გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ ას-83-792-03 7 ოქტომბერი, 2003 წ., ქ.თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. ახალაძე (თავმჯდომარე),

ნ. კვანტალიანი,

მ. სულხანიშვილი

დავის საგანი: მემკვიდრედ ცნობა, ანდერძის ბათილად ცნობა.

აღწერილობითი ნაწილი:

1998წ. 28 დეკემბერს ვ. კ-ემ სარჩელით მიმართა სასამართლოს მოპასუხეების – მ. კ-ის, თ. გ-ი-თ-ის, შპს “ს.-ს. ცენტრისა” და ნოტარიუსების - ლ.ქ-ისა და მ.ა-ის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა 1992 წელს მის მამიდა – ვ. თ-სა და ¹... საექსპლუატაციო უბნის წარმომადგენელს შორის გაფორმებული ქ.თბილისში, ... მდებარე საცხოვრებელი ბინის პრივატიზაციის ხელშეკრულების დადებულად ცნობა, ვინაიდან ის გარემოება, რომ ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროში წარსადგენ ხელშეკრულებაზე არ აღმოჩნდა ნოტარიუს ლ.ქ-ის ბეჭედი, არ წარმოადგენს მისი ბათილობის საფუძველს. ვ.კ-ემ განმარტა, რომ 1998წ. 9 ოქტომბერს გარდაცვლილი ვ. თ-ის ერთადერთი მემკვიდრეა, თუმცა მამიდის სიკვდილის შემდეგ მოპასუხეები თ.გ.-თ-ი და მ.კ-ი, ვ.თ-ის ყოფილი ქმრის შვილი და დისშვილი, უკანონოდ დაეუფლნენ ზემოაღნიშნულ სახლსა და სხვა უძრავ ქონებას. მოსარჩელემ მიიჩნია, რომ მოპასუხეთა მიერ წარმოდგენილი ვ. თ-ის ანდერძი ყალბია, ამიტომ მოითხოვა მისი ბათილად ცნობა, ხოლო მოპასუხეთა დაკავებული ფართიდან გამოსახლება.

მ.კ-მა და თ.გ.-თ-მა სარჩელი ცნეს სადავო პრივატიზაციის ხელშეკრულების დადებულად ცნობის ნაწილში, ხოლო ვ.კ-ის დანარჩენ მოთხოვნებს მხარი არ დაუჭირეს.

ქ.თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2001წ. 2 მარტის გადაწყვეტილებით ვ.კ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. 1992წ. 2 ივლისის პრივატიზაციის ხელშეკრულება ვ.თ-სა და ¹... საექსპლუატაციო უბანს შორის დადებულად იქნა ცნობილი, ხოლო დანარჩენ ნაწილში მას უარი ეთქვა დაკმაყოფილებაზე.

სასამართლომ არ გაიზიარა ვ.კ-ის მოსაზრება, თითქოს ვ. თ-ის ხელმოწერა მის 1998წ. 11 სექტემბრის ანდერძზე, რომლითაც სამკვიდრო გადავიდა მ.კ-სა და თ.გ.-თ-ზე, გაყალბებულ იქნა. აღნიშნულ საკითხზე დანიშნული რამოდენიმე ექსპერტიზის დასკვნები წინააღმდეგობრივ შინაარსს შეიცავდა, რის გამოც სსკ-ს 137-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების თანახმად დაინიშნა კომისიური გრაფიკულ-სამედიცინო-ფსიქოლოგიური ექსპერტიზა, რომლის დასკვნის თანახმად სადავო ანდერძზე არსებულ ხელმოწერასა და ხელწერის თანდართულ ნიმუშებს შორის არ არის ისეთი სხვაობა, რომელიც სხვადასხვა ინდივიდზე მიუთითებდა.

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო ხელმოწერა შესრულებულია ვ.თ-ის მიერ, რასაც ადასტურებდნენ ანდერძზე ხელმომწერი მოწმეები – დ.ჭ-ე და ნ.მ-ე. განსახილველი ანდერძის შედგენისას დაცულ იქნა სკ-ს 1358-ე, 1362-ე, 1366-ე და 54-ე მუხლების მოთხოვნები.

სასამართლომ იხელმძღვანელა ზემოხსენებული კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილით, რომლის საფუძვლეზეც მხოლოდ მესაკუთრეს აქვს უფლება მოსთხოვოს მფლობელს ნივთის დაბრუნება, და ვ.კ-ე მიიჩნია მოპასუხეთა ბინიდან გამოსახლების მოთხოვნაზე არაუფლებამოსილ პირად.

სასამართლომ, ასევე აღნიშნა, რომ ვ. კ-ის არგუმენტების საფუძვლიანობის შემთხვევაშიც მან დაარღვია სამკვიდროს მიღების ხანდაზმულობის ვადა. განსახილველ სარჩელში იგი არ აყენებს აღნიშნული ვადის აღდგენის მოთხოვნას, რაც სარჩელის ამ ნაწილზე უარის თქმის კიდევ ერთ საფუძველს წარმოადგენს.

რაიონული სასამართლოს ზემოხსენებული გადაწყვეტილება ანდერძის ბათილობის, მემკიდრედ და მესაკუთრედ ცნობის ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ვ. კ-ემ.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2002წ. 9 იანვრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ აპელანტმა სარწმუნოდ ვერ დაასაბუთა თავისი პოზიცია. სასამართლომ მიუთითა 2000წ. 24 აპრილს ჩატარებულ კომპლექსურ ექსპერტიზაზე, რომელიც ეწინააღმდეგება ვ.კ-ის მიერ მითითებულ იუსტიციის სამინისტროს ექსპერტიზისა და სპეციალურ გამოკვლევათა ცენტრის 1999წ. 2 აპრილისა და განმეორებით ჩატარებულ 28 მაისის დასკვნებს და იხელმძღვანელა რა სსკ-ს 105-ე მუხლით იუსტიციის სამინისტროს ესქპერტიზის დასკვნებს მტკიცებულებითი ძალა არ მიანიჭა.

სააპელაციო პალატა სადავო ანდერძის ნამდვილობაზე მსჯელობისას დაეყრდნო ვ. თ-ის მიერ გამოხატული ნების არსებობას, რაც დადასტურებულია მოწმეების ხელმოწერით და დამოწმებულია ნოტარიუსის მიერ. სასამართლომ იხელმძღვანელა სკ-ს 1358-ე, 1362-ე და 1366-ე მუხლებით, რომლებიც ითვალისწინებს ანდერძის მოწმეთა თანდასწრებით შედგენას და ასეთ შემთხვევებში მოწმეთა ახსნა-განმარტებას სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობიდან გამომდინარე, მტკიცებულებითი ძალა მიანიჭა, რომლის გაბათილება აპელანტმა სარწმუნოდ, შესაბამის გარემოებებზე დაყრდნობით ვერ შეძლო.

საოლქო სასამართლოს აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ვ.კ-ემ და მოითხოვა მისი გაუქმება, ხოლო საქმის დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად.

უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2002წ. 11 სექტემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა. პალატამ გაიზიარა კასატორის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი და გასაჩივრებული განჩინება დაუსაბუთებელია.

საკასაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ იუსტიციის სამინისტროს ექსპერტიზისა და სპეციალურ გამოკვლევათა ცენტრის 1999წ. 2 აპრილისა და განმეორებით ჩატარებულ 28 მაისის დასკვნებით სადავო ანდერძზე არსებული ხელმოწერა ვ.თ-ს არ ეკუთვნის. საკასაციო პალატის აზრით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა სსკ-ს 105-ე მუხლი, რომლის მეორე და მესამე ნაწილი ცალსახად მიუთითებს სასამართლოს მიერ მტკიცებულებების შინაგანი რწმენით შეფასების შესახებ, რომელიც უნდა ეყდრნობოდეს საქმის გარემოებათა სრულ და ობიექტურ განხილვას, რაც უნდა აისახოს სასამართლო გადაწყვეტილებაში. მოცემულ შემთხვევაში, სასამართლოს აზრით, კანონის აღნიშნული მოთხოვნა დაცული არ ყოფილა.

საკასაციო პალატამ გაიზიარა კასატორის მოტივაცია სააპელაციო სასამართლოს მიერ ანდერძის შედგენის ფაქტობრივ გარემოებათა არასწორად შეფასების შესახებ რა დროსაც დაარღვია სკ-ს 1358-ე და 1366-ე მუხლები, მიიჩნია რა ტექნიკურ საშუალებათა გამოყენებით ანდერძის შედგენისას ნოტარიუსის მიერ კანონის მოთხოვნათა შესრულება. საკასაციო პალატამ აღნიშნა, რომ საქმის მასალების მიხედვით ნოტარიუსმა ტელეფონის საშუალებით გადაცემული ანდერძის ტექსტი სანოტარო ბიუროში დააბეჭდინა მოანდერძესა და მოწმეების გარეშე, ხოლო მოანდერძესთან მოგვიანებით წარადგინა ხელის მოსაწერად. ზემოხსენებული ნორმები კი სავალდებულოდ მიიჩნევენ მოანდერძის სიტყვებით ანდერძის ჩაწერას უშუალოდ ორი მოწმის თანდასწრებით, ისევე, როგორც ნოტარიუსის მიერ ჩაწერილი ანდერძის წაკითხვას მოანდერძის მიერ და არა თვით ნოტარიუსის მიერ. ამრიგად, საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსკ-ს 412-ე მუხლით და საქმე ხელახლა განსახილველად დააბრუნა იმავე სასამართლოს შესაბამის პალატაში.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2003წ. 20 მარტის განჩინებით ვ. კ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა მოცემულ საქმეზე ქ.თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2001წ. 2 მარტის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 1998წ. 11 სექტემბერის ანდერძით ვ. თ-მა ქ.თბილისში, ... მდებარე მისი კუთვნილი საცხოვრებელი ბინა და სხვა ქონება უანდერძა თავის მულისშვილს – მ.კ-ს და გერს – თ. გ.-თ-ს.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება სადავო ანდერძზე ვ.თ-ის ხელმოწერის გაყალბების თაობაზე და მიიჩნია, რომ საქმეში არსებობს მოწმეების დ.ჭ-ისა და ნ.მ-ის ჩვენება, ასევე, ნოტარიუს გ.ა-ის ახსნა-განმარტება რომლითაც დასტურდება, რომ ვ.თ-ის მიერ გამჟღავნებულ იქნა ნება და ანდერძი ხემოწერილია მის მიერ. საოლქო სასამართლომ არ გაიზიარა საქმეში არსებული იუსტიციის სამინისტროს ექსპერტიზისა და სპეციალურ გამოკვლევათა ცენტრის 1999წ. 2 აპრილისა და იმავეწ. 28 მაისის კალიგრაფიული ექსპერტიზის კატეგორიული დასკვნები, რომელთა თანახმად სადავო ანდერძზე არსებული ხელმოწერა ვ.თ-ს არ შეუსრულებია, შემდეგ გარემოებათა გამო: პირველი კალიგრაფიული ექსპერტიზა სასამართლოს მიერ დანიშნულ იქნა მოპასუხეთა პროცესზე მონაწილეობის გარეშე, ხოლო მეორე დასკვნის შედგენისას კომისიურ ექსპერტიზაში მონაწილე ექსპერტთა ხმები გაიყო და რამოდენიმე მათგანი დარჩა განსხვავებულ აზრზე. 1999წ. 28 მაისს ჩატარებულ ექსპერტიზაში მონაწილეობა მიიღო შს სამინისტროს ექსპერტმა მ.გ-მა, მაშინ, როდესაც 1999წ. 21 აპრილის განჩინებით ექსპერტიზაში მონაწილეობის მიღება ეთხოვა შს სამინისტროს თბილისის შინაგან საქმეთა მთავარი სამმართველოს კრიმინალური განყოფილების ექსპერტს. გარდა ამისა, აღნიშნული ექსპერტიზის ჩატარებისას განსხვავებულ აზრზე დარჩნენ უშიშროებისა და თავდაცვის სამინისტროების ექსპერტები როყვა და პერკინი, რომლებმაც მიიჩნიეს, რომ სადავო ხელმოწერა ეკუთვნის ვ. თ-ს.

სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ შინაგან რწმენას ამყარებს, ასევე, ხელნაწერთა ინსტიტუტის მიერ ჩატარებული კომპლექსური სამედიცინო-გრაფიკული-ფსიქოლოგიური ექსპერტიზის დასკვნა, რომლის თანახმად გამოსაკვლევ ანდერძზე არსებულ ხელმოწერებსა და ვ.თ-ის თანდართულ ხელნაწერებს შორის არ არის ისეთი სხვაობები, რომლებიც სხვადასხვა ინდივიდზე მიუთითებდა. შეაჯერა რა მოწმეთა ჩვენებები და ექსპერტთა დასკვნები, საოლქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ 1998წ. 11 სექტემბრის ანდერძი ხელმოწერილია ვ. თ-ის მიერ.

სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ სადავო ანდერძის შემდგენი ნოტარიუსი გ.ა-ე ორჯერ იმყოფებოდა ვ. თ-ის სახლში: 1998წ. 10 სექტემბერს, როდესაც ორი მოწმის – დ. ჭ-ისა და ნ. მ-ის თანდასწრებით ჩაიწერა და შემდგომ დააბეჭდინა მდივანს სადავო ანდერძი და 11 სექტემბერს, როდესაც იმავე მოწმეთა თანდასწრებით ჯერ თვითონ, შემდეგ მოანდერძემ წაიკითხეს ანდერძი, რომელსაც ვ.თ-მა მოაწერა ხელი. აღნიშნული გარემოება დაადასტურა პროცესზე მეორეჯერ დაკითხულმა მოწმე დ. ჭ-ემაც, რაც აისახა სასამართლო სხდომის ოქმში. სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, თითქოს მოწმეთა და ნოტარიუსის ჩვენებები წინააღმდეგობრივია, ვინაიდან, პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ ყურადღება გამახვილებულ იქნა მოანდერძის მიერ ხელმოწერის შესრულებაზე და არა ანდერძის ჩაწერის პროცედურაზე, ხოლო მოწმე დ.ჭ--ის მიერ სააპელაციო სასამართლოში სწორედ ამ მიმართულებით იქნა დაზუსტებული. ამდენად, საოლქო სასამართლომ არ გაიზიარა ვ.კალანდაძის არგუმენტი სადავო ანდერძის შედგენისას ნოტარიუსის მიერ სკ-ს 1358-ე მუხლის მოთხოვნების დარღვევის შესახებ და მიიჩნია, რომ მის მიერ ანდერძის წესის დარღვევის შემთხვევაშიც, აღნიშნული ვერ გახდებოდა ანდერძის ბათილობის საფუძველი, რადგან ანდერძი წარმოადგენს ცალმხრივ გარიგებას და მოანდერძის ნება მისი ნამდვილობის მთავარი პირობაა. ამიტომ, ამავე კოდექსის 1403-ე მუხლის მე-3 ნაწილით დადგენილი წესების დარღვევა ანდერძის ბათილობის მხოლოდ შესაძლებლობას და არა მის უცილობელ ბათილობას ადგენს. განსახილველ შემთხვევაში კი მოანდერძის ნების ნამდვილობა სასამართლოს მიერ დადგენილ იქნა.

სააპელაციო სასამართლოს 2003წ. 20 მარტის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ვ.კ-ემ და მოითხოვა მისი გაუქმება. კასატორმა მიიჩნია, რომ საოლქო სასამართლომ უკანონოდ არ გაითვალისწინა საქმეზე არსებული კალიგრაფიული ექსპერტიზების კატეგორიული დასკვნები სადავო ხელმოწერის შესახებ და იხელმძღვანელა არაკალიგრაფისტი ექსპერტების დაკვნითა და მოწმეების ჩვენებით. მხარის აზრით, სააპელაციო პალატამ არ შეასრულა საკასაციო სასამართლოს მიერ მიცემული მითითება სსკ-ს 105-ე მუხლის განმარტების შესახებ და კვლავ დაუსაბუთებლად დაეყრდნო შინაგან რწმენას. კასატორის განმარტებით, საოლქო სასამართლომ არასწორად დაადგინა საქმეზე არსებული ფაქტობრივი გარემობანი ნოტარიუსის მიერ სადავო ანდერძის შედგენისას სკ-ს 1358-ე მუხლის მოთხოვნათა დაცვის შესახებ. ვ.კ-ემ მიიჩნია, რომ სასამართლომ არ გამოიყენა ამავე კოდექსის 59-ე მუხლი, რადგან მაშინ ვერ დაადგენდა ფორმის დაუცველად დადებული გარიგების სამართლიანობას. აგრეთვე, არასწორად განმარტა სკ-ს 1403-ე მუხლი. კასატორის განმარტებით, როგორც ნოტარიუსმა, ასევე, მოწმეებმა სააპელაციო პალატაში საქმის განხილვისას შეცვალეს თავიანთი ჩვენებები მოპასუხეთა სასარგებლოდ. მაშინ, როცა პირველად ჩვენებაში ნოტარიუსი მოანდერძესთან მივიდა მის კანტორაში ტექნიკური საშუალებებით, მოწმეთა დაუსწრებლად შედგენილი ანდერძით, თავად წაიკითხა იგი (და არა მოანდერძემ), რითაც დაარღვია კანონის მოთხოვნა.

ვ.კ-ემ აღნიშნა, რომ ნოტარიუსის მიერ დარღვეულ იქნა 1999წ. 30 ივნისს დამტკიცებული ინსტრუქცია ნოტარიუსის მიერ სანოტარო მოქმედებების შესრულების წესის შესახებ”, რომლის თანახმადაც ციფრის აღმნიშვნელი ყველა ჩანაწერი არის ნაბეჭდი, გარდა ანდერძის შედგენის თარიღისა, სადავო ანდერძი არასრულად შეიცავს მონაცემებს მოანდერძის სახელის, დაბადების ადგილისა და თარიღის შესახებ, ასევე, მითითებული არ არის მოწმეთა მისამართები.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორმა მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილებით მისი სარჩელის დაკმაყოფილება ან საქმის დაბრუნება ხელახლა განსახილველად.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

დადგენილია, რომ ქ.თბილისში, ... მდებარე ოთხოთახიანი ბინა საკუთრების უფლებით ირიცხება ვ. თ-ზე, რომელიც გარდაიცვალა 19...წ. 9 ოქტომბერს.

დავის საგანს წარმოადგენს 1998წ. 11 სექტემბრით დათარიღებული ანდერძი, რომლის ძალითაც ვ. თ-ი მთელ მის კუთვნილ ქონებას, მათ შორის თბილისში, ... მდებარე სახლთმფლობელობას უანდერძებს გერს _ თ. გ-ს და მულისშვილს – მ. კ-ს. ანდერძი სანოტარო წესითაა დადასტურებული და მას ხელს აწერენ მოწმეები დ. ჭ-ე და ნ. მ-ე.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას სკ-ს 1358-ე მუხლით დადგენილი ანდერძის ჩაწერის წესის დარღვევის გამო ამავე კოდექსის 1403-ე მუხლის მესამე ნაწილის საფუძველზე მისი ბათილად ცნობის თაობაზე. გასაჩივრებული განჩინების მიღებამდე სააპელაციო პალატის მიერ გამოკვლეულ იქნა სადავო ანდერძის ჩაწერის პროცედურა, რომლის შედგენა კანონის მოთხოვნათა შესაბამისობაში დადასტურებულია ნოტარიუს გ.ა-ისა და მოწმე დ.ჭ-ის განმარტებებით. რაც შეეხება ნოტარიუსის და მოწმის ჩვენებათა წინააღმდეგობრიობას მათ მიერ პირველი ინსტანციის სასამართლოში მიცემულ ჩვენებებთან, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის მიერ საქმის მასალების ურთიერთშეჯერებით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებას იმის თაობაზე, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოში ზემოხსენებული პირები დაიკითხნენ მხოლოდ მოანდერძის მიერ ანდერძის ხელმოწერასთან დაკავშირებულ საკითხებზე. დავის საგანთან მიმართებაში თუ რამდენად იქნა დაცული კანონით დადგენილი ანდერძის ჩაწერის წესი, სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოკვლეულ იქნა მოწმის და ნოტარიუსის განმეორებით დაკითხვისას, რის შედეგადაც დგინდება, რომ ნოტარიუსი გ.ა-ე 1998წ. 10 სექტემბერს იმყოფებოდა მამკვიდრებელ ვ. თ-თან, რა დროსაც მოწმეების დ. ჭ-ისა და ნ. მ-ის თანდასწრებით ჩაიწერა მოანდერძის სიტყვები, რომელიც შემდგომ წაიღო და დააბეჭდინა სანოტარო ბიუროს მბეჭდავს. 1993წ. 11 სექტემბერს ნოტარიუსი ისევ გამოცხადდა ვ.თ-თან და მოწმეთა თანდასწრებით გააცნო ანდერძი, შემდეგ წაიკითხა თვითონ მოანდერძემ და მოაწერა ხელი. ზემოთ აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოება დასტურდება როგორც ნოტარიუსის, ასევე მოწმის ჩვენებით. საწინააღმდეგოს დამადასტურებელი მტკიცება კი კასატორს არ წარმოუდგენია. სსკ-ს მე-4 მუხლის პირველი ნაწილით კი სამართალწარმოება მიმდინარეობს რა შეჯიბრებითობის საფუძველზე, ამავე კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილით თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს.

ზემოხსენებულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს იმ გარემოებას, რომ სკ-ს 1403-ე მუხლით გათვალისწინებული ანდერძის ბათილობის საფუძვლები არ არსებობს.

უსაფუძვლოა კასატორის მოსაზრება, რომ სააპელაციო პალატამ სადავო განჩინების გამოტანისას არ გამოიყენა რა სკ-ს 59-ე მუხლი, დაარღვია კანონი. აღნიშნული ნორმა ადგენს ფორმის დაუცველად დადებულ გარიგებათა ბათილობას მისი დადების მომენტიდან. კასატორის ეს არგუმენტი ემყარება სადავო ანდერძის ჩაწერისას შესაძლო დარღვევებს, იურიდიულ დასაბუთებაზე მითითებულია სკ-ს 1358-ე მუხლი და ნოტარიუსის მიერ სანოტარო მოქმედების შესრულების წესის შესახებ ინსტრუქცია. როგორც ზემოთ აღინიშნა, სადაო ანდერძის ჩაწერის სკ-ს 1358-ე მუხლით დადგენილი პროცედურის დარღვევა საქმის მასალებით არ დასტურდება.

ანდერძისთვის, როგორც ნებისმიერი სხვა გარიგებისთვის აუცილებელია, რომ ნება გამოხატულ იქნეს კანონით დადგენილი ფორმით. სკ-ს 1357-ე მუხლის პირველი ნაწილი აწესებს ანდერძის სავალდებულო წერილობით ფორმას, რომელიც დასაშვებია იყოს, როგორც რთული სანოტარო ფორმით ან მის გარეშე. როგორც ნორმის ანალიზი ცხადყოფს, კანონმდებელი ამ შემთხვევაში სავალდებულოდ მიიჩნევს მხოლოდ წერილობით, და არა სანოტარო ფორმას. ანდერძის შედგენისას გარიგების სავალდებულო წერილობით ფორმიდან ერთ-ერთის – რთული (სანოტარო) ან მარტივი წერილობითი ფორმის შერჩევა მოანდერძის ნებაზეა დამოკიდებული, რაც კანონით განსაზღვრული გარიგების ფორმის თავისუფლებითაა განპირობებული. ამდენად, ანდერძის კანონით დადგენილი წესების დარღვევით ჩაწერა არ იწვევს სკ-ს 59-ე მუხლით მის ბათილობას, ვინაიდან ამ გარიგებისთვის სავალდებულოა წერილობითი ფორმა. მოცემულ შემთხვევაში გარიგების ეს ფორმა დაცულია.

ასევე, უსაფუძვლოა კასატორის მოსაზრება, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად არ გაიზიარა ექსპერტიზების დასკვნები და არ დაასაბუთა თავისი შინაგანი რწმენა.

სსკ-ს 163-ე მუხლი აწესებს რა ექსპერტიზის დანიშვნის პროცედურას, სამართალწარმოების შეჯიბრებითობის პრინციპიდან გამომდინარე, მხარეებს თანაბარი უფლება აქვთ სადავო საკითხზე სპეციალისტისგან დასკვნის მიღებაზე გამოხატონ თავიანთი მოსაზრებები როგორც ექსპერტის შერჩევაზე, ასევე გამოსაკვლევ საკითხებზე. ექსპერტიზის დასკვნის, როგორც მტკიცებულების მიღება მხარეთა უფლებების თანაბრად რეალიზების საფუძველზე უნდა მოხდეს. წინააღმდეგ შემთხვევაში ასეთი მტკიცებულება კანონის დარღვევითაა მოპოვებული და მას სსკ-ს 103-ე მუხლის მესამე ნაწილით იურიდიული ძალა არა აქვს. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ სწორად არ გაიზიარა იუსტიციის სამინისტროს ექსპერტიზისა და სპეციალურ გამოკვლევათა ცენტრის 1999წ. 02 აპრილის ექსპერტის დასკვნა, რადგანაც იგი სასამართლოს განჩინებით დანიშნულ იქნა მოპასუხეთა პროცესზე დასწრების გარეშე.

სსკ-ს 163-ე მუხლის მოთხოვნების დარღვევითაა მიღებული 1999წ. 28 მაისის კომისიური ექსპერტიზის დასკვნაც, ვინაიდან ზემოხსენებული ნორმის მეორე ნაწილის თანახმად ექსპერტების შერჩევის დროს სასამართლო ითვალისწინებს მხარეთა მოსაზრებებს. მხარეებს უფლება აქვთ შესთავაზონ სასამართლოს ექსპერტად დასანიშნი პირის კანდიდატურები. საბოლოო საკითხს იმის შესახებ, თუ ვის მიენდოს ექსპერტიზის ჩატარება წყვეტს სასამართლო. კომისიური ექსპერტიზის ჩატარებაში სასამართლოს განჩინებით განსაზღვრული შინაგან საქმეთა სამინისტროს თბილისის შინაგან საქმეთა მთავარი სამმართველოს კრიმინალური განყოფილების ექსპერტის ნაცვლად მონაწილეობა მიიღო შინაგან საქმეთა სამინისტროს ექსპერტმა. ამასთან, კომისიური ექსპერტიზის ჩატარების დროს უშიშროების სამინისტროს ექსპერტმა და თავდაცვის სამინისტროს სასამართლო ექსპერტიზის კრიმინალური სამსახურის ექსპერტმა სადავო საკითხის კვლევის ჩატარებისას განსხვავებული დასკვნები მიიღეს.

საკასაციო სასამართლო არ ეთანხმება კასატორის მოსაზრებას, რომ სააპელაციო პალატას უნდა გაეზიარებინა ექსპერტიზის კატეგორიული დასკვნა ანდერძზე ხელმოწერის სიყალბის თაობაზე. სსკ-ს 172-ე მუხლის თანახმად ექსპერტის დასკვნა სასამართლოსათვის სავალდებულო არ არის და მისი შეფასება ხდება 105-ე მუხლით დადგენილი წესით. კერძოდ, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს სასამართლო სხდომაზე მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებულ განჩინებაში დაასაბუთა თავისი მოსაზრებანი, ექსპერტიზის დასკვნის უარყოფის თაობაზე, რაც ემყარებოდა საქმეში არსებულ სხვა მტკიცებულებებს. გარდა იმისა, რომ ექსპერტიზის დასკვნას ახასიათებს ზემოთ მითითებული ხარვეზები, სადავო ანდერძზე ვ.თ-ის ხელმოწერის არსებობა დასტურდება კომპელექსური სამედიცინო-გრაფიკული-ფსიქოლოგიური ექსპერტიზის დასკვნით, რომლის თანახმადაც ანდერძზე ხემოწერასა და ვ.თ-ის ხელნაწერის თანდართულ ნიმუშებს შორის არ არის ისეთი სხვაობები, რომლებიც სხვადასხვა ინდივიდზე მიუთითებდა; ანდერძის მოწმეთა, ნოტარიუსის და საქმის არსებითად განხილვისას დაკითხულ მოწმეთა (ც.გ-ი, ნ.დ-ი, ვ.ს-ა, ნ.ბ-ი, თ.ტ-ე, თ.რ-ი) ჩვენებებით, რომლებიც აშკარად მიანიშნებენ მოანდერძის მიერ ანდერძში გამოხატული ნების რეალურობაზე. ყოველივე ზემოხსენებულის საფუძველზე სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება ექსპერტიზის დასკვნის უარყოფის ნაწილში ეფუძნება საქმეში არსებული მტკიცებულებებისა და დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების ანალიზს, რითაც დაცულია სსკ-ს 349-ე მუხლის მეოთხე ნაწილით გათვალისწინებული მოთხოვნა სასამართლო გადაწყვეტილების იურიდიული დასაბუთების და სამართლებრივი საფუძვლიანობის თაობაზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატის გასაჩივრებული განჩინება კანონის დაცვითაა მიღებული და მისი გაუქმების საფუძველი არ არსებობს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სსკ-ს 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ვ. კ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 20 მარტის განჩინება დარჩეს უცვლელი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.