გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ ას-93-782-03 1 ოქტომბერი, 2003 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე),

ლ. გოჩელაშვილი,

მ. წიქვაძე

დავის საგანი: უკანონო ხელშეშლის აღკვეთა.

აღწერილობითი ნაწილი:

2000წ. ივლისში გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს სარჩელით მიმართა ე. კ-ემ თ. კ-ის წინააღმდეგ და მოითხოვა უკანონო ხელყოფის აღკვეთა. მოპასუხემ საერთო სარგებლობაში არსებული შესასვლელი თვითნებურად ჩაუხერგა სამშენებლო ბლოკებით და მოსარჩელე იძულებული გახადა თავის ტერიტორიაზე შესასვლელად გამოიყენოს დამხმარე ნაგებობა, რის გამოც შეუძლებელია აღნიშნული ნაგებობის საცხოვრებლად გამოყენება, მოსარჩელემ მოითხოვა თავისი, როგორც მესაკუთრის, უფლების შელახვის აღკვეთა და შესასვლელის გათავისუფლება.

მოპასუხემ სარჩელი არ სცნო, რადგან მიიჩნია, რომ მისი მოქმედებით მოსარჩელეს რაიმე უფლება არ შელახვია.

გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 2002წ. 27 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ე.კ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, რადგან წარმოდგენილი მასალებიდან ირკვეოდა, რომ ჯერ კიდევ 1953 წელს მხარეთა მამკვიდრებლებს შორის საეზოვე ნაკვეთზე წარმოშობილი დავის გამო ჩატარებული საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნის საფუძველზე ნაძალადევის რაიონის სახალხო სასამართლოს გადაწყვეტილებით მისი მთლიანი ფართობი გაყოფილ იქნა ორ თანაბარ ნაწილად, ხოლო ტექნიკური თვალსაზრისით გაუყოფადი საეზოვე მიწის ნაწილი დარჩა საერთო საკუთრებაში. აღნიშნული გადაწყვეტილება დღემდე კანონიერ ძალაშია და არ გაუქმებულა. ამდენად, მოპასუხე თ.კ-ეს დაევალა მოსარჩელე ე.კ-ის სახლამდე მიმავალი საერთო საკუთრებაში არსებული ჩახერგილი გზის გახსნა.

მოპასუხე მხარე არ დაეთანხმა ამ გადაწყვეტილებას, გაასაჩივრა იგი სააპელაციო წესით და მოითხოვა მისი გაუქმება შემდეგ გარემოებათა გამო: აპელანტის განმარტებით, მიუხედავად საერთო სარგებლობის ეზოს თანაბრად გაყოფისა, მოსარჩელეს ფაქტობრივად დაკავებული აქვს უფრო მეტი ფართი, ვიდრე მას. გარდა ამისა, ი.კ-ის მიერ მოთხოვილი გზა გადის მის, საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე; ამდენად, ე.კ-ის სარჩელის დაკმაყოფილება გამოიწვევს აპელანტის, როგორც მესაკუთრის, კანონით დაცული უფლებების შელახვას.

თბილისის საოლქო სასამართლოს 2003წ. 8 აპრილის განჩინებით თ.კ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელი დარჩა გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 2002წ. 27 სექტემბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი გარემოებანი: საზიარო საგნით (მიწის ნაკვეთით) – სარგებლობის წესი წლების მანძილზე დადგენილი იყო თანამესაკუთრეთა (მხარეების) მამკვიდრებლების – ვ. კ-ისა და თ. კ-ის მიერ; კერძოდ, საერთო სარგებლობაში არსებული საეზოვე მიწის ნაკვეთის ნაწილობრივი გაყოფა მოხდა 1953 წელს. სასამართლო გადაწყვეტილებით ეზოს ნაწილი გაიყო ორ თანასწორ ნაწილად. ამჟამად, საჯარო რეესტრში მიწის ნაკვეთი აღრიცხულია საერთო სარგებლობაში. მართალია, ეზო გაყოფილი იყო ღობით, მაგრამ ღობეში გაჭრილი გასასვლელით ე. კ-ე ათეული წლების მანძილზე სარგებლობდა, ხოლო სკ-ს 958-ე მუხლის თანახმად, თუ მონაწილეებმა განსაზღვრეს საზიარო საგნის მართვისა და სარგებლობის წესი, მაშინ ეს წესი გამოიყენება უფლებამონაცვლის მიმართაც. ასევე დადგენილია, რომ იმ დროისათვის, როცა თ. კ-ე 1996 წელს გახდა სახლის ნახევრის მესაკუთრე, სადავო გასასვლელი ჯერ კიდევ არსებობდა, რომლითაც ე.კ-ე სარგებლობდა ეზოს თავის ნაწილში შესასვლელად, იგი მხოლოდ 1999 წელს ამოიქოლა.

დადგენილია, რომ მოსარჩელე მის საკუთრებაში არსებული საცხოვრებელი სახლითა და საერთო საკუთრების ეზოთი თავისუფლად ვერ სარგებლობს, რადგან მოპასუხემ ეზოში შესასვლელი ჩახერგა.

აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა თ.კ-ემ და მოითხოვა მისი გაუქმება, რადგან მიიჩნია, რომ იგი უკანონოა. მისი მოსაზრებით პირველი ინსტანციის სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ სკ-ს 175-ე, 180-ე მუხლები. აღნიშნული ნორმები არეგულირებენ სამეზობლო სამართლებლივ ურთიერთობებს. ვინაიდან მოცემული დავა არ წარმოადგენს სამეზობლო დავას, სააპელაციო სასამართლომ სხვა სამართლებრივი კვალიფიკაცია მისცა დავას, გამოიყენა სკ-ს 953-ე, 958-ე მუხლები, მაგრამ უცვლელად დატოვა უკანონო გადაწყვეტილება და ასეთ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლოს, თუ კი იგი მიიჩნევდა რომ გადაწყვეტილების იურიდიული დასაბუთება არასწორია, სსკ-ს 385-ე მუხლის I ნაწილის “ა”” ქვეპუნქტით უნდა გაეუქმებიენა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად უნდა დაებრუნებინა. კასატორი თვლის, რომ სასამართლომ არ გამოიყენა სსკ-ს 385-ე მუხლი.

სამოტივაციო ნაწილი:

პალატა გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებები და თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი უსაფუძვლოა შემდეგ გარემოებათა გამო:

სსკ-ს 410-ე მუხლით საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ საოლქო სასამართლოს პალატის მიერ გამოტანილ გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა.

დადგენილია, რომ საჯარო რეესტრით მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც მხარეების საცხოვრებელი სახლებია განთავსებული, საერთო სარგებლობისაა. სკ-ს 1513-ე მუხლის საფუძველზე მიწის ნაკვეთი მხარეთა საკუთრებას წარმოადგენს. ამავე კოდექსის 173-ე მუხლის პირველი ნაწილის პირველი წინადადებით მიწის ნაკვეთი მხარეთა საერთო (თანაზიარი) საკუთრებაა. თუ საკუთრების უფლება რამდენიმე პირს ერთობლივად ეკუთვნით, მაშინ ეს უფლება საზიაროა. საზიარო უფლებებთან დაკავშირებული ურთიერთობების მოსაწესრიგებლად გამოიყენება სკ-ს საზიარო უფლებების შესახებ თავის წესები.

აღნიშნულიდან გამომდინარე სააპელაციო სასამართლომ მოცემული საქმის განხილვისას გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა.

პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა სსკ-ს 385-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რადგან პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება იურიდიულად იყო დაუსაბუთებელი.

პალატას მიაჩნია, რომ სსკ-ს 249-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შინაარსის თანახმად გადაწყვეტილება ვერ ჩაითვლება იურიდიულად მოტივირებულად (დასაბუთებულად), თუ არაა მითითებული კანონზე, რომლითაც იხელმძღვანელა სასამართლომ. თუ სასამართლომ გამოიყენა და მიუთითა კანონზე, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, რასაც არ მოჰყოლია არასწორი გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მიღება, რადგან, კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა გადაწყვეტილებით დადგენილ ფაქტებს აბსოლუტურად იგივე შედეგს უკავშირებს, რომელიც ამ გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილშია ჩამოყალიბებული, მაშინ გადაწყვეტილების გაუქმება არ იქნება მიზანშეწონილი. სავსებით საკმარისია ზემდგომი ინსტანციის სასამართლოს განჩინებაში იმაზე მითითება, თუ რაში გამოიხატება კონკრეტულად გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში მითითებული კანონის არასწორად გამოყენება და რომელი კანონი უნდა გამოეყენებინა სასამართლოს.

როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, მოცემულ საქმეზე დადგენლ ერთი და იმავე ფაქტობრივ გარემოებებს პირველი და მეორე ინსტანციის სასამართლოებმა სხვადასხვა სამართლებრივი შეფასება მისცეს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ სააპელაციო სასამართლოს ამ შემთხვევაში უნდა მიეღო საქმეზე ახალი გადაწყვეტილება და არა განჩინება.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ იმ შემთხვევაში, თუ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები ზემდგომი სასამართლოს მიერ გაზიარებული იქნება და ახალი სამართლებრივი დასაბუთება გადაწყვეტილებას (სარეზოლუციო ნაწილს) არ ცვლის, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება (განჩინება) შეიძლება ძალაში დარჩეს. აღნიშნული მოსაზრების სამართლებრივ არგუმენტად სასამართლო მიუთითებს სსკ-ს 393-ე და 394-ე მუხლებზე, კერძოდ, გადაწყვეტილება აუცილებლად მხოლოდ იმ შემთხვევაში უნდა გაუქმდეს, თუ არსებობს 394-ე მუხლით გათვალისწინებული აბსოლუტური საფუძვლები. სხვა შემთხვევაში, კერძოდ, 393-ე მუხლის მეორე ნაწილით დადგენილი კანონდარღვევისას, თუ კანონდარღვევას არასწორი გადაწყვეტილების მიღება არ მოჰყოლია, როგორც ზემოთ უკვე აღვნიშნეთ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება შეიძლება არ გაუქმდეს, იგი უცვლელად დარჩეს და ახალი სამართლებრივი საფუძვლებით დასაბუთდეს გადაწყვეტილების (სარეზოლუციო ნაწილის) სისწორე.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო საჩივარი უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა სსკ-ს 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

თ. კ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს. უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 8 აპრილის განჩინება.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.