელობის ეზოზე მხარეებს არ წარმოშობიათ, რადგანაც მათ ეს უფლება არ დაურეგისტრირებიათ საჯარო რეესტრში. აღნიშნულის გამო სააპელაციო პალატამ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა საერთო საკუთრებიდან რეალური წილის გამოყოფაზე და მოსარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილება იურიდიულად დაუსაბუთებლად მიიჩნია და 2003წ. 19 სექტემბრის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნა დააკმაყოფილა.

ნ. ზ-ემ საკასაციო წესით გაასაჩივრა აღნიშნული გადაწყვეტილება, იმ საფუძვლით, რომ კასატორის აზრით, სააპელაციო სასამართლომ თვითნებურად მიიჩნია მის მოთხოვნად საერთო საკუთრებიდან რეალური წილის გამოყოფა, მაშინ როდესაც კასატორის მოთხოვნაა, საერთო სარგებლობის ეზოდან მისი წილის დადგენა და გამიჯვნა საჯარო რეესტრში მისი შემდგომი რეგისტრაციისათვის. კასატორის აზრით, სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სკ-ს 183-ე და 173-ე მუხლები, უნდა გამოეყენებინა 1996წ. 14 ნოემბრის საქართველოს კანონი “მიწის რეგისტრაციის შესახებ” და ამავე კოდექსის 953-ე, 954-ე, 957-ე მე-3 ნაწილი, 961-ე მუხლები, 180-ე მუხლთან ერთად.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე კასატორმა მოითხოვა აჭარის ა/რ უმაღლესი სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მისი სარჩელის დაკმაყოფილება.

სამოტივაციო ნაწილი:

პალატამ განიხილა საქმის მასალები, საკასაციო საჩივარი შეამოწმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთებულობა და თვლის, რომ საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილადაა ცნობილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: ბათუმში, ... ¹50 და ... ¹28 მდებარე სახლთმფლობელობა თანასაკუთრების უფლებით ირიცხება ნ. ზ-ეზე – 4/14 წილი, ლ. რ-ეზე – 4/14. ამ სახლთმფლობელობაზე საერთო საკუთრება რეგისტრირებულია საჯარო რეესტრში მხოლოდ 271 კვ.მ გაშენების ფართზე და მ. რ-ეზე უძრავი ქონება 1/3 წილით. ეზოზე საერთო საკუთრების უფლება ნ. ზ-ეზე, ნ. თ-ეზე და შ. ხ-ეზე საჯარო რეესტრში არ არის რეგისტრირებული.

პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის მოტივაციას, რომ სააპელაციო სასამართლომ ვერ გაიგო მისი სასარჩელო მოთხოვნა, არასწორად მიიჩნია, რომ მოთხოვნა შეეხებოდა საერთო საკუთრებიდან რეალური წილის გამოყოფას, მაშინ როცა მისი მოთხოვნა იყო საერთო სარგებლობის ეზოდან წილის დადგენა და გამიჯვნა საჯარო რეესტრში მისი შემდგომი რეგისტრაციისათვის.

პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად არ მიიჩნია სადავო სახლთმფლობელობა მრავალბინიან სახლად, ვინაიდან იგი საზიარო უფლების ობიექტია, საზიარო უფლებების შესახებ შესაბამისი ნორმების მიხედვით შესაძლებელია საზიარო უფლების გაუქმება ნატურით გაყოფისას ან საგნის გაყიდვით, მაგრამ საზიარო საგნის მოწილის მიერ წილის გამიჯვნის სამართლებრივი საფუძველი არ არსებობს.

სკ-ს 1513-ე მუხლის თანახმად ფიზიკურ პირთა კანონიერ სარგებლობაში არსებული მიწის ნაკვეთები, რომლებზეც ინდივიდუალური სახლებია განლაგებული, სკ-ს ამოქმედებიდან ითვლება ამ პირთა საკუთრებად და მათზე ვრცელდება სამოქალაქო კოდექსით უძრავი ნივთებისათვის გათვალისწინებული წესები. მართალია, აღნიშნული ნორმა ფიზიკურ პირებს მესაკუთრებად სკ-ს ამოქმედების დროიდან მიიჩნევს, მაგრამ ამავე დროს სავალდებულოდ თვლის საკუთრებას უფლების გაფორმებისთვის სკ-ს სხვა ნორმებით დადგენილი იმპერატივების შესრულებას.

ამავე კოდექსის 183-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად უძრავი ნივთის შესაძენად აუცილებელია სანოტარო წესით დამოწმებული საბუთი და შემძენის რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში.

სასამართლო საზიარო საგნის შესახებ მოწილეთა დავას მხოლოდ მას შემდეგ განიხილავს, რაც აღნიშნულ საგანზე (როგორც სახლთმფლობელობაზე, ისე მიწის ნაკვეთზე) მათი საზიარო უფლება რეგისტრირებული იქნება საჯარო რეესტრში.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ ნ. ზ-ეს სწორად უთხრა უარი სარჩელის დაკმაყოფილებაზე, გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია და არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა სსკ-ს 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ნ. ზ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

აჭარის ა/რ უმაღლესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 19 სექტემბრისა გადაწყვეტილება დარჩეს უცვლელად.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.