ბს-151-117-კ-05 15 ივლისი, 2005 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ნ. სხირტლაძე (თავმჯდომარე),

გ. ქაჯაია (მომხსენებელი),

ნ. კლარჯეიშვილი

დავის საგანი: არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის მფლობელობისა და სარგებლობის დადასტურება, ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობა.

აღწერილობითი ნაწილი:

1999წ. 15 ივნისს თ. მ-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართა ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოს მოპასუხე ე. დ-ის მიმართ, მოითხოვა მიწის ნაკვეთის დამაგრება, რომელზეც ე. დ-ი აწარმოებდა სამშენებლო სამუშაოებს და აღნიშნული მიწის ნაკვეთის გამიჯვნა ..... მდებარე სახლისგან შემდეგი საფუძვლით: სადავო მიწის ნაკვეთი 1930 წლიდან საკუთრების უფლებით მოსარჩელის მშობლებს ეკუთვნოდათ. აღნიშნულ ნაკვეთს უკანონოდ ფლობდა მოპასუხე _ ..... მცხოვრები ე. დ-ი, მას მხარს უჭერდა იმავე სახლში მცხოვრები ი. ლ-ი, რომლის მამამ _ ო. ლ-მა ისარგებლა რა თავისი სამსახურებრივი მდგომარეობით, აიძულა იგი, ჩაებარებინა მიწის ნაკვეთი და სანაცვლოდ, საგარანტიო ხელშეკრულების საფუძველზე, მიეღო საცხოვრებელი ბინა ახლად აშენებულ მრავალსართულიან საცხოვრებელ სახლში. მოსარჩელის ოჯახის კუთვნილ მიწის ნაკვეთზე აშენდა ორი საცხოვრებელი კორპუსი. სადავო მიწის ნაკვეთი, რომელსაც მოსარჩელე ავტომანქანის სადგომად იყენებდა, მდებარეობს იმ საცხოვრებელი კორპუსის კედლის ძირში, რომელშიც მოსარჩელე ცხოვრობს. მას ნაკვეთი შემოკავებული ჰქონდა, მაგრამ ე. დ-მა დაუნგრია ჯებირი და დაიწყო მშენებლობა. ნაკვეთი, სკ-ის 208.3 მუხლის თანახმად, წარმოადგენდა საერთო საკუთრებას, რის გამოც ადმინისტრაციული ორგანო არ იყო უფლებამოსილი, გაეცა მოპასუხისათვის მშენებლობის ნებართვა.

ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2001წ. 3 აგვისტოს გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. სასამართლომ მიუთითა, რომ თ. მ-ის მიერ სადავოდ გამხდარი მიწის ნაკვეთი 1930 წლიდან იყო დამაგრებული მოსარჩელის მამის სახელზე სარგებლობის უფლებით. მამის გარდაცვალების შემდეგ მიწის ნაკვეთს და საცხოვრებელ სახლს ფლობდა მოსარჩელე და მისი ოჯახი. 1964-65 წლებში მიწის ნაკვეთი ჩაბარდა სახელმწიფოს, რომელმაც მიწის ნაკვეთისა და საცხოვრებელი სახლის სანაცვლოდ მოსარჩელესა და მისი ოჯახის წევრებზე გასცა საგარანტიო წერილი. სახელმწიფოს მიერ მთლიანად შესრულდა საგარანტიო წერილით ნაკისრი ვალდებულება. აღნიშნულ ადგილზე მრავალსართულიანი საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა დასრულდა 1970-71 წლებში და მოსარჩელე ოჯახთან ერთად საგარანტიო წერილის საფუძველზე გამოყოფილ ბინაში 1972 წელს შესახლდა. ამ პერიოდის შემდეგ მოსარჩელის მიერ სადავოდ გამხდარი მიწის ნაკვეთი დამაგრებული იყო ...... მდებარე სახლზე, რომელშიც მოპასუხე ე. დ-ი ცხოვრობდა. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1997წ. 17 ივნისის ¹12 125 779 დადგენილებით სადავო მიწის ნაკვეთი დაუმაგრდა მოპასუხე ე. დ-ს. შესაბამისი სამსახურის მიერ დამტკიცდა წითელი ხაზები, პროექტი, გაიცა მშენებლობის დაწყების ნებართვა, რომლის საფუძველზე ე. დ-მა მშენებლობა დაიწყო. თბილისის ტექინვენტარიზაციის ბიუროს მონაცემებით, სადავო მიწის ნაკვეთი მდებარეობს ...... მდებარე სახლის ტერიტორიაზე, რომელიც თითქოს 20 წელია გამიჯნულია მოსარჩელის საცხოვრებელი სახლისაგან. სასამართლომ აღნიშნა, რომ თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის დადგენილება მიწის ნაკვეთის ე. დ-ისათვის დამაგრების შესახებ მოსარჩელისათვის მისი მიღებისთანავე იყო ცნობილი, ვინაიდან იგი გასაჩივრდა მის მიერ ადმინისტრაციული საჩივრის წესით.

ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა თ. მ-ის მიერ. საქმის სააპელაციო წესით განხილვისას აპელანტმა წარმოადგინა დაზუსტებული სასარჩელო განცხადება, რომლითაც მოითხოვა სადავო მიწის ნაკვეთის მფლობელობისა და სარგებლობის დადასტურება, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლის 1-ლი ნაწილის “გ” და “დ” ქვეპუნქტების და ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის შესაბამისად, მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1997წ. 17 ივნისის ¹12.125.779 დადგენილების ბათილად ცნობა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 2 დეკემბრის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ: ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2001წ. 3 აგვისტოს გადაწყვეტილების გაუქმებით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც თ. მ-ის სარჩელს სადავო მიწის ნაკვეთის მფლობელობისა და სარგებლობის დადასტურების შესახებ უარი ეთქვა უსაფუძვლობის გამო, ხოლო სასარჩელო მოთხოვნას, მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1997წ. 17 ივნისის ¹12 125 779 დადგენილების ბათილად ცნობაზე უარი ეთქვა ხანდაზმულობის ვადის გასვლის გამო. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ მუნიცეპალუტეტის კაბინეტის 1997წ. 17 ივნისის დადგენილების ბათილად ცნობა პირველი ინსტანციის სასამართლოში მოსარჩელის მიერ არ დასმულა, თუმცა აღნიშნული დადგენილების არსებობის შესახებ აპელანტისათვის ცნობილი იყო სარჩელის შეტანის პერიოდისათვის, ვინაიდან სასამართლოში სარჩელი შეიტანა მშენებლობის დაწყებისთანავე. მუნიციპალიტეტის კაბინეტის სადავო დადგენილების შესახებ აღნიშნულია 1999წ. 17 ივნისის ქალაქის მთავარი არქიტექტორის სახელზე გაგზავნილ განცხადებაში. მიუხედავად ამისა, 1997წ. 17 ივნისის დადგენილების ბათილად ცნობის შესახებ სარჩელი 2000წ. 4 ივლისს იქნა აღძრული. სააპელაციო პალატამ სსკ-ის 361-ე მუხლის, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე მიიჩნია, რომ სარჩელი ხანდაზმულობის ვადის გადაცილებით აღიძრა.

პალატამ უსაფუძვლოდ მიიჩნია, აგრეთვე, აპელანტის მოთხოვნა სადავო მიწის ნაკვეთის მფლობელობისა და სარგებლობის დადასტურების შესახებ. სადავო მიწის ნაკვეთი და საცხოვრებელი სახლი თ. მ-მა 1964-65 წწ. ბინის მისაღებად, საგარანტიო ხელშეკრულების საფუძველზე, ჩააბარა სახელმწიფოს ნაკვეთზე 16-სართულიანი სახლის მშენებლობის დაწყების წინ, რითაც მიწის ნაკვეთი გამოვიდა მისი მფლობელობიდან. 1972 წელს თ. მ-ის ოჯახი შესახლდა ახლად აშენებულ 16-სართულიან სახლში. ამ პერიოდის შემდეგ ნაკვეთი დამაგრდა ...... მდებარე სახლზე, რომელშიც ცხოვრობს მოპასუხე ე. დ-ი. ამ უკანასკნელს მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1997წ. 17 ივნისის ¹12 125 779 დადგენილებით დაუმაგრდა სადავო მიწის ნაკვეთი. აღნიშნული დადგენილების საფუძველზე შესაბამისი სამსახურის მიერ დამტკიცდა წითელი ხაზები, ასაშენებელი ობიექტის _ სტომატოლოგიური ტექნიკის მაღაზიის პროექტი, გაიცა მშენებლობის დაწყების ნებართვა. თბილისის ტექინვენტარიზაციის ბიუროს მონაცემებისა და ქ. თბილისის არქიტექტურისა და პერსპექტიული განვითარების სამსახურის უფროსის, ქალაქის მთავარი არქიტექტორის მიერ გაცემული ¹მ-78 ცნობის, საინჟინრო _ ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნის საფუძველზე სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო ნაკვეთი მდებარეობს ...... მდებარე სახლის ტერიტორიაზე.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2002წ. 2 დეკემბრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გასაჩივრდა თ. მ-ის და ც. წ-ის მიერ. კასატორებმა აღნიშნეს, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი, სკ-ის 208-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, წარმოადგენდა მათ სარგებლობაში მყოფ იზოლირებულ ნაკვეთს, სააპელაციო პალატამ ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს მსგავსად ვერ დაასაბუთა, თუ რატომ მიანიჭა უპირატესობა ტექინვენტარიზაციის ბიუროს მონაცემებს, რომელშიც არ არის მითითებული თუ რის საფუძველზეა მოქცეული სადავო მიწის ნაკვეთი ¹4 კორპუსის ტერიტორიაზე და რატომ უარყო საარქივო მასალა (გენგეგმა, ქალაქის მთავარი არქიტექტორის 1965 წ. ¹90 ბრძანება), რომლითაც დასტურდება, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი საერთო სარგებლობაში იმყოფება. სასამართლომ არ გამოიყენა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-19 მუხლით მინიჭებული უფლებამოსილება და არ გამოითხოვა საჯარო რეესტრიდან სადავო მიწის ნაკვეთის შესახებ ამონაწერი, საკადასტრო რუკის მონაცემები, მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1997წ. 17 ივნისის ¹12 125 779 დადგენილების 2.2 პუნქტის შეუსრულებლობის პირობა, სასამართლოს სასკ-ის მე-16 მუხლის შესაბამისად საქმეში მესამე პირებად არ ჩააბა ¹2 კორპუსის მობინადრენი, ვაკის რაიონის გამგეობა და ქალაქის არქიტექტურის სამსახური, რომელთაც ევალებოდათ კონტროლი დადგენილების შესრულებაზე. სააპელაციო განხილვაში მონაწილეობას ღებულობდა პირი, რომელსაც თავის დროზე არ ჰქონდა წარმოდგენილი კანონით დადგენილი წესით გაფორმებული რწმუნება. კასატორები არ დაეთანხმნენ გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში მოყვანილ მოსაზრებას სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის გადაცილების თაობაზე, მოსარჩელის ნება თავიდანვე იყო გაცხადებული. სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვის დროს მოხდა მოთხოვნის დაზუსტება, დავის ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განხილვის გამო სარჩელის ობიექტურ ნებას, ხარვეზიანობას, არ შეეძლო, გავლენა მოეხდინა აპელანტის სუბიექტურ ნებაზე, მით უფრო, რომ დაზუსტებული სააპელაციო საჩივარი სასამართლოს არ მიუჩნევია გაზრდილ სასარჩელო მოთხოვნად. სარჩელის ძირითადი მოთხოვნა სადავო მიწის ნაკვეთით სარგებლობის უფლების დადასტურების შესახებ ისეა დაკავშირებული ადმინისტრაციული აქტის შეჩერებასა და ბათილად ცნობასთან, რომ ერთ მთლიან მოთხოვნად უნდა იქნეს აღქმული, რადგან ერთ-ერთის დაკმაყოფილება ან უარყოფა მეორის დაკმაყოფილებას ან უარყოფას გამოიწვევს. სადავო აქტმა ხანდაზმულობის ათვლის ვადა თავად დაადგინა (2.2. და 2.3. პუნქტები), ხანდაზმულობაზე მითითება დაუშვებელია, რადგან არ განხორციელებულა იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ქმედება გარიგების დადების სახით. სადავო აქტის გამოცემა ეწინააღმდეგება “მიწის რეგისტრაციის შესახებ” კანონის მოთხოვნებს. მიუხედავად ამისა, მოწინააღმდეგე მხარე უფლებამოსილ ორგანოსთან “არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვის და განკარგვის შესახებ” კანონის მოთხოვნათა დაცვით ურთიერთობის მოწესრიგების გარეშე შეეცადა მშენებლობის დაწყებას. კასატორებს მიაჩნდათ, რომ სააპელაციო პალატას უნდა გამოეყენებინა სკ-ის 1514-ე მუხლი, 208-ე მუხლის მე-4 ნაწილი, კანონი “მიწის რეგისტრაციის შესახებ”, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის YV თავი, სსკ-ის 98-ე, 102.2, 108-ე, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16, მე-17 მე-19 მუხლები, სასამართლოს არ უნდა გამოეყენებინა ხანდაზმულობის მუხლები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2003წ. 2 ოქტომბრის განჩინებით თ. მ-ის და ც. წ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა. გაუქმდა თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2002წ. 2 დეკემბრის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის იმავე სასამართლოს დაუბრუნდა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 16 დეკემბრის გადაწყვეტილებით თ. მ-ის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა: გაუქმდა ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2001წ. 3 აგვისტოს გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც თ. მ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1997წ. 17 ივნისის ¹12.125.779 დადგენილება და მის საფუძველზე გამოცემული სხვა აქტები, კერძოდ, ქ. თბილისის მერიის არქიტექტურისა და პერსპექტიული განვითარების საქმეთა დეპარტამენტის მიერ დამტკიცებული 1997წ. 12 აგვისტოს გეგმა; ქ. თბილისის მთავარი არქიტექტურის 1998წ. 29 მაისის ბრძანება ¹385 ასაშენებელი ობიექტის პროექტის დამტკიცების შესახებ; ქ. თბილისის მერიის არქიტექტურისა და ქალაქის პერსპექტიული განვითარების საქმეთა დეპარტამენტის სახელმწიფო არქიტექტურულ-სამშენებლო კონტროლის ინსპექციის 1998წ. 27 ნოემბრის მშენებლობის დაწყების ნებართვა ¹448. სარჩელი მიწის ნაკვეთის საკუთრების უფლებით დამაგრებისა და გამიჯვნის ნაწილში არ დაკმაყოფილდა შემდეგ გარემოება გამო: სააპელაციო პალატის აზრით, მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1997წ. 17 ივნისის სადავო დადგენილებასა და მის საფუძველზე გამოცემულ სადავო აქტებში მშენებლობის ადგილად მითითებულია ...... ¹2-ის გვერდით მდებარე ადგილი, ე. დ-ის მიერ კი მშენებლობა დაიწყო ..... ¹1 და ..... ¹4 საცხოვრებელ სახლებს შორის არსებულ მიწის ნაკვეთზე, ... ¹1-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის კედელთან. გასაჩივრებულ აქტებში მინიშნებული ტერიტორია კი მდებარეობდა ასაშენებელი ობიექტის მოპირდაპირე მხარეს, რაც აქტების უსწორობასა და მათ არამართლზომიერებაზე მიუთითებდა.

სააპელაციო პალატის აზრით, მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1997წ. 17 ივნისის სადავო დადგენილება 30 კვ.მ მიწის ნაკვეთის დროებით დამაგრებას ითვალისწინებდა. აღნიშნული დადგენილების საფუძველზე გამოცემული მთავარი არქიტექტორის 1998წ. 29 მაისის ¹385 ბრძანებით დამტკიცებული პროექტისა და არქმშენინსპექციის მიერ 1998წ. 27 ნოემბრის ¹448 ნებართვით ე. დ-ს ფაქტობრივად კაპიტალური შენობის აგების ნება დაერთო, რაც არ შეესაბამებოდა მიწის ნაკვეთის დროებით დამაგრებას, ანუ ხსენებული ბრძანება და ნებართვა არ გამომდინარეობდა მუნიციპალიტეტის კაბინეტის სადავო დადგენილების შინაარსიდან და ისინი არამართლზომიერად უნდა ყოფილიყვნენ მიჩნეულნი.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ... ¹1-ში მდებარე 14-სართულიანი საცხოვრებელი სახლის გვერდით კედლისა და ... ¹4-ში მდებარე 5-სართულიანი სახლის გვერდით კედელს შორის არსებული მიწის ნაკვეთი გამიჯნულია ...... ქუჩისგან კაპიტალური კედლითა და რკინის ჭიშკრით. საქმეში იყო თბილისის მერიის ტექნიკური აღრიცხვის სამსახურის წერილი, სადაც აღნიშნულია, რომ ...... ¹1-ში მდებარე სახლსა და .... ¹4-ში მდებარე სახლს შუა არსებული ავტოფარეხები მთავარი არქიტექტორის 1982წ. 10 მაისის ¹83 ბრძანების საფუძველზე აღრიცხულია ... ¹4 სახლის ტერიტორიაზე. სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ აღნიშნული არ შეიძლებოდა გამხდარიყო იმის დამადასტურებელი გარემოება, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი .... ¹4 სახლს ეკუთვნოდა, ვინაიდან დადგენილი იყო, რომ აღნიშნული სახლები აგებული იქნა ერთ მიწის ნაკვეთზე, როგორც ერთიანი არქიტექტურული ანსამბლი და ამ სახლებს შორის მიწის ნაკვეთის გამიჯვნის რაიმე დამადასტურებელი მტკიცებულებები საქმეში არ მოიპოვება. რაც შეეხება ..... ¹4-ში მცხოვრები პირების ავტოფარეხებს, რომლებიც მიდგმულია ... ¹1-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის კედელზე, აგებულია ამ სახლში მობინადრეთა შესახლებამდე. საქმეში ასევე წარმოდგენილი არ არის სახლებს შორის არსებული მიწის ნაკვეთის ... ქუჩიდან ღობითა და ჭიშკრით გამიჯვნის რაიმე კანონიერი საფუძველი. საქმეშია შპს “თ-ის” ტერიტორიათა განვითარების სააგენტოს 2004წ. 16 ნოემბრის ¹221 წერილი, სადაც აღნიშნულია, რომ მანძილი შენობებს შორის საჭიროა განისაზღვროს ინსოლაციისა და განათების ანგარიშის საფუძველზე, ასევე, ხანძარსაწინააღმდეგო მოთხოვნების გათვალისწინებით. ... ¹1 და ... ¹4 სახლებს შორის ტერიტორია დაპროექტების სტადიიდან საერთო სარგებლობის ეზოს წარმოადგენდა. თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 1966წ. 17 მარტის გადაწყვეტილებით 1966წ. გეგმით გათვალისწინებული სახელმწიფო ბინათმშენებლობისთვის კაპიტალური მშენებლობის სამმართველოს გამოეყო მიწის ნაკვეთი ორჯონიკიძის რაიონში ... და ... ქუჩების კუთხეში განაშენიანების პროექტის შესაბამისად. თბილისის მთავარი არქიტექტორის, ი. ჩ-ის, 1966წ. 29 მაისის ¹90 ბრძანებით შეთანხმებული გენგეგმა არ ითვალისწინებდა საპროექტო ტერიტორიის დაყოფას, შემოღობვას, ვინაიდან ეს იყო საერთო სარგებლობის ტერიტორია. პალატა თვლის, რომ ... ¹4 სახლის მცხოვრებთა მხრიდან მთელ მიწის ნაკვეთზე სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე დაუფლების ცდა კი არ შეიძლებოდა კანონიერ მოქმედებად და გარემოებად ყოფილიყო მიჩნეული.

სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ, ვინაიდან ... ¹1-ში და ... ¹4-ში მდებარე საცხოვრებელ სახლებს შორის არსებული მიწის ნაკვეთი ამ საცხოვრებელი სახლების საერთო საკუთრებას წარმოადგენდა, ე. დ-ისთვის 30 კვ.მ მიწის ნაკვეთის დამაგრების საკითხი შეთანხმებული უნდა ყოფილიყო ..... ¹1 სახლის საცხოვრებელი ბინების მფლობელებთან, რასაც ადგილი არ ჰქონია. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი ორი სახლის საცხოვრებელი ბინების მესაკუთრეთა საერთო საკუთრებას წარმოადგენდა, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-13 მუხლის შესაბამისად, ადმინისტრაციულ ორგანოს უფლება აქვს, საკითხი განიხილოს და გადაწყვიტოს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ დაინტერესებულ მხარეს, რომლის უფლება და კანონიერი ინტერესები იზღუდება ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით, საკუთარი მოსაზრების წარდგენის შესაძლებლობა მიეცა. პალატამ ჩათვალა, რომ მოცემულ შემთხვევაში ადგილი ჰქონდა კანონის ისეთ დარღვევას, რომლის არარსებობის შემთხვევაში სხვაგვარი გადაწყვეტილება იქნებოდა მიღებული.

სააპელაციო პალატამ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ თ. მ-ის სარჩელი სასამართლოში აღიძრა სადავო მიწის ნაკვეთზე სტომატოლოგიური ტექნიკის მაღაზიის მშენებლობის დაწყებისთანავე. სასარჩელო განცხადებაში მოსარჩელე სკ-ის 178-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “ა” ქვეპუნქტზე მითითებით ითხოვდა მოპასუხისათვის მშენებლობის წარმოების სათანადო ნებართვის წარმოდგენის დავალებას. გარდა ამისა, მოსარჩელის მიერ მშენებლობის შეჩერების და სადავო მიწის ნაკვეთის მისთვის გამოყოფის მოთხოვნა თავისთავად მოიცავდა და გულისხმობდა ე. დ-ისათვის მაღაზიის ასაშენებლად მიწის ნაკვეთის დამაგრების შესახებ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1997წ. 17 ივნისის ¹12.125.779 დადგენილებისა და ამ დადგენილების საფუძველზე გამოცემული სხვა აქტების ბათილად ცნობას, რის გამოც სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ მოსარჩელის მიერ არ დარღვეულა სსკ-ის იმჟამად მოქმედი 361-ე და ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლებით გათვალისწინებული სარჩელის სასამართლოში წარდგენის ვადა, მით უფრო, რომ არ იყო შესრულებული 1997წ. 17 ივნისის ¹12.125.779 დადგენილების 2.2. პუნქტით გათვალისწინებული ადმინისტრაციული აქტის დადების მოთხოვნა, რის გამოც არსებობდა გასაჩივრებული აქტების ბათილად გამოცხადების სამართლებრივი საფუძველი და ამ ნაწილში სარჩელი უნდა დაკმაყოფილებულიყო.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ... ¹1 და ... ¹4 სახლებს შორის არსებული ტერიტორია ორი საცხოვრებელი სახლის საერთო სარგებლობის ტერიტორიას წარმოადგენს. ასევე დადასტურებული იყო, რომ მშენებლობისთვის აღებულ იქნა თ. მ-ის საცხოვრებელი სახლი და გამოთავისუფლდა მის სარგებლობაში არსებული მიწის ნაკვეთი. მათი ბინის ექსპლუატაციაში შესვლის შემდეგ კი იგი თავის ავტომანქანას აყენებდა მიწის ნაკვეთის სადავო ნაწილზე, რაც არ შეიძლებოდა გამხდარიყო მიწის აღნიშნული ნაკვეთის მიკუთვნების ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი, ვინაიდან მისი საცხოვრებელი სახლის აღების დროისთვის მიწის ნაკვეთი წარმოადგენდა სახელმწიფო საკუთრებას, მოსარჩელის თანხმობით სახლი აღებულ იქნა და მის ნაცვლად იგი უზრუნველყოფილ იქნა საცხოვრებელი ბინით. სკ-ის 208.3 მუხლის შესაბამისად, მიწის ნაკვეთი, რომელიც ინდივიდუალურ საკუთრებას არ წარმოადგენს, ბინის მესაკუთრეთა საერთო საკუთრებაა. საერთო საკუთრებაში წილთა რაოდენობა განისაზღვრება ბინების რაოდენობის მიხედვით, ასეთი განაწილება კი მოცემულ შემთხვევაში არ მომხდარა, მეტიც, მიწის ტერიტორია, რომელშიდაც სადავო ნაკვეთი შედის, ორი მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის საერთო სარგებლობაში იმყოფება, რის გამოც სსკ-ის 208.4 მუხლის ნორმა, რომლის თანახმადაც შეიძლება მანქანის დასაყენებელი ადგილი იზოლირებულად ჩაითვალოს, თუ მისი საზღვრები ხანგრძლივი დროის მანძილზე გამოყენების შედეგად არის გამოკვეთილი, რაც მოცემულ შემთხვევაში საკუთრების უფლებით დამაგრების და გამიჯვნის ნაწილში, სააპელაციო პალატის აზრით, სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძვლად ვერ გამოდგებოდა.

ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება თ. მ-მა და ც. წ-მა საკასაციო წესით გაასაჩივრეს და მოითხოვეს მისი ნაწილობრივ გაუქმება, კერძოდ, მანქანის დასაყენებელი ადგილის მფლობელობის და სარგებლობის უფლების აღდგენის თაობაზე მოთხოვნის დაუკმაყოფილებლობის ნაწილში შემდეგი საფუძვლით:

კასატორების აზრით, სააპელაციო სასამართლომ ვერ გაითვალისწინა მათი სასარჩელო მოთხოვნის შინაარსი და თვითნებურად შეცვალა იგი, ამასთან, არ გაიზიარა ისიც, რომ სარჩელის ძირითადი მოთხოვნა, სადავო მიწის ნაკვეთით სარგებლობის უფლების დადასტურების შესახებ, ისეა დაკავშირებული ადმინისტრაციული აქტის შეჩერებასა და ბათილად ცნობასთან, რომ ერთ მთლიან მოთხოვნად უნდა იქნეს აღქმული, რადგან ერთ-ერთის დაკმაყოფილება ან უარყოფა მეორის დაკმაყოფილებას ან უარყოფას გამოიწვევდა. ორი ურთიერთგამომრიცხავი მოთხოვნის გამო, სააპელაციო სასამართლომ თვითნებურად შეცვალა კასატორების მოთხოვნა შინაარსობრივად, თითქოს თ. მ-ი მოითხოვს მიწის ნაკვეთს, ამ მიწის ნაკვეთის დამაგრებას და გამიჯვნას.

მათი მოთხოვნა კი შემდეგია: აღდგეს მანქანის დასაყენებელი ადგილი, მისი მფლობელობა და სარგებლობა, რადგან აღნიშნულ ტერიტორიზე 1929-30 წლებიდან კასატორები ცხოვრობენ და 20 წელი მანქანა სანიტარული დაცვის ზონაში ეყენათ.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებები, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობა და მიიჩნევს, რომ კასატორების _ თ. მ-ისა და ც. წ-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 16 დეკემბრის გადაწყვეტილება მიწის ნაკვეთის საკუთრების უფლებით დამაგრებისა და გამიჯვნის ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და ამ ნაწილში საქმე განსჯადობით ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს სამოქალაქო სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილების გასაჩივრების ნაწილით არასწორად დაადგინა დავის საგანი, კერძოდ, როგორც კასატორები აღნიშნავენ, მათ მოთხოვნას წარმოადგენდა არა სადავო მიწის ნაკვეთის საკუთრების უფლებით დამაგრება, არამედ სადავო მიწის ნაკვეთის მფლობელობისა და სარგებლობის უფლების აღდგენა. საკასაციო პალატა თვლის, რომ ამ ნაწილში სააპელაციო სასამართლომ უნდა გაარკვიოს და დააზუსტოს სასარჩელო მოთხოვნა და ისე მიიღოს გადაწყვეტილება.

სკ-ის 1507.1 მუხლის თანახმად, ეს კოდექსი ვრცელდება მხოლოდ იმ ურთიერთობაზე, რომლებიც წარმოიშობა ამ კოდექსის ამოქმედების შემდეგ. ამ კოდექსის 208-232-ე მუხლებით განსაზღვრული ურთიერთობები სწორედ ამ კოდექსით იქნა დადგენილი და შესაბამისად, ბინის მესაკუთრეთა შორის ურთიერთობა ამ ნორმებით უნდა დარეგულირდეს. მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს სააპელაციო პალატის მოსაზრებას, რომ, ვინაიდან მიწის ტერიტორია, რომელშიც სადავო ნაკვეთი შედის, ორი მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის საერთო სარგებლობაში იმყოფება, ამიტომ აღნიშნული გარემოება გამორიცხავს სკ-ის 208.4 მუხლის საფუძველზე სარჩელის დაკმაყოფილებას. საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ უნდა გაარკვიოს და დაადგინოს ფაქტობრივი გარემოება, კერძოდ აქვთ თუ არა კასატორებს დაკავებული მანქანის დასაყენებელი ადგილი და მისი საზღვრები გამოკვეთილია თუ არა ხანგრძლივი დროის მანძილზე გამოყენების შედეგად. ამავე დროს საკასაციო პალატა თვლის, რომ მოცემული დავის გადაწყვეტისას სააპელაციო სასამართლომ საქმეში მონაწილეობის მისაღებად უნდა მოიწვიოს ორივე მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის ამხანაგობები და გაარკვიოს მათი პოზიცია კასატორთა მოთხოვნებთან დაკავშირებით. საკასაციო პალატა სააპელაციო სასამართლოს ყურადღებას მიაქცევს ასევე სკ-ის 212-ე, 218-220-ე მუხლებზე, რომლებიც არეგულირებენ ბინის მესაკუთრის მხრიდან საერთო საკუთრების სარგებლობის უფლებას და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ უნდა იმსჯელოს დავის ამ მუხლების მოთხოვნათა გათვალისწინებით გადაწყვეტის თაობაზე.

ამავე დროს საკასაციო პალატა აღნიშნავს იმ გარემოებებს, რომ მას შემდეგ რაც თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 16 დეკემბრის გადაწყვეტილების ის ნაწილი, რომლითაც ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1997წ. 17 ივნისის ¹12.125.779 დადგენილება და მის საფუძველზე გამოცემული სხვა აქტები, არ გასაჩივრებულა და კანონიერ ძალაშია შესული. გადაწყვეტილების გასაჩივრებული ნაწილი კი, რომელიც ეხება მიწის ნაკვეთის დამაგრებასა და გამიჯვნას, არ წარმოადგენს ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განსახილველ დავას, იგი სსკ-ის მე-11.1 მუხლის “ა” ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობით დადგენილი წესით განსახილველ საქმეთა კატეგორიას განეკუთვნება და ამდენად, საქმე გასაჩივრებულ ნაწილში განსჯადობით განსახილველად თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატას უნდა გადაეგზავნოს. შესაბამისად, უნდა გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 16 დეკემბრის გადაწყვეტილება მიწის ნაკვეთის საკუთრების უფლების დამაგრებისა და გამიჯვნის ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და ამ ნაწილში აღნიშნული მითითებებით საქმე განსჯადობით ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატას.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სსკ-ის 399-ე, 404-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. კასატორების _ თ. მ-ისა და ც. წ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 16 დეკემბრის გადაწყვეტილება გასაჩივრებულ ნაწილში და ამ ნაწილში განსჯადობით განსახილველად გადაეცეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატას;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.