ბს-1512-1220-კ-04 18 მაისი, 2005 წ.,

ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. ვაჩაძე (თავმჯდომარე)

ნ. ქადაგიძე (მომხსენებელი),

ბ. კობერიძე

დავის საგანი: ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობა

აღწერილობითი ნაწილი:

2004წ. 8 აპრილს ი. ნ-ემ სასარჩელო განცხადებით მიმართა ხელვაჩაურის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხეების _ ხელვაჩაურის რაიონული გამგეობის, ნ. ნ-ისა და თხილნარის თემის საკრებულოს მიმართ ადმინისტრაციული აქტის გაუქმების თაობაზე.

მოსარჩელე სარჩელში მიუთითებდა, რომ 1949 წლიდან სოფ. ... ჰქონდა საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი, რომლის შემადგენელ ნაწილშიც შედიოდა სადავო “საერთო სარგებლობის გზად” წოდებული მიწის ნაკვეთი და რომელსაც განაგებდა მართლზომიერად და მასზე გაშენებული ჰქონდა ციტრუსის ნარგავები.

ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2004წ. 27 თებერვლის გადაწყვეტილებითY სადავო მიწის ნაკვეთს მიენიჭა საერთო სარგებლობის გზის სტატუსი, ხოლო გზის გახსნა და აღდგენა დაევალათ, თხილნარის თემის საკრებულოსა და საგზაო სამმართველოს.

მოსარჩელის განმარტებით, ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება უკანონოა, ვინაიდან ხელვაჩაურის გამგეობა იყო არაუფლებამოსილი ორგანო, მიეღო აღნიშნული გადაწყვეტილება. გადაწყვეტილების მიღებისას რაიონულმა სასამართლომ არამართებულად გამოიყენა “ადგილობრივი თვითმმართველობისა და მმართველობის შესახებ” კანონის მე-7, მე-8 მუხლები, მაშინ, როდესაც დასახელებული კანონი არ არეგულირებს ასეთ ურთიერთობებს.

მოსარჩელის მტკიცებით, მოპასუხეთა მოქმედებით დაირღვა მისი საკუთრების უფლება, ვინაიდან სადავო ტერიტორია არის საკარმიდამო მიწის შემადგენელი ნაწილი და მისი საკუთრება.

ამასთან, მოსარჩელის მითითებით, ნ. ნ-ეს გააჩნია სახლთან მისასვლელი გზა და სადავო მიწის ნაკვეთზე სამანქანო გზის გაყვანა არ წარმოადგენს მისთვის აუცილებლობას.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელე ითხოვდა ხელვაჩაურის რაიონის გამგეობის 2004წ. 27 თებერვლის ¹9 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობასა და სადავო მიწაზე მისი საკუთრების აღიარებას.

მოპასუხეებმა სასარჩელო განცხადება არ ცნეს.

ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2004წ. 14 მაისის გადაწყვეტილებით ი. ნ-ის სასარჩელო განცხადება არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის მოტივით.

რაიონული სასამართლო გადაწყვეტილებაში მიუთითებდა, რომ “ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ” კანონის მე-7 და მე-8 მუხლების შესაბამისად, გამგეობა არის კომპეტენტური ორგანო, რომელსაც სადავო მიწის ნაკვეთზე გადაწყვეტილების მიღების უფლება აქვს, ხოლო, რაც შეეხება მიწის ნაკვეთის საკუთრებას, ამის შესახებ, რაიონული სასამართლოს განმარტებით, მოსარჩელემ ვერ წარმოადგინა რაიმე დამადასტურებელი დოკუმენტი იმის თაობაზე, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი არის მისი საკუთრება. სსკ-ის 183-ე მუხლის შესაბამისად, უძრავი ნივთის მესაკუთრედ ითვლება ის, ვინც ასეთად არის რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში.

საქმეში არსებული დასკვნების შესაბამისად, სადავო მიწის ნაკვეთი დღემდე სახელმწიფოს საკუთრებაა და მისი განკარგვის უფლება აქვს სახელმწიფოს.

არ დაეთანხმა რა აღნიშნულ გადაწყვეტილებას, იგი სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ი. ნ-ის წარმომადგენელმა.

აპელანტი სააპელაციო საჩივარში მიუთითებდა, რომ ი. ნ-ეს საერთო სარგებლობის გზა არ ჩაუკეტავს, მან ჩაკეტა საურმე გზა, რაც ჩვეულებრივი გზა არასდროს ყოფილა. ამასთან, აპელანტის განმარტებით, ი. ნ-ის მიწის ნაკვეთში გამავალი ბილიკი რომ გადაკეთდეს სამანქანო გზად, ამისთვის საჭიროა გაუმართლებლად დიდი ხარჯები.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, აპელანტი ითხოვდა ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2004წ. 14 მაისის გადაწყვეტილების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილებით მისი სასარჩელო განცხადების დაკმაყოფილებას.

აჭარის ა/რ უმაღლესი სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 16 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ი. ნ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2004წ. 14 მაისის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლო განჩინებაში მიუთითებდა, რომ შემთხვევის ადგილის დათვალიერების შედეგად სააპელაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სადავო ტერიტორიაზე ნამდვილად გადიოდა გზა, რომელიც შემდგომ მიითვისა ი. ნ-ემ და შეუერთა თავის საკარმიდამო მიწის ნაკვეთს, რის გამოც ნ. ნ-ის მოთხოვნა სწორია და სასამართლო გადაწყვეტილებით იგი სწორად დაკმაყოფილდა, მით უფრო, რომ მის მოთხოვნას მხარს უჭერენ თხილნარის თემის საკრებულო და ხელვაჩაურის რაიონის გამგეობა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, უდავოა ის ფაქტი, რომ ი. ნ-ეს მითვისებული აქვს გზის ფართი, რომელიც წარმოადგენს სახელმწიფო საკუთრებას და ამიტომ სახელმწიფოს, მოცემულ შემთხვევაში, ხელვაჩაურის რაიონის გამგეობას და თხილნარის თემის საკრებულოს აქვთ უფლება, არ დაუშვან მოსარჩელის მიერ აღნიშნული ფართით სარგებლობა და აღადგინონ მასზე სამანქანო გზა.

მითითებული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ი. ნ-ემ.

კასატორი საკასაციო საჩივარში მიუთითებდა, რომ სასამართლოს მითითება, რომ მის საკარმიდამო ნაკვეთში ოდესღაც გადიოდა სამანქანო გზა, არამართებულია, ვინაიდან გზა, რომელიც სასამართლომ დაათვალიერა, გაკეთებულია რამდენიმეწ. წინ, როცა აპირებდნენ მისი მიწის ნაკვეთის გავლით ახალი სამანქანო გზის გაკეთებას.

კასატორის განმარტებით, მას, როგორც მიწის მესაკუთრეს, აუცილებელი გზის მიცემის ვალდებულება ეკისრება მეზობელი ნაკვეთის მესაკუთრისათვის, თუკი მას არ გააჩნია მის საცხოვრებელ სახლთან ან მიწის ნაკვეთთან მისასვლელი გზა, ხოლო ამ შემთხვევაში მოპასუხე ნ. ნ-ეს გააჩნია სახლთან მისასვლელი გზა, რომლითაც იგი დღეს სარგებლობს.

კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლოს განჩინება არის უკანონო, დაუსაბუთებელი და მიღებულია ფაქტობრივი გარემოებების გამოკვლევის გარეშე.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი ითხოვდა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილებით მისი სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფლებას.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

კასატორი საკასაციო საჩივრის საფუძვლებზე ძირითადად სადავოდ ხდის სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და მიიჩნევს, რომ არასწორად დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები არასწორი გადაწყვეტილების მიღების საფუძველი გახდა და ამ მოტივით ითხოვს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას.

სსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო სასამართლოსათვის სავალდებულოა სააპელაციო პალატის მიერ საქმის მასალებზე დაყრდნობით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, თუ წარმოდგენილი არ არის დამატებითი და დასაბუთებულო საკასაციო პრეტენზია. კასატორი ი. ნ-ე, მართალია, მიუთითებს, რომ სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები არასწორია, მაგრამ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით, ვერ წარმოადგენს დასაბუთებულ პრეტენზიას, რის გამოც საკასაციო სასამართლო იმავე მუხლის საფუძველზე დადგენილად მიიჩნევს, რომ სადავო მიწის ფართზე გადიოდა სამანქანო გზა, რომელიც შემდგომ მიითვისა კასატორმა და შეუერთა საკუთარ საკარმიდამო მიწის ნაკვეთს.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებას, რომ კასატორის მიერ წარმოდგენილი არ არის არც ერთი მტკიცებულება, რომლითაც იგი დაადასტურებდა სადავო მიწის ნაკვეთის ფლობის კანონიერ საფუძველს, კერძოდ, საქმეში წარმოდგენილი მასალების შესაბამისად, კასატორს აწერია 0,25 ჰა საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი, ხოლო ფაქტობრივად ფლობს გაცილებით მეტს _ 0,40ჰა-ს. შესაბამისად, უსაფუძვლოა კასატორის მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ გზის გამოყოფით, მისი, როგორც მესაკუთრის, უფლებები შეილახა.

ზემოაღნიშნულ ფაქტობრივ გარემოებაზე დაყრდნობით საკასაციო სასამართლო მართებულად მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას და განმარტავს შემდეგს: მიწის რეფორმის შესახებ საქართველოს კანონმდებლობა ითვალისწინებდა 1992წ. 1 იანვრის მდგომარეობით რიცხულ კომლებზე სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის საკუთრებაში გადაცემას საკარმიდამო ნაკვეთის სახით. მითითებული კანონმდებლობა გზებისა და გასასვლელების კერძო საკუთრებაში გადაცემას არ ითვალისწინებდა. “სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვისა და განკარგვის შესახებ” კანონის მე-3 მუხლის მე-4 პუნქტის “ა” ქვეპუნქტის შესაბამისად, მხოლოდ საქართველოს მთავრობის ნებართვით არის შესაძლებელი სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული შემდეგი მიწის ნაკვეთების განკარგვა: მოედნები, ქუჩები, გასასვლელები, გზები, სანაპიროები და დასასვენებელი ადგილები.

ამდენად, გზები და გასასვლელები წარმოადგენს სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული საზოგადოებრივი სარგებლობის მიწის ნაკვეთს, რომლის საკარმიდამო ნაკვეთად კერძო საკუთრებაში გადაცემა დაუშვებელია და რომელიც, საკანონმდებლო აკრძალვის გამო, ბუნებრივია, ვერ მოხვდებოდა კასატორის საკარმიდამო ნაკვეთში.

ყოველივე ზემოაღნიშნული საკასაციო სასამართლოს აძლევს საფუძველს, საკასაციო პრეტენზია მიიჩნიოს დაუსაბუთებლად და კასატორს უარი უთხრას საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სსკ-ის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ი. ნ-ის საკასაციო საჩავარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს აჭარის ა/რ უმაღლესი სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 16 ნოემბრის განჩინება;

3. ი. ნ-ეს გადახდეს სახელმწიფო ბაჟი 15 ლარის ოდენობით;

4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.