საქმე # 330100115785223

საქართველოს უზენაესი სასამართლო

განჩინება

საქართველოს სახელით

საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შესახებ

№1297აპ-22 ქ. თბილისი

ო. ი., 1297აპ-22 17 თებერვალი, 2023 წელი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატამ შემდეგი შემადგენლობით:

მამუკა ვასაძე (თავმჯდომარე),

შალვა თადუმაძე, ლალი ფაფიაშვილი

ზეპირი მოსმენის გარეშე განიხილა მსჯავრდებულ ი. ო-ს ინტერესების დამცველის, ადვოკატ გ. მ-ს საკასაციო საჩივარი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2022 წლის 31 ოქტომბრის განაჩენზე და

გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა:

1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2022 წლის 31 ოქტომბრის განაჩენი საკასაციო წესით გაასაჩივრა მსჯავრდებულ ი. ო-ს ინტერესების დამცველმა, ადვოკატმა გ. მ-მ, რომელიც წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრით ითხოვს გამამტყუნებელი განაჩენის გაუქმებასა და მის ნაცვლად გამამართლებელი განაჩენის დადგენას, ვინაიდან მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება დაუსაბუთებელია, რადგან სასამართლოს დასკვნები არ შეესაბამება საქმეში არსებულ უტყუარ მტკიცებულებებს; სასამართლომ უსაფუძვლოდ არ გაიზიარა ი. ო.ს ჩვენება, რომელიც ფაქტის ერთადერთი მოწმეა, დასტურდება საქმეში არსებულ სხვა მტკიცებულებებით და ცხადყოფს, რომ მსჯავრდებული იმყოფებოდა აუცილებელი მოგერიების მდგომარებაში; ი. ო-ს მონათხრობის მიხედვით, კ. ვ. დანით დაესხა თავს, მან კი თავდაცვის მიზნით გაისროლა ე.წ. ,,სალუტი“, ხოლო მომართული დანა დაუჭირა თავდამსხმელს მარჯვენა ხელით, რომელიც დაუზიანდა; ექსპერტიზით დადგენილია, რომ ი. ო-ს მარჯვენა ხელის მტევნის გულის ზედაპირზე აღენიშნებოდა დაუდგენელი ხანდაზმულობის ნაკვეთი ჭრილობების შეხორცების კვალი, ხოლო ბიოლოგიური ექსპერტიზა, რომლითაც გამოირკვეოდა გარდაცვლილის ტანსაცმელზე მსჯავრდებულის სისხლის კვალის არსებობა, დაცვის მხარემ ვერ ჩაატარა, რადგან გარდაცვლილის ამოღებული ტანსაცმელი ვერ მოიძებნა; შემთხვევის ადგილი მდებარეობს არა კორპუსის სახურავზე, არამედ - სხვენში, რისი გათვალისწინებითაც, სამართალდამცავებმა საგამოძიებო მოქმედების ჩატარებისას ვერ აღმოაჩინეს დანა და ე.წ. ,,სალუტი“; ი. ო-ს ჰქონდა შესაძლებლობა, ბოლომდე მიეყვანა კ. ვ-ს მკვლელობის განზრახვა, ასეთის არსებობის შემთხვევაში; დადასტურებულია, რომ კ. ვ-ს გარდაცვალების მიზეზია პერიტონიტი - მუცლის ფარის ჩირქოვანი ანთება, თუმცა იმის მხედველობაში მიღებით, რომ საქმეში არ არის წარმოდგენილი ავადმყოფობის ისტორია, შეუძლებელია იმის დადგენა, ჩაუტარდა თუ არა გარდაცვლილს დროული და სწორი მკურნალობა.

2. თბილისის პროკურატურის საპროკურორო სამმართველოს პროკურორი გრიგოლ ბიბილაშვილი საკასაციო შესაგებლით ითხოვს, რომ მსჯავრდებულ ი. ო.ს ინტერესების დამცველის, ადვოკატ გ. მ-ს საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს, ხოლო თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2022 წლის 31 ოქტომბრის განაჩენი, რომელიც კანონიერი და დასაბუთებულია, დარჩეს უცვლელად.

3. ბრალდების შესახებ დადგენილების მიხედვით, ი. ო-ს ბრალად დაედო განზრახ მკვლელობა, რაც გამოიხატა შემდეგში:

3.1. 19.. წლის 24 მაისს, დაახლოებით 15:00 საათზე, ი. ო-მ დაუდგენელ პირთან ერთად, ... კორპუსის სახურავზე მიიყვანა თავისი ნაცნობი კ. ვ, რომელსაც განზრახ მოკვლის მიზნით, დაარტყა დანა მუცლის არეში და დაუდგენელ პირთან ერთად შემთხვევის ადგილიდან მიიმალა. კ. ვ მიიყვანეს საავადმყოფოში, სადაც მიღებული დაზიანების შედეგად რამდენიმე დღეში გარდაიცვალა.

4. ი. ო-ს წარედგინა ბრალდება საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 108-ე მუხლით.

5. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა საგამოძიებო, წინასასამართლო სხდომისა და არსებითი განხილვის კოლეგიის 2018 წლის 4 მაისის განაჩენით ი. ო.სათვის წარდგენილი ბრალდება საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 108-ე მუხლიდან გადაკვალიფიცირდა საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის (1992 წლის 24 მაისის რედაქცია) 105-ე მუხლზე, რომლის ჩადენისთვისაც იგი ცნობილ იქნა დამნაშავედ და მიესაჯა - 8 წლით თავისუფლების აღკვეთა, რაც ,,ამნისტიის შესახებ“ საქართველოს 2012 წლის 28 დეკემბრის კანონის მე-16 მუხლის საფუძველზე შეუმცირდა ¼-ით და მოსახდელად დარჩა - 6 წლით თავისუფლების აღკვეთა.

6. ძებნილი ი. ო. დააკავეს და სასჯელი აეთვალა 2019 წლის 5 ნოემბრიდან.

7. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა საგამოძიებო, წინასასამართლო სხდომისა და არსებითი განხილვის კოლეგიის 2018 წლის 4 მაისის განაჩენი სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მსჯავრდებულ ი. ო.ს ინტერესების დამცველმა, ადვოკატმა ი. ც-მ, რომელიც ითხოვდა გამამტყუნებელი განაჩენის გაუქმებასა და მის ნაცვლად გამამართლებელი განაჩენის დადგენას.

8. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2022 წლის 31 ოქტომბრის განაჩენით თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა საგამოძიებო, წინასასამართლო სხდომისა და არსებითი განხილვის კოლეგიის 2018 წლის 4 მაისის განაჩენი დარჩა უცვლელად.

9. საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საქმის მასალები და მიაჩნია, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის (1998 წლის 20 თებერვლის რედაქცია) 547-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მოთხოვნებს, კერძოდ:

10. საქმე არ არის მნიშვნელოვანი სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის.

11. გადაწყვეტილება არ განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

12. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს საქმე არ განუხილავს ისეთი მნიშვნელოვანი სამართლებრივი ან საპროცესო დარღვევებით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა განხილვის შედეგზე.

13. საკასაციო სასამართლო ვერ დაეთანხმება კასატორის მტკიცებას, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება დაუსაბუთებელია, რადგან ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებაში ნათლად არის მითითებული იმ ფაქტობრივ გარემოებებსა და მოტივებზე, რომელთა საფუძველზეც სარწმუნოდ დადგინდა ი. ო.ს მიერ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის (1992 წლის 24 მაისის რედაქცია) 105-ე მუხლით მისთვის მსჯავრად შერაცხული დანაშაულის ჩადენა, რაც ცალსახად დადასტურებულია კანონის მოთხოვნათა სრული დაცვით, სრულყოფილად და ობიექტურად გამოკვლეული, ურთიერთშეჯერებული და დამაჯერებელი მტკიცებულებების ერთობლიობით, კერძოდ: დაზარალებულის უფლებამონაცვლის ლ. კ-სა და მოწმეების - გ. გ-ს, მ. მ-ს, ი. ჯ-ს, ვ. ფ-სა და ზ. გ-ს ჩვენებებით/გამოქვეყნებული დაკითხვის ოქმებით, შემთხვევის ადგილის დათვალიერების ოქმით, სამედიცინო, ტრასოლოგიური და ბალისტიკური ექსპერტიზების დასკვნებითა და საქმეში არსებული სხვა სამხილებით, რომლებზეც სააპელაციო სასამართლომ თავის გადაწყვეტილებაში ამომწურავად იმსჯელა და რომლებიც ქმნიან უტყუარ და საკმარის ერთობლიობას გამამტყუნებელი განაჩენის გამოსატანად.

14. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ დაზარალებულის უფლებამონაცვლის ლ. კ-სა და მოწმეების - გ. გ-ს, მ. მ-ს, ი. ჯ-ს, ვ. ფ-სა და ზ. გ-ს ჩვენებებით/გამოქვეყნებული დაკითხვის ოქმებით უტყუარად დადგენილია, რომ კ. ვ, როგორც თავისი ოჯახის წევრებთან, ასევე - დანაშაულის ჩადენიდან მალევე მასთან კავშირში მყოფ და მისთვის პირველადი დახმარების აღმომჩენ პირებთან საუბრისას ერთმნიშვნელოვნად ამხელდა ი. ო-ს მის წინააღმდეგ დანაშაულის ჩადენაში; მსჯავრდებულის ჩვენების საპირწონედ, რომ თითქოსდა, კ. ვ-ს ე.წ. ,,სალუტი“ ესროლა, ხოლო დანა, რომლითაც გარდაცვლილი დაესხა თავს, წინააღმდეგობის გაწევისას მისთვის არ წაურთმევია და შესაბამისად, შემთხვევის ადგილზე უნდა დარჩენილიყო, წარმოდგენილია შემთხვევის ადგილის დათვალიერების ოქმი, რომლის მიხედვით, შემთხვევის ადგილზე აღმოჩენილია მხოლოდ სისხლისმაგვარი ლაქები, ხოლო ბალისტიკური ექსპერტიზის დასკვნით დადგენილია, რომ გარდაცვლილის კეფიდან ამოღებული დეფორმირებული (გაბრტყელებული) საგანი წარმოადგენს სტანდარტულ, მცირეკალიბრიან (უგარსო) 5,6 მმ ყალიბის, გვერდითი აალების ვაზნის ნაწილს - ტყვიას, რომელიც გასროლილია უხრახნო ლულის არხის მქონე გადაკეთებული ან კუსტარული წესით დამზადებული იარაღიდან, რისი მხედველობაში მიღებითაც, მსჯავრდებულის მტკიცება არასანდო და არადამაჯერებელია.

15. მხარეებს შორის დავის საგნად ქცეულ საკითხთან - გამოკვეთილია თუ არა ი. ო.ს ქმედებაში განზრახ მკვლელობის შემადგენლობა, თუ იგი იმყოფებოდა აუცილებელი მოგერიების მდგომარეობაში - საკასაციო სასამართლო პირველ რიგში აღნიშნავს, რომ მხარეებს სადავოდ არ გაუხდიათ ის ფაქტი, რომ კ. ვ-ს მუცელში დანით დაზიანება მიაყენა ი. ო-მ, თუმცა ბრალდების მხარის მითითებით, მსჯავრდებული მოქმედებდა კ. ვ-ს მოკვლის განზრახვით, ხოლო დაცვის მხარის ვერსიით - ი. ო. სწორედ კ. ვ-მ მიიყვანა შემთხვევის ადგილზე, სადაც დანით დაესხა თავს, ხოლო მსჯავრდებული იყო აუცილებელი მოგერიების მდგომარეობაში და თავდასხმის მოგერიების დროს, ჭიდაობისას, შემთხვევით დააზიანა გარდაცვლილი.

16. საკასაციო სასამართლოს მიერ განმარტებულია, რომ დანაშაულის კონსტრუქცია მოიცავს სამ აუცილებელ ელემენტს - ქმედების შემადგენლობას, მართლწინააღმდეგობასა და ბრალს. პირველ ყოვლისა, უნდა დადგინდეს - პირის მიერ ჩადენილი ქმედება შეიცავს თუ არა შესაბამისი შემადგენლობის ნიშნებს. თუკი დადგინდება შემადგენლობის არსებობა, მხოლოდ ამის შემდეგ შეიძლება მსჯელობა იმის თაობაზე, არსებობს თუ არა მართლწინააღმდეგობის გამომრიცხველი რომელიმე გარემოება, მათ შორის - აუცილებელი მოგერიების ვითარება და შემადგენლობის შემცველი ქმედება განხორციელდა თუ არა ასეთი მოგერიების კანონით განსაზღვრულ ფარგლებში (იხ.: საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2016 წლის 30 დეკემბრის გადაწყვეტილება საქმეზე №424აპ-16, სამოტივაციო ნაწილი, პუნქტი 3).

17. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში ცალსახად გამოკვეთილია მსჯავრდებულის ურყევი ნება, სასიკვდილო დაზიანება მიეყენებინა კ. ვ-ს, რადგან ი. ო. მუცლის არეში ჭრილობის მიყენების შემდეგ, მიზანმიმართულად განაგრძობდა დაზარალებულის სხეულში შერჭობილი დანით ზემოქმედებას (მუცელში დაუტრიალა დანა), ხოლო გარდაცვლილისათვის მიყენებული, მუცლის ღრუში შემავალი, ნაკვეთ-ნაჩხვლეტი ჭრილობის ხასიათი, ღვიძლის, კუჭის, მსხვილი ნაწლავისა და მარცხენა თირკმლის დაზიანებით, მსჯავრდებულის მართლსაწინააღმდეგო ნების გათვალისწინებით, ფაქტობრივად გამორიცხავს გარდაცვლილისათვის დაზიანების გაუფრთხილებლობით მიყენების შესაძლებლობას და პირდაპირ მიუთითებს სხვისი სიცოცხლის განზრახ მოსპობის შემადგენლობის არსებობაზე.

18. იმის გამოსარკვევად, არსებობს თუ არა საფუძველი დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების აუცილებელ მოგერიებად სამართლებრივი შეფასებისათვის და იმის გადასაწყვეტად ი. ო.ს ქმედების მართლწინააღმდეგობის საკითხი იწვევს თუ არა ისეთ გონივრულ ეჭვს, რაც შეიძლება მისი უდანაშაულოდ ცნობის საფუძველი გახდეს, როგორც ეს საკასაციო საჩივრის საკვანძო არგუმენტად არის მიჩნეული, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს: საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 28-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, მართლსაწინააღმდეგოდ არ მოქმედებს ის, ვინც საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსით გათვალისწინებულ ქმედებას ჩაიდენს აუცილებელი მოგერიების მდგომარეობაში, ესე იგი ვინც მართლსაწინააღმდეგო ხელყოფისას დააზიანებს ხელმყოფს თავისი ან სხვისი სამართლებრივი სიკეთის დასაცავად. საკასაციო სასამართლო განმარტავს: აუცილებელი მოგერიების მდგომარეობა შედგება სამი ელემენტისაგან - უკიდურესი მდგომარეობა; უკიდურესობით გამოწვეული მოქმედება და თავდაცვის სურვილი. აუცილებელი მოგერიების მართლზომიერებისათვის სავალდებულოა, გამოკვეთილი იყოს შემდეგი ობიექტური და სუბიექტური ნიშნები: ხელყოფა უნდა იყოს - ა) მართლსაწინააღმდეგო; ბ) იმწუთიერი; გ) რეალური; დ) რელევანტური ანუ სოციალურად მნიშვნელოვანი და ე) მისი მოგერიება სუბიექტურად სამართლებრივი სიკეთის დაცვის მიზნით უნდა იყო განხორციელებული.

19. საკასაციო სასამართლო კვლავაც იმეორებს: პირი აუცილებელი მოგერიების მდგომარეობაში იმყოფება იმ შემთხვევაში, როდესაც მის მიმართ ხორციელდება მართლსაწინააღმდეგო ხელყოფა, ხელყოფა იმწუთიერი და რეალურია, ხოლო მომგერიებლის მიერ ჩადენილი ქმედება კი უკიდურესობით გამოწვეული მოქმედებაა, რაც გულისხმობს იმას, რომ ეს უნდა იყოს აუცილებელი თავდაცვითი ქმედება, რომელიც გათვალისწინებულია ხელყოფის მოგერიებისთვის და წარმოადგენს შედარებით მსუბუქ თავდაცვის საშუალებას. მართალია, აუცილებელი მოგერიების დროს არ არსებობს სამართლებრივ სიკეთეთა შესაბამისობის მოთხოვნა, მაგრამ თავდაცვა არ არის მართლზომიერი სამართლებრივ სიკეთეთა აშკარა შეუსაბამობის დროს. არ შეიძლება ადამიანს სიცოცხლე მოუსპო ან მძიმე დაზიანება მიაყენო იმ შემთხვევაში, როცა აშკარად შესაძლებელია თავდაცვის განხორციელება შედარებით უფრო ნაკლები ზიანის მიყენების გზით (იხ.: საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის №593აპ-15 გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი, პუნქტი 4).

20. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს: გარდაცვლილისა და თავდამსხმელების ძალთა თანაფარდობის გათვალისწინებით, როდესაც მსჯავრდებული და მისი თანმხლები პირი რიცხობრივ უპირატესობას ფლობდნენ გარდაცვლილთან, რომელსაც ი. ო-ს მიერ დანით სასიკვდილო დაზიანების მიყენებამდე მსჯავრდებულის თანამოაზრემ კეფაში ესროლა ტყვია, ასევე - კ. ვ-სათვის მიყენებული ჭრილობის ღრუ ორგანოებთან დამოკიდებულების (მუცლის ღრუში შემავალი ჭრილობა), ჭრილობის შედეგად დაზიანებული ორგანოების რაოდენობის (ღვიძლი, კუჭი, მსხვილი ნაწლავი, მარცხენა თირკმელი) და დანაშაულის ჩასადენად გამოყენებული იარაღის (ჭრილობა მიყენებულია მჩხვლეტავ-ბასრი საგნით) მხედველობაში მიღებით, უპირობოდ გამორიცხულია დაცვის მხარის მტკიცება მსჯავრდებულის აუცილებელი მოგერიების მდგომარეობაში ყოფნის თაობაზე.

21. საყურადღებოა, რომ სამედიცინო ექსპერტიზის დასკვნითა და ექსპერტ კ. ა-ს ჩვენებით უტყუარად დადგენილია, რომ კ. ვ-სთვის მიყენებული ჭრილობა შედიოდა მუცლის ღრუში, აზიანებდა კუჭს, ღვიძლს, მსხვილ ნაწლავს, თირკმელს და სწორედ აღნიშნული დაზიანებების შედეგად განვითარდა პერიტონიტი, რის შედეგადაც დადგა სიკვდილი, რისი მხედველობაში მიღებითაც, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ი. ო-ს ქმედებას სწორი კვალიფიკაცია მიენიჭა და მისი მსჯავრდება საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის (1992 წლის 24 მაისის რედაქცია) 105-ე მუხლით კანონიერი და სამართლიანია.

22. ამდენად, საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის სხდომაზე განსახილველად.

22. საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის (1998 წლის 20 თებერვლის რედაქცია) 547-ე მუხლის მე-2 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. მსჯავრდებულ ი. ო.ს ინტერესების დამცველის, ადვოკატ გ. მ-ს საკასაციო საჩივარი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2022 წლის 31 ოქტომბრის განაჩენზე არ იქნეს დაშვებული საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის სხდომაზე განსახილველად;

2. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვასაძე

მოსამართლეები: შ. თადუმაძე

ლ. ფაფიაშვილი