საქმე N:2კ-1316აპ.-22

საქართველოს უზენაესი სასამართლო

განჩინება

საქართველოს სახელით

საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის

შემოწმების შესახებ

№1316აპ.-22 თბილისი

გ–ა ნ., №1316აპ.-22 19 ივნისი, 2023 წელი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატამ შემდეგი შემადგენლობით:

მერაბ გაბინაშვილი (თავმჯდომარე),

ნინო სანდოძე, ლევან თევზაძე

ზეპირი მოსმენის გარეშე შეამოწმა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2022 წლის 2 ნოემბრის განაჩენზე თბილისის ძველი თბილისის რაიონული პროკურატურის პროკურორების – ვლადიმირ ვექილიანისა და ზვიად გუბელაძის, ასევე – მსჯავრდებულ კ. დ–ს ინტერესების დამცველის, ადვოკატ კ. წ–სა და მსჯავრდებულ ნ. გ–ს ინტერესების დამცველი ადვოკატების – ქ. ჩ–სა და დ. ს–ს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საკითხი და

გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა:

1. ბრალდების შესახებ დადგენილების მიხედვით, ნ. გ–ს ბრალად დაედო: წინასწარი შეთანხმებით ჯგუფის მიერ, სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებით, მართლზომიერ გამგებლობაში არსებული დიდი ოდენობით ქონებრივი უფლების მართლსაწინააღმდეგო გაფლანგვა; იმ პირის მიერ, რომელიც საწარმოში ახორციელებს ხელმძღვანელობით და წარმომადგენლობით უფლებამოსილებას, პირდაპირ, თავის სასარგებლოდ ქონების მოთხოვნა და მიღება, რათა მან თავი შეიკავოს რაიმე ქმედების განხორციელებისაგან, თავისი სამსახურებრივი ვალდებულებების დარღვევით, მომსყიდველის ინტერესებისათვის; გამოყენების მიზნით ყალბი ოფიციალური დოკუმენტის დამზადება და გამოყენება, რამაც მნიშვნელოვანი ზიანი გამოიწვია; უკანონო შემოსავლის ლეგალიზაცია, ე.ი. უკანონო ქონებისათვის კანონიერი სახის მიცემა, მისი უკანონო წარმოშობის დაფარვის, აგრეთვე – მისი ნამდვილი ბუნების, წარმოშობის წყაროსა და საკუთრების შენიღბვის მიზნით, რასაც თან ახლდა განსაკუთრებით დიდი ოდენობით შემოსავლის მიღება; საწარმოში ხელმძღვანელობითი და წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების გამოყენება ამ ორგანიზაციის კანონიერი ინტერესის საწინააღმდეგოდ, თავისთვის გამორჩენის მიღების მიზნით, რამაც მნიშვნელოვანი ზიანი გამოიწვია.

2. ბრალდების შესახებ დადგენილების მიხედვით, კ. დ–ს ბრალად დაედო: წინასწარი შეთანხმებით ჯგუფის მიერ, სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებით, მართლზომიერ გამგებლობაში არსებული დიდი ოდენობით ქონებრივი უფლების მართლსაწინააღმდეგო გაფლანგვა.

3. ბრალდების შესახებ დადგენილების მიხედვით, ზ. ი–ს ბრალად დაედო: იმ პირისათვის, რომელიც საწარმოში ახორციელებს ხელმძღვანელობით და წარმომადგენლობით უფლებამოსილებას, პირდაპირ, მის სასარგებლოდ ქონების შეთავაზება და გადაცემა, რათა მან თავი შეიკავოს რაიმე ქმედების განხორციელებისაგან, თავისი სამსახურებრივი ვალდებულებების დარღვევით, მომსყიდველის ინტერესებისათვის; ყალბი ოფიციალური დოკუმენტის დამზადება გამოყენების მიზნით და გამოყენება, რამაც მნიშვნელოვანი ზიანი გამოიწვია.

4. ბრალდების შესახებ დადგენილებების მიხედვით, ნ. გ–ს, კ. დ–სა და ზ. ი–ს მიმართ ბრალად წარდგენილი ქმედებები გამოიხატა შემდეგში:

· 2012 წლის ნოემბრიდან ნ. გ–ა დანიშნული იყო შპს ,,.....-ს“ დირექტორად, ხოლო 2014 წლის სექტემბრიდან 2019 წლის 18 ივლისამდე – გენერალურ დირექტორად. საწარმოს წესდების თანახმად, საზოგადოებას მესამე პირებთან ურთიერთობაში წარმოადგენს გენერალური დირექტორი, რომელიც ვალდებულია, კეთილსინდისიერად და საზოგადოების ინტერესების დაცვით უზრუნველყოს მისი ყოველდღიური მართვა და საქმიანობა, იმოქმედოს საზოგადოებისა და პარტნიორების ბიზნესინტერესებით, უზრუნველყოს წესდების უპირობო და კეთილსინდისიერი შესრულება. ასევე, ,,მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის თანახმად, საწარმოს ხელმძღვანელი საზოგადოების საქმეებს უნდა გაუძღვეს კეთილსინდისიერად და უნდა მოქმედებდეს იმ რწმენით, რომ მისი ეს მოქმედება ყველაზე ხელსაყრელია საზოგადოებისათვის. მიუხედავად ზემოაღნიშნული ვალდებულებებისა, ნ. გ–ა არღვევდა თავის სამსახურებრივ ვალდებულებას და არ მოქმედებდა კეთილსინდისიერად, შპს ,,........-ს“ კანონიერი ინტერესებიდან გამომდინარე, კერძოდ, 2015 წლის 16 იანვარს, შპს ,,........-ს“ სახელით, ნ. გ–მ ხელშეკრულება გააფორმა შპს „..........-სთან“, რომლის თანახმადაც, შპს ,,........-მა“ შპს „...........-ს“ დაუთმო საკუთარი არხების (,,..........–ს, “„....... ......–ს“ (იმავე ,,.......-ის“) და ,,მ–ს“) ეთერში კომერციული რეკლამის განთავსების უფლება. მხარეთა შეთანხმებით, კომერციული რეკლამის განთავსების უფლების დათმობისათვის ანაზღაურება უნდა განხორციელებულიყო ყოველთვიურად, წინასწარ შეთანხმებული ოდენობით, მიუხედავად შპს ,,........-ის“ მიერ შესაბამისი თვის მიხედვით ფაქტობრივად მოხმარებული კომერციული სარეკლამო დროის ოდენობისა. ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ, 2015 წლის მარტში, შპს ,,........-ის“ ფინანსების გაკონტროლების მიზნით, ნ. გ–მ თავისი უახლოესი მეგობრისა და ნდობით აღჭურვილი პირის – კ. ა–ის სახელზე გააფორმებინა ხსენებული კომპანიის 30%-იანი წილი. 2015 წლის იანვრიდან აგვისტოს ჩათვლით, ნ. გ–ა, შესაბამის ბაზარზე დამკვიდრებული პრაქტიკის შესაბამისად, ტ–ის სარეკლამო დროის გასხვისების შედეგად მიღებული მთლიანი შემოსავლის 90-95%-ს ითხოვდა შპს ,,.......-სგან“, ხოლო დარჩენილ თანხას მომსახურების გაწევის სანაცვლოდ უტოვებდა ამავე საწარმოს. მას შემდეგ, რაც 2015 წლის 5 აგვისტოს ქ. ხ–მა ,,....-ს“ წილების დასაბრუნებლად სასამართლოში სამართლებრივი დავა დაიწყო და სარჩელის უზრუნველყოფის მიზნით მოითხოვა და თბილისის საქალაქო სასამართლოს მიერ დაკმაყოფილდა როგორც ტ–ს პარტნიორთა წილების, ასევე – კომპანიის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონებების დაყადაღება, დირექტორისათვის კი საზოგადოების საკუთრებაში არსებული ქონების განკარგვა – უფლებრივად დატვირთვის აკრძალვა, ნ. გ–მ, სარგებლის მიღების სანაცვლოდ, ასევე, საწარმოს ფინანსურმა დირექტორმა კ. დ–მ, შპს ,,........–ს“ ინტერესების აშკარა უგულებელყოფითა და მის საწინააღმდეგოდ, წინასწარი შეთანხმებით, განიზრახეს, 2015 წლის 16 იანვარს შპს „........-სთან“ გაფორმებული ხელშეკრულების საფუძველზე არსებული ქონებრივი უფლების მართლსაწინააღმდეგო გაფლანგვა კ. ა–ის წილობრივი მონაწილეობით დაფუძნებული საწარმოს სასარგებლოდ, კერძოდ, ნ. გ–ა შეუთანხმდა შპს ,,..........-ის“ დირექტორს ზ. ი–ს და ყოველთვიურად მხოლოდ კომპანია შპს ,,........-ს“ არსებობისათვის საჭირო მინიმალური ოდენობის თანხის მოთხოვნა დაიწყო. კერძოდ: 2015 წლის სექტემბერში შპს ,,........ -ს“ კომერციული რეკლამის გასხვისების შედეგად, შპს ,,..........-ის“ მისაღებმა თანხამ 3 221 800 ლარი შეადგინა, საიდანაც ნ. გ–მ და საწარმოს ფინანსურმა დირექტორმა კ. დ–მ მოითხოვეს მთლიანი შემოსავლის მხოლოდ დაახლოებით 62% – 2 000 000 ლარი; 2015 წლის ოქტომბერში შპს ,,.......-ის“ მისაღებმა შემოსავალმა შეადგინა 4 913 619 ლარი, ხოლო კ. დ–მ და ნ. გ–მ მოითხოვეს მთლიანი შემოსავლის დაახლოებით 50% – 2 500 000 ლარი; 2015 წლის ნოემბერში შპს ,,........-ის“ მისაღებმა შემოსავალმა შეადგინა 5 242 686 ლარი, ხოლო კ. დ–მ და ნ. გ–მ მოითხოვეს მთლიანი შემოსავლის დაახლოებით 53% – 2 800 000 ლარი; 2015 წლის დეკემბერში შპს ,,........-ის“ მისაღებმა შემოსავალმა შეადგინა 7 154 912 ლარი, ხოლო კ. დ–მ და ნ. გ–მ მოითხოვეს მთლიანი შემოსავლის დაახლოებით 42 % – 3 000 000 ლარი. ჯამურად, ნ. გ–მ და კ. დ–მ 2014 წელს ანალოგიურ მომსახურებაზე გაფორმებული ხელშეკრულების ფარგლებში მიღებულ თანხებთან შედარებით (სულ 43 230 509 ლარი), შპს ,,.........-ზე“ კომერციული რეკლამის განთავსების უფლების დათმობის სანაცვლოდ, 2015 წლის იანვარში გაფორმებული ხელშეკრულების ფარგლებში, მოითხოვეს მხოლოდ 36 467 000 ლარის ანაზღაურება, რითაც მართლსაწინააღმდეგოდ გაფლანგეს შპს ,,............-საგან“ 6 763 509 ლარის მოთხოვნის უფლება.

· შპს ,,..........-ის“ სასარგებლოდ შპს ,,.......-ს“ კუთვნილი დიდი ოდენობით – 6 763 509 ლარის ქონებრივი უფლების გაფლანგვის სანაცვლოდ, ნ. გ–მ, შპს ,,...........-ის“ დირექტორ ზ. ი–ს მეშვეობით, ხსენებული კომპანიისაგან მიიღო შესაბამისი სარგებელი უძრავი ქონებების სახით, კერძოდ, თ–ში, მ–ს ქუჩა N..-ში, მე-.. სართულზე მდებარე ორი ბინა: ბინა N14ა, ფართით – 119.37 კვ.მ და ბინა N.., ფართით – 119.37კვ.მ. 2016 წლის ივნისში შპს ,,...........-ის“ მხრიდან მისაღები სარგებლის შენიღბვის მიზნით, ნ. გ–მ თ–ში, მ–ს ქ. N..-ში, მშენებარე საცხოვრებელ კორპუსში თავად შეარჩია ორი საცხოვრებელი ბინა, უშუალოდ მოელაპარაკა სამშენებლო კომპანიას, შეუთანხმდა ფასსა და პირობებზე და 2016 წლის 3 აგვისტოს შპს ,,......-ის“ სახელით გააფორმა ნასყიდობის წინასწარი ხელშეკრულება. მშენებლობის დასრულების შემდეგ, 2016 წლის 20 დეკემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულებების საფუძველზე, ზემოაღნიშნული საცხოვრებელი ბინა N.., საერთო ფართით – 119.37 კვ.მ და საცხოვრებელი ბინა N.., საერთო ფართით – 119.37კვ.მ გადავიდა შპს ,,.......-ის“ საკუთრებაში. აღნიშნული საცხოვრებელი ბინების მოთხოვნის უფლების მიღების მიზნით, ნ. გ–მ 2016 წლის 5 და 25 ივლისის თარიღებით ყალბი (ფიქციური) სესხის ხელშეკრულებები გააფორმა შპს „......-სთან“, რომელსაც წარმოადგენდა დირექტორი ზ. ი–ი, რომელთა თანახმადაც, თითქოსდა, ნ. გ–მ კომპანიას ორ ეტაპად ასესხა 510 000 ლარი. 2017 წლის 21 მარტის ნასყიდობის ხელშეკრულებით, შპს ,,.........-ის“ (ს/კ ........) დირექტორმა ზ. ი–მა ნ. გ–ს საკუთრებაში გადასცა თ–ში, მ–ს ქ. N..-ში მდებარე ზემოაღნიშნული 2 ერთეული უძრავი ქონება. ამავე ხელშეკრულებით მხარეები შეთანხმდნენ, რომ ხსენებული ობიექტის ღირებულება სრულად გაიქვითებოდა მათ შორის არსებული ყალბი (ფიქციური) სესხის ხელშეკრულებების საფუძველზე სესხის გამცემისათვის დასაბრუნებელი თანხის სანაცვლოდ. ხსენებული ნასყიდობის ხელშეკრულებები სსიპ ,,საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში“ აისახა 2017 წლის 22 მარტს, რის შედეგადაც ნ. გ–ა უკანონოდ დაეუფლა დიდი ოდენობით არაერთ უძრავ ქონებას.

· მას შემდეგ, რაც ნ. გ–მ შპს ,,.........-სგან“ უკანონოდ მიიღო დიდი ოდენობით არაერთი უძრავი ქონება, განიზრახა დანაშაულებრივად მიღებული ქონებისათვის კანონიერი სახის მიცემა, მისი ნამდვილი ბუნების, წარმოშობის წყაროსა და საკუთრების შენიღბვის მიზნით. განზრახვის აღსასრულებლად, სხვადასხვა უძრავი ქონების თავის სახელზე რეგისტრაციიდან რამდენიმე თვეში, 2017 წლის 7 ივლისსა და 2017 წლის 26 სექტემბერს, ნასყიდობის ხელშეკრულებების საფუძველზე ორივე საცხოვრებელი ბინა გაასხვისა სხვადასხვა პირზე, რითაც მიიღო განსაკუთრებით დიდი ოდენობით – 602 521.8 ლარის შემოსავალი.

· 2019 წელს, შპს ,,........ -ს“ გენერალური დირექტორის თანამდებობაზე ყოფნის პერიოდში, ნ. გ. მოქმედებდა ორგანიზაციის კანონიერი ინტერესების საწინააღმდეგოდ, თავისთვის გამორჩენის (პირადი სარგებლის) მიღების მიზნით, რამაც ამ ორგანიზაციისათვის მნიშვნელოვანი ზიანი გამოიწვია, კერძოდ, 2019 წლის თებერვალში შპს ,,........ -ს“ გენერალურმა დირექტორმა ნ. გ–მ შპს ,,..........-ში“ („პ–ს“ ცენტრში) თავისი და თავისი ოჯახის პირადი სარგებლობისთვის შეარჩია 76 700 ევროდ ღირებული ახალი ავტომობილი „......“ (,,........“). ამ ავტომობილის შეძენის მიზნით, ნ. გ–მ ნდობით აღჭურვილი პირისა და შპს ,,........ -ს“ კონტრაქტორი საწარმოს, შპს ,,ი–ს“ ერთ-ერთი პარტნიორის – ზ. გ–ს მეშვეობით, შპს ,,.........-სა“ და შპს ,,თ–ს“ ხელმძღვანელებს ტ–ის კანონიერი ინტერესის საწინააღმდეგოდ შესთავაზა, რომ ავტომობილს შეიძენდა ტ–ა ,,....-ს“ ეთერში მათი სარეკლამო რგოლების განთავსების ღირებულების სანაცვლოდ. ასევე, ნ. გ–სა და მისი ოჯახის წევრებისათვის ავტომანქანის წინასწარ სარგებლობაში გადაცემისა და ე.წ. ,,ბარტერზე“ დათანხმების მიზნით, ხსენებულ კომპანიებს დამატებით შესთავაზა როგორც ავტომობილის ღირებულების სანაცვლოდ გასაშვები სარეკლამო რგოლების, ასევე – სამომავლოდ, შპს ,,თ–ს“ სარეკლამო რგოლების ტ–ა ,,....-ს“ საეთერო დროში შეღავათიან/დაბალ ფასად განთავსება სარეკლამო სააგენტო შპს ,,პ. მ–ს“ მეშვეობით. შეთანხმებისამებრ, 2019 წლის 27 თებერვალს შპს , „....–სა“ და შპს ,,პ–ს“ შორის გაფორმდა ავტომანქანა „.........-ს“ (,,....“) ნასყიდობის ხელშეკრულება ღირებულებით – 76 700 ევრო, რომლის საფუძველზეც ავტომანქანა ნ. გ–სა და მისი ოჯახის ფაქტობრივ საკუთრებაში გადავიდა, ხოლო ფორმალურ მესაკუთრედ შპს ,,პ–ა“ დარეგისტრირდა. იმავე დღეს შპს ,,თ–სა“ და შპს ,,პ–ს“ შორის გაფორმდა სარეკლამო მომსახურებაზე ხელშეკრულება, ღირებულებით – 76 700 ევრო, რომლის ფარგლებშიც ტ–ა ,,....-ს“ ეთერში რეკლამა, შეთანხმებისამებრ, თავსდებოდა შეღავათიან/დაბალ ფასად. გარდა ამისა, 2019 წლის 11 მარტს შპს ,,თ–ს“ მიერ სარეკლამო მომსახურების შესყიდვასთან დაკავშირებულ გამოცხადებულ ტენდერში, დაპირებისა და შეთანხმებისამებრ, შპს ,,....–მ“ შპს ,,პ–ს“ მეშვეობით ტ–ა ,,....-ს“ ეთერში რეკლამის განთავსების საფასურად დაადგინა სხვა პრეტენდენტებთან შედარებით დაბალი ფასი, რის საფუძველზეც 2019 წლის 28 მარტს შპს ,,პ–სა“ და შპს ,,თ–ს“ შორის გაფორმდა ხელშეკრულება, რომლის ფარგლებშიც ტ–ა ,,....-ს“ ეთერში რეკლამა განთავსდებოდა, შეთანხმებისამებრ, შეღავათიან/დაბალ ფასად. მიუხედავად იმისა, რომ შპს ,,თ–ი“ და შპს ,,თ–ი“ ასრულებდნენ ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ მოთხოვნებს და სრულად უხდიდნენ კონტრაქტორ საწარმოს – შპს ,,პ–ს“ ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ სარეკლამო ღირებულებას, ეს უკანასკნელი კომპანია, შეთანხმებისამებრ, მნიშვნელოვნად ამცირებდა ტ–ა ,,.....–ში“ ზემოაღნიშნული კომპანიების შესაბამისი ბრენდის რეკლამის განთავსების სანაცვლოდ გადასახდელ თანხებს, რითაც მნიშვნელოვანი ზიანი ადგებოდა ტ–ას. ზემოაღნიშნული ქმედებებით ნ. გ–მ და მისმა ოჯახმა ფაქტობრივ საკუთრებაში მიიღო ძვირადღირებული ავტომობილი „პ–ი“ (,,.....“), ხოლო შპს ,,.........-მა“, ნ. გ–ს გენერალური დირექტორობის პერიოდში, 2019 წლის აპრილიდან ივლისამდე, მხოლოდ სამთვიან პერიოდში, განიცადა 66 271 ლარის მნიშვნელოვანი მატერიალური ზიანი.

· შპს ,,..........-ს“ გენერალური დირექტორის №..... (..) ბრძანების თანახმად, 2015 წლის 1 იანვრიდან კ. დ–ს დაინიშნა შპს ,,........-ს“ ფინანსური დირექტორის თანამდებობაზე. იმავე ბრძანების მიხედვით, ფინანსური დირექტორი ზედამხედველობს შპს ,,........-ს“ ფინანსურ და ლოგისტიკის დეპარტამენტებს, აგრეთვე – მარკეტინგის დეპარტამენტს შესყიდვებისა და სარეკლამო გაყიდვების მიმართულებით. ფინანსური დირექტორი საკურაციო სფეროში შემავალ საკითხებზე შპს ,,........-ს“ სახელით ხელს აწერს გარიგებებს მესამე პირებთან. ფინანსური დირექტორი ვალდებულია, თავისი კომპეტენციის ფარგლებში საზოგადოებაში საქმიანობა წარმართოს კეთილსინდისიერებისა და პროფესიონალური პრინციპების დაცვით. ასევე, „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის თანახმად, დირექტორი საზოგადოების საქმეებს უნდა გაუძღვეს კეთილსინდისიერად და უნდა მოქმედებდეს იმ რწმენით, რომ მისი ეს მოქმედება ყველაზე ხელსაყრელია საზოგადოებისათვის. მიუხედავად ზემოაღნიშნული ვალდებულებებისა, კ. დ–ს არ მოქმედებდა კეთილსინდისიერად და შპს ,,........-ს“ კანონიერი ინტერესებიდან გამომდინარე, კერძოდ, 2015 წლის 16 იანვარს შპს ,,........-ს“ სახელით ნ. გ–მ ხელშეკრულება გააფორმა შპს „...........-სთან“, რომლის თანახმადაც, შპს ,,........-მა“ შპს „.....-ს“ დაუთმო საკუთარი არხების (,,....-ს“, “„....... ......–ს“ (იმავე ,,კ–ს“) და ,,მ–ს“) ეთერში კომერციული რეკლამის განთავსების უფლება. მხარეთა შეთანხმებით, კომერციული რეკლამის განთავსების უფლების დათმობისათვის ანაზღაურება, ყოველთვიურად, წინასწარ შეთანხმებული ოდენობით უნდა განხორციელებულიყო, მიუხედავად შპს ,,........-ის“ მიერ შესაბამისი თვის მიხედვით ფაქტობრივად მოხმარებული კომერციული სარეკლამო დროის ოდენობისა. 2015 წლის მარტში, ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ, შპს ,,.......-ის“ ფინანსების გაკონტროლების მიზნით, ნ. გ–მ თავისი უახლოესი მეგობრისა და ნდობით აღჭურვილი პირის – კ. ა–ის სახელზე გადააფორმებინა ხსენებული კომპანიის 30%-იანი წილი. 2015 წლის იანვრიდან აგვისტოს ჩათვლით ნ. გ–ა, შესაბამის ბაზარზე დამკვიდრებული პრაქტიკის შესაბამისად, ტ–ს სარეკლამო დროის გასხვისების შედეგად მიღებული მთლიანი შემოსავლის 90-95%-ს ითხოვდა შპს ,,.........-სგან“, ხოლო დარჩენილ თანხას, მომსახურების გაწევის სანაცვლოდ, უტოვებდა ამავე საწარმოს. მას შემდეგ, რაც 2015 წლის 5 აგვისტოს ქ. ხ–მა „....-ს“ წილების დასაბრუნებლად სასამართლოში სამართლებრივი დავა დაიწყო და, სარჩელის უზრუნველყოფის მიზნით, მოითხოვა და თბილისის საქალაქო სასამართლოს მიერ დაკმაყოფილდა როგორც ტ–ის პარტნიორთა წილების, ასევე – კომპანიის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონებების დაყადაღება, დირექტორისათვის კი საზოგადოების საკუთრებაში არსებული ქონების განკარგვა – უფლებრივად დატვირთვის აკრძალვა, ნ. გ–მ და საწარმოს ფინანსურმა დირექტორმა კ. დ–მ, შპს ,,........-ს“ ინტერესების აშკარა უგულებელყოფითა და მის საწინააღმდეგოდ, წინასწარი შეთანხმებით, განიზრახეს 2015 წლის 16 იანვარს შპს „.........-სთან“ გაფორმებული ხელშეკრულების საფუძველზე არსებული ქონებრივი უფლების მართლსაწინააღმდეგო გაფლანგვა კ. ა–ის წილობრივი მონაწილეობით დაფუძნებული საწარმოს სასარგებლოდ, კერძოდ: 2015 წლის სექტემბერში შპს ,,........-ს“ კომერციული რეკლამის გასხვისების შედეგად შპს „............-ის“ მისაღებმა თანხამ 3 221 800 ლარი შეადგინა, საიდანაც ნ. გ–მ და საწარმოს ფინანსურმა დირექტორმა კ. დ–მ მოითხოვეს მთლიანი შემოსავლის მხოლოდ დაახლოებით 62% – 2 000 000 ლარი; 2015 წლის ოქტომბერში შპს „............-ს“ მისაღებმა შემოსავალმა შეადგინა 4 913 619 ლარი, ხოლო კ. დ–მ და ნ. გ–მ მოითხოვეს მთლიანი შემოსავლის დაახლოებით 50% – 2 500 000 ლარი; 2015 წლის ნოემბერში შპს „..........-ის“ მისაღებმა შემოსავალმა შეადგინა 5 242 686 ლარი, ხოლო კ. დ–მ და ნ. გ–მ მოითხოვეს მთლიანი შემოსავლის დაახლოებით 53% – 2 800 000 ლარი; 2015 წლის დეკემბერში შპს „...........-ის“ მისაღებმა შემოსავალმა შეადგინა 7 154 912 ლარი, ხოლო კ. დ–მ და ნ. გ–მ მოითხოვეს მთლიანი შემოსავლის დაახლოებით 42% – 3 000 000 ლარი. ჯამურად, ნ. გ–მ და კ. დ–მ, 2014 წელს ანალოგიურ მომსახურებაზე გაფორმებული ხელშეკრულების ფარგლებში მიღებულ თანხებთან შედარებით (სულ – 43 230 509 ლარი), შპს ,,........-ში“ კომერციული რეკლამის განთავსების უფლების დათმობის სანაცვლოდ, 2015 წლის იანვარში გაფორმებული ხელშეკრულების ფარგლებში, მოითხოვეს მხოლოდ 36 467 000 ლარის ანაზღაურება, რითაც მართლსაწინააღმდეგოდ გაფლანგეს შპს ,,....-სგან“ 6 763 509 ლარის მოთხოვნის უფლება.

· 2012-2014 წლებში ზ. ი–ი იყო შპს ,,.......-ს“ ფინანსური დირექტორი, ხოლო 2014 წლის 24 დეკემბრიდან დაინიშნა შპს ,,........-ის“ დირექტორის თანამდებობაზე. 2015 წლის 16 იანვარს შპს ,,........-ს“ გენერალურმა დირექტორმა ნ. გ–მ ხელშეკრულება გააფორმა შპს „........-სთან“, რომლის თანახმადაც, შპს ,,........-მა“ შპს „.....-ს“ დაუთმო საკუთარი არხების (,,....-ს“, ,,....-სა“ (იმავე ,,......-ს“) და ,,მ–ს“) ეთერში კომერციული რეკლამის განთავსების უფლება. მხარეთა შეთანხმებით, კომერციული რეკლამის განთავსების უფლების დათმობისათვის ანაზღაურება უნდა განხორციელებულიყო ყოველთვიურად, წინასწარ შეთანხმებული ოდენობით, მიუხედავად შპს ,,........-ის“ მიერ შესაბამისი თვის მიხედვით ფაქტობრივად მოხმარებული კომერციული სარეკლამო დროის ოდენობისა. 2015 წლის მარტში, ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ, შპს ,,......-ის“ ფინანსების გაკონტროლების მიზნით, ნ. გ–მ თავისი უახლოესი მეგობრისა და ნდობით აღჭურვილი პირის – კ. ა–ის სახელზე გადააფორმებინა ხსენებული კომპანიის 30%-იანი წილი. 2015 წლის იანვრიდან აგვისტოს ჩათვლით ნ. გ–ს, შესაბამის ბაზარზე დამკვიდრებული პრაქტიკის შესაბამისად, ტ–ის სარეკლამო დროის გასხვისების შედეგად მიღებული მთლიანი შემოსავლის 90-95%-ს ითხოვდა შპს ,,.........-სგან“, ხოლო დარჩენილ თანხას, მომსახურების გაწევის სანაცვლოდ, უტოვებდა იმავე საწარმოს. მას შემდეგ, რაც 2015 წლის 5 აგვისტოს ქ. ხ–მა „....-ს“ წილების დასაბრუნებლად სასამართლოში სამართლებრივი დავა დაიწყო და სარჩელის უზრუნველყოფის მიზნით მოითხოვა და თბილისის საქალაქო სასამართლოს მიერ დაკმაყოფილდა როგორც ტ–ის პარტნიორთა წილების, ასევე – კომპანიის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონებების დაყადაღება, დირექტორისათვის კი საზოგადოების საკუთრებაში არსებული ქონების განკარგვა – უფლებრივად დატვირთვის აკრძალვა, ნ. გ–მ, სარგებლის მიღების სანაცვლოდ, ასევე, საწარმოს ფინანსურმა დირექტორმა კ. დ–მ, შპს ,,........-ს“ ინტერესების აშკარა უგულებელყოფითა და მის საწინააღმდეგოდ, წინასწარი შეთანხმებით, განიზრახეს შპს „........-სთან“ 2015 წლის 16 იანვარს გაფორმებული ხელშეკრულების საფუძველზე არსებული ქონებრივი უფლების მართლსაწინააღმდეგო გაფლანგვა კ. ა–ის წილობრივი მონაწილეობით დაფუძნებული საწარმოს სასარგებლოდ, კერძოდ, ნ. გ–ა შეუთანხმდა შპს „.........-ის“ დირექტორ ზ. ი–ს და ყოველთვიურად მხოლოდ კომპანია შპს ,,........-ს“ არსებობისათვის საჭირო მინიმალური ოდენობის თანხის მოთხოვნა დაიწყო, კერძოდ: 2015 წლის სექტემბერში შპს ,,.......-ს“ კომერციული რეკლამის გასხვისების შედეგად შპს „......-ის“ მისაღებმა თანხამ 3 221 800 ლარი შეადგინა, საიდანაც ნ. გ–მ და საწარმოს ფინანსურმა დირექტორმა კ. დ–მ მოითხოვეს მთლიანი შემოსავლის მხოლოდ დაახლოებით 62% – 2 000 000 ლარი; 2015 წლის ოქტომბერში შპს „ი–ის“ მისაღებმა შემოსავალმა შეადგინა 4 913 619 ლარი, ხოლო კ. დ–მ და ნ. გ–მ მოითხოვეს მთლიანი შემოსავლის დაახლოებით 50% – 2 500 000 ლარი; 2015 წლის ნოემბერში შპს „........-ის“ მისაღებმა შემოსავალმა შეადგინა 5 242 686 ლარი, ხოლო კ. დ–მ და ნ. გ–მ მოითხოვეს მთლიანი შემოსავლის დაახლოებით 53% – 2 800 000 ლარი; 2015 წლის დეკემბერში შპს „.......-ის“ მისაღებმა შემოსავალმა შეადგინა 7 154 912 ლარი, ხოლო კ. დ–მ და ნ. გ–მ მოითხოვეს მთლიანი შემოსავლის დაახლოებით 42% – 3 000 000 ლარი. ჯამურად ნ. გ–მ და კ. დ–მ, 2014 წელს ანალოგიური მომსახურების ხელშეკრულებით მიღებულ თანხებთან შედარებით (სულ 43 230 509 ლარი), შპს ,,........-ზე“ კომერციული რეკლამის განთავსების უფლების დათმობის სანაცვლოდ, 2015 წლის იანვარში გაფორმებული ხელშეკრულების ფარგლებში, მოითხოვეს მხოლოდ 36 467 000 ლარის ანაზღაურება, რითაც მართლსაწინააღმდეგოდ გაფლანგეს შპს ,,..........-ისგან“ 6 763 509 ლარის მოთხოვნის უფლება.

· შპს „..........-ის“ სასარგებლოდ შპს ,,........-ს“ კუთვნილი დიდი ოდენობით – 6 763 509 ლარის ქონებრივი უფლების გაფლანგვის სანაცვლოდ, შპს „........-ის“ დირექტორმა ზ. ი–მა ნ. გ–ს ხსენებული კომპანიის მეშვეობით გადასცა შესაბამისი ფინანსური სარგებელი უძრავი ქონებების სახით, კერძოდ, ქ.თ–ში, მ–ს ქუჩა №..-ში, მე-.. სართულზე მდებარე ორი ბინა: 119.37 კვ.მ ბინა №.. და 119.37 კვ.მ ბინა №13. 2016 წლის ივნისში, შპს „..........-ის“ მხრიდან მისაღები სარგებლის შენიღბვის მიზნით, ნ. გ–მ ქ. თ-ში, მ–ს ქუჩა №..-ში, მშენებარე საცხოვრებელ კორპუსში თავად შეარჩია ორი საცხოვრებელი ბინა, უშუალოდ მოელაპარაკა სამშენებლო კომპანიას, შეუთანხმდა ფასსა და პირობებზე და 2016 წლის 3 აგვისტოს შპს „.........-ის“ სახელით გააფორმა ნასყიდობის წინასწარი ხელშეკრულება. მშენებლობის დასრულების შემდეგ, 2016 წლის 20 დეკემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულებების საფუძველზე, ზემოაღნიშნული საცხოვრებელი ბინა №.., საერთო ფართით – 119.37 კვ.მ და საცხოვრებელი ბინა №.., საერთო ფართით – 119.37 კვ.. გადავიდა შპს „.........-ის“ საკუთრებაში. აღნიშნული საცხოვრებელი ბინების მოთხოვნის უფლების მიღების მიზნით, ნ. გ–მ 2016 წლის 5 და 25 ივლისის თარიღებით ყალბი (ფიქციური) სესხის ხელშეკრულებები გააფორმა შპს „.........-სთან“, რომელსაც წარმოადგენდა დირექტორი ზ. ი–ი, რომელთა თანახმადაც, თითქოსდა, ნ. გ–მ კომპანიას ორ ეტაპად ასესხა 510 000 ლარი. 2017 წლის 21 მარტის ნასყიდობის ხელშეკრულებით, შპს ,,.........-ს“ (ს/კ ......) დირექტორმა ზ. ი–მა, ნ. გ–ს საკუთრებაში გადასცა ქ. თ–ში, მ–ს ქ.№..-ში მდებარე ზემოაღნიშნული ორი უძრავი ქონება. ამავე ხელშეკრულებით მხარეები შეთანხმდნენ, რომ ხსენებული ობიექტების ღირებულება სრულად გაიქვითებოდა მათ შორის არსებული ყალბი (ფიქციური) სესხის ხელშეკრულებების საფუძველზე სესხის გამცემისათვის დასაბრუნებელი თანხის სანაცვლოდ. ხსენებული ნასყიდობის ხელშეკრულებები სსიპ ,,....-ში“ აისახა 2017 წლის 22 მარტს, რის შედეგადაც ნ. გ–ა უკანონოდ დაეუფლა დიდი ოდენობით არაერთ უძრავ ქონებას.

5. ნ. გ–ს წარედგინა ბრალდება საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ა“, ,,დ“ ქვეპუნქტებითა და მე-3 ნაწილის ,,ბ“ ქვეპუნქტით, სსკ-ის 221-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, სსკ-ის 362-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ბ“ ქვეპუნქტით, სსკ-ის 194-ე მუხლის მე-3 ნაწილის ,,გ“ ქვეპუნქტითა და სსკ-ის 220-ე მუხლით; კ. დ–ს – საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ა“, ,,დ“ ქვეპუნქტებითა და მე-3 ნაწილის ,,ბ“ ქვეპუნქტით, ხოლო ზ. ი–ს – საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 362-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ბ“ ქვეპუნქტითა და სსკ-ის 221-ე მუხლის 1-ლი ნაწილით.

6. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 16 მაისის განაჩენით:

ზ. ი–ი, – დაბადებული 19.. წელს, ნასამართლობის არმქონე, – საქართველოს სსკ-ის 362-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტითა და სსკ-ის 221-ე მუხლის 1-ლი ნაწილით წარდგენილ ბრალდებებში გამართლდა. გამართლებულს განემარტა, რომ უფლება აქვს, მოითხოვოს მიყენებული ზიანის ანაზღაურება.

კ. დ–ს, – დაბადებულის 19.. წელს, ნასამართლობის არმქონის, – მიმართ საქართველოს სსკ-ის 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“, „დ“ და ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტებით წარდგენილი ბრალდება დაკვალიფიცირდა საქართველოს სსკ-ის 220-ე მუხლით; კ. დ–ა ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სსკ-ის 220-ე მუხლით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენაში და ძირითადი სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა ჯარიმა 50 000 (ორმოცდაათი ათასი) ლარი სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ.

ნ. გ–ა, – დაბადებული 19.. წელს, ნასამართლობის არმქონე, – გამართლდა საქართველოს სსკ-ის 362-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით, სსკ-ის 221-ე მუხლის მე-3 ნაწილითა და სსკ-ის 194-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტით წარდგენილი ბრალდებებში. ნ. გ–ს მიმართ საქართველოს სსკ-ის 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“, „დ“ და ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტებით წარდგენილი ბრალდება დაკვალიფიცირდა საქართველოს სსკ-ის 220-ე მუხლით. ნ. გ–ა ცნობილი იქნა დამნაშავედ საქართველოს სსკ-ის 220-ე მუხლით და საქართველოს სსკ-ის 220-ე მუხლით გათვალისწინებული დანაშაულების ჩადენაში და ძირითადი სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა: საქართველოს სსკ-ის 220-ე მუხლით (2015 წლის ეპიზოდი) – ჯარიმა 50 000 (ორმოცდაათი ათასი) ლარი სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ, საქართველოს სსკ-ის 220-ე მუხლით (ე.წ. „ავტომანქანის ეპიზოდი“) – 3 წლითა და 6 თვით თავისუფლების აღკვეთა. საქართველოს სსკ-ის 59-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, უფრო მკაცრმა ძირითადმა სასჯელმა შთანთქა ნაკლებად მკაცრი ძირითადი სასჯელი და ნ. გ–ს დანაშაულთა ერთობლიობით, საბოლოოდ ძირითადი სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა 3 (სამი) წლითა და 6 (ექვსი) თვით თავისუფლების აღკვეთა. მსჯავრდებულ ნ. გ–ს სასჯელის მოხდა დაეწყო 2022 წლის 16 მაისის 10:20 საათიდან და დაუყოვნებლივ დაკავებული იქნა სასამართლო სხდომის დარბაზში.

7. პირველი ინსტანციის სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ კ. დ–მ ჩაიდინა უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენება, ე.ი. საწარმოში (ან სხვა ორგანიზაციაში) ხელმძღვანელობითი, წარმომადგენლობითი და სხვა სპეციალური უფლებამოსილების გამოყენება ამ ორგანიზაციის კანონიერი ინტერესების საწინააღმდეგოდ, სხვისთვის გამორჩენისა და უპირატესობის მიღების მიზნით, რამაც მნიშვნელოვანი ზიანი გამოიწვია, ხოლო ნ. გ–მ – უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენება, ე.ი. საწარმოში (ან სხვა ორგანიზაციაში) ხელმძღვანელობითი, წარმომადგენლობითი და სხვა სპეციალური უფლებამოსილების გამოყენება ამ ორგანიზაციის კანონიერი ინტერესების საწინააღმდეგოდ, სხვისთვის გამორჩენისა და უპირატესობის მიღების მიზნით, რამაც მნიშვნელოვანი ზიანი გამოიწვია (ორი ეპიზოდი).

8. ნ. გ–სა და კ. დ–ს მიერ ჩადენილი დანაშაულებრივი ქმედებები გამოიხატა შემდეგში:

· 2012 წლის ნოემბრიდან ნ. გ–ა დანიშნული იყო შპს ,,........-ს“ დირექტორად, ხოლო 2014 წლის სექტემბრიდან 2019 წლის 18 ივლისამდე – გენერალურ დირექტორად. საწარმოს წესდების თანახმად, საზოგადოებას მესამე პირებთან ურთიერთობაში წარმოადგენს გენერალური დირექტორი, რომელიც ვალდებულია, კეთილსინდისიერად და საზოგადოების ინტერესების დაცვით უზრუნველყოს მისი ყოველდღიური მართვა და საქმიანობა, იმოქმედოს საზოგადოებისა და პარტნიორების ბიზნესინტერესებით, წესდება შეასრულოს უპირობოდ და კეთილსინდისიერად. ასევე, ,,მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის თანახმად, საწარმოს ხელმძღვანელი საზოგადოების საქმეებს უნდა გაუძღვეს კეთილსინდისიერად და უნდა მოქმედებდეს იმ რწმენით, რომ მისი ეს მოქმედება ყველაზე ხელსაყრელია საზოგადოებისათვის.

· შპს „........-ს“ გენერალური დირექტორის №... (..) ბრძანების თანახმად, 2015 წლის 1 იანვრიდან კ. დ–ა დაინიშნა შპს „........-ს“ ფინანსური დირექტორის თანამდებობაზე. იმავე ბრძანების მიხედვით, ფინანსური დირექტორი ზედამხედველობს შპს ,,........-ს“ ფინანსურ და ლოგისტიკის დეპარტამენტებს, აგრეთვე – მარკეტინგის დეპარტამენტს შესყიდვებისა და სარეკლამო გაყიდვების მიმართულებით. ფინანსური დირექტორი საკურაციო სფეროში შემავალ საკითხებზე ხელს აწერს გარიგებებს მესამე პირებთან შპს „........-ს“ სახელით. ფინანსური დირექტორი ვალდებულია, თავისი კომპეტენციის ფარგლებში საზოგადოებაში საქმიანობა წარმართოს კეთილსინდისიერებისა და პროფესიონალური პრინციპების დაცვით. ასევე, „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის თანახმად, დირექტორი საზოგადოების საქმეებს უნდა გაუძღვეს კეთილსინდისიერად და უნდა მოქმედებდეს იმ რწმენით, რომ მისი ეს მოქმედება ყველაზე ხელსაყრელია საზოგადოებისათვის. მიუხედავად ზემოაღნიშნული ვალდებულებებისა, ნ. გ–ა და კ. დ–ა არღვევდნენ თავის სამსახურებრივ ვალდებულებას და არ მოქმედებდნენ კეთილსინდისიერად, შპს „........-ს“ კანონიერი ინტერესებიდან გამომდინარე, ბოროტად იყენებდნენ საკუთარ უფლებამოსილებას კომპანიის ინტერესის საწინააღმდეგოდ, მესამე პირებისთვის გამორჩენის მიღების მიზნით, რის გამოც შპს „........-ს“ მნიშვნელოვანი მატერიალური ზიანი მიადგა, კერძოდ, 2015 წლის 16 იანვარს, შპს „........-ს“ სახელით, ნ. გ–მ ხელშეკრულება გააფორმა შპს „..........-სთან“, რომლის თანახმადაც, შპს „........-მა“ შპს „...........-ს“ დაუთმო საკუთარი არხების („....ს“, „ა–სა“ (იმავე „......ს“) და „მ–ს“) ეთერში კომერციული რეკლამის განთავსების უფლება. მხარეთა შეთანხმებით, კომერციული რეკლამის განთავსების უფლების დათმობისათვის ანაზღაურება ყოველთვიურად, წინასწარ შეთანხმებული ოდენობით უნდა განხორციელებულიყო, მიუხედავად შპს „.........-ის“ მიერ შესაბამისი თვის მიხედვით ფაქტობრივად მოხმარებული კომერციული სარეკლამო დროის ოდენობისა.

· 2015 წლის მარტში, ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ, შპს „........-ის“ ფინანსების გაკონტროლების მიზნით, ნ. გ–მ თავისი უახლოესი მეგობრისა და ნდობით აღჭურვილი პირის – კ. ა–ის სახელზე გააფორმებინა ხსენებული კომპანიის 30%-იანი წილი. 2015 წლის იანვრიდან აგვისტოს ჩათვლით ნ. გ–ა, შესაბამის ბაზარზე დამკვიდრებული პრაქტიკის შესაბამისად, ტ–ს სარეკლამო დროის გასხვისების შედეგად მიღებული მთლიანი შემოსავლის 90-95%-ს ითხოვდა შპს „.........-ისგან“, ხოლო დარჩენილ თანხას, მომსახურების გაწევის სანაცვლოდ, უტოვებდა ამავე საწარმოს. მას შემდეგ, რაც 2015 წლის 5 აგვისტოს ქ. ხ–მა „.......-ის“ წილების დასაბრუნებლად სასამართლოში სამართლებრივი დავა დაიწყო და სარჩელის უზრუნველყოფის მიზნით მოითხოვა და თბილისის საქალაქო სასამართლოს მიერ დაკმაყოფილდა როგორც ტ–ს პარტნიორთა წილების, ასევე – კომპანიის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების დაყადაღება, დირექტორისათვის კი საზოგადოების საკუთრებაში არსებული ქონების განკარგვა – უფლებრივად დატვირთვის აკრძალვა, ნ. გ–ა და კ. დ–ა, შპს „........-ს“ ინტერესების აშკარა უგულებელყოფითა და მის საწინააღმდეგოდ, კ. ა–ის წილობრივი მონაწილეობით დაფუძნებული საწარმოს სასარგებლოდ, შეუთანხმდნენ შპს „..........-ის“ დირექტორ ზ. ი–ს და ყოველთვიურად მხოლოდ კომპანია შპს „........-ს“ არსებობისათვის საჭირო მინიმალური ოდენობის თანხის მოთხოვნა დაიწყეს, კერძოდ: 2015 წლის სექტემბერში შპს „......-ს“ კომერციული რეკლამის გასხვისების შედეგად შპს „........-ის“ მისაღებმა თანხამ 3 221 800 ლარი შეადგინა, საიდანაც ნ. გ–მ და საწარმოს ფინანსურმა დირექტორმა კ. დ–მ მოითხოვეს მთლიანი შემოსავლის მხოლოდ დაახლოებით 62% – 2 000 000 ლარი; 2015 წლის ოქტომბერში შპს „.......-ის“ მისაღებმა შემოსავალმა შეადგინა 4 913 619 ლარი, ხოლო კ. დ–მ და ნ. გ–მ მოითხოვეს მთლიანი შემოსავლის დაახლოებით 50% – 2 500 000 ლარი; 2015 წლის ნოემბერში შპს „........-ის“ მისაღებმა შემოსავალმა შეადგინა 5 242 686 ლარი, ხოლო კ. დ–მ და ნ. გ–მ მოითხოვეს მთლიანი შემოსავლის დაახლოებით 53% – 2 800 000 ლარი; 2015 წლის დეკემბერში შპს „......-ის“ მისაღებმა შემოსავალმა შეადგინა 7 154 912 ლარი, ხოლო კ. დ–მ და ნ. გ–მ მოითხოვეს მთლიანი შემოსავლის დაახლოებით 42% – 3 000 000 ლარი. ჯამურად, ნ. გ–მ და კ. დ–მ, 2014 წელს ანალოგიურ მომსახურებაზე გაფორმებული ხელშეკრულების ფარგლებში მიღებულ თანხებთან შედარებით (სულ 43 230 509 ლარი), შპს „........-ზე“ კომერციული რეკლამის განთავსების უფლების დათმობის სანაცვლოდ, 2015 წლის იანვარში გაფორმებული ხელშეკრულების ფარგლებში, მოითხოვეს მხოლოდ 36 467 000 ლარის ანაზღაურება, რითაც შპს „........-ს“ მიადგა მნიშვნელოვანი მატერიალური ზიანი.

· 2019 წელს, შპს „........-ს“ გენერალური დირექტორის თანამდებობაზე ყოფნის პერიოდში, ნ. გ–ა მოქმედებდა ორგანიზაციის კანონიერი ინტერესების საწინააღმდეგოდ, თავისთვის გამორჩენის (პირადი სარგებლის) მიღების მიზნით, რამაც ამ ორგანიზაციისათვის მნიშვნელოვანი ზიანი გამოიწვია, კერძოდ, 2019 წლის თებერვალში შპს „......-ს“ გენერალურმა დირექტორმა ნ. გ–ამ შპს „.........-ში“ (.....ს ცენტრში) თავისი და საკუთარი ოჯახის პირადი სარგებლობისთვის შეარჩია 76 700 ევროდ ღირებული ახალი ავტომობილი „.....ი“ („.......“). აღნიშნული ავტომობილის შეძენის მიზნით, ნ. გ–მ, თავისი ნდობით აღჭურვილი პირისა და შპს „........-ს“ კონტრაქტორი საწარმოს, შპს „........-ას“ ერთ-ერთი პარტნიორის – ზ. გ–ს მეშვეობით, შპს „თ–სა“ და შპს „თ–ს“ ხელმძღვანელებს ტ–ის კანონიერი ინტერესის საწინააღმდეგოდ შესთავაზა, რომ ავტომობილს შეიძენდა ტ–ა „....ს“ ეთერში მათი სარეკლამო რგოლების განთავსების ღირებულების სანაცვლოდ. ნ. გ–სა და მისი ოჯახის წევრებისათვის ავტომანქანის წინასწარ სარგებლობაში გადაცემისა და ე.წ. ,,ბარტერზე“ დათანხმების მიზნით, ხსენებულ კომპანიებს დამატებით შესთავაზა როგორც ავტომობილის ღირებულების სანაცვლოდ გასაშვები სარეკლამო რგოლების, ასევე – სამომავლოდ შპს „თ–ს“ სარეკლამო რგოლების ტ–ა „....-ს“ საეთერო დროში შეღავათიან/დაბალ ფასად განთავსება, სარეკლამო სააგენტო შპს „პ–ს“ მეშვეობით.

· შეთანხმებისამებრ, 2019 წლის 27 თებერვალს შპს „თ–ისა“ და შპს „პ–სს“ შორის გაფორმდა ავტომანქანა „.......-ის“ („......“) ნასყიდობის ხელშეკრულება 76 700 ევროდ, რომლის საფუძველზეც ავტომანქანა ნ. გ–სა და მისი ოჯახის ფაქტობრივ საკუთრებაში გადავიდა, ხოლო ფორმალურად მესაკუთრედ დაფიქსირდა შპს „პ–ი“. იმავე დღეს შპს „თ–სა“ და შპს „პ–ს“ შორის გაფორმდა 76 700 ევროს სარეკლამო მომსახურების ხელშეკრულება, რომლის ფარგლებშიც ტ–ა „....-ს“ ეთერში რეკლამა, შეთანხმებისამებრ, თავსდებოდა შეღავათიან/დაბალ ფასად. გარდა ამისა, 2019 წლის 11 მარტს შპს „თ–ს“ მიერ სარეკლამო მომსახურების შესყიდვასთან დაკავშირებით გამოცხადებულ ტენდერში, დაპირებისა და შეთანხმებისამებრ, შპს „ი–მ“ შპს „პ–ს“ მეშვეობით ტ–ა „....-ს“ ეთერში რეკლამის განთავსების საფასურად დაადგინა სხვა პრეტენდენტებთან შედარებით დაბალი ფასი, რის საფუძველზეც 2019 წლის 28 მარტს შპს „პ–ა“ და შპს „თ–ს“ შორის გაფორმდა ხელშეკრულება. აღნიშნული ხელშეკრულების ფარგლებშიც ტ–ა „....-ს“ ეთერში რეკლამა, შეთანხმებისამებრ, თავსდებოდა შეღავათიან/დაბალ ფასად. მიუხედავად იმისა, რომ შპს „თ–ი“ და შპს „თ–ი“ ასრულებდნენ ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ მოთხოვნებს და სრულად უხდიდნენ კონტრაქტორ საწარმოს – შპს „პ–ს“ ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ სარეკლამო ღირებულებას. ეს უკანასკნელი კომპანია, შეთანხმებისამებრ, მნიშვნელოვნად ამცირებდა ტ–ა „.....–ში“ ზემოაღნიშნული კომპანიების შესაბამისი ბრენდის რეკლამის განთავსების სანაცვლოდ გადასახდელ თანხებს, რითაც მნიშვნელოვანი ზიანი ადგებოდა ტ–ს. ზემოაღნიშნული ქმედებებით ნ. გ–მ და მისმა ოჯახმა ფაქტობრივ საკუთრებაში მიიღო ძვირადღირებული ავტომობილი „......“ („......“), ხოლო შპს „........-მა“, ნ. გ–ს გენერალური დირექტორობისას, 2019 წლის აპრილიდან ივლისამდე – მხოლოდ სამ თვეში, განიცადა მნიშვნელოვანი მატერიალური ზიანი – 66 271 ლარი.

9. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 16 მაისის განაჩენი სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ბრალდებისა და დაცვის მხარეებმა. პროკურორებმა – ვლადიმირ ვექილიანმა და ზვიად გუბელაძემ სააპელაციო საჩივრით ითხოვეს გასაჩივრებულ განაჩენში ცვლილების შეტანა, კერძოდ: ზ. ი–ს – საქართველოს სსკ-ის 362-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტითა და 221-ე მუხლის 1-ლი ნაწილით, ნ. გ–ს – საქართველოს სსკ-ის 221-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, 362-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით, 194-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტით, 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“, „დ“ და მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტებით, ხოლო კ. დ–ს – საქართველოს სსკ-ის 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“, „დ“ და მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტებით დამნაშავეებად ცნობა, განაჩენის სხვა ნაწილში – უცვლელად დატოვება.

10. მსჯავრდებულ კ. დ–ს ინტერესების დამცველმა, ადვოკატმა კ. წ–მა, ასევე – მსჯავრდებულ ნ. გ–ს ადვოკატმა ქ. ჩ–მა სააპელაციო საჩივრებით ითხოვეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2022 წლის 16 მაისის გამამტყუნებელი განაჩენის გაუქმება და კ. დ–სა და ნ. გ–ს მიმართ გამამართლებელი განაჩენის დადგენა. ადვოკატმა ქ. ჩ–მა საჩივრით ითხოვა აცილების შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ მოსამართლე ....-ს 2021 წლის 15 დეკემბრის განჩინების გაუქმებაც.

11. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2022 წლის 2 ნოემბრის განაჩენით ადვოკატების – კ. წ–სა და ქ. ჩ–ს სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, ხოლო პროკურორების – ვლადიმირ ვექილიანისა და ზვიად გუბელაძის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ:

ზ. ი–ი საქართველოს სსკ-ის 362-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტითა და სსკ-ის 221-ე მუხლის 1-ლი ნაწილით წარდგენილ ბრალდებებში გამართლდა. საქართველოს სსსკ-ის 92-ე მუხლის შესაბამისად, გამართლებულს განემარტა, რომ უფლება აქვს, მოითხოვოს მიყენებული ზიანის ანაზღაურება.

კ. დ-ს მიმართ საქართველოს სსკ-ის 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“, „დ“ და ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტებით წარდგენილი ბრალდება დაკვალიფიცირდა საქართველოს სსკ-ის 220-ე მუხლით; კ. დ–ა ცნობილი იქნა დამნაშავედ საქართველოს სსკ-ის 220-ე მუხლით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენაში და ძირითადი სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა ჯარიმა 50 000 ლარი სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ.

ნ. გ–ა საქართველოს სსკ-ის 362-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით, სსკ-ის 221-ე მუხლის მე-3 ნაწილითა და სსკ-ის 194-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტით წარდგენილი ბრალდებებში გამართლდა. ნ. გ–ს მიმართ საქართველოს სსკ-ის 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“, „დ“ და ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტებით წარდგენილი ბრალდება დაკვალიფიცირდა საქართველოს სსკ-ის 220-ე მუხლით (2 ეპიზოდი). ნ. გ–ა ცნობილი იქნა დამნაშავედ საქართველოს სსკ-ის 220-ე მუხლით (2 ეპიზოდი) და ძირითადი სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა: საქართველოს სსკ-ის 220-ე მუხლით (2015 წლის ეპიზოდი) – 3 წლითა და 6 თვით თავისუფლების აღკვეთა, საქართველოს სსკ-ის 220-ე მუხლით (2019 წლის ე.წ. „ავტომანქანის ეპიზოდი“) – 3 წლითა და 6 თვით თავისუფლების აღკვეთა. საქართველოს სსკ-ის 59-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, თანაბარი სასჯელებიდან ერთმა შთანთქა მეორე და ნ. გ–ს დანაშაულთა ერთობლიობით, საბოლოოდ მიესაჯა 3 წლითა და 6 თვით თავისუფლების აღკვეთა, რომლის მოხდა დაეწყო 2022 წლის 16 მაისიდან.

12. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2022 წლის 2 ნოემბრის განაჩენი საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მხარეებმა.

13. ბრალდების მხარეს მიაჩნია, რომ გასაჩივრებული განაჩენი ნაწილობრივ უკანონოა, რის გამოც იგი უნდა შეიცვალოს, კერძოდ: ზ. ი–ი ცნობილ უნდა იქნეს დამნაშავედ საქართველოს სსკ-ის 221-ე მუხლის 1-ლი ნაწილითა და 362-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით, ნ. გ–სა და კ. დ–ს ქმედება საქართველოს სსკ-ის 220-ე მუხლის ნაცვლად უნდა დაკვალიფიცირდეს სსკ-ის 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“, „დ“ და მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტებით, ნ. გ–ა ასევე დამნაშავედ უნდა იქნეს ცნობილი სსკ-ის 221-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, 362-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტითა და 194-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტით შემდეგი დასაბუთებით:

14. პროკურორების – ვლადიმირ ვექილიანისა და ზვიად გუბელაძის მტკიცებით, „....-ს“ კუთვნილებასთან დაკავშირებული სასამართლო დავის დროს ტელევიზიის დირექტორებმა – ნ. გ–მ და კ. დ–მ 6 763 509 ლარის „....-ს“ კუთვნილი ქონებრივი უფლება გაფლანგეს მათი ნდობით აღჭურვილი პირების მიერ დაფუძნებული კომპანიის – „......-ის“ სასარგებლოდ; შემდეგში თანხის ნაწილი დამფუძნებლის მხრიდან დივიდენდის გზით გატანილ და გახარჯულ იქნა ნ. გ–ს მითითების შესაბამისად, რაც საქართველოს სსკ-ის 182-ე მუხლით გათვალისწინებულ დანაშაულს წარმოადგენს. გაფლანგვის სანაცვლოდ და არსებული მდგომარეობის შესანარჩუნებლად ზ. ი–მა ნ. გ–ს გადასცა რამდენიმე უძრავი ქონება, რის შესანიღბადაც მათ შორის გაფორმდა ყალბი (ფიქციური) ხელშეკრულებები. თავის მხრივ, ნ. გ–მ მოახდინა დანაშაულებრივი გზით მოპოვებული უკანონო შემოსავლის ლეგალიზაცია, რაც წარმოადგენს სისხლის სამართლის კოდექსის 221-ე, 362-ე და 194-ე მუხლებით გათვალისწინებულ დანაშაულებს.

2015 წლის ეპიზოდთან დაკავშირებით:

შპს „........-ს“ შემოსავლების ძირითად – 95%-ს შეადგენს საკუთარი არხების („....ს“, „....-სა“ (იმავე „.....-ს“) და „მ–ს“) ეთერში კომერციული რეკლამის განთავსების შედეგად მიღებული შემოსავალი. 2013-2016 წლებში მას კომერციული რეკლამის მოძიებასა და განთავსებაში დახმარებას უწევდა ე.წ. „....“, შპს „ი–სა“ და შპს „........-ის“ სახით. 2013-2014 წლებში შპს „........-სა“ (წარმომადგენელი ნ. გ–ა) და შპს „....-ის“ (წარმომადგენელი ზ. გ–ე) შორის გაფორმებული ხელშეკრულების თანახმად, შპს „ი–ა თვეში 80 000 ლარის ანაზღაურების სანაცვლოდ საკუთარი სახელით დებდა გარიგებებს სხვადასხვა კომპანიასთან შპს „........-ს“ ეთერში რეკლამის განთავსების მიზნით. ამავე ხელშეკრულების მიხედვით, თუ ჯამურად სარეკლამო მომსახურების ღირებულება შეადგენდა 0-დან 22 მილიონამდე ლარს, „.......–ს“ დამატებით გადაუხდიდა მთლიანი თანხის 0,75%-ს, 22-დან 24 მილიონამდე თანხის შემთხვევაში – 2,5%-ს, ხოლო 24 მილიონს ზემოთ ღირებულებისას – 5%-ს. ხსენებული ხელშეკრულების ფარგლებში 2023 წელს „....-ს“ შემოსავალმა შეადგინა 39 251 772 ლარი, 2014 წელს კი – 47 028 101 ლარი. შპს „ი–მ“ 2013 წელს გაწეული მომსახურების სანაცვლოდ „.....-საგან“ მიიღო 2 865 177 ლარი (დაახლოებით 7%), ხოლო 2014 წელს – 3 797 591 ლარი (დაახლოებით 8%). 2014 წელი „......-მა“ დაახლოებით ხუთმილიონიანი მოგებით დაასრულა. 2013-2014 წლების ხელშეკრულებით, გაყიდული რეკლამიდან მიღებული შემოსავალი სრულად აკუმულირდებოდა „.....–ში“, ....-ს კი მომსახურების სანაცვლოდ გადაეცემოდა წლიურად შემოსული თანხის დაახლოებით 7-8%, რაც ბაზარზე დამკვიდრებული პრაქტიკა იყო. მათ შორის გათვალისწინებული იყო ბონუსების სისტემა. შესაბამისად, ხელშეკრულების ორივე მხარე ორიენტირებული იყო რეკლამის გაყიდვით მიღებული შემოსავლის გაზრდაზე, რაც პირდაპირპროპორციულად აისახებოდა „....-ს“ შემოსავლებზე.

მიუხედავად იმისა, რომ 2014 წელი „......-მა“ დაასრულა უპრეცედენტო მოგებით, არხის იმჟამინდელმა მენეჯმენტმა – ნ. გ–მ და კ. დ–მ ურთიერთობა გაწყვიტეს კომპანიასთან, რომელმაც მოგება მოუტანა „.....-ს“; მათთან წინასწარი შეთანხმებით დაფუძნდა ახალი კომპანია „........“ და გაფორმდა ახალი ხელშეკრულება სრულიად შეცვლილი პირობებით, რომლის თანახმად, შპს „........-მა“ შპს „.........-ს“ დაუთმო საკუთარი არხების („....-ს“, „...-სა“ (იმავე „კ–ს“) და „მ–ს“) ეთერში კომერციული რეკლამის განთავსების უფლება. ახალი ხელშეკრულებით შეიცვალა ანაზღაურების წესიც, კერძოდ, კომერციული რეკლამის განთავსების უფლების დათმობისათვის ანაზღაურება უნდა განხორციელებულიყო ყოველთვიურად, წინასწარ შეთანხმებული ოდენობით. ამასთან, რეკლამის გაყიდვის შედეგად მიღებული შემოსავალი სრულად აკუმულირდებოდა „........-ში“ და „....-ს“ მიერ მოთხოვნილი თანხა (რაც ყოველთვიური შეთანხმებით განისაზღვრებოდა) გადაირიცხებოდა „.....–ში“.

ფინანსური დოკუმენტებით დასტურდება, რომ 2015 წლის იანვრიდან აგვისტოს ჩათვლით, სარეკლამო ბაზარზე დამკვიდრებული პრაქტიკის შესაბამისად, ნ. გ–ა და კ. დ–ა ტ–ს სარეკლამო დროის გასხვისების შედეგად მიღებული მთლიანი შემოსავლის 90-96%-ს ითხოვდნენ შპს „......-საგან“, ხოლო დარჩენილ თანხას, მომსახურების გაწევის სანაცვლოდ, უტოვებდნენ იმავე საწარმოს. 2015 წლის აგვისტოდან დეკემბრის ჩათვლით პერიოდში ნ. გ–ა და კ. დ–ა რადიკალურად ცვლიან მიდგომას და „.......-სგან“ ითხოვენ მიზერულ თანხას. ჯამურად, 2015 წელს შპს „.......-ს“ სარეკლამო დროის რეალიზაციიდან შპს „.......-ის“ მისაღებმა შემოსავალმა შეადგინა 48 014 847 ლარი, საიდანაც შპს „........-ს“ გადაუხადა მხოლოდ 36 467 000 ლარი, ხოლო თავად დარჩა 11 547 847 ლარი (მთლიანი თანხის დაახლოებით 24%); 2014 წელს შპს „........-მა“ მიიღო 43 230 509 ლარი, ხოლო შპს „........მა“ – 3 797 591 ლარი (მთლიანი თანხის დაახლოებით 8%).

ამდენად, ნ. გ–მ და კ. დ–მ 2014 წელს ანალოგიურ მომსახურებაზე გაფორმებული ხელშეკრულების ფარგლებში მიღებულ თანხებთან შედარებით (სულ – 43 230 509 ლარი) შპს „........–ში“ კომერციული რეკლამის განთავსების უფლების დათმობის სანაცვლოდ, 2015 წლის იანვარში გაფორმებული ხელშეკრულების ფარგლებში, მოითხოვეს მხოლოდ 36 467 000 ლარის ანაზღაურება, რითაც მართლსაწინააღმდეგოდ გაფლანგეს შპს „.........-საგან“ 6 763 509 ლარის მოთხოვნის უფლება.

ბრალდების მხარის მოსაზრებით, ნ. გ–სა და კ. დ–ს მიერ არსებული პრაქტიკის შესაბამისი მიდგომის რადიკალურად შეცვლა განაპირობებული იყო შემდეგი ფაქტორებით:

„.....-თან“ დაკავშირებულმა პირებმა: კ. ა–მ, ზ. გ–მ, ვ. მ–მა, გ. ყ–მა, შ. ჩ–მა და სხვებმა სასამართლოში განაცხადეს, რომ 2013 წლიდან „.....–ის“ მიმართ არსებობდა გარკვეული რისკები თანამშრომელთა გადაბირების, რეკლამის განთავსების ხელოვნურ შეზღუდვასთან დაკავშირებით და ა.შ., რასაც 2014-2015 წლებში დაემატა სასამართლო წარმოების დაწყებისა და კომპანიის მესაკუთრეების შეცვლის რისკი. დაცვის მხარის მტკიცებით, სწორედ არსებული რისკების ფონზე გააფორმეს 2015 წლის 16 იანვრის ხელშეკრულება, რომლითაც, თითქოსდა, სრულად დაიცვეს „....-ს“ ინტერესები, კერძოდ, გადაცემების ან/და ტელევიზიის დახურვის შემთხვევაშიც კი – „......“ ვალდებული იქნებოდა, კონკრეტულ თვეში შეთანხმებული თანხა გადაეხადა „.....-სათვის“. დაცვის აღნიშნული პოზიცია, პროკურორთა შეფასებით, არის სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობისაგან თავის დაღწევისა და კომპანიის ხელმძღვანელთა ქმედებების გამართლების მცდელობა. სინამდვილეში, ხელშეკრულებისა და ....-ის შეცვლის უტყუარი მიზეზები შემდეგია:

2014 წელი იყო ერთადერთი წელი, რომელიც „......-მა“ დაახლოებით ხუთმილიონიანი მოგებით დაასრულა. შპს „ი–ა“ გამოხატავდა მზაობას, გაეგრძელებინა ურთიერთობა „....-თან“, რაც არ გაითვალისწინა ....-ის მენეჯმენტმა და მათ ზურგს უკან, სხვა პირების მეშვეობით დააფუძნეს ახალი კომპანია „........ი“; ...-შიც შეიცვალნენ დამფუძნებელი და დირექტორი – გ. ხ–ა, კ. ბ–ი და მ. ქ–ე ჩანაცვლდნენ ვ. მ–ა და კ. ა–ით, ხოლო გენერალურ დირექტორად დაინიშნა ზ. ი–ი. კ. ა–ე ნ. გ–ს მეგობარი და ნდობით აღჭურვილი პირია, ხოლო ზ. ი–ი ნ. გ–ს გენერალური დირექტორობის დროს 2 წლის განმავლობაში იყო „....-ს“ ფინანსური დირექტორი; იგი კ. დ–ს მეგობარი და მისი და ნ. გ–ს ნდობით აღჭურვილი პირია, ანუ თანამშრომლები ჩაანაცვლეს სანდო პირებით. შესაბამისად, ფაქტია, რომ კომპანიის ცვლილება შედიოდა არა „....-ს“, როგორც კომპანიის, არამედ – „...-ს“ მენეჯმენტის პირად ინტერესებში, რათა უფრო მეტად ეკონტროლებინათ ..., მისი ფინანსები და საჭიროების შემთხვევაში ფინანსებისთვის თავი მოეყარათ „....-ს“ კონტრაქტორ კომპანიაში.

2015 წლის ხელშეკრულების მიხედვით, 2015 წლის 24 ნოემბერს „.....“ და „.......“ შეთანხმდნენ, რომ 2015 წლის დეკემბერში ტელევიზიის ეთერში რეკლამების განთავსების სანაცვლოდ, ...-ს „.....-სათვის“ უნდა გადაეხადა 3 მილიონი ლარი იმ შემთხვევაშიც, თუკი, მაგალითად, 1-ლ დეკემბერს ტელევიზია დაიხურებოდა.

2015 წლის 16 იანვრის ხელშეკრულების 3.1.1, 5.1 და 5.2 პუნქტების თანახმად, „.......-მა“ იკისრა ვალდებულება, განეთავსებინა „...-ის“ მიერ „....-ს“ ეთერში მიწოდებული კომერციული რეკლამა ტ–ს სრულ სამაუწყებლო ტერიტორიაზე, ხოლო იმ შემთხვევაში, თუ „........“ დაარღვევს კომერციული რეკლამების განთავსების წესთან დაკავშირებულ ვალდებულებებს, „........“ უდავო წესით აკმაყოფილებს დამკვეთის მხრიდან წარმოშობილ პრეტენზიებს, ასევე – უნაზღაურებს „....–ს“ მიყენებულ ზიანს, გაწეულ ხარჯებს, წარმოდგენილ და დასაბუთებულ ყველა დანახარჯს.

წარმოდგენილი დოკუმენტებიდან ირკვევა, რომ 2015 წლის დეკემბერში „....-ს“ ეთერში გავიდა 7 154 912 ლარის რეკლამა, ანუ ხელშეკრულებები დამკვეთსა და ....-ს შორის, მინიმუმ, ამ თანხის მოცულობის რეკლამაზე იყო გაფორმებული და „....-ს“ მიერ ვალდებულების შეუსრულებლობის შემთხვევაში სწორედ 7 154 912 ლარზე ექნებოდათ მოთხოვნის უფლება, რაც უდავო წესით უნდა დაეკმაყოფილებინა ტელევიზიას.

ამდენად, ხელშეკრულების მიხედვით, რომლითაც, თითქოსდა, „....-ს“ საუკეთესო ინტერესები იყო დაცული, რისკების რეალიზების შემთხვევაში, დადგებოდა რამდენიმე მილიონი ლარის დავალიანების წინაშე, რაც უდავო წესით უნდა აენაზღაურებინა, და რაც არ იყო გათვალისწინებული 2013-2014 წლების ხელშეკრულებებით. რეიტინგის კლებისა და გადაცემების დახურვის შემთხვევაში, ტელევიზიას თავად მოუწევდა ზიანის ანაზღაურება როგორც დამკვეთებისათვის, ისე – ....-სათვის. შესაბამისად, დაუგროვდებოდა ფინანსური ვალდებულებები სხვადასხვა იურიდიული პირის მიმართ.

აღსანიშნავია, რომ რისკებმა საპირისპირო შედეგი გამოიწვია – რეკლამის მოცულობა და ღირებულება არ შემცირდა, ხოლო ტელევიზიის რეიტინგი და ინტეგრირებული რეკლამის მოცულობა გაიზარდა, რაც კარგად იცოდნენ კ. დ–მ და ნ. გ–მ, ვინაიდან „....-ს“ მენეჯმენტი სრულყოფილად ეცნობოდა „.........-ის“ მონაცემებს. ბრალდების მხარის მოსაზრებით, სწორედ ამ პირობებში გაფლანგეს კ. დ–მ და ნ. გ–მ „....-ს“ ქონებრივი უფლება, რისკების გადაზღვევაზე აპელირება კი – არ დასტურდება გამოკვლეული მტკიცებულებებით.

გარდა ზემოთქმულისა, 2016 წლის ხელშეკრულების თანახმად, შპს „........-მა“ შპს „.........-ს“ დაუთმო საკუთარი არხების („....ს“, „.......სა“ (იმავე „.....ის“) და „მ–ს“) ეთერში კომერციული რეკლამის განთავსების უფლება. შეიცვალა ანაზღაურების წესიც, კერძოდ, კომერციული რეკლამის განთავსების უფლების დათმობისათვის ანაზღაურება ყოველთვიურად, წინასწარ შეთანხმებული ოდენობით უნდა განხორციელებულიყო, მაგრამ ხელშეკრულების გაფორმებასთან დაკავშირებული პირების უმრავლესობამ (მათ შორის – ზ. გ–მაც) არ იცოდნენ თანხების ფორმირების მექანიზმი. კ. დ–მ განმარტა, რომ თანხები განისაზღვრებოდა წინა წლების გამოცდილების, ტენდენციების შეფასებისა და პროგნოზების საფუძველზე, თუმცა ვერ დაასახელა ვერცერთი კონკრეტული ფაქტი, არგუმენტი ან/და, მინიმუმ, პრინციპი, რომელიც ობიექტურ დამკვირვებელს დაარწმუნებდა თანხების განსაზღვრის სისწორეში.

მოწმე გ. ს–მ („....-ს“ ფინანსური დირექტორი 2016 წელს) სასამართლოში აჩვენა, რომ წინა წელს დამკვიდრებული პრაქტიკის შესაბამისად, ....-საგან ყოველთვიურად ითხოვდა „....-ს“ არსებობისათვის საჭირო მინიმალურ თანხას. სინამდვილეში, მხარეებს ყოველთვიურად უნდა შეეფასებინათ კომერციული რეკლამის განთავსების უფლების მოცულობა. ხელშეკრულების ცვლილების ინიციატორმა კ. დ–მ განზრახ არ ახსნა, თუ ზუსტად როგორ ანგარიშდებოდა კონკრეტული ციფრები და მიუთითა ჰიპოთეზურ ტენდენციებსა და პროგნოზებზე.

2015 წლის 16 იანვრის ხელშეკრულების თანახმად, ხელშეკრულების ძალაში შესვლის შემდეგ 3 კალენდარული დღის ვადაში ტელევიზია ...-ს გადასცემს სამაუწყებლო ბადეს. ე.ი. ხელშეკრულების გაფორმებისას ტელევიზიამ უკვე იცის საკუთარი სამაუწყებლო ბადე, მათ შორის – ზუსტად იცის გრაფიკი, თუ როდის, რომელ საათსა და რომელ წუთზე რამდენი რეკლამა უნდა განთავსდეს (რამდენი წუთი აქვს გამოყოფილი რეკლამისათვის ყოველდღიურად). ამასთან, რეიტინგების მთვლელი კომპანია ყოველდღიურად აწვდის ინფორმაციას ტელევიზიას, თუ დღის განმავლობაში როგორი რეიტინგი ჰქონდა მას, მათ შორის – თითოეულ გადაცემას. შესაბამისად, „.....-სათვის“ კარგად იყო ცნობილი სარეკლამო დრო და ტელევიზიის საშუალო რეიტინგი დღის სხვადასხვა პერიოდში, რაც მნიშვნელოვანი გარემოებებია ყოველთვიურად რეკლამის ღირებულების განსასაზღვრად.

ზემოაღნიშნული ხელშეკრულების 6.2 პუნქტის მიხედვით, ორივე მხარე იღებდა ვალდებულებას, რომ, ინფორმაციის ოპერატიულად გაცვლის მიზნით, სრულყოფილ ინფორმაციას შეიტანდნენ კომპიუტერულ პროგრამა „ტ–ში“. მტკიცებულებათა გამოკვლევით უტყუარადაა დადგენილი, თუ რა ინფორმაცია არის განთავსებული „ტ–ში“: სრული სამაუწყებლო ბადე, როდის რა სახის გადაცემა გადის ტელევიზიით და როდის, ზუსტად რომელ წუთზე უნდა ჩაირთოს რეკლამა. ...-ის მიერ ზუსტად არის მითითებული, სარეკლამო ჭრის მონაკვეთში რომელი სარეკლამო სააგენტოს მიერ მოთხოვნილი რომელი კომპანიის რეკლამა უნდა განთავსდეს და რამდენია სარეიტინგო პუნქტის ღირებულება, ანუ სარეკლამო სააგენტო თანხმდება „.......-სთან“, კონკრეტულად როდის და რა მოცულობის რეკლამა უნდა განთავსდეს ტელევიზიაში და რა ღირს ეს რეკლამა. ეს ინფორმაცია მიეწოდება ტელევიზიას და აისახება პროგრამა „ტ...-ში“, რაც ხელმისაწვდომია ავტორიზებული მონაწილეებისათვის (ტელევიზია, გაყიდვების სახლი, სააგენტო). შესაბამისად, ...-სა და სარეკლამო სააგენტოს შორის გაფორმებული ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, ტელევიზიამ ზუსტად იცოდა, რომელი რეკლამა უნდა გასულიყო, ზუსტად როდის, რამდენი და რამდენად ღირებული. გარდა ამისა, სისტემატურად, ყოველთვე, მხარეებს შორის შემდგომი თვის გადასახადის ოდენობა დგინდებოდა. ხელშეკრულება არ ითვალისწინებს თანხის დადგენის პრინციპებს, რომლებსაც ვერც ხელმომწერი მხარეები ვერ განმარტავენ. ამდენად, ასეთი ზოგადი, ბუნდოვანი და „მხარეთა კეთილგონიერებაზე“ დამოკიდებული ხელშეკრულება ვერ განიხილება „კრიზის მენეჯმენტის“ ნაწილად და „....-ს“ დაზღვევის საშუალებად.

პროკურორთა შეფასებით, 2014 წლის ბოლოს „....-ს“ მენეჯმენტმა დასაშვებად მიიჩნია, რომ ქ. ხ–ი აპირებდა სამართლებრივი დავის დაწყებას „....-ს“ წილების დასაბრუნებლად. შესაბამისად, ნ. გ–სა და კ. დ–ს გაუჩნდათ კომპანიის მესაკუთრის შეცვლის გონივრული მოლოდინი. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მათმა ნდობით აღჭურვილმა პირებმა დააფუძნეს ახალი კომპანია „......-ი“, რომლის დირექტორადაც დაინიშნა ნდობითვე აღჭურვილი პირი ზ. ი–ი. კ. დ–სა და ნ. გ–ს ინიციატივით გაფორმდა, თითქოსდა, „....-ს“ „რისკებისაგან დამზღვევი“ ხელშეკრულება, რომელიც სინამდვილეში სრულად ეწინააღმდეგებოდა ტელევიზიის ინტერესებს. ამასთან, აღნიშნული ხელშეკრულებით შეიქმნა იმის საფუძველი, რომ, საჭიროების შემთხვევაში, ნ. გ–სა და კ. დ–ს გადაწყვეტილებით, „....-ს“ უარი ეთქვა ქონებრივი უფლების მიღებაზე, გაეფლანგა „..........-ის“ სასარგებლოდ და თანხებისათვის თავი მოეყარა ...-ში, მესაკუთრის შეცვლის შემთხვევაში კი – ახალი მესაკუთრე მიიღებდა კომპანიას მძიმე ფინანსური მდგომარეობითა და ვალდებულებებით და დომინანტ კონტრაჰენტს – „........-ს“, რომელსაც მართავდნენ და ხელმძღვანელობდნენ ნ. გ–სა და კ. დ–ს ნდობით აღჭურვილი პირები.

2015 წლის 5 აგვისტოს ქ. ხ–მა „....-ს“ წილების დასაბრუნებლად სასამართლოში დაიწყო სამართლებრივი დავა და სარჩელის უზრუნველსაყოფად მოითხოვა და თბილისის საქალაქო სასამართლომ დააკმაყოფილა როგორც ტ–ის პარტნიორთა წილების, ასევე – კომპანიის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების დაყადაღება, დირექტორისათვის კი – საზოგადოების საკუთრებაში არსებული ქონების განკარგვა – უფლებრივად დატვირთვის აკრძალვა.

აქედან გამომდინარე, ვლინდება ორი განსხვავებული პერიოდი: 1-ლი – იანვრიდან აგვისტოს ჩათვლით, როდესაც, მენეჯმენტის შეფასებით, არსებობს მფლობელების შეცვლის მხოლოდ მოლოდინი; მე-2 – სექტემბრიდან დეკემბრის ჩათვლით, როდესაც იწყება სასამართლო დავა და მესაკუთრის ცვლილების რისკის რეალიზების პროცესი. პირველ პერიოდში ნ. გ–ა და კ. დ–ა ითხოვდნენ და დაუბრკოლებლად იღებდნენ შპს „........-საგან“ ტ–ის სარეკლამო დროის გასხვისების შედეგად მიღებული მთლიანი შემოსავლის 90-96%-ს, ხოლო დარჩენილ თანხას, მომსახურების გაწევის სანაცვლოდ, უტოვებდნენ იმავე საწარმოს. მეორე პერიოდში ნ. გ–ა და კ. დ–ა ...-საგან აღარ ითხოვენ თანხის 90%-ს, როგორც ამას 2013-2014 წლებსა და 2015 წლის წინა 8 თვეში წარმატებით აკეთებდნენ; ისინი მკვეთრად ამცირებენ მოთხოვნილ თანხებს და 90%-ის ნაცვლად ითხოვენ: სექტემბერში – 62%-ს, ოქტომბერში – 50,8%-ს, ნოემბერში – 53,4%-ს, ხოლო დეკემბერში – 41,99%-ს. წარმოდგენილი პროცენტები ობიექტურ პირს დაარწმუნებს, რომ კ. დ–ა და ნ. გ–ა 2015 წლის სექტემბრიდან აქტიურად იწყებენ „....-ს“ ქონებრივი უფლების გაფლანგვას.

სასამართლო დავის დაწყების შემდეგ, როდესაც ნ. გ–სა და კ. დ–ს შეფასებით, რეალური გახდა კომპანიის მესაკუთრის შეცვლის საკითხი, მათ „....-ს“ ინტერესების აშკარა უგულებელყოფითა და მის საწინააღმდეგოდ, წინასწარი შეთანხმების შესაბამისად, განიზრახეს „....-ს“ კუთვნილი ქონებრივი უფლების მართლსაწინააღმდეგო გაფლანგვა მათი ნდობით აღჭურვილი პირების მიერ დაფუძნებული საწარმოს სასარგებლოდ, სადაც „....-ს“ კუთვნილი მისაღები თანხები მოიყრიდა თავს და შემდეგ – დამფუძნებლები გაიტანდნენ დივიდენდების სახით.

2013-2016 წლების გაანალიზების შედეგად აშკარაა „....-ს“ მენეჯმენტის სამი, ერთმანეთისაგან რადიკალურად განსხვავებული ქცევა: 2013-2014 წლებში – მენეჯმენტი მუშაობს „....-ს“ ინტერესების გათვალისწინებით; 2015 წელს – მენეჯმენტი განზრახ ფლანგავს „....-ს“ ქონებრივ უფლებას და არ ითხოვს თანხებს „........-სიდან“; 2016 წელს – „.....-სთვის“ საზიანო, კაბალური ხელშეკრულების დადება.

ნ. გ–სა და კ. დ–სათვის იურიდიული პირი „.......–ს და მისი ინტერესები არ იყო პრიორიტეტული. მათთვის მნიშვნელოვანი იყო საკუთარი ინტერესები, რისთვისაც საჭირო იყო, ემართათ ტელევიზია. შესაბამისად, როდესაც ქ. ხ–მა დაიწყო დავა „....-ს“ წილების დასაბრუნებლად, მათი მხრიდან კომპანიის მართვა დადგებოდა კითხვის ნიშნის ქვეშ, ამიტომ დაიწყეს კომპანიის საზიანოდ პირადი, მერკანტილური ინტერესებით მოქმედება, რა დროსაც „....-ს“ კუთვნილი მისაღები თანხები აკუმულირდებოდა მათი ნდობით აღჭურვილი პირების მიერ დაფუძნებულ საწარმოში, რის შემდეგაც დამფუძნებლების თანხებს გაიტანდნენ დივიდენდების სახით.

სწორედ ამიტომ 2015 წლის სექტემბერ-დეკემბერში ნ. გ–მ და კ. დ–მ „........-საგან“ მოითხოვეს ტელევიზიის არსებობისათვის საჭირო მინიმალური თანხა, ხოლო მათი ნდობით აღჭურვილი პირების კომპანიის სასარგებლოდ გაფლანგეს 6 763 509 ლარის ქონებრივი უფლება. აღსანიშნავია, რომ „.......-ის“ დამფუძნებელმა და ნ. გ–ს მეგობარმა კ. ა–მ 2017 წელს დივიდენდის სახით გამოიტანა დაახლოებით 1 700 000 ლარი, რომელიც სრულად განკარგა ნ. გ–ს შეხედულებისამებრ, კერძოდ, თანხის დიდი ნაწილი ნ. გ–ს მითითებით გადასცა მასთან დაკავშირებულ პირებს.

2015 წლის ნოემბრის დასაწყისში თბილისის საქალაქო სასამართლომ დააკმაყოფილა ქ. ხ–ის სარჩელი და „.....“ მას მიაკუთვნა, თუმცა გადაწყვეტილება დაუყოვნებლივ არ აღსრულდა და გასაჩივრდა სააპელაციო წესით. ნ. გ–სა და კ. დ–ს შეფასებით, ვინაიდან კომპანიის დაკარგვის რისკები კიდევ უფრო გაიზარდა, „......-სთან“ გააფორმეს კაბალური ხელშეკრულება „....–ს“ საწინააღმდეგოდ, რომლის მთავარი მიზანი იყო, რომ „....–ს“ ახალ მესაკუთრეს არ ჰქონოდა ხელშეკრულების გაწყვეტის შესაძლებლობა დაუსაბუთებელი ფინანსური ზიანის გარეშე.

2016 წლის 16 იანვრის ხელშეკრულება გაფორმდა 4 წლის ვადით. პირველ წელს (2016 წლის 16 იანვრიდან 2017 წლის 15 იანვრის ჩათვლით) „....-ს“ არხების ეთერში კომერციული რეკლამის განთავსების უფლების დათმობის ჯამური ღირებულება იყო 32 მილიონი ლარი, რომელიც უნდა განაწილებულიყო თვეების მიხედვით, სარეკლამო ბაზრის სპეციფიკასა და სეზონურობის გათვალისწინებით, მხარეთა მიერ გაფორმებული ყოველთვიური შეთანხმებებით.

მომდევნო წლიდან (2017 წლის 16 იანვრიდან 2020 წლის 15 იანვრის ჩათვლით) „....-ს“ არხების ეთერში კომერციული რეკლამის განთავსების უფლების დათმობის ჯამური ღირებულება განისაზღვრებოდა კომპანიის მიერ წლიურად სრული სარეკლამო დროის რეალიზაციიდან მიღებული შემოსავლის 80%-ით, რომელიც კომპანიას უნდა გადაეხადა „....-სათვის“, ხოლო 20% – დარჩებოდა „...........-ში“.

ეს ხელშეკრულება ითვალისწინებდა პირგასამტეხლოს მხოლოდ „....-ს“ მხრიდან ხელშეკრულების ცალმხრივად შეწყვეტის შემთხვევაში: იმ შემთხვევაში, თუ „.........“ ცალმხრივად შეწყვეტდა ხელშეკრულებას, მას დაეკისრებოდა ჯარიმა – 1 მილიონი ლარი; ამასთან, „.........-ის“ სასარგებლოდ დაეკისრებოდა 2016 წლის 16 იანვრიდან 2020 წლის 15 იანვრის ჩათვლით მიუღებელი შემოსავლის დაუყოვნებლივ ანაზღაურება, წინააღმდეგ შემთხვევაში, ხელშეკრულება არ ჩაითვლებოდა შეწყვეტილად და „.........“ უფლებამოსილი იქნებოდა, საქმიანობა გაეგრძელებინა ხელშეკრულებით დადგენილი ყველა პირობით იმ მომენტამდე, სანამ „....-ს“ მხრიდან კომპანიისათვის სრული მიუღებელი შემოსავალი არ გადაიხდებოდა. 2016 წლის ხელშეკრულება მაქსიმალურად მორგებული იყო მხოლოდ „............-ის“ ინტერესებზე და ახალ მეპატრონეს ავალდებულებდა, საბაზრო ფასთან შედარებით, მინიმუმ ორჯერ მეტი საკომისიო გადაეხადა ....-სათვის 3 წლის განმავლობაში, წინააღმდეგ შემთხვევაში – მას დაეკისრებოდა არაგონივრული სანქციები.

2016 წლის ხელშეკრულება არის ნ. გ–სა და კ. დ–ს განზრახვის გაგრძელება, რომ ახალ მეპატრონეს „.......“ დახვედროდა ფინანსურად განადგურებული და უიმედოდ, ხოლო მათი ნდობით აღჭურვილი პირების კომპანიას – გაეგრძელებინა დომინანტობა ფინანსურად და სამართლებრივად.

2019 წელს, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილების შემდეგ, ნ. გ–ა გათავისუფლდა „....-ს“ გენერალური დირექტორის თანამდებობიდან, თუმცა ის კვლავ აგრძელებდა კომპანიის საწინააღმდეგო ქმედებებს, რაზეც ისაუბრა პ. ს–მ სასამართლოში ჩვენების მიცემისას. ამდენად, ფაქტები და მსჯავრდებულების ქმედებები ადასტურებენ, რომ ნ. გ–ა და კ. დ–ა მოქმედებდნენ კომპანიის საზიანოდ, პირადი, მერკანტილური ინტერესებით და განზრახ გაფლანგეს 6 763 509 ლარის ქონებრივი უფლება.

რაც შეეხება ქონებრივ უფლებას:

2015 წლის 16 იანვრის ხელშეკრულების მიხედვით, ხელშეკრულების საგანი არის „....-ს“ არხების ეთერში კომერციული რეკლამის განთავსების უფლება, ანუ „........“ ფლობს საკუთარ არხებზე საეთერო დროს, რომლის გამოყენების უფლებას უთმობს „.........-ს“ გარკვეული ანაზღაურების სანაცვლოდ. კომერციული სარეკლამო დროის ღირებულება არ განისაზღვრება კანონით. ის ფორმირდება ბაზარზე არსებული ტენდენციებისა და კომერციული რეკლამის დროის ექსკლუზიური მფლობელის – ტელევიზიის საუკეთესო ინტერესების გათვალისწინებით. სწორედ ასეთი თავისუფალი ბაზრისათვისაა დამახასიათებელი თავად მონაწილე მხარეების მიერ ჩამოყალიბებული პრაქტიკა, მათ შორის – მათი მონაწილეობის, ფუნქციების, ხარისხისა და ანაზღაურების თაობაზე, რაც, თავის მხრივ, უზრუნველყოფს თავისუფალი საბაზრო ეკონიმიკისათვის დამახასიათებელ ნიშანს – კონკურენტუნარიან გარემოსა და კონკურეტუნარიანი ფასების ფორმირებას. სწორედ ამიტომ, მნიშვნელოვანია 2015 წელს სარეკლამო ბაზარზე არსებული ვითარება და პრაქტიკა.

კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის 2012-2017 წლების სატელევიზიო სარეკლამო შემოსავლების ანალიზისა და კომისიის თავმჯდომარე კ. ბ–ის ჩვენებით დადგინდა, რომ ...-ის საშუალო საშუამავლო მომსახურების საკომისიო არის დაახლოებით 5-7%, ამასთან, ზედა ზღვარი მიახლოებულია 10%-თან. იგივე დასტურდება 2013 წლის იანვრიდან 2015 წლის აგვისტოს ჩათვლით „....-ს“ მიერ „ი–სა“ და „ი–სათვის“ გადახდის საშუამავლო მომსახურების ღირებულებით, რომლის საშუალო პროცენტიც დაახლოებით 7-დან 10%-მდეა.

ამდენად, „....-ს“ ქონებრივი უფლება ვრცელდება მის ეთერში განთავსებული რეკლამის გაყიდვის შედეგად მიღებული სრული შემოსავლის მინიმუმ 90%-ზე, ხოლო დაახლოებით 10% – უნდა დარჩეს ...-ს მომსახურების სანაცვლოდ.

2015 წლის სექტემბრიდან ნ. გ–ა და კ. დ–ა იწყებენ „....-ს“ კუთვნილი ქონებრივი უფლების გაფლანგვას – მიზერული თანხების მოთხოვნას „.........-საგან“, ხოლო „....-ს“ კუთვნილ თანხებს განზრახ ტოვებენ ...-ში და არ ითხოვენ მათ გადაცემას. ნ. გ–ა და კ. დ–ა „........-ს“ მომსახურების ღირებულებად, ნაცვლად დაახლოებით 10%-ისა, სექტემბერ-დეკემბერში უხდიან 5-ჯერ მეტ თანხას, საშუალოდ – 50%-ს.

მოქმედი კანონმდებლობის მიხედვით, მენეჯმენტის ამოსავალი წერტილი უნდა ყოფილიყო „....-ს“ ინტერესი, რაც უგულებელყოფილია. „....-ს“ წარმომადგენლებმა – პ. ს–მ და პ. მ–მა ცალსახად აღნიშნეს, რომ 2015 წლის სექტემბერ-დეკემბერში ნ. გ-სა და კ. დ–ს ქმედებებით „.....-ს“ მიადგა უზომოდ დიდი ფინანსური ზიანი და გაიფლანგა კომპანიის კუთვნილი ქონებრივი უფლება. მათი განმარტებით, მხოლოდ ყოველთვიურ შეთანხმებებში მითითებული ციფრები არ არის „....-ს“ ქონებრივი უფლება და უნდა შეფასდეს ობიექტურად ბაზარზე დამკვიდრებული პრაქტიკის შესაბამისად.

ბრალდებულებმა 2016 წელს წარმატებით გამოიყენეს სწორედ ეს უფლება, როდესაც კაბალური ხელშეკრულების პირობებში 30 დეკემბერს „.........-ს“ მოსთხოვეს და უპრობლემოდ მიიღეს დაახლოებით 9 000 000 ლარი. 2016 წლის 30 დეკემბერს იმავე კომპანიამ „....... ბანკიდან“ აიღო დაახლოებით 850 000 ლარის სესხი. აღნიშნული ადასტურებს, პირველ რიგში, „....-ს“ ფაქტობრივად (და არა სამართლებრივად) დომინანტურ როლს „........-სთან“ ურთიერთობისას, რაც ლოგიკურია, რადგან ტელევიზია არის სამაუწყებლო ბადის ექსკლუზიური მფლობელი და შეუძლია, მისთვის მიუღებელი ... ჩაანაცვლოს სხვა კომპანიით ისე, რომ სრულად იყოს დაცული მისი ინტერესები. დასტურდება ბრალდებულთა ფაქტობრივი შესაძლებლობაც, თუნდაც სამართლებრივად გაუარესებული ხელშეკრულების პირობებშიც კი მოეთხოვათ და მიეღოთ ქონებრივი უფლება.

ბრალდების მხარეს მიაჩნია, რომ მოცემულ ეპიზოდთან დაკავშირებით არსებითი განხილვის შედეგად გონივრულ ეჭვს მიღმა დადასტურდა, რომ „....-ს“ ქონებრივი უფლების გაფლანგვა იყო კარგად დაგეგმილი და ჩადენილი განზრახი ქმედება, რომლის მიზანი იყო, „....-ს“ კუთვნილ თანხებს თავი მოეყარა ნ. გ–სა და კ. დ–ს ნდობით აღჭურვილი პირების კომპანიაში და ტელევიზიის ახალ მფლობელს მიეღო ფინანსურად დაზიანებული კომპანია, არაგონივრული სამართლებრივი და ფინანსური ვალდებულებებით.

საქმის არსებითად განხილვის შედეგად დადგინდა, რომ: ა) რეკლამის მოცულობა არ შემცირებულა, პირიქით, 2015 წლის საწყისი სამი კვარტლის მდგომარეობით, რეკლამის მოცულობა იყო მზარდი; ბ) რეკლამის გაყიდვის შედეგად მიღებული შემოსავალი არ შემცირებულა, პირიქით, გაიზარდა: 2014 წელს იყო 46 761 399 ლარი, ხოლო 2015 წელს – 48 014 847 ლარი; გ) გაიზარდა ტელევიზიის რეიტინგი; დ) გაიზარდა არაპირდაპირი, ე.წ. „ინტეგრირებული“ რეკლამების შემოსავლები: 2014 წელს იყო 6 190 431 ლარი, 2015 წელს – 7 831 202 ლარი, 2016 წელს – 6 298 428 ლარი. მიუხედავად აღნიშნულისა, 2015 წლის ბოლო კვარტალში პარადოქსული შედეგია – მკვეთრად შემცირდა „....-ს“, ხოლო პროპორციულად გაიზარდა ...-ის შემოსავლები.

ნ. გ–სა და კ. დ–ს ბრალდება წარედგინათ იმიტომ, რომ, დადებითი დინამიკის ყველა ფაქტორის არსებობის პირობებში, მათ განზრახ გააკეთეს ყველაფერი, რათა „.....-ს“ არ მიეღო კუთვნილი შემოსავალი. მათ განზრახ, პირადი მოტივების გამო, გაფლანგეს „....-ს“ მრავალმილიონიანი ქონებრივი უფლება, კონტრაქტორ კომპანიას არ მოსთხოვეს და არ მიიღეს, მინიმუმ, 6 763 509 ლარი. ბრალდებულებმა არათუ მოგებაზე, არამედ კომპანიის კუთვნილ ქონებრივ უფლებაზე თქვეს უარი.

კასატორთა შეფასებით, ნ. გ–სა და კ. დ–ს ქმედება უნდა დაკვალიფიცირდეს საქართველოს სსკ-ის 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“, „დ“ და მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტებით, ვინაიდან ეს მუხლი საკუთრების წინააღმდეგ მიმართული, ხოლო სსკ-ის 220-ე მუხლი – სამეწარმეო ან სხვა ორგანიზაციაში სამსახურის ინტერესის წინააღმდეგ მიმართული დანაშაულია. სსკ-ის 182-ე მუხლის შემთხვევაში დაცვის ობიექტი საკუთრებაა (მესაკუთრის სამართლებრივი სტატუსის მიუხედავად), ხოლო სსკ-ის 220-ე მუხლის შემთხვევაში – ორგანიზაციის როგორც ქონებრივი, ისე – მართლზომიერი ინტერესები (მაგ.: ორგანიზაციის ავტორიტეტი). გაფლანგვისას იკვეთება მესამე პირის უკანონო და უსასყიდლო გამდიდრება იმ ქონების ხარჯზე, რაც იმყოფებოდა გამფლანგველის მართლზომიერ მფლობელობასა ან გამგებლობაში, ხოლო უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენებისას – ქონების მიმღები გარკვეულწილად კანონიერად ან/და საფუძვლიანად იღებს ქონებას, თუმცა ეს ხდება დანაშაულის სუბიექტის მხრიდან უკანონო (დაუსაბუთებელი) უპირატესობის მინიჭების შედეგად.

სააპელაციო სასამართლომაც გაიზიარა ხსენებული პოზიცია, თუმცა მიიჩნია, რომ „........“ უსაფუძვლოდ არ გამდიდრებულა და უსასყიდლოდ არ მიუღია სხვისი ქონება, არამედ ქონება მიიღო „....-ს“ მენეჯმენტის მხრიდან უკანონო უპირატესობის მინიჭებით.

ბრალდების მხარეს მიაჩნია, რომ „...........“ გამდიდრდა უსაფუძვლოდ და მას უსასყიდლოდ გადაეცა სხვისი – „....-ს“ ქონება; საჩივარში მითითებული ფაქტებისა და დევიაციის არარსებობისას – „........-ს“ არ ჰქონდა ლეგიტიმური შესაძლებლობა, მიეღო ის სარგებელი, რაც მან გაფლანგვის შედეგად მიიღო.

ამდენად, ნ. გ–მ და კ. დ–მ დაუმსახურებლად და უსასყიდლოდ გადასცეს მათი ნდობით აღჭურვილი პირების მიერ დაფუძნებულ კომპანია შპს „.......-ს“ „...-ს“ კუთვნილი 6 763 509 ლარის ქონებრივი უფლება, რითაც ჩაიდინეს საქართველოს სსკ-ის 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“, „დ“ და იმავე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული დანაშაული.

კომერციული მოსყიდვა და უკანონო შემოსავლების ლეგალიზაცია:

კასატორთა მოსაზრებით, ბრალდების მხარის მიერ სასამართლოში წარდგენილი მტკიცებულებებით უტყუარად დასტურდება როგორც პრედიკატი, ასევე – პრედიკატიდან გამომდინარე უკანონო შემოსავლების ლეგალიზაციაც, რაც გასაჩივრებული განაჩენის ამ ნაწილში ცვლილების შეტანის საფუძველია, კერძოდ:

შპს „........-ის“ სასარგებლოდ შპს „.......ს“ კუთვნილი 6 763 509 ლარის ქონებრივი უფლების გაფლანგვის სანაცვლოდ და არსებული მდგომარეობის შენარჩუნების მიზნით, ნ. გ–მ შპს „.........-ის“ დირექტორის – ზ. ი–ის მეშვეობით ხსენებული კომპანიისაგან მიიღო შესაბამისი სარგებელი შემდეგი უძრავი ქონების სახით: ქ. თ–ში, მ–ს ქ. №..-ში, მე-.. სართულზე მდებარე ორი ბინა – ბინა №.. (ფართით – 119.37 კვ.მ) და ბინა №.. (ფართით – 119.37 კვ.მ).

2016 წლის მდგომარეობით „....-ს“ ეთერში განთავსებული რეკლამის სანაცვლოდ, სარეკლამო სააგენტო შპს „...-ს“ ჰქონდა შპს „........-ის“ დაახლოებით 470 324 ლარის ვალი, რომლის გადახდასაც ვერ ახერხებდა. თავის მხრივ, სარეკლამო სააგენტოს მიმართ დავალიანება ჰქონდა სამშენებლო კომპანია „ჯ–ს“. ვინაიდან სამშენებლო კომპანიას როგორც საკუთარ, ისე – პარტნიორი კომპანიების ბალანსზე ჰქონდა სხვადასხვა უძრავი ქონება, ნ. გ–მ და ზ. ი–მა გადაწყვიტეს, იგი გამოეყენებინათ კომერციული მოსყიდვის საგნად, რომლითაც კარგად შეინიღბებოდა მიღებული სარგებელი და მათი ქმედება წარმოჩნდებოდა კონტრაქტორი კომპანიის დახმარებად და არა – დანაშაულად.

აღნიშნული სქემის შესაბამისად, 2016 წლის ივნისში ნ. გ–მ თავად დაიწყო მოლაპარაკებები სამშენებლო კომპანიის წარმომადგენლებთან, მათ შორის – შპს „ჯ–ის“ ხელმძღვანელ დ. ბ–სა და ამ კომპანიის პარტნიორ კომპანია შპს „კ–ის“ ხელმძღვანელ ი. ი-თან. საბოლოოდ, ნ. გ–მ ი. ი-ის სამშენებლო კომპანიის მიერ აშენებულ კორპუსში (მდებარე თ-ში, მ–ს ქ. №..-ში) შეარჩია ორი ბინა. ნ. გ–ს ინიციატივით, „ჯ–ს“ დავალიანების გასტუმრების სანაცვლოდ შპს „.....“ მიიღებდა ზემოხსენებულ უძრავ ქონებას, ხოლო საბოლოოდ, კომერციული მოსყიდვის ფარგლებში, აღნიშნული ბინების მესაკუთრე გახდებოდა თავად.

ნ. გ–ს მოთხოვნის შესაბამისად, 2016 წლის 3 აგვისტოს შპს „........-ის“ სახელით გაფორმდა ნასყიდობის წინასწარი ხელშეკრულება. მშენებლობის დასრულების შემდეგ, 2016 წლის 20 დეკემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულებების საფუძველზე, საცხოვრებელი ბინა №... (საერთო ფართით – 119.37 კვ.მ) და საცხოვრებელი ბინა №.. (საერთო ფართით – 119.37 კვ.მ) გადავიდა შპს „.........-ის“ საკუთრებაში.

საცხოვრებელი ბინების მოთხოვნის უფლების მიღების მიზნით, 2016 წლის 5 და 25 ივლისის თარიღებით ნ. გ–მ ყალბი (ფიქციური) სესხის ხელშეკრულებები გააფორმა შპს „.......-თან“, რომელსაც წარმოადგენდა დირექტორი ზ. ი–ი. ხელშეკრულებათა მიხედვით, თითქოსდა, ნ. გ–მ კომპანიას ორ ეტაპად ასესხა 510 000 ლარი – 300 000 და 210 000 ლარი.

2017 წლის 21 მარტის ნასყიდობის ხელშეკრულებებით, შპს „.......-ის“ დირექტორმა ზ. ი–მა ნ. გ–ს საკუთრებაში გადასცა ქ. თ–ში, მ–ს ქ. №..-ში მდებარე ორი ერთეული უძრავი ქონება. ამავე ხელშეკრულებით მხარეები შეთანხმდნენ, რომ ხსენებული ობიექტების ღირებულება სრულად გაიქვითებოდა მათ შორის არსებული ყალბი (ფიქციური) სესხის ხელშეკრულებების საფუძველზე სესხის გამცემისათვის დასაბრუნებელი თანხის სანაცვლოდ. ნასყიდობის ხელშეკრულებები სსიპ „საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში“ აისახა 2017 წლის 22 მარტს, რის შედეგადაც ნ. გ–ა უკანონოდ დაეუფლა დიდი ოდენობით არაერთ უძრავ ქონებას.

ამ ქონების უკანონოდ მიღების შემდეგ ნ. გ–მ განიზრახა, დანაშაულებრივად მიღებული ქონებისათვის კანონიერი სახის მიცემა, მისი ნამდვილი ბუნების, წარმოშობის წყაროსა და საკუთრების შენიღბვის მიზნით. განზრახვის სისრულეში მოსაყვანად, უძრავი ქონებების თავის სახელზე რეგისტრაციიდან რამდენიმე თვეში, 2017 წლის 7 ივლისსა და იმავე წლის 26 სექტემბერს ორივე საცხოვრებელი ბინა, ნასყიდობის ხელშეკრულებების საფუძველზე, გაასხვისა სხვადასხვა პირებზე, რითიც მიიღო განსაკუთრებით დიდი ოდენობით – 602 521.8 ლარის შემოსავალი.

ბრალდების მხარეს მიაჩნია, რომ ნ. გ–სა და ზ. ი–ის მიმართ წარდგენილი ბრალდების ფორმულირებაში დეტალურადაა აღწერილი ინკრიმინირებული ქმედება, მისი ჩადენის ადგილი, დრო, ხერხი, საშუალება და ამ ქმედებით გამოწვეული შედეგი, რითიც დაცულია საქართველოს სსსკ-ის 169-ე მუხლის მოთხოვნები. შესაბამისად, საქართველოს სსკ-ის 221-ე მუხლის 1-ლი და მე-3 ნაწილების სუბიექტების დიფენცირებისა და კომერციული მოსყიდვის ფარგლებში უკანონო სარგებლის მოთხოვნის/შეთავაზების/გადაცემის ბუნდოვანების შესახებ სასამართლოს შენიშვნას არ იზიარებს. ასევე, ბრალდების ფორმულირება ნათლად და დეტალურად აღწერს თითოეული ბრალდებულის მიმართ ინკრიმინირებულ ქმედებას, რომელიც ეფუძნება გამოძიების ეტაპზე მოპოვებულ და სასამართლოში გამოკვლეულ მტკიცებულებათა ერთობლიობას.

კომერციული მოსყიდვის ნაწილში აღსანიშნავია, რომ ეს ქმედება განხორციელდა შპს „.........-ის“ სასარგებლოდ შპს „........-ს“ კუთნილი დიდი ოდენობით – 6 763 509 ლარის ქონებრივი უფლების გაფლანგვის სანაცვლოდ და იმ დროისათვის არსებული ვითარების შესანარჩუნებლად. სწორედ ამ მოტივით შპს „.........-ის“ დირექტორმა ზ. ი–მა ნ. გ–ს გადასცა, ხოლო ნ. გ–მ მიიღო ქონებრივი სარგებელი – ორი ერთეული უძრავი ქონება. კომერციული მოსყიდვა წარიმართა კონსპირაციულად, საკმაოდ მაღალი დონის შენიღბვით, რაც სრულად გამომდინარეობდა დანაშაულში ჩართულ პირთა ინტელექტუალური და სამსახურებრივი გამოცდილებიდან.

კასატორები არ ეთანხმებიან სასამართლოს დასკვნას, რომ ბრალდების მხარემ ვერ დაადასტურა, რეალურად გააჩნდა თუ არა ნ. გ–ს სესხის თანხა, ვინაიდან დადგენილია, რომ „........-ს“ არ სჭირდებოდა სესხის აღება, რადგან სესხის აღების მომენტში მას საბანკო ანგარიშებზე უფიქსირდებოდა ფულადი თანხები, რომლებიც ჰქონდა როგორც საოპერაციო საქმიანობისათვის განკუთვნილ, ისე – შემნახველ ანგარიშებზე.

შესაბამისად, ნ. გ–გან სარგებლიანი (15%) სესხი მიიღო კომპანიამ, რომელსაც 2016 წლის 5 ივლისის საწყისი ნაშთის სახით კუთვნილ საბანკო ანგარიშზე უფიქსირდებოდა ფულადი სახსრები – 697 113 ლარი, საიდანაც 200 301 ლარი განთავსებულია შემნახველ ანგარიშზე. სესხის თანხის მიღების დღეს კომპანიის დებიტორების მიერ დაფარულია დავალიანების ნაწილი – 565 311 ლარი. კომპანიის კუთვნილ ანგარიშებზე ნაშთად არსებული ფულადი სახსრებიდან (გარდა შემნახველ ანგარიშზე არსებული ნაშთისა) დებიტორული დავალიანების დაფარვით და „ნ. გ–საგან აღებული სესხით“ შემოსული თანხებიდან 1 340 000 ლარი ირიცხება შპს „....-ს“ ანგარიშზე.

ხელშეკრულების სიყალბე დასტურდება შემდეგი ფაქტებით:

საქმეზე ამოღებული და შესწავლილი ფინანსური დოკუმენტაცია არ შეიცავს რაიმე მითითებას, რომ 2016 წლის განმავლობაში, სესხის აღების მომენტამდე, „.........“ არ ასრულებდა ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ვალდებულებას, რაც, შესაძლოა, ასახულიყო ფინანსური ნაკადის შემცირება/შეწყვეტაზე და, შესაბამისად, გამოეწვია „....-ს“ სახელფასო დავალიანება; არსებული ხელშეკრულების პირობებში, 2016 წლის 5 ივლისის ვითარებით, „.......-ს“ არ ევალებოდა კონკრეტული თანხის გადარიცხვა; ეს ვალდებულება კომპანიას უნდა შეესრულებინა მომდევნო 24 დღის განმავლობაში; მიუხედავად ამისა, კომპანიამ არ გამოიყენა საკუთარი თავისუფალი სახსრები და აიღო დამატებითი ფინანსური ვალდებულებები.

ამდენად, აშკარაა, რომ „.......-სა“ და ნ. გ–ს შორის დადებული ხელშეკრულება შედგენილია რაიმე სახის ფინანსური/ეკონომიკური დასაბუთების ან აუცილებლობის გარეშე, ყალბია, არ ასახავს რეალურად არსებულ ფინანსურ ურთიერთობებს და არ ქმნის რეალური ოპერაციის საფუძველს. ამას ადასტურებს ის ფაქტიც, რომ „სესხის მიღება“ განხორციელდა შპს „.......-ის“ წესდების 10.10 „ვ“ პუნქტის უგულებელყოფით, ვინაიდან მითითებული პუნქტის თანახმად, მხოლოდ საზოგადოების პარტნიორთა კრების ერთობლივი (ხმათა 100%-ის) თანხმობით დირექტორს შეუძლია სესხის აღება. მსგავსი დოკუმენტი არ არსებობს.

რაც შეეხება კრედიტორის – ნ. გ–ს ფინანსურ მდგომარეობას 2016 წლის 5 ივლისისათვის, დადგენილია, რომ სესხის გაცემის მომენტში მას ჰქონდა შესაბამისი თანხა. ამ შემთხვევაში არ იგულისხმება მხოლოდ ნ. გ–სა და მასთან დაკავშირებული პირის საჯარო განცხადებები ბინის გაყიდვის შედეგად სესხის გაცემასთან დაკავშირებით ან სასამართლო პროცესისას შეცვლილი პოზიცია, რომ, თითქოსდა, სესხის გაიცა დანაზოგის გამოყენებით. 2016 წლის ივნისში ნ. გ–მ გაყიდა კუთვნილი ბინა, თუმცა ეს თანხა სესხის გასაცემად არ გამოუყენებია და საბანკო სესხი დაფარა, რაც მიანიშნებს იმაზე, რომ კონკრეტულ მომენტში ნ. გ–ს ფინანსური მდგომარეობა არ იძლეოდა თუნდაც ფინანსურად მომგებიანი, სარგებლიანი (15%) სესხის გაცემის საშუალებას. ნ. გ–ს სესხი კომპანიის ბუღალტერიაში გატარებულია 2016 წლის 28 დეკემბერს (მას შემდეგ, რაც ორივე ბინა შეიძინა კომპანიამ), რაც კიდევ ერთხელ უდავოდ მიანიშნებს სესხის ხელშეკრულების ფიქციურ, ყალბ ხასიათზე. აღნიშნულის გათვალისწინებით, დაუსაბუთებელია სასამართლოს შეფასება, რომ, თითქოს, ნ. გ–ს მეუღლემ – ს. ლ–მა საწინააღმდეგო ვერსია დაადასტურა.

მნიშვნელოვანია ნ. გ–ს მიერ „.........-ის“ დებიტორთან მისთვის სასურველი ბინების ძებნის დაწყების დროც. 2016 წლის ივნისში, საცხოვრებელი სახლის გაყიდვისა და მიღებული თანხით საბანკო ვალდებულების გასტუმრების შემდეგ, იმავე თვეში ნ. გ–მ დაიწყო დებიტორებთან შეხვედრები და ბარტერის სახით ბინების მოთხოვნა. ამ ეტაპისათვის მას ჯერ კიდევ არ ჰქონდა „.........-ისათვის“ „სესხად“ თანხა მიცემული.

დაცვის მხარისა და სასამართლოს პოზიციების გაზიარების შემთხვევაში, თუ ნ. გ–ს ჰქონდა დანაზოგი თანხა, მას შეეძლო, ნაღდი ანგარიშსწორებით ეყიდა ბინა დებიტორისაგან, რომელსაც გაუჩნდებოდა „.........-ის“ ვალის დაფარვის შესაძლებლობა. მეტიც, „ბარტერის“ მომენტში, 2016 წლის 3 აგვისტოს, დებიტორს – „........ ჯგუფს“ ჰქონდა თანხა, რომლითაც შეეძლო „.........-ის“ დავალიანების დაფარვა, თუმცა ნ. გ–ს ინტერესში არ შედიოდა ...-ის დებიტორული დავალიანების ამოღება; მას ამოძრავებდა მერკანტილური ინტერესი – მიეღო უძრავი ქონება შენიღბულად.

მართალია, ბარტერის სახით დავალიანების ამოღება არ წარმოადგენს უკანონო ქმედებას, მაგრამ აშკარაა, რომ განსახილველი შემთხვევაში სცილდება კრედიტორულ-დებიტორულ ურთიერთობებს და გამოყენებულია კომერციული მოსყიდვის დამალვის მიზნით.

ამდენად, წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დადასტურებულია, რომ ნ. გ–ს სესხი არ გაუცია; სადავო პერიოდში „.........-ს“ ჰქონდა საკმარისი თანხები და არ საჭიროებდა სესხს, მითუმეტეს, საკმაოდ მაღალი პროცენტით. შესაბამისად, დაუსაბუთებელია სასამართლოს განმარტება, რომ, თითქოსდა, ნ. გ–მ საკუთარი სახსრებით საკუთარი თავი კომერციულად მოისყიდა და ზ. ი–მა „.......-ის“ სახსრებით კომერციულად მოისყიდა ნ. გ–ა.

უკანონო შემოსავლის ლეგალიზაცია:

შპს „.......-საგან“ არაერთი დიდი ოდენობით უძრავი ქონების უკანონოდ მიღების შემდეგ ნ. გ–მ განიზრახა დანაშაულებრივად მიღებული ქონებისათვის კანონიერი სახის მიცემა, მისი ნამდვილი ბუნების, წარმოშობის წყაროსა და საკუთრების შენიღბვის მიზნით. განზრახვის სისრულეში მოსაყვანად უძრავი ქონებების თავის სახელზე რეგისტრაციიდან რამდენიმე თვეში, 2017 წლის 7 ივლისსა და იმავე წლის 22 სექტემბერს მან ორივე საცხოვრებელი ბინა ნასყიდობის ხელშეკრულებების საფუძველზე გაასხვისა სხვადასხვა პირზე, რითიც მიიღო 602 521.8 ლარის – განსაკუთრებით დიდი ოდენობით შემოსავალი. ნ. გ–მ ამ თანხის ნაწილი დააკონვერტირა და თავის კუთვნილ საბანკო ანგარიშზე გადაიტანა, ასევე – თანხის კონვერტირებული ნაწილი მესამე პირებს გადაურიცხა, ხოლო დარჩენილი ნაწილი გამოიყენა საყოფაცხოვრებო და სხვა მიზნით, რაც დასტურდება ნ. გ–ს საბანკო ანგარიშებიდან გამოთხოვილი ინფორმაციით.

ქმედების უკანონო შემოსავლის ლეგალიზაციად დასაკვალიფიცირებლად აუცილებელია რამდენიმე გარემოება:

ა) უკანონოდ მიღებული შემოსავლის არსებობა;

ბ) ბრალდებულმა უნდა იცოდეს შემოსავლის უკანონო წარმომავლობის შესახებ;

გ) ბრალდებულმა ხსენებული შემოსავლებით უნდა შეასრულოს ფინანსური ტრანზაქცია;

დ) ბრალდებულმა უნდა იცოდეს, რომ მისი ქმედება ფულის გათეთრების მიზანს ემსახურება.

ამ კონკრეტულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ ნ. გ–სათვის არა მხოლოდ ცნობილი იყო თანხის დანაშაულებრივი წარმომავლობა, არამედ თავად იყო ამ დანაშაულის ამსრულებელი. ბრალდების მხარის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებებით გონივრულ ეჭვს მიღმა სტანდარტით დასტურდება ნ. გ–სა და ზ. ი–ს მიერ ბრალად შერაცხული ქმედებების ჩადენა – კომერციული მოსყიდვა, ჯგუფურად ყალბი, ოფიციალური დოკუმენტის დამზადება-გამოყენება, ასევე – ნ. გ–ს მიერ უკანონო შემოსავლის ლეგალიზაცია.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, პროკურორები – ვლადიმირ ვექილიანი და ზვიად გუბელაძე ითხოვენ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2022 წლის 2 ნოემბრის განაჩენში ცვლილების შეტანას: ზ. ი–ს – საქართველოს სსკ-ის 221-ე მუხლის 1-ლი ნაწილითა და 362-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით, კ. დ–ს – საქართველოს სსკ-ის 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“, „დ“ და მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტებით, ხოლო ნ. გ–ს – საქართველოს სსკ-ის 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“, „დ“ და მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტებით, 221-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, 362-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტითა და 194-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტით დამნაშავედ ცნობას, სხვა ნაწილში – განაჩენის უცვლელად დატოვებას.

15. მსჯავრდებულ კ. დ–ს ინტერესების დამცველი, ადვოკატი კ. წ–ი საკასაციო საჩივარში აღნიშნავს, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2022 წლის 2 ნოემბრის განაჩენი უკანონოა და უნდა გაუქმდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

განსახილველ შემთხვევაში, სადაო არ არის ფაქტობრივი გარემოებები. 2015 წელს სარეკლამო დროის რეალიზაციიდან მიღებულმა შემოსავალმა შეადგინა 36 467 000 ლარი, რაც 6 763 509 ლარით ნაკლებია 2014 წლის მაჩვენებელზე. კ. დ–ს ედავებიან, 2015 წლის სექტემბერ-დეკემბერში შპს „.........-საგან“ სარეკლამო დროის სანაცვლოდ, რატომ არ მოითხოვა ზუსტად იმდენი თანხა, რაც 2014 წლის სექტემბერ-დეკემბერში. ბრალდების აზრით, ესაა გაფლანგვა, ხოლო სასამართლოს აზრით – უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენება, ანუ მოგების მიღების სურვილი ბრალდებამ გააიგივა მოთხოვნის უფლებასთან, ხოლო სასამართლომ – უფლებამოსილების ჯეროვან შესრულებასთან. ორივე განზრახი ქმედებაა და დანაშაულის ჩამდენს გაცნობიერებული უნდა ჰქონდეს ქმედების მართლწინააღმდეგობა. დაცვის მხარემ სასამართლოს წარუდგინა „სასამართლოს მეგობრის“ რამდენიმე მოსაზრება, რომელიც სასამართლომ სათანადოდ არ შეაფასა.

საქართველოს სახალხო დამცველის 2019 წლის 27 ნოემბრის დასკვნაში მითითებულია, რომ „დამნაშავედ ცნობისათვის აუცილებელია, დირექტორს შეცნობილი ჰქონდეს, რომ დანაშაულს სჩადის. მის მიმართ ჩადენილი ქმედება თავისთავად უნდა წარმოადგენდეს დანაშაულებრივს და იგი პირადი გამდიდრებით უნდა იყოს ნაკარნახევი“. არასამთავრობო ორგანიზაცია „ადამიანის უფლებათა ცენტრის“ 2020 წლის დასკვნის თანახმად, ბრალდების მხარემ „ყურადღება არ მიაქცია იმ ფაქტს, რომ დირექტორის გადაწყვეტილებები შეთანხმებული და მოწონებული იყო პარტნიორებთან და აქციონერებთან“.

მოთხოვნის უფლება არის არა ის, რაც გინდა, არამედ ის, რაც გეკუთვნის. შესაბამისად, ბრალდების მხარეს უნდა დაესაბუთებინა, რის საფუძველზე ეკუთვნოდა „....-ს“ შპს „..........-საგან“ დამატებით 6 763 509 ლარი, რაც მან ვერ შეასრულა. შედეგად, სასამართლო 2 წლის განმავლობაში იხილავდა არა სისხლის სამართლის საქმეს, არამედ სამეწარმეო სუბიექტებს შორის არსებულ სამოქალაქო ურთიერთობებს.

აუდიტორული კომპანია „.....-ის“ ს–ს წარმომადგენლობის (შპს „.....“) 2020 წლის 6 თებერვლის საექსპერტო დასკვნის მიხედვით, „.....-სა“ და „.......-ს“ შორის დადებული გენერალური ხელშეკრულება და მისი საგანი არ ეწინააღმდეგება საქართველოს სამოქალაქო კანონმდებლობას; „.....-ს“ „..........-ის“ წინაშე გენერალური ხელშეკრულებისა და მისი №.., №.., №.. და №.. დამატებითი შეთანხმებების საფუძველზე განსახილველ პერიოდში წარმოეშვა ფულადი მოთხოვნები, ჯამურად – 10 300 000 ლარი; „.....-მა“ გენერალური ხელშეკრულებისა და მისი №.., №.., №.. და №.. დამატებითი შეთანხმებების საფუძველზე განსახილველ პერიოდში „..........-ს“ წარუდგინა ანგარიშფაქტურები №......., №......., №........., №........, ჯამურად – 10 300 000 ლარზე.

წარმოდგენილი დასკვნით დასტურდება 2015 წლის 16 იანვრისა და იმავე წლის სექტემბერ-დეკემბრის დამატებითი შეთანხმებების შესაბამისობა კანონთან. არ არსებობს შემზღუდავი სამართლებრივი ნორმა, რომელიც აუკრძალავდა „....-ს“ ხელმძღვანელებს სარეკლამო დროის წინა წელთან შედარებით ნაკლებ ფასად გაყიდვას. ასევე დადგინდა, რომ 2015 წლის სექტემბერ-დეკემბერში „....-ს“ მოთხოვნა „........-სთან“ ზუსტად შეესაბამებოდა მოთხოვნილი და მიღებული თანხის ოდენობას. ანალოგიური დადასტურდა თ–ს .... უნივერსიტეტის პროფესორ თ. თ–ს „სასამართლოს მეგობრის“ სახით წარმოდგენილ წერილობით მოსაზრებაშიც. ამდენად, მოთხოვნის უფლების გაფლანგვაზე საუბარი უსაფუძვლოა.

ზემოთ მითითებული დასკვნის შინაარსი სასამართლოში დაკითხვისას სრულად დაადასტურეს ექსპერტიზის ჩამტარებელმა პირებმა – ზ. ნ–მა და გ. ს–მ. ეს დასკვნა სასამართლომ გააიგივა „სასამართლოს მეგობრის“ მოსაზრებასთან და განსაკუთრებული ყურადღება მიექცა ექსპერტების ვარაუდებს, რომელთა მიხედვით, ახალი გარემოებების დადგენის შემთხვევაში შესაძლებელი იყო მასში ცვლილებების შეტანა. მსგავს დასკვნებში ეს სტანდარტული ჩანაწერია და მასზე ყურადღების გამახვილება მიზნად ისახავდა მისი მნიშვნელობის შემცირებას.

ბრალდების მხარემ და სასამართლომ არ შეაფასეს 2015 წლის მეორე ნახევარში შექმნილი ვითარება და რისკები. პირიქით, შეეცადნენ, ისინი ნ. გ–სა და კ. დ–ს მიერ შემოსავლების დამალვის მოტივად წარმოეჩინათ. სასამართლომ არ გაითვალისწინა გამოკვლეული მტკიცებულებები, რომლებიც გამორიცხავს კ. დ–ს მიერ დანაშაულის ჩადენას, კერძოდ:

ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი მტკიცებულებაა 2014-2015 წლებში „...-.ს“ 91%-იანი წილის ფაქტობრივი მფლობელის – გ. ყ–ის ჩვენება, რომელმაც განმარტა, რომ მას კ. დ–სა და ნ. გ–სთან სამართლებრივი ან ქონებრივი პრეტენზია არასდროს ჰქონია; „.........-სთან“ 2015 წელს გაფორმებული შეთანხმების პირობები მასთან იყო შეთანხმებული; 2015 წელს სახელმწიფომ კომპანიას დაუწყო ბრძოლა, რამაც პრობლემები შექმნა რეკლამის დამკვეთებთან; მისთვის გაუგებარია, რას ნიშნავს ნ. გ–სა და კ. დ–ს მხრიდან კომპანიისათვის ფინანსური ზარალის მიყენება. აღსანიშნავია, რომ ბრალდების მხარე საერთოდ არ დაინტერესდა 2015 წელს კომპანიის ფაქტობრივი მფლობელის პოზიციით. მისი დაკითხვა მხოლოდ დაცვის ძალისხმევით მოხერხდა.

სასამართლოში დაკითხულმა ვერცერთმა მოწმემ (მათ შორის – დაზარალებულად ცნობილი „....-ს“ წარმომადგენლებმა) ვერ მიუთითეს რომელიმე სამართლებრივ აქტზე, რომელიც კრძალავდა სარეკლამო დროის წინა წელთან შედარებით ნაკლებ ფასად რეალიზაციას. მათი განმარტებით, საანგარიშო პერიოდში „....-ს“ მიერ „.........-საგან“ მიღებული თანხები შეესაბამებოდა მოთხოვნის უფლებას; კ. დ–ს მიერ მოთხოვნის უფლების გაფლანგვის თაობაზე მათთვის არაფერი იყო ცნობილი.

მოწმეების – პ. ს–ს, პ. მ–ს, მ. ო–ს, ნ. ნ–ს, გ. ყ–ს, გ. ს–ისა და კ. ბ–ის ჩვენებებით, „....-ს“ კუთვნილი მოთხოვნის უფლების გაფლანგვაში კ. დ–ს მონაწილეობის შესახებ მათთვის არაფერია ცნობილი.

შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის მსხვილი გადასახადის გადამხდელის კატეგორიის მქონე პირების საგადასახადო შემოწმების სამმართველოს მთავარი აუდიტორის – ს. რ–სა და აუდიტორ ნ. ქ–ს მიერ ... წლის ... გაიცა თემატური რევიზიის შუალედური აქტი, ხოლო .... წლის ..... – თემატური რევიზიის აქტი, რომლებშიც დაანგარიშებულია „....-სა“ და კონტრაქტორების მიერ 2013-2018 წლებში სარეკლამო დროის გაყიდვის შედეგად მიღებული შემოსავლები. ამ აქტებში არაფერია ნათქვამი „....-ს“ მიერ „........-ს“ სასარგებლოდ ქონებრივი მოთხოვნის უფლების დათმობის შესახებ. აუდიტორებმა სასამართლოში დაკითხვისას დაადასტურეს, რომ „....-ს“ მოთხოვნის უფლებები სრულად იყო ასახული ამ კომპანიის შემოსავლებში და „......-ის“ მიერ „.....-სათვის“ თანხის გადახდის რაიმე ვალდებულება არ გამოვლენილა.

მოწმეების: ქ. ვ–ის, ვ. მ–ის, ს. უ–ს, ზ. გ–ს, კ. ბ–ის ჩვენებებით, 2015 წელი „....-სთვის“ უმძიმესი წელი იყო; მათთვის არაფერია ცნობილი კ. დ–ს მიერ „........-ის“ სასარგებლოდ „....-ს“ კუთვნილი მოთხოვნის უფლების გაფლანგვის თაობაზე. მოწმე ზ. ი–ის ჩვენებით, 2015 წლის სექტემბერ-დეკემბერში სარეკლამო დროის საფასური განისაზღვრა ყველა ფაქტორის გათვალისწინებით; ხსენებულ პერიოდში „....-ს“ მოთხოვნის უფლება იყო ზუსტად იმდენი, რამდენიც მოითხოვა და „.....-ს“ გადაერიცხა ზუსტად იმდენი თანხა, რისი მოთხოვნის უფლებაც ჰქონდა; არ ყოფილა შემთხვევა, რომ 2015 წელს „.....-ს“ „........-ისაგან“ მოეთხოვოს იმაზე ნაკლები თანხა, ვიდრე ეკუთვნოდა.

თავად კ. დ–მ ნათლად ახსნა ყველა ის რისკი, რაც არსებობდა „....-ს“ საქმიანობაში 2015 წლის განმავლობაში, მიუთითა სადავო ხელშეკრულებების გაფორმების წინაპირობები და განმარტა მოთხოვნის უფლების არსი. 2014 წელთან შედარებით, როდესაც „......“ „.........-ისაგან“ სარეკლამო დროის საფასურს იღებდა ბრუნვიდან გამომდინარე, 2015 წელს „.....-სათვის“ მნიშვნელოვანი იყო სტაბილური, გარანტირებული შემოსავლის მიღება, რამაც განაპირობა ფიქსირებულ ანაზღაურებაზე გადასვლა, რაც შეთანხმებული იყო კომპანიის მფლობელებთან; 2015 წლის აგვისტოში, ძველი პრინციპით დაანგარიშების შემთხვევაში, „.......“ მიიღებდა ნაკლებ შემოსავალს; მოთხოვნის უფლება წარმოადგენს ორივე მხარის მიერ აღიარებულ ვალდებულებას; 2015 წლის სექტემბერ-დეკემბერში „....-ს“ მიერ „........-ისაგან“ მოთხოვნის უფლება ზუსტად შეესაბამებოდა მოთხოვნილი თანხის ოდენობას; მეტი თანხა რომც მოეთხოვათ, ვერაფერს მიიღებდნენ.

კ. დ–მ ასევე განმარტა, რომ 2015 წელს შემოღებული რეგულაციების თანახმად, დაწესდა საღამოს საათებში სარეკლამო დროის 12-წუთიანი ლიმიტი ერთი საათის განმავლობაში, რამაც შეამცირა რეკლამისათვის ყველაზე გაყიდვადი დრო; მართალია, „....-ს“ მიერ „..........-დან“ მიღებული შემოსავალი დარიცხვის მეთოდით შემცირდა, თუმცა წმინდა ფულადი შემოსავლების კუთხით – საკასო მეთოდით – მიღებულ იქნა მეტი შემოსავალი; კრიზისის დროს ხელფასების 2 მილიონი ლარით ზრდა განაპირობა დოლართან არსებული კურსის ცვლილებამ, ასევე – კრიზისის პერიოდში კარგი თანამშრომლების წახალისების აუცილებლობამ, რათა მათ არ დაეტოვებინათ კომპანია, ტ–ა „მ–ს“ თანამშრომლების ხელფასების დამატებამაც.

ზემოჩამოთვლილი მტკიცებულებების საფუძველზე სასამართლოსათვის შეუძლებელი გახდა კ. დ–ს დამნაშავედ ცნობა გაფლანგვისათვის, თუმცა მოძებნა „გამოსავალი“ ქმედების გადაკვალიფიცირების სახით. დაცვის მხარის შეფასებით, გამორიცხულია ნებისმიერი დანაშაულის შემადგენლობა, რადგან გამოკვეთილია ტიპური სამეწარმეო ურთიერთობები, რომლებშიც სახელმწიფო უხეშად და დაუსაბუთებლად ჩაერია.

გამომდინარე ზემოაღნიშნულიდან, ადვოკატი კ. წ–ი ითხოვს კ. დ–ს ნაწილში თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2022 წლის 2 ნოემბრის განაჩენის გაუქმებას და მის მიმართ გამამართლებელი განაჩენის დადგენას.

16. მსჯავრდებულ ნ. გ–ს ინტერესების დამცველი ადვოკატები – ქ. ჩ–ი და დ. ს–ი საკასაციო საჩივარში აღნიშნავენ, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2022 წლის 2 ნოემბრის განაჩენი უკანონოა, უნდა გაუქმდეს და ნ. გ–ს მიმართ უნდა დადგინდეს გამამართლებელი განაჩენი შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს კონსტიტუციის მე-11 მუხლის თანახმად, „ყველა ადამიანი სამართლის წინაშე თანასწორია, აკრძალულია დისკრიმინაცია პოლიტიკური ან სხვა შეხედულებების მიხედვით“, ხოლო მე-17 მუხლის მიხედვით, „დაუშვებელია ადამიანის დევნა აზრისა და მისი გამოხატვის გამო“. ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის მე-10 მუხლი ეხება გამოხატვის თავისუფლებას და ადგენს, რომ „ყველა ადამიანს აქვს გამოხატვის თავისუფლება. ეს უფლება მოიცავს ადამიანის თავისუფლებას, გააჩნდეს საკუთარი შეხედულება, მიიღოს ან გაავრცელოს ინფორმაცია, ან იდეები საჯარო ხელისუფლების ჩაურევლად და სახელმწიფო საზღვრების მიუხედავად“. ამავე კონვენციის მე-6 მუხლით, „ყველა ადამიანს აქვს საქმის სამართლიანი განხილვის უფლება“, ხოლო მე-7 მუხლი კრძალავს პირის ბრალეულად მიჩნევას ისეთი მოქმედების ან უმოქმედობის გამო, რომელიც არ წარმოადგენდა დანაშაულს ეროვნული ან საერთაშორისო სამართლის მიხედვით. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო პოლიტიკური დევნის შეფასებისას ყურადღებას აქცევს გარკვეულ ფაქტორებს და გადაწყვეტილებების გამოტანისას ადგენს, რომ განმცხადებლის სპეციფიკური სტატუსი ან აქტივობა კონკრეტულ კონტექსტში არ შეიძლება ადგენდეს მის მიმართ მიღებული ზომების პოლიტიკურ მოტივს, ხოლო პოლიტიკოსებისა და სამთავრობო ოფიციალური პირების განცხადებები შეიძლება მიუთითებდეს სასამართლო გადაწყვეტილების ფარულ მიზნებზე, განსაკუთრებით მაშინ, როცა არსებობს საფუძვლიანი მტკიცებულებები, რომ სასამართლო არ არის დამოუკიდებელი.

2012 წლის ოქტომბერში ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეამ დაადგინა პოლიტიკური პატიმრის კრიტერიუმები. პირი მიიჩნევა პოლიტიკურ პატიმრად, თუ:

ა) თავისუფლების აღკვეთა გამოყენებულია ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციით და მისი პროტოკოლებით გარანტირებული რომელიმე უფლების, კერძოდ – სიტყვის, სინდისისა და რელიგიის, გამოხატვისა და ინფორმაციის გავრცელების, აგრეთვე – შეკრებებისა და გაერთიანებების თავისუფლების უფლების დარღვევის საფუძველზე;

ბ) თავისუფლების აღკვეთა გამოყენებული იყო აშკარად პოლიტიკური მოტივებით;

გ) პოლოტიკური მოტივების გამო პატიმრობის ხანგრძლივობა და პირობები აშკარად შეუსაბამოა იმ კანონდარღვევასთან, რისთვისაც პირი არის ბრალდებული ან მსჯავრდებული;

დ) პირი თავისუფლებააღკვეთილია პოლიტიკური მოტივებით სხვა პირებთან შედარებით დისკრიმინაციული საფუძვლით;

ე) თავისუფლება აღკვეთილია პროცესუალური გარანტიების აშკარა დარღვევებით და არსებობს ვარაუდის საფუძველი, რომ ეს დაკავშირებულია ხელისუფლების პოლიტიკურ მოტივებთან.

ნ. გ–ს მიმართ სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყებამდე, სასამართლო განხილვის სტადიაზე და პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ განაჩენის გამოტანის შემდეგი ქმედებები, უმაღლესი პოლიტიკური თანამდებობის პირების პოლიტიკური განცხადებები და ამ ყველაფერთან თანხვდენილი ქმედებები მართლმსაჯულების ორგანოების მხრიდან სრულად აკმაყოფილებდა პოლიტიკური პატიმრობის შესახებ ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოსა და ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეის მიერ 2012 წელს დადგენილ კრიტერიუმებს, თუმცა სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ პოლიტიკური ნიშნით შერჩევითი და დისკრიმინაციული დამოკიდებულება მხოლოდ ნ. გ–ს მიმართ არადამაჯერებელი იყო.

კასატორთა აზრით, ნ. გ–ს საქმეში პოლიტიკური დევნის არარსებობის თაობაზე სასამართლოს მსჯელობა უკანონოა, არ პასუხობს ზემომითითებულ კრიტერიუმებს, არ გამომდინარეობას საქმეში არსებული მტკიცებულებებიდან და იმ ფაქტებიდან, რომლებიც თან ახლდა ნ. გ–ს მიმართ ჩადენილ ქმედებებს როგორც სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყებამდე, ასევე – მას შემდეგ. შესაბამისად, სრულად ადასტურებს სააპელაციო სასამართლოს ჩართულობას ნ. გ–ს მიმართ პოლიტიკური დევნის პროცესში.

ნ. გ–ს მიმართ სისხლისსამართლებრივი დევნის დროს არსებული პოლიტიკური კონტექსტი და ხელისუფლების ფარული მოტივი:

სააპელაციო სასამართლომ 2022 წლის 2 ნოემბრის განაჩენით მიიჩნია, რომ ნ. გ–ს მიმართ 2019 წლის 18 ივლისამდე ყველა მოქმედება და პოლიტიკოსთა განცხადებები ერთხელ უკვე შეფასდა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს მხრიდან ... წლის ... გადაწყვეტილებაში საქმეზე – „შპს „........“ და სხვები საქართველოს წინააღმდეგ“, ხოლო ... წლის ... შემდეგ განვითარებული მოვლენები და შეფასებები არ მიიჩნია პოლიტიკური დევნის დადასტურებისათვის საკმარის არგუმენტად, ვინაიდან ასეთი მოტივების არსებობისას „ნ. გ–ს მიმართ სისხლისსამართლებრივი დევნა დაიწყებოდა არა ბრალდების წარდგენით, არამედ დაკავებით, ხოლო აღკვეთის ღონისძიების მოთხოვნა და გამოყენება იქნებოდა დაპატიმრება და არა გირაო“.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა ევროპის ადამიანის უფლებათა სასამართლოს მიერ შეფასებული გარემოებები, წლების განმავლობაში განვითარებული მოვლენები, ხელისუფლების ფარული მოტივები ნ. გ–ს მიმართ, ადგილობრივი და საერთაშორისო ორგანიზაციების განცხადებები და საერთაშორისო რეაქციები, რაც ნ. გ–ს მიმართ სისხლისსამართლებრივ დევნასა და განაჩენის გამოტანას მოჰყვა.

ნ. გ–ა ... წლებში ხელისუფლებაში „....-ის“ ყოფნისას სხვადასხვა დროს იკავებდა საკმაოდ მაღალ თანამდებობს საკანონმდებლო და აღმასრულებელ ხელისუფლებაში; ... წლის დეკემბერში მან საკუთარი სურვილით დატოვა ....-ის მინისტრის თანამდებობა და სწავლის გასაგრძელებლად ამერიკის შეერთებულ შტატებში გაემგზავრა. 2012 წლის ნოემბერში ტ–ა „....-ს“ 91%-იანი წილის ახალი მფლობელების – გ. და ლ. ყ–ების გადაწყვეტილებით ნ. გ–ა დაინიშნა ტ–ის გენერალურ დირექტორად.

„.......-ის“ ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ ტ–ა „........“ ჩამოყალიბდა იმ მედია-საშუალებად, რომელიც ხშირად აკრიტიკებდა ხელისუფლების მაღალჩინოსნების გადაწყვეტილებებსა თუ ნაბიჯებს. ტ–ს სარედაქციო პოლიტიკა მუდმივად პრობლემას წარმოადგენდა როგორც პარტია „........-ის“ დამფუძნებლის – ბ. ი–ს, ისე – შემდგომში ხელისუფლებაში მყოფი ყველა შტოსათვის.

ნ. გ-ა ტ–ს დირექტორად დანიშვნიდან ერთ თვეში, ... წლის ..., შპს-სათვის იურიდიული მომსახურების გაწევისათვის „ქრთამის აღებაში დახმარებისათვის“ დააპატიმრეს, თუმცა სასამართლომ 30 000-ლარიანი გირაოს სანაცვლოდ გაათავისუფლა, ხოლო ... წლის ... – გაამართლა. ამის შემდეგ, ტ–ის სარედაქციო პოლიტიკითა და ნ. გ–ს საზოგადოებრივი აქტიურობით შეწუხებულმა ხელისუფლებამ მორიგი შეტევა წამოიწყო „.....-ზე“, კერძოდ: 2014 წლის 24 თებერვალს შემოსავლების სამსახურმა დაიწყო შპს „......-ს“ შემოწმება – ორგანიზაციებიდან ითხოვდა იმ ოჯახების ვინაობის გამხელას, სადაც რეიტინგების მზომავი მოწყობილობები იყო განთავსებული, რომლის მიზეზად, შპს „.........-ს“ დამფუძნებლის განცხადებით, ერთ-ერთი ტელევიზიის დაბალი რეიტინგი სახელდებოდა. ამ ყველაფერს ნ. გ–ა „....-ს“ წინააღმდეგ მიმართულ ქმედებად აფასებდა, ვინაიდან, თუ „........“ გაამხელდა იმ ოჯახების ვინაობას, სადაც დამონტაჟებული იყო რეიტინგის მთვლელი აპარატურა, კომპანია იძულებული გახდებოდა, შეეცვალა აპარატურის განთავსების ადგილი. ეს პროცედურა დიდ დროს მოითხოვს და იმ პერიოდში, როცა რეიტინგები ვერ დაითვლებოდა, „....-ს ბიუჯეტი განახევრდებოდა.

... წლის ... „....-ს“ დირექტორმა ნ. გ–მ განაცხადა, რომ ხელისუფლება მას და მის მოადგილე ნ. შ–ეს უკანონოდ უსმენდა მათ სამუშაო ოთახებში დამონტაჟებული კამერების მეშვეობით და შს სამინისტროდან ანონიმურად მიწოდებული ვიდეომასალა გაასაჯაროვა, სადაც აღბეჭდილი იყო მათი საუბარი. ჩანაწერის თარიღი, სავარაუდოდ, 2013 წლის ივნისია, რაზეც იმჟამინდელმა პრემიერ-მინისტრმა ი. ღ–მა „....-ს“ ჟურნალისტთან ინტერვიუში განაცხადა: „ეს ტელევიზია განსაკუთრებით აქტიურობს, ახალი იდეები გაქვთ, იმპროვიზაციის უნარი გაქვთ, ინიციატივებს იჩენთ...“. ამ განცხადებიდან სამ დღეში საქართველოს პროკურატურამ გამოძიების შუალედური შედეგები გამოაქვეყნა და „....-ს“ ფარული ვიდეოჩანაწერები ს–ს იმჟამინდელი პრეზიდენტის – მ. ს–ს დაცვას დაუკავშირა. ნ. გ–მ უარყო ეს ვერსია და ... წლის ... ბრიფინგზე ხელისუფლების მიერ გადაღებული სხვა კადრების გასაჯაროებაც დააანონსა. ვიდეოჩანაწერები „....-ს“ ეთერში გავიდა. გადაცემის მიხედვით, ჩანაწერები, რომელშიც პარლამენტი თავმჯდომარე დ. უ–ი და გ. ბ–ა, ასევე – მაშინდელი ...-ის მინისტრი ი. ა–ა და ...-ის ყოფილი ... გ. უ–ა ფიგურირებენ, 2013 წლით თარიღდებოდა. ამ გადაცემის ეთერში გასვლიდან მეორე დღეს „....-ს“ დირექტორის მოადგილე ნ. შ–მ, როგორც თვითონ განაცხადა, ოჯახური მდგომარეობის გამო არხი დატოვა და მოგვიანებით (2015 წლის ივლისში) ...-ის მინისტრის მრჩეველი გახდა მედიისა და საზოგადოებასთან ურთიერთობის საკითხებში.

მას შემდეგ, რაც ზემოთ აღწერილი ქმედებებით „....-ს“ სარედაქციო პოლიტიკის შეცვლა ვერ მოხერხდა, ... წლის ... მაშინდელმა ...-მა კ. კ–მ ტ–ა „....-ის“ ეთერში განაცხადა „....-ს“ ნამდვილი მეპატრონისათვის გადაცემის შესახებ. გაზეთ „........-სათვის“ მიცემულ ინტერვიუში არხის ერთ-ერთი ყოფილი მესაკუთრე ე. კ–ი გარდაცვალებამდე ერთი დღით ადრე – ... წლის ... გამოეხმაურა კ–ს განცხადებას და ბ. ი–ს მიერ მედიაზე კონტროლის დამყარების განზრახვაზე ისაუბრა, კერძოდ, განაცხადა, თუ რაიმე გადაწყვეტილებას მიიღებენ, ეს იქნება კლასიკური პოლიტიკური გადაწყვეტილება და არა – სამართლებრივი.

2015 წლის 19 თებერვალს პარლამენტმა 65 ხმით 33-ის წინააღმდეგ „მაუწყებლობის შესახებ“ კანონში რეკლამის რეგულაციებთან დაკავშირებული ცვლილებების კანონპროექტი დაჩქარებული წესით მიიღო. ნ. გ–ს განცხადებით, ახალი რეგულაციები სწორედ „....-ს“ წინააღმდეგ იყო მიმართული, რადგან არსებობდა რისკი, კანონში შესული ცვლილებების საფუძველზე, ტელევიზიას ყოველწლიურად 6 მილიონი ლარი დაეკარგა. ამ განცხადების შეფასებისას მმართველი გუნდის წევრებმა აღნიშნეს, რომ „......–ს“, რომელიც წლების მანძილზე არაობიექტურად აფასებს მოვლენებს, ცალმხრივია, ბუნებრივია, რომ რაღაც შეუზღუდეს“.

... წლის ... „....-ს“ ყოფილმა მფლობელმა ქ. ხ–მა სასამართლოში შეიტანა სარჩელი და დაიწყო ბრძოლა წილების დასაბრუნებლად. სასამართლოს ... წლის ... გადაწყვეტილებით „....-ს“ წილები დაყადაღდა და ხელმძღვანელ პირებს, მათ შორის – ნ. გ–საც – სასამართლომ შეუზღუდა უფლებამოსილების განხორციელება, ხოლო იმავე წლის ნოემბერში კომპანიის დირექტორებს შეუჩერა უფლებამოსილება და „.....-ში“ დროებითი მმართველები დანიშნა, რომლის მიზეზად ტ–ის სარედაქციო პოლიტიკა დასახელდა. ... წლის ... სასამართლოს გადაწყვეტილებით დაყადაღდა შპს „...–ს“ წილებიც, რომელიც „....-ს“ 51%-ის მფლობელი იყო. ამ გადაწყვეტილებას ნ. გ–მ ტ–ის დახურვის მცდელობა უწოდა, რასაც განცხადებით გამოეხმაურნენ ... წლის ... –..........ის მაშინდელი ელჩი ი. კ–ი, ხოლო იმავე წლის ... – ..... ..... დეპარტამენტის პრესმდივანი მ. ტ–ი.

... წლის ... ნ. გ–მ 18:00-საათიან „......-ში“ არასამთავრობო სექტორის წარმომადგენლების, დიპლომატებისა და უფლებადამცველების თანდასწრებით განაცხადა ხელისუფლების მიერ მისი პირადი ცხოვრების ამსახველი კადრების გასაჯაროებით შანტაჟის შესახებ და აღნიშნა, რომ მასთან მივიდა ... ი. ღ–საგან შუამავალი და მისთვის ამ საუბრიდან ცნობილი გახდა, რომ მეორე დღეს სასამართლოს გადაწყვეტილებით, რომელიც დაუყოვნებლივ აღსრულდება, კომპანიას მიაკუთვნებენ ქ. ხ–ს; ნ. გ–მ უარი თქვა „გაწევაზე“, რაზეც უპასუხეს, რომ არ უნდა დაავიწყდეს, აქ ცხოვრობენ მისი ოჯახის წევრები, რომელთა ამერიკაში გაშვება ვერ მოასწრო და არსებობს ვიდეოზე გადაღებული კონკრეტული ურთიერთობები და ეს ყველაფერი გამოქვეყნდება; ასევე – აქვს სატელეფონო მოლაპარაკებები ცალკეულ ადამიანებთან, მათ შორის – პ. ს–თან, ყველაფერი გამოქვეყნდება და ნ. გ–ა პერსონალურად განადგურდება კოლეგებისა და ქვეყნის თვალში. ნ. გ–მ აღნიშნა, რომ საქართველოში მოვლენები ვითარდება რუსული სცენარით, „......“ ნადგურდება ...-ს სცენარით; ბ.ი–სათვის როლური მოდელი არის ვ. პ–ი, ყველაფერი ხდება ისე, როგორც რ–ში, წლების წინ, დამთავრდება ისე, როგორც დასრულდა რ–ში და ამ ქვეყნისაგან მიიღებთ რ–ს ახალ სატელიტს. აღსანიშნავია, რომ ნ. გ–ს ამ განცხადებაზე პროკურატურამ დაიწყო გამოძიება, თუმცა საქმეზე დღემდე შემაჯამებელი გადაწყვეტილება არ არის მიღებული.

„.....-თან“ დაკავშირებით სასამართლო დავები ს–ში გაგრძელდა ... წლის ... და ქ. ხ–ს სასარგებლოდ დასრულდა, რის შემდეგაც „....-ს“ დამფუძნებლებმა, თავიანთი უფლებების აღდგენის მიზნით, მიმართეს ევროპულ სასამართლოს, რომელმაც ... წლის ... გადაწყვეტილებით, საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე, შეაჩერა „....-ს“ შესახებ უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილების აღსრულება, თუმცა ამის პარალელურად არ შეწყვეტილა თავდასხმები მმართველი პარტიის მხრიდან როგორც ნ. გ–ს, ისე – „....-ს“ ჟურნალისტებსა და მათი სარედაქციო პოლიტიკის მიმართ.

... წლის ... ტ–ს 9%-იანი წილის მფლობელმა ნ. ნ–ემ სასამართლოში შეიტანა სარჩელი და კომპანიის სხვა მეწილეებისაგან მოითხოვა 26 მილიონი ლარის ზიანის ანაზღაურება. ამ ყველაფერს ნ. გ-ა ტელევიზიაზე შეტევის ახალ ფაზად აფასებდა.

ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს ... წლის ... გადაწყვეტილებით არ დადგინდა დარღვევა „....-ს“ საქმეში და საქართველოს სასამართლოების გადაწყვეტილება „....-ს“ ქ. ხ–მისადმი კუთვნილების თაობაზე ძალაში შევიდა. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს ... წლის ... გადაწყვეტილება გამოცხადებიდან დაახლოებით 4 საათში აღსრულდა და საჯარო რეესტრში ნ. გ–ს გათავისუფლება და „....-ს“ ახალ დირექტორად პ. ს–ს დანიშვნა იმავე დღეს დარეგისტრირდა.

... წლის ... ნ. გ–მ დააანონსა ახალი ტელევიზიის გახსნა, რასაც მის წინააღმდეგ სისხლისსამართლებრივი დევნის მიზნით მტკიცებულებათა შეგროვება მოჰყვა.

ტ–ა „.....-დან“ ნ. გ–ს წამოსვლისა და „...-ის“ დაფუძნების შემდეგ „....-ს“ რეიტინგები მკვეთრად შემცირდა, ხოლო „.....“ ერთ-ერთ მაღალრეიტინგულ კრიტიკულ არხად ჩამოყალიბდა, რაც მათ სარეკლამო შემოსავლებზეც აისახა. კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის ... წლის ... ანგარიშის თანახმად, „......-ს“ სარეკლამო შემოსავალი 2022 წლის პირველ კვარტალში 0,6 მილიონი ლარით გაიზარდა და 2,5 მილიონი ლარი შეადგინა, „........-ის“ (ყოფილი „......–ს“) სარეკლამო შემოსავალი კი 0,1 მილიონი ლარით შემცირდა და 1,9 მილიონი ლარი შეადგინა, რაც კიდევ უფრო ნათელს ხდის ხელისუფლების სურვილს, მართლმსაჯულების მექანიზმის გამოყენებით გაანეიტრალოს პოლიტიკურად და საზოგადოებრივად აქტიური, ხელისუფლებისათვის მიუღებელი ნ. გ–ა.

ნ. გ–ს მიმართ თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2022 წლის 16 მაისის გამამტყუნებელი განაჩენის გამოტანის შემდეგ სახელისუფლებო გუნდმა გააჩაღა მისი ღირსების შემლახველი (მადისკრედიტებელი) ახალი კამპანია. ი. კ–ს განცხადებით, მათთვის შინაარსობრივად და ორგანულად მიუღებელი იყო ის, რომ ს–ი, გ–ა და სხვები დღეს არიან ქართული პოლიტიკის ნაწილი. სამთავრობო გზავნილის გამავრცელებლები აღმოჩნდნენ სახელისუფლებო მედიასაშუალებები და ექსპერტები, მათ შორის – ლ. ნ–ი, რომელმაც ტ–ა „......-ს“ ეთერში საზოგადოებას აუწყა, რომ გ–მ კანონიერ მფლობელს წაართვა კომპანია, გაძარცვა 7 მილიონით და გაძარცული მიუგდო მფლობელს ს–ს გადაწყვეტილებით. „მ–ს დ–მა“ ნ. გ–სა და „.........-ის“ ჟურნალისტების მადისკრედიტებელ კამპანიაში ჩართული 16 ყალბი ანგარიში და 16 ...-გვერდი გამოავლინა. ამის პარალელურად თბილისის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე ...-ის განაჩენი პოლიტიკურ დევნად შეფასდა არაერთი მედია, ადგილობრივი თუ საერთაშორისო ორგანიზაციის მიერ, ხოლო განაჩენის დასაცავად ...-ის მინისტრ თ. წ–სა და მმართველი პარტიის სხვა წარმომადგენელთა განცხადებებით კიდევ ერთხელ დადასტურდა განაჩენის პოლიტიკური მოტივები.

ნ. გ–ს პოლიტიკურ დევნაზე მიუთითა არაერთმა ადგილობრივმა თუ საერთაშორისო ორგანიზაციამ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს მიერ განაჩენის საუარესოდ შებრუნების შემდეგაც, მათ შორის – ............-ის საელჩომ, .........-ის საგარეო ქმედებათა სამსახურის პრეს-სპიკერმა, ....-ს ყოფილმა ელჩმა, პ–ს საგარეო საქმეთა სამინისტრომ, ე–ებმა და სხვ.; ერთობლივი განცხადება გაავრცელეს ს–ში მოქმედმა არასამთავრობო ორგანიზაციებმაც და სახალხო დამცველმა. დაიწყო აქტიური კამპანია ... ს. ზ–ს მხრიდან ნ. გ–ს შეწყალების მოთხოვნით, რომელშიც ჩართული არიან: ........... კოალიცია, ...-ის ინსტიტუტი, ე–ბი, .......... კომიტეტი, ............ ორგანიზაცია „ფ–ა“, ...........ს პარტია „ა–ე“, ....-ს პარტია და სხვ.. ამის შემდეგ მმართველი პარტია კიდევ ერთხელ გააქტიურდა და ს–ს ... გააფრთხილა, არ მიეღო „არასწორი“ გადაწყვეტილება. ეს ყველაფერი კი მიუთითებს ნ. გ–ს მიმართ სისხლისსამართლებრივი დევნისას პოლიტიკურ კონტექსტსა და ხელისუფლების ფარულ მოტივზე, საქმიანობას ჩამოაშორებინათ პოლიტიკურად აქტიური პირი.

მტკიცებულებები, რომ სასამართლო რეალურად არ არის დამოუკიდებელი აღმასრულებელი ხელისუფლებისაგან:

მმართველი პარტიისადმი სასამართლო სისტემის დამოკიდებულებასა და პოლიტიკური მიზნებით გამოყენებაზე საუბარი ადგილობრივმა თუ საერთაშორისო ორგანიზაციებმა ჯერ კიდევ 2014 წელს დაიწყეს. მაგ. – ........ დაცვის კომისრის, ..........ო ასამბლეის, ე–ს საპარლამენტო ასამბლეის, ე–ს პარლამენტის, .......... დეპარტამენტის, ე–ს კავშირის, „........-ს“ და სხვა ორგანიზაციების ანგარიშებსა და დასკვნებში საუბარია ს–ში ადამიანის უფლებათა დაცვის პრობლემატურ საკითხებთან დაკავშირებით, მათ შორის იმაზეც, რომ სასამართლო სისტემა კვლავ არ არის გათავისუფლებული არაჯანსაღი გავლენებისაგან. მოცემულ შემთხვევაში პირველი და სააპელაციო ინსტანციების სასამართლოები არ არიან აღმასრულებელი ხელისუფლებისაგან დამოუკიდებელნი და მათ მიერ გამოტანილი განაჩენი ემსახურება ერთადერთ მიზანს – ნ. გ–ა ჩამოშორდეს პოლიტიკურ და ჟურნალისტურ საქმიანობას.

საეჭვოა სისხლისსამართლებრივი დევნის დრო და ფორმაც, განსაკუთრებით მაშინ, თუ დროა გასული ბრალად შერაცხულ დანაშაულსა და სისხლისსამართლებრივ დევნას შორის.

2014 წელს „....-ს“ 9%-იანი წილის მფლობელისა და ყოფილი დირექტორის – გ. ნ–ს გარდაცვალების შემდეგ ამ ქონების სამათალმემკვიდრე და მესაკუთრე მისი მეუღლე – ნ. ნ–ე გახდა, რომელმაც 2015 წლის იანვრის ბოლოს მაჟორიტარი პარტნიორებისაგან თავისი კუთვნილი 4%-იანი წილის შპს „.......-ზე“ გასხვისების ნებართვა ითხოვა, რაზეც ... წლის ... პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილებით უარი ეთქვა. შპს „თ–ი“ ... წლის ...-ში დარეგისტრირებული კომპანიაა, რომლის 100% წილის მფლობელი ხელისუფლებასთან დაახლოებული პირი და არაერთი საწარმოს ხელმძღვანელი ნ. ჩ–ი იყო.

... წლის ...-ში ნ. ნ–მ სასამართლოში შეიტანა სამოქალაქო სარჩელი და კომპანიის სხვა მეწილეებისაგან 26 მილიონი ლარის ზიანის ანაზღაურება მოითხოვა, თუმცა სარჩელი ... წლის ..., ნ. გ–ს მიმართ ბრალდების მხარის მტკიცებულებების გამოკვლევის დასრულების შემდეგ გამოიხმო, ვინაიდან ხელისუფლებისათვის უკვე ნათელი იყო, რომ ნ. გ–ს მიმართ ანგარიშსწორება და მისი ჩამოშორება ნ. ნ–ს სარჩელის გარეშეც იყო შესაძლებელი და ამ სარჩელის არსებობა საფრთხეს შეუქმნიდა სისხლის სამართლის საქმეზე ხელისუფლებლისათვის სასურველი გადაწყვეტილების გამოტანას.

... წლის ... ნ. ნ–ს ადვოკატმა გ. ყ–მა პროკურატურას განცხადებით მიმართა და 2015 წლის ფაქტებზე გამოძიების დაწყება მოითხოვა. გამომძიებელი დაელოდა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილების გამოქვეყნებას, რის შემდეგაც – ... წლის ... გაიმართა გასაუბრება, იმავე წლის ... კი – გამოძიება დაიწყო.

... წლის ... ნ. გ–მ ახალი ტელევიზიის შექმნა დააანონსა, რასაც შესაბამისი რეაქცია მოჰყვა ხელისუფლების მხრიდან – იმავე დღეს ქ. ხ–ს წარმომადგენელმა პ. ს–მ პროკურატურას მიმართა განცხადებით და მოითხოვა 5 დღის წინ ტ–დან წასული ნ. გ–ს მიმართ პრევენციული ზომების გატარება. ამის შემდეგ გამოძიება გააქტიურდა და დაინიშნა რევიზია „....-სა“ და მასთან დაკავშირებული კომპანიების ფინანსების შესამოწმებლად.

სასამართლო სხდომაზე დაკითხვისას ნ. ნ–ემ დაადასტურა, რომ პროკურატურაში განცხადების შეტანის ინიაციატორი იყო არა თვითონ, არამედ – ხელისუფლებასთან დაახლოებული პირები: ნ. ჩ–ი და გ. კ–ე, რომლებმაც მოუძებნეს ადვოკატი გ. ყ–ი და მათვე მიაწოდეს მასალები განცხადების მოსამზადებლად.

„....-ს“ დირექტორმა პ. ს–მ განაცხადა, რომ პროკურატურაში განცხადების შეტანის მიზანი არა დანაშაულებრივი ფაქტების გამოვლენა, არამედ – ნ. გ–ს განეიტრალება იყო.

ზემოაღნიშნული ფაქტების ანალიზით დადასტურებულია, რომ ნ. გ–ს მიმართ ჩადენილი ქმედებები, მისი სისხლისსამართლებრივი დევნისა და მსჯავრდების დრო და ფორმა ემსახურება არა მართლმსაჯულების განხორციელებას, არამედ „....-ის“ სარედაქციო პოლიტიკაში ჩარევას, მმართველი პარტიის პოლიტიკური ოპონენტის განეიტრალებას, პოლიტიკური და საზოგადოებრივი პროცესებიდან ჩამოშორებას და ნ. გ–ს, სხვა ოპოზიციური არხებისა და ამ არხებზე მომუშავე ჟურნალისტების დაშინებას.

ბრალდება ემყარება ფაქტებს, რომლებიც, შიდა კანონმდებლობის საფუძველზე, არ შეიძლება, მიჩნეულ იქნეს სისხლის სამართლის დანაშაულად:

ნ. გ–ს მიმართ სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყებიდან დღემდე გამოქვეყნებულია არაერთი განცხადება, რომელთა თანახმად, ნ. გ–ს ქმედება, შიდა კანონმდებლობის თანახმად, არ შეიძლება დანაშაულად იქნეს მიჩნეული. რვა არასამთავრობო ორგანიზაციის განცხადების მიხედვით, სახალხო დამცველის, ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის, „საერთაშორისო გამჭვირვალობა საქართველოს“ მოსაზრებების შესაბამისად, „საწარმოს დირექტორის მიერ მიღებული, თუნდაც საზიანო გადაწყვეტილება არათუ სისხლის, არამედ – საკორპორაციო-სამართლებრივ პასუხისმგებლობასაც კი მხოლოდ განსაკუთრებულ შემთხვევებში ექვემდებარება“.

ბრალდება ემყარება პოლიტიკასთან დაკავშირებულ დანაშაულს ან სხვა გავრცელებულ ქმედებას, როგორიცაა: მითვისება, გადასახადების გადაუხდელობა და ა.შ.

ნ. გ–სათვის წარდგენილი ბრალდებები შეიცავს ისეთ დანაშაულებს, რომლებიც საქართველოში ფართოდ არის გამოყენებული პოლიტიკური ოპონენტების მიმართ. ამის დასადასტურებლად გ. უ–ს, მ. ხ–სა და ბ. ჯ–ს მიმართ არსებული საქმეებიც საკმარისია. არცერთი ზემოჩამოთვლილი პირი არ ყოფილა საწარმოში დირექტორის უფლებამოსილებით აღჭურვილი. შესაბამისად, დაცვის აზრით, ნ. გ–ს ქმედების 220-ე მუხლზე გადაკვალიფიცირება მხოლოდ ამ გარემოებას შეიძლება მიეწეროს, რაც კიდევ ერთხელ ადასტურებს, რომ იგი პოლიტიკური დევნის მსხვერპლია და ამ ყველაფერს არაფერი აქვს საერთო მართლმსაჯულებასთან.

პირი თავისუფლებააღკვეთილია პოლიტიკური მოტივით, სხვა პირებთან შედარებით დისკრიმინაციული საფუძვლით:

ნ. გ–ს პოლიტიკურ პატიმრად მიჩნევის ერთ-ერთი საფუძველი – ვადიანი თავისუფლების აღკვეთის გამოყენება სხვა პირებთან შედარებით დისკრიმინაციული საფუძვლით აშკარაა შემდეგ გარემოებათა გამო:

მოსამართლე ... ... წლის ...-ის განაჩენში სასჯელის მიზნად იყენებდა დანაშაულის პრევენციასა და საზოგადოებრივ სიმშვიდეს მაშინ, როცა აღნიშნული არ წარმოადგენს სასჯელის მიზანს, მით უფრო, რომ ნ. გ–სათვის ბრალად შერაცხული ქმედების ობიექტი არ არის საზოგადოებრივი სიმშვიდე. მოსამართლე განაჩენშივე აცხადებდა, რომ საქმეში ნ. გ–ს პასუხისმგებლობის შემამსუბუქებელი და დამამძიმებელი გარემოებები არ იკვეთება და თავისუფლების აღკვეთის დასაბუთებისას იყენებდა ისეთ გარემოებებს, რომლებიც სისხლის სამართლის კოდექსში არ არის მოხსენიებული, როგორც სასჯელის განსაზღვრისას გასათვალისწინებელი ვითარება. ე.წ. „ავტომანქანის“ ეპიზოდზე საპატიმრო სასჯელის გამოყენებისას ერთ-ერთ მთავარ არგუმენტად ასახელებდა ბრალდებულის პოზიციას ჯარიმის გადახდასთან დაკავშირებით, თუმცა ე.წ. „2015 წლის ეპიზოდზე“ დაუნიშნა ჯარიმა – 50 000 ლარი. მოსამართლე გამასწორებელი სამუშაოების გამოუყენებლობის მიზეზად უთითებდა მისი აღსრულების მექანიზმის არარსებობას, ხოლო შინაპატიმრობის გამოყენებაზე უარის თქმის საფუძვლად უთითებდა ახალი დანაშაულის ჩადენის რისკს, მაშინ, როდესაც ნ. გ–ა წარსულში ნასამართლევი არ ყოფილა და საქმის გამოძიებისა თუ განხილვის პროცესში ახალი დანაშაულის ჩადენის ფაქტი ან გირაოს პირებების დარღვევა არ გამოვლენილა. განაჩენი არ შეიცავდა მსჯელობას, თუ გირაო აღმოჩნდა შემაკავებელი, რატომ ვერ უზრუნველყოფდა იმავე მიზნებს თავისუფლების აღკვეთაზე უფრო მსუბუქი სასჯელის გამოყენება. მოსამართლემ არ დაასაბუთა, თუ რატომ გამოიყენა კონკრეტულად 3 წლითა და 6 თვით თავისუფლების აღკვეთა და რატომ – მეტი ან ნაკლები.

გარდა ზემოაღნიშნულისა, დაცვის მხარემ სააპელაციო სასამართლოში წარადგინა მტკიცებულება, რომ ბოლო 5 წლის განმავლობაში საქართველოს სსკ-ის 220-ე მუხლით გათვალისწინებულ დანაშაულთან მიმართებით ვადიანი თავისუფლების აღკვეთა სასამართლო პრაქტიკაში არ გამოყენებულა და აშკარად იკვეთებოდა ნ. გ–სთან დაკავშირებით ვადიანი თავისუფლების აღკვეთის გამოყენება დისკრიმინაციული მოტივით, მისი პოლიტიკური და საზოგადოებრივი ცხოვრებიდან ჩამოშორების მიზნით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლომ ... წლის ...-ის განაჩენით „აღმოფხვრა“ ეს პრობლემა და ნ. გ–ს ე.წ. „2015 წლის ეპიზოდშიც“ სასჯელის სახედ და ზომად განუსაზღვრა 3 წლითა და 6 თვით თავისუფლების აღკვეთა. სასამართლოს განმარტებით, ბრალდების მხარის მიერ ჩამოთვლილი ყველა განაჩენი ცალსახად მიუთითებს იმაზე, რომ მსგავსი კატეგორიის დანაშაულებზე, სადაც ბრალდებულები არ აღიარებენ დანაშაულს, არ არის ანაზღაურებული ზიანი და არ თანამშრომლობენ გამოძიებასთან, სასამართლო იყენებს ყველაზე მკაცრ სახეს – თავისუფლების აღკვეთას.

სასამართლოს ეს მსჯელობა აცდენილია რეალობას და წარმოადგენს უსუსურ მცდელობას, როგორმე აღმოფხვრას ნ. გ–ს მიმართ გამოყენებული ვადიანი თავისუფლების აღკვეთის დისკრიმინაციული საფუძვლები. უზენაესი სასამართლოს ანალიტიკური განყოფილების სტატისტიკის სექტორის უფროსის წერილიდან ირკვევა, რომ საქართველოს სსკ-ის 220-ე მუხლით გათვალისწინებულ დანაშაულებზე 2017-2021 წლებში გამოტანილია განაჩენი 11 საქმეზე 19 პირის მიმართ, რომელთაგან 9-ს განესაზღვრა პირობითი მსჯავრი, 9-ს – ჯარიმა, ხოლო 1 პირი გათავისუფლდა სასჯელისაგან ამნისტიით ან სხვა საფუძვლით. ბრალდების მხარემ სასამართლოში განაცხადა, რომ ამავე წლებში პირველმა ინსტანციამ დაადგინა 4 განაჩენი, რომლებითაც მსჯავრდებულებს განესაზღვრათ თავისუფლების აღკვეთა პენიტენციურ დაწესებულებაში მოხდით. რეალურად ამ 4-დან ერთი განაჩენი გამოტანილია 2017 წლამდე – 2016 წელს, მეორე – 2019 წელს და დანაშაულთა ერთობლიობით – სსკ-ის 180-ე და 220-ე მუხლებით (და არა მხოლოდ სსკ-ის 220-ე მუხლით მსჯავრდება), მესამე განაჩენით ხანგრძლივი პატიმრობის შემდეგ მსჯავრდებულის ქმედება საქართველოს სსკ-ის 180-ე მუხლიდან გადაკვალიფიცირდა სსკ-ის 220-ე მუხლზე და მიესაჯა 3 წლით თავისუფლების აღკვეთა, ხოლო მეოთხე განაჩენი საერთოდ ვერ იქნა მოძიებული, თუმცა გორის რაიონულმა სასამართლომ გამოაგზავნა ... წლის ... დათარიღებული განაჩენი, რომლითაც ვინმე ი.ი. ცნობილია დამნაშავედ სსკ-ის 180-ე, 362-ე და 220-ე მუხლებით და განსაზღვრული აქვს 7 წლით თავისუფლების აღკვეთა.

ამდენად, კასატორთა შეფასებით, ნ. გ–ს მიმართ დისკრიმინაციული მიდგომის არარსებობის თაობაზე სააპელაციო სასამართლოს მტკიცება უსაფუძვლოა და ე.წ. „2015 წლის ეპიზოდში“ სასჯელის დამძიმებასთან ერთად მიუთითებს ნ. გ–ს პოლიტიკური დევნის პროცესში სააპელაციო სასამართლოს აქტიურ მონაწილეობაზე. შესაბამისად, სისხლისსამართლებრივი დევნა და ორი ინსტანციის სასამართლოს მიერ გამოტანილი უკანონო გამამტყუნებელი განაჩენები სრულად აკმაყოფილებს ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეის მიერ 2012 წელს დადგენილ პოლიტიკური დევნისა და პოლიტიკური პატიმრის კრიტერიუმებს და მხოლოდ ეს საფუძველიც კი საკმარისია თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2022 წლის 2 ნოემბრის განაჩენის გასაუქმებლად და ნ. გ–ს მიმართ გამამართლებელი განაჩენის გამოსატანად.

მოსამართლის მიუკერძოებლობა:

2021 წლის 13 დეკემბერს დაცვის მხარისათვის ცნობილი გახდა, რომ საქმის განმხილველ მოსამართლე ...-ს ხანგრძლივი ახლომეგობრული ურთიერთობა აკავშირებდა საქმეზე დაზარალებულად ცნობილ „.....-თან“ მჭიდროდ დაკავშირებულ და მისი ბედით დაინტერესებულ პირთან – ზ. გ–თან. დაცვის მხარემ 2021 წლის 15 დეკემბერს დააყენა მოსამართლე ...-ის აცილების შესახებ შუამდგომლობა საქართველოს სსსკ-ის 59-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის „ე“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, ვინაიდან არსებობდა გარემოება, რომელიც საეჭვოს ხდიდა მოსამართლის ობიექტურობასა მიუკერძოებლობას.

შუამდგომლობის დაყენებისას დაცვის მხარემ წარადგინა უამრავი მტკიცებულება, რომ ზ. გ–ი იყო არა მხოლოდ მოწმე, არამედ საქმის ბედით დაინტერესებული პირი, ვინაიდან 2019 წლის 21 ივლისიდან ის იკავებდა „....-ს“ გენერალური დირექტორის მოადგილისა და ფინანსური დირექტორის თანამდებობებს, მოგვიანებით კი, ... წლის ... – გახდა იმ ........-ის დირექტორი, რომელსაც სრულად გადაეცა შპს „........-ს“ აქტივები; ზ. გ–ი ამ საქმეზე გამამტყუნებელი განაჩენის გამოტანით იძენდა ნ. გ–ს მიმართ სამოქალაქო სარჩელის შეტანის უფლებას 7 მილიონამდე ლარის ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნით; ზ. გ–ს ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში ახლომეგობრული ურთიერთობა აკავშირებდა მოსამართლე ...-სთან და რამდენჯერმე შეხვდნენ კიდეც სასამართლოში საქმის განხილვისას.

მიუხედავად იმისა, რომ 2021 წლის 15 დეკემბრის სხდომაზე მოსამართლე ...-მ არ უარყო ზ. გ–თან ახლო მეგობრობა და შეხვედრები, არ დააკმაყოფილა აცილების შუამდგომლობა და განაცხადა, რომ აცილების მოთხოვნა არ გამომდინარეობდა სსსკ-ის 59-ე მუხლით გათვალისწინებული სამართლებრივი წინაპირობებიდან, ვინაიდან ზ. გ–ი ამ საქმეში ფიგურირებდა, როგორც მოწმე, რომელმაც მონაწილეობა მიიღო მხოლოდ ერთ საგამოძიებო მოქმედებაში და ამ საქმესთან სხვა არაფერი აკავშირებდა.

მოსამართლეთა საყოველთაო ქარტიის მე-6 მუხლის შესაბამისად, მართლმსაჯულების განხორციელებისას მოსამართლე უნდა იყო მიუკერძოებელი და ეს უნდა იყოს გამოხატული. ადამიანის უფლებათა და თავისუფლებათა ევროპული კონვერციის მე-6 მუხლის თანახმად კი, „ყოველ ადამიანს აქვს უფლება მისთვის წაყენებული ნებისმიერი სისხლის სამართლის საქმის განხილვისა დამოუკიდებელი და მიუკერძოებელი მოსამართლის მიერ“, რაც მოიცავს ასევე იმის აღქმას, რომ საქმე სასამართლომ განიხილა დამოუკიდებლად და მიუკერძოებლად.

ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრაქტიკის თანახმად, მართლმსაჯულება არა მხოლოდ უნდა განხორციელდეს, არამედ ეს ნათლად უნდა ჩანდეს, ხოლო მოსამართლის მიუკერძოებლობის კითხვის ნიშნის ქვეშ დაყენების შემთხვევაში – საკითხი უნდა გადაწყდეს სუბიექტური (მოსამართლის ქმედებების შეფასება, რაც მისი მიუკერძოებლობის საეჭვოდ მიჩნევის საფუძველია) და ობიექტური (სხვა ფაქტორები, რაც ქმნის მოსამართლის მიკერძოებულობასთან დაკავშირების ეჭვის გაჩენის საფუძველს) ტესტის გამოყენებით. ერთ-ერთი ტესტის დაკმაყოფილების შემთხვევაშიც კი აშკარაა მოსამართლის არაობიექტურობა, რაც მისი აცილების სამართლებრივი საფუძველია.

„საერთო სასამართლოების შესახებ“ საქართველოს კანონის 72¹-ე მუხლის თანახმად, საქმის სასამართლოში შესვლის მომენტიდან ამ საქმეზე გამოტანილი სასამართლო გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლამდე, აკრძალულია მოსამართლესთან პროცესის მონაწილის, დაინტერესებული პირის, საჯარო მოსამსახურის, სახელმწიფო მოსამსახურის, სახელმწიფო-პოლიტიკური და პოლიტიკური თანამდებობის პირის კომუნიკაცია, რომელიც დაკავშირებულია კონკრეტული საქმის ან საკითხის განხილვასთან ან/და საქმის სავარაუდო შედეგთან და არღვევს სასამართლოს/მოსამართლის დამოუკიდებლობის, მიუკერძოებლობისა და სასამართლო პროცესის შეჯიბრებითობის პრინციპებს. სამოსამართლო ქცევას ეხება ბანგალორის პრინციპების 2.3, 2.5, 2.5.1, მე-4, 4.8, 4.9 პუნქტებიც.

მიუხედავად ზემოაღნიშნული სტანდარტებისა, მოსამართლე ...-მ თავიდანვე არ განაცხადა თვითაცილება, ხოლო დაცვის მხარის მიერ აცილების შუამდგომლობის დაყენების შემდეგ – 2021 წლის 15 დეკემბრის განჩინებით უკანონოდ და დაუსაბუთებლად არ დააკმაყოფილა იგი და განაგრძო საქმის განხილვა განაჩენის გამოტანამდე. ამით მოსამართლე ...-მ აღასრულა უახლოესი მეგობრის სურვილი და „.....-ს“ მისცა სასამართლოსათვის სამოქალაქო სარჩელით მიმართვის საშუალება. საყურადღებოა, რომ ქ. ხ–მა განაჩენის გამოტანის დღესვე განაცხადა ამ განაჩენის საფუძველზე ნ. გ–სა და კ. დ–ს მხრიდან ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნით სამოქალაქო სარჩელის შეტანის თაობაზე.

აღსანიშნავია, რომ დაცვის მხარის შუამდგომლობა არ იყო დაფუძნებული ზ. გ–ის, როგორც მოწმისა და მოსამართლის ნაცნობობაზე. ...-ისათვის საქმის დაწერის მომენტისათვის ზ. გ–ი იყო პოტენციური დაზარალებულის – „....-ს“ ფინანსური დირექტორი, ხოლო განაჩენის გამოტანის მომენტისათვის – სს „......-ის“ დირექტორი. რეალურად „......-მა“ ყველა აქტივი გადასცა „.....-ს“, „....-ს“ ყველა თანამშრომელი გახდა სს „......-ის“ თანამშრომელი და სწორედ „ჰ–ი“ იღებს „....-ს“ სარეკლამო შემოსავლებს. სწორედ ზ. გ–ს მიერ მიწოდებულ ინფორმაციაზე დაყრდნობით მიმართა პ. ს–მ პროკურატურას.

სასამართლომ განვითარებული მსჯელობის დასასაბუთებლად დაიმოწმა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრაქტიკა, თუმცა ეს შეგნებულად არასწორად და არაკეთილსინდისიერად გააკეთა, კერძოდ, მიუთითა Pullar v. United Kingdom (განაცხადის no. 22399/934, 10.06.1996) გადაწყვეტილებაზე, თუმცა ყურადღების მიღმა დატოვა იმავე პარაგრაფის მომდევნო წინადადება, სადაც საუბარია იმაზე, რომ ყველა შემთხვევაში მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული სასამართლოს წევრისა და მოწმის ურთიერთობის სახე და სიახლოვის ხარისხი. მოცემულ შემთხვევაში მოსამართლე ... და ზ. გ–ი უბრალოდ ნაცნობები კი არა, ახლო მეგობრები არიან და ... საქმეზე ერთადერთი მოსამართლე იყო. დაცვის მხარის მოსაზრებით, იგი ვერ აკმაყოფილებდა ვერც ობიექტურ და ვერც სუბიექტურ ტესტს და არც საზოგადოებაში არ აღიქმებოდა, როგორც მიუკერძოებელი მოსამართლე. შესაბამისად, საქართველოს სსსკ-ის 59, 62-66-ე მუხლების თანახმად, უკანონოდ უნდა იქნეს მიჩნეული უარი ...-ის აცილებაზე და ამ გადაწყვეტილებაზე საჩივრის დაუკმაყოფილებლობა სააპელაციო სასამართლოს მიერ.

მხარეთა თანასწორობის უფლების დარღვევა:

საქართველოს კონსტიტუციის 31-ე მუხლისა და ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის მე-6 მუხლის მიხედვით, საქმის სამართლიანი განხილვის უფლება უზრუნველყოფილია ყველა ადამიანისათვის. ევროპული სასამართლოს პრაქტიკის თანახმად, მხარეთა თანასწორობა სამართლიანი სასამართლოსათვის თანდაყოლილი თვისებაა და მოითხოვს, თითოეულ მხარეს მიეცეს გონივრული შესაძლებლობა, წარმოადგინოს თავისი საქმე იმ პირობებით, რომლებიც მოწინააღმდეგესთან არ ჩააყენებს არახელსაყრელ მდგომარეობაში.

მოსამართლის უარი მოწმეების მოსმენასა ან დაცვის მტკიცებულებების გამოკვლევაზე მაშინ, როცა ბრალდების მხარესთან მიმართებით ასეთი რამ არ მომხდარა, იწვევს მხარეთა თანასწორობის უფლების დარღვევას. ისევე, როგორც მაშინ, როდესაც მოსამართლე უარს ამბობს მოწმის დაკითხვაზე, რომელსაც შეუძლია, ნათელი მოჰფინოს საქმისათვის მნიშვნელოვან გარემოებებს.

სააპელაციო სასამართლოში დაცვის მხარე ითხოვდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2022 წლის 16 მაისის განაჩენის გაუქმებას იმ მოტივით, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოში დაირღვა კანონმდებლობის მოთხოვნები, კერძოდ, საქართველოს სსსკ-ის 25-ე, 242-ე, 73-ე მუხლები და მხარეებს არ მიეცათ თანაბარი შესაძლებლობები მტკიცებულებათა გამოსაკვლევად. ასევე, მოსამართლე ...-მ საქართველოს სსსკ-ის 73-ე მუხლის უხეში დარღვევით, მხოლოდ ბრალდების მხარის შუამდგომლობის საფუძველზე, დაცვის მხარის მტკიცებულებათა ნუსხიდან ამორიცხა მტკიცებულებების, სულ ცოტა, ორი მესამედი.

სააპელაციო სასამართლომ დაცვის მხარის ამ არგუმენტების გასაბათილებლად განაჩენში აღნიშნა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოში მხარეებს დაეთმოთ შესაბამისი დრო, თავად მტკიცებულებების რაოდენობის, მოცულობისა და შინაარსის გათვალისწინებით, ხოლო დაცვის მხარის პრეტენზია ვერ გაიზიარა, ვინაიდან მას, მიუხედავად შესაძლებლობისა, რა დაუყენებია შუამდგომლობა სააპელაციო საჩივარში მითითებულ მოწმეთა დაკითხვაზე. სააპელაციო პალატის აზრით, შუამდგომლობის დაუყენებლობა წარმოადგენს საფუძველს, პალატამ მიიჩნიოს, რომ დაცვის მხარეს არ გააჩნდა აღნიშნული მოწმეების დაკითხვის სამართლებრივი ინტერესი.

კასატორების შეფასებით, სააპელაციო პალატის ეს მსჯელობა უკანონოა და ეწინააღმდეგება დაცვის უფლებას შემდეგ გარემოებათა გამო:

პირველი ინსტანციის სასამართლოში საერთოდ არ გამოკვლეულა დაცვის მხარის სააპელაციო საჩივარში დასახელებული მოწმეების: ქ. ხ–ს, გ. ტ–სა და დასაკითხ პირთა სიაში მითითებული სხვა მრავალი პირის ჩვენებები, იმ მიზეზით, რომ ...-მ არ მოგვცა ამ მოწმეების წარდგენის საშუალება (პირველ შემთხვევაში – მტკიცებულებათა გამოკვლევის თვითნებურად დასრულების, ხოლო მეორე შემთხვევაში – სსსკ-ის 73-ე მუხლის მოთხოვნათა დარღვევის გამო), ლოგიკურია, დაცვის მხარე სსსკ-ის 297-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის ფარგლებში ვერ იშუამდგომლებდა პირველ ინსტანციაში გამოუკვლეველი მტკიცებულებების ხელახლა გამოკვლევას იმ მოტივით, რომ ისინი გამოკვლეული იყო კანონის დარღვევით.

შესაბამისად, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს განაჩენი უკანონოა, იგი უნდა გაუქმდეს და გამოტანილ იქნეს გამამართლებელი განაჩენი იმის გამოც, რომ ნ. გ–ს დაცვის უფლების დარღვევაზე მსჯელობისა და პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სათანადოდ შეფასების ნაცვლად, სააპელაციო სასამართლომ ზოგადი და აბსტრაქტული დასაბუთებით, თითქოსდა, დაცვის მხარეს ჰქონდა ამ მოწმეების დაკითხვის ინტერესი დაკარგული, უარი თქვა ადვოკატების არგუმენტების გაზიარებაზე და მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის მოსამართლის გადაწყვეტილება არ ეწინააღმდეგებოდა კანონის მოთხოვნებს.

განაჩენის უკანონობა მსჯავრდების ნაწილში:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2022 წლის 2 ნოემბრის განაჩენი დაუსაბუთებელია, გამოტანილია საქართველოს სსკ-ის მე-7 მუხლისა და კონვენციის მე-7 მუხლის მოთხოვნათა დარღვევით და უნდა გაუქმდეს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

ე.წ. „2015 წლის ეპიზოდი“

სასამართლომ გაიმეორა ბრალდების მხარის აბსურდული მსჯელობა, რომ, თითქოს, ნ. გ–ა და კ. დ–ა შპს „.........-საგან“ ითხოვდნენ მის მიერ მისაღები შემოსავლის X%-ს. 2015 წლის ხელშეკრულების თანახმად, რეკლამის დათმობის ღირებულება დგინდებოდა ყოველი კალენდარული თვის დასაწყისში, წინასწარ ფიქსირებული თანხით და არა – შემოსავლიდან პროცენტის ან „........-ის“ მისაღები თანხის ნაწილით. შესაბამისად, მოითხოვებოდა წინასწარ დადგენილი რეკლამის დათმობის ღირებულების თანხა და არა – ...-ის მიერ მიღებული შემოსავლიდან პროცენტი, ანუ სასამართლო იტყუება არა რიცხვებს, არამედ იმას, რომ ამ თანხებს პირდაპირ აბამს „.........-ის“ მისაღებ შემოსავალს. სასამართლოების მხრიდან „........-ის“ შემოსავლიდან გარკვეული ნაწილის მოთხოვნაზე ყურადღების გამახვილება არ არის ტექნიკური ან სიმბოლური მნიშვნელობის, მას არსებითი მნიშვნელობა აქვს კომპანიის მენეჯერების ქმედებათა კეთილსინდისიერების შესამოწმებლად.

საქმეში არსებული წერილობითი მტკიცებულებებით, მათ შორის – 2015 წლის 16 იანვრის ხელშეკრულებით, მის საფუძველზე გაფორმებული ყოველთვიური შეთანხმებებითა და მოწმეთა ჩვენებებით უდავოდ დგინდება, რომ 2015 წელს კომერციული რეკლამის დათმობის საფასური „.....-სა“ და ...-ს შორის დგინდებოდა ყველა კალენდარული თვისთვის წინასწარ. შესაბამისად, სასამართლოს მითითება ...-ის მიერ მიღებული თანხებიდან ნაწილის მოთხოვნაზე არის ტყუილი, რადგან „ს–ის“ (შპს „........“) მიერ „.....-სათვის“ გადასახდელი თანხის ოდენობა განისაზღვრებოდა წინასწარ და ის არ ყოფილა მიბმული თავად „ს–ის“ მიერ მიღებულ ან მისაღებ შემოსავალზე.

განაჩენში არის ფაქტობრივი უსწორობაც, კერძოდ, სასამართლომ მოწმე კ. ბ–ის ჩვენებაზე დაყრდნობით მიუთითა, რომ, თითქოსდა, „ს–მა“ 2015 წელს მომსახურების სანაცვლოდ მიიღო მიღებული შემოსავლის 58%, რაც არ შეესაბამება რეალობას. გარდა ამისა, სასამართლოს მსჯელობა შპს „ი–ს“ დასკვნასთან დაკავშირებით მიუთითებს იმაზე, რომ პალატამ არა მხოლოდ ვერ გაიგო დასკვნის შინაარსი, არამედ ამ ნაწილში საქმის გარემოებებსაც ვერ ჩასწვდა. მეტიც, არ იცის, თუ რის საფუძველზე შეიძლება წარმოიშვას მოთხოვნის უფლება საქართველოს კანონმდებლობით. მოთხოვნის უფლება წარმოიშობა კანონის ან ხელშეკრულების საფუძველზე. მოცემულ შემთხვევაში საუბარია ხელშეკრულების საფუძველზე წარმოშობილ მოთხოვნაზე. ყოველთვიური შეთანხმებები ორივე მხარის ნების გამოვლენაა და ღირებულება „....-ს“ მიერ არ და ვერ დადგინდებოდა ცალმხრივად, ამიტომ აბსურდია იმის თქმა, რომ „....-ს“ ჰქონდა იმაზე გაცილებით მეტი თანხის მოთხოვნის უფლება, ვიდრე ეს განსაზღვრული იყო ყოველთვიური შეთანხმებებით.

არათუ „.....-ს“, არამედ თვითონ „.........-საც“ კი წინასწარ, თვის დასაწყისში ვერ ეცოდინებოდა, თუ რა თანხებს მიიღებდა თვის განმავლობაში, მითუმეტეს, იმის გათვალისწინებით, რომ რეკლამების რეალიზაცია ხდება რეიტინგის, ე.წ. „...-ის“ მეშვეობით და „.....ის“ შემოსავალი ბევრ ფაქტორზეა დამოკიდებული, უპირველესად – ტელევიზიის რეიტინგზე, რომელიც არ არის სტატიკური.

სააპელაციო პალატის ზედაპირულ მიდგომას ადასტურებს სასამართლოს მსჯელობა განაჩენში, რომ, თითქოსდა, კ. ა–სა და ნ. გ–ს ჩვენებებით დასტურდება ა–ს მხრიდან გ–სათვის ინფორმაციის სისტემატურად მიწოდება. მათი ამ ჩვენებების ნახვის შემთხვევაში სასამართლო მარტივად აღმოაჩენდა, რომ ინფორმაციის მიწოდება შეწყდა 2015 წლის ბოლო კვარტალში, რადგან „....-ს“ საკუთრებაზე დავის დაწყების შემდეგ გენერალური დირექტორი ძირითადად ორიენტირებული იყო სასამართლო დავაზე და იმ პერიოდში მსგავსი ინფორმაცია არც ა-ეს არ მიუწოდებია და არც გ–ს არ მიუღია.

პროცესის დასრულებისას, კ. დ–ს დაკითხვის დროს გამოაშკარავდა, რომ ბრალდებას არ შეუსწავლია ფულის რეალური მოძრაობა (ე.წ. „......“) „....-ში“, დაეყრდნენ მხოლოდ შემოსავლების მეთოდს, მაგრამ დაავიწყდათ საკასო მეთოდის არსებობა. შემოსავლების მეთოდს საეჭვოდ არავინ ხდის, მაგრამ ამ სიტუაციაში საკასო მეთოდის (ე.წ. „.....“) გამოყენება ბევრად უფრო რელევანტური და აუცილებელი იყო, ვინაიდან ამ მეთოდით, რიცხვების ანალიზის გარეშე, შეუძლებელია, ვინმემ ზიანის ოდენობაზე ილაპარაკოს, რადგან რეალური ზიანი სწორედ საკასო ხერხით გამოიხატება, ხოლო სისხლის სამართლის კოდექსის 220-ე მუხლით გათვალისწინებული დანაშაულის ერთ-ერთი სავალდებულო წინაპირობას კომპანიისათვის ზიანის მიყენება წარმოადგენს.

შემოსავლების მეთოდი რეალურად ასახავს კომპანიის ფინანსურ მდგომარეობას ფურცელზე და საგადასახადო დაბეგვრის თვალსაზრისით სწორედ ეს მეთოდი გამოიყენება. მაგალითად, თუ პირი გაყიდის 40 მილიონის მომსახურებას წლის განმავლობაში, მან იმავე წელს შეიძლება რეალურად (ჩარიცხვით ან ნაღდი ანგარიშსწორებით) მიიღოს 20 მილიონი, 10 მილიონი შეიძლება მიიღოს მომდევნო 3 წლის განმავლობაში, ხოლო 10 მილიონი კი – შეიძლება ვერასდროს. ანუ შეიძლება ჰქონდეს მოთხოვნის უფლება, მაგრამ ვერ მიიღოს ვერაფერი. ბიზნესში დებიტორული მოთხოვნების 100%-ით ამოღება თითქმის წარმოუდგენელია. ამავდროულად, ამ პირს აქვს მიმდინარე ხარჯებიც, რომლებიც ვერ დაიფარება დებიტორული დავალიანებით. ხარჯების დასაფინანსებლად ნებისმიერ კომპანიას სჭირდება ნაღდი ფული.

საკასო მეთოდი აანალიზებს არა იმას, თუ რა მოცულობის დებიტორული მოთხოვნები აქვს კონკრეტულ მომენტში კომპანიას, არამედ – რეალურად რამდენ თანხას იღებს. ზიანი სწორედ მხოლოდ ამ მეთოდით უნდა იყოს დადგენილი და დათვლილი, რადგან მხოლოდ შემოსავლების მეთოდით ვერასოდეს გავიგებთ, რა თანხა დააკლდა საწარმოს. შესაბამისად, პროკურატურის მიერ საკასო მეთოდის იგნორირება ან მათ პრინციპულ შეცდომაზე მიუთითებს, ან, უბრალოდ, არ აწყობდათ რეალური სურათის დანახვა და ამიტომაც არ გააკეთეს. მიყენებული ზიანის დადგენისას სწორედ საკასო მეთოდი ქმნის რეალური ფინანსური მდგომარეობის განსაზღვრის შესაძლებლობას, მაგრამ სასამართლომ უსაფუძვლოდ დაასკვნა, რომ საკასო მეთოდის გამოყენება არ იქნებოდა მართებული, რადგან, თურმე, რევიზიის აქტებში ვერ მოხვდებოდა „.....-სათვის“ გადასახდელი თანხები. ორივე მეთოდის ერთდროულად გამოყენებით საქმის მასალებში იქნებოდა სრულყოფილი ინფორმაცია. საკასო მეთოდის გამოყენებით გაირკვევა, რომ „......-მა“ 2015 წელს რეალურად უფრო მეტი თანხა მიიღო, ვიდრე 2014 წელს, რომელსაც „მომგებიან“ წელს უწოდებენ და რომელზეც პარალელის გავლებით დაინახეს „დანაშაული“.

განაჩენის დაუსაბუთებულობაზე მეტყველებს ის გარემოებაც, რომ მასში არ დგინდება, ნ. გ–სა და კ. დ–ს „დანაშაულით“ „....-სთვის“ მიყენებული ზიანის ოდენობა. პროკურატურამ ათვლის წერტილად აირჩია 2014 წელი და მაშინდელ მენეჯმენტს ედავებოდა, 2014 წელს რეკლამის გაყიდვით 43 230 000 ლარი თუ მიიღო „.......-მა“, 2015 წელს 36 500 000 ლარი რატომ მიიღოო, რაც აბსურდია. რომელიმე ბიზნესი თუ იმდენ შემოსავალს არ მიიღებს, რამდენიც წინა წელს იყო, მათ შორის სხვაობა თურმე ზიანი ყოფილა. ფაქტობრივად, ბრალდების არსი გეგმის ვერშესრულებაა.

სასამართლომ საერთოდ გვერდი აუარა კონკრეტული ზიანის ოდენობის დადგენას, მაშინ, როდესაც საქართველოს სსკ-ის 220-ე მუხლის ერთ-ერთი სავალდებულო წინაპირობა კომპანიისათვის მნიშვნელოვანი ზიანის მიყენებაა. განაჩენი დასაბუთებულად რომ მივიჩნიოთ, აუცილებლად უნდა დადგინდეს ზიანის კონკრეტული ოდენობა და მხოლოდ აბსტრაქტულ ზიანზე მითითება საკმარისი არ არის.

2012 წლიდან 2019 წლამდე მრავალი მიმართულებით იზრდებოდა რისკები „....-ს“ მიმართ, მათ შორის – სარეკლამო შემოსავლების თვალსაზრისით. სწორედ ამიტომ გადაწყვიტა „......-მა“ 2014 წელთან შედარებით შეცვლილი კონტრაქტის დადება, თუმცა არ იყო ინოვაციური, რადგან „........“ წინა წლებშიც ჰყიდდა სარეკლამო დროს მსგავსი ხელშეკრულებით. ახალი კონტრაქტის დადებით „.......“ ზრდიდა გადარჩენის შანსებს მაშინაც კი, თუ რისკები რეალიზდებოდა. რისკების პროგნოზი სწორი აღმოჩნდა, რადგან 2015 წელს ქ. ხ–მა სასამართლოში შეიტანა სარჩელი, რამაც კომპანიის წინაშე არსებული რისკები საერთოდ სხვა სიმაღლესა და ხარისხში აიყვანა. ბუნებრივია, ამან შეცვალა „....-სა“ და „.........-ის“ პოზიციები და სავაჭრო ძალაუფლება, მათ შორის – ერთმანეთთან მიმართებით, რადგან „.........-საც“ ლოგიკურად გაუჩნდა მოტივაცია, რომ „.....-თან“ წინააღმდეგობით ეზრუნა საკუთარი კომპანიის გადარჩენაზე, ვინაიდან იცოდნენ, თავის მხრივ, სარეკლამო სააგენტოები სერიოზულად წუხდნენ იმაზე, რაც მათ „....-ს“ საკუთრებაზე სასამართლო დავის დაწყებამ გაუჩინა.

ქ. ხ–ის მიერ სარჩელის წარდგენისთანავე სასამართლომ დააყადაღა „....-ს“ მთელი უძრავ-მოძრავი ქონება და კომპანიას აუკრძალა ნებისმიერი სახის ფინანსური ვალდებულებების აღება. საქმის განხილვა დასრულდა 3 თვეში, რაც თითქმის არასდროს ხდება. დაცვის მხარემ სახელისუფლებო შეტევისაგან გადასარჩენად 4 სარჩელი შეიტანა საკონსტიტუციო სასამართლოში, მაგრამ ხელისუფლებამ მოსამართლის ხელით მოიფიქრა უპრეცედენტო „გამოსავალი“, როცა გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ კომპანიის გენერალურ და ფინანსურ დირექტორებს შეუჩერა უფლებამოსილება და კომპანიაში დანიშნა დროებითი მმართველები. ეს განჩინება ძალაში იყო 27 ნოემბრამდე. რეალურად, „....-ს“ საკუთრებაზე დავის დაწყებიდან 2016 წლის პირველ კვარტლამდე ვერ მოხერხდა ვითარების დასტაბილურება და რისკების შემცირება. ამის პარალელურად, ნ. გ–ს ემუქრებოდნენ ოჯახის სიცოცხლესა და უსაფრთხოებაზე მინიშნებით, ასევე – პირადი ცხოვრების ამსახველი ვიდეომასალის გავრცელებით.

2015 წლის 16 იანვრის ხელშეკრულება ითვალისწინებს ორივე მხარის ვალდებულებას ერთმანეთის მიმართ. სხვა შემთხვევაში, თუ „.....-ს“ არ ექნებოდა მისთვის მიწოდებული რეკლამის განთავსების ვალდებულება, ხელშეკრულება იქნებოდა არა რეკლამის განთავსების უფლების ნასყიდობის, არამედ – ჩუქების ხელშეკრულება, რომლითაც გაყიდვების სახლი აიღებდა ვალდებულებას, ყოველთვიურად ეჩუქებინა „.....-სათვის“ ფიქსირებული თანხა.

ხელშეკრულების შეუსრულებლობის ან არაჯეროვანი შესრულებისას დამრღვევი მხარე მეორე მხარეს აუნაზღაურებს ზიანს (მუხლი 5.1). რადგან მხარეებმა ერთმანეთისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება იკისრეს, ამით ნ. გ–ამ და კ. დ–მ ფიდუციური ვალდებულება დაარღვიეს? ხელშეკრულებაში ზიანზე მითითება საერთოდ რომ არ ყოფილიყო, სამოქალაქო კოდექსის საფუძველზე, მხარე უფლებამოსილი იქნებოდა, მეორე მხარისათვის მოეთხოვა ზიანის ანაზღაურება. ხელშეკრულების 5.2 პუნქტი 5.1 პუნქტით გათვალისწინებული ზიანის დაზუსტებაა და სამოქალაქო კოდექსით მოგვარდებოდა, ხელშეკრულებით რომ არ ყოფილიყო გათვალისწინებული.

სააპელაციო პალატამ არ შეაფასა დაცვის არგუმენტები და საერთოდ არ ახსენა ხელშეკრულების ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი დებულება, კერძოდ, 4.3 მუხლის თანახმად, .... ვალდებული იყო, გადაეხადა „.....-სათვის“ ყოველთვიურად წინასწარ შეთანხმებული თანხა, მიუხედავად იმისა, თუ რა მოცულობის სარეკლამო დროს აითვისებდა იგი შესაბამის თვეში. ამ კონტრაქტით რისკები გადანაწილდა „.......-ზე“.

სასამართლომ გვერდი აუარა „....-ს“ წინაშე სადავო პერიოდში არსებული რისკების შეფასებას და განავითარა მსჯელობა, რომ, თურმე, მენეჯმენტის ქმედებები 2015 წლის ბოლო კვარტალში განპირობებული იყო არა კომპანიის წინაშე არსებული რისკებით, არამედ – მათი განზრახვით, დაეზიანებინათ კომპანია. ცხადია, ნებისმიერი ხელშეკრულება (მათ შორის – 2015 წლის 16 იანვრის) დაკავშირებულია რისკებთან, მაგრამ 2015 წლის 16 იანვრის ხელშეკრულება მნიშვნელოვნად ამცირებდა იმ რისკებს, რომელთა წინაშეც შეიძლებოდა აღმოჩენილიყო „........“. შესაბამისად, მენეჯმენტის მიზანი სწორედ კომპანიის საუკეთესო ინტერესებით მოქმედება იყო და არა – პოტენციური „მ–ე“ ქ. ხ–მის დაზიანება.

კ. დ–მ თავის ჩვენებაში დეტალურად და დამაჯერებლად ახსნა ფასწარმოქმნის პროცესი და ფაქტორები, რომლებიც გავლენას ახდენდა ღირებულების განსაზღვრაზე, მაგრამ მოსამართლემ უმნიშვნელოვანესი გარემოებები შეფასების გარეშე დატოვა. მიუხედავად იმისა, რომ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული იყო მთელი 2016 წლის ფიქსირებული ღირებულება – 32 მილიონი ლარი და სამართლებრივად „.....-ს“ არ ჰქონდა თანხის ცალმხრივად გაზრდის არანაირი ბერკეტი, ნ. გ–ს დამსახურებით, „.......-მა“ შეძლო ამ თანხის გაზრდა 9 მილიონი ლარით, რაც დასტურდება არაერთი მოწმის ჩვენებით და ამაზე ვერც ბრალდება ვერ ედავება. ამ ზრდის განმაპირობებელი ერთ-ერთი ძირითადი მიზეზი სწორედ 2015 წლის ბოლო კვარტალში არარეალიზებული რისკები იყო. ვინაიდან ...-ს ლოგიკურად და საფუძვლიანად ეშინოდა, რომ 2015 წლის ბოლო კვარტალში ვერ შეძლებდა რეკლამის რეალიზებას სათანადო მოცულობით და, ვინაიდან მითითებულ პერიოდში ეს რისკები არ რეალიზდა, „....-ს“ გენერალური დირექტორის მოთხოვნით მომდევნო წელს უკვე გაფორმებულ ხელშეკრულებაში ფიქსირებული თანხა მნიშვნელოვნად გაიზარდა. თუკი რისკები კეთილსინდისიერად გაანალიზდებოდა, სასამართლო სხვა დასკვნას გამოიტანდა.

მიუხედავად დაცვის მხარის მიერ საკითხის არაერთხელ წამოწევისა, განაჩენში არ არის შეფასებული, თუ რა შედეგები მოჰყვა ფინანსური თვალსაზრისით „.....–ში-სათვის“ ქ. ხ–მის საკუთრებაში გადასვლას. კომუნიკაციის კომისიაში წარდგენილი დოკუმენტაციისა და მოწმეთა ჩვენებების თანახმად, მას შემდეგ, რაც ქ. ხ–მა ხელში ჩაიგდო „........“ (2019 წლის ივლისში), კომპანიის სარეკლამო შემოსავლები რადიკალურად შემცირდა, ანუ რისკი რეალიზდა 2019 წელს, რის შედეგადაც 2019 წლის ბოლო კვარტალში „....-ს“ სარეკლამო შემოსავალმა შეადგინა 5 მილიონ ლარამდე, მაშინ, როდესაც 2015 წლის ბოლო კვარტალში (როცა, პალატის აზრით, ნ. გ–სა და კ. დ–ს ქმედებებით „დაზიანდა“ „.......“) სარეკლამო შემოსავალი იყო 10 300 000 ლარი, ანუ ორჯერ მეტი. შედარებისათვის: 2015 წელს „...-.ს“ სარეკლამო შემოსავალი იყო დაახლოებით 35 500 000 ლარი, ხოლო 2020 წელს – დაახლოებით 14 000 000 ლარი. ცხადია, სასამართლოს არ აწყობდა განაჩენში ამ რიცხვების ასახვა და შეფასება.

განაჩენის მსჯელობა, რომ, თითქოსდა, „..........“ გ–სა და დ–სთან დაკავშირებული პირების ხელში იყო, არ შეესაბამება რეალობას, ვინაიდან საქმეზე დაკითხული მოწმეების ჩვენებებით უდავოდ დასტურდება, რომ შპს „.........-ში“ იყო ის ძირითადი გუნდი, რომელიც „....-ს“ რეკლამას ჰყიდდა ჯერ კიდევ ნ. გ–ს გენერალურ დირექტორად დანიშვნამდე. ამასთან, კომპანიის ბენეფიციარ მაჟორიტარ პარტნიორთან – ვ. მ–თან არც ნ. გ–ს და არც კ. დ–ს ახლო ურთიერთობა არასდროს ჰქონიათ. რაც შეეხება მეორე ბენეფიციარ მესაკუთრეს – ზ. გ–ეს, არც ის არ მოხვედრილა გ–სა და დ–სთან კავშირის გამო „...........-ში“ და ისიც „....-ს“ რეკლამებს ჰყიდდა ჯერ კიდევ მაშინ, როცა ნ. გ–სა და კ. დ–ს „.....-თან“ რაიმე კავშირი არ ჰქონდათ. რაც შეეხება კ. ა–ს, ის ნამდვილად ნ. გ–ს მეგობარია, თუმცა არის მინორიტარი პარტნიორი, ამასთან, მოწმეთა ჩვენებებით, აქტიურად არ ყოფილა ჩართული ...-ის მმართველობაში. კვალიფიციური ფინანსისტი და მენეჯერია გაყიდვების სახლის დირექტორი ზ. ი–ი, რომელიც ამ სფეროში მოღვაწეობდა 2015 წლამდეც.

კ. ა–ის პარტნიორად ყოფნით „......-მა“ მიიღო სარგებელი, ერთი მხრივ, ინფორმაციის მიწოდების კუთხით, ხოლო, მეორე მხრივ – პარტნიორობა მას ანიჭებდა უფლებას, „....-ს“ ინტერესის დასაცავად, დერივაციული სარჩელი წარედგინა როგორც კომპანიის შიგნით პასუხისმგებელი პირების მიმართ, ისე – მესამე პირების მიმართ, თუ ... არ განახორციელებდა მოთხოვნას მესამე პირების მიმართ; იგი აღჭურვილი იყო კორპორაციული ბერკეტებით, რისი გამოყენებაც, შესაძლოა, საჭირო გამხდარიყო „....ს“ ინტერესების დასაცავად. ბოლოს, კ. ა–მ, როგორც „.......-ის“ პარტნიორმა, მიიღო დივიდენდი – 1 700 000 ლარი, რაც სრულად მოახმარა „.....-ს“. შესაბამისად, არადამაჯერებელია პალატის მცდელობა იმის დასამტკიცებლად, რომ ა–ს პარტნიორობით „.....“ დაზარალდა.

პალატამ სათანადოდ არ შეაფასა „....-ს“ დამფუძნებლის – გ. ყ–ის პოზიცია (იყო კომპანიის 91%-იანი წილის მესაკუთრე და წარმოადგენდა ლ. ყ–საც), რომლის განცხადებით, დამფუძნებლები წინასწარ იყვნენ ინფორმირებულები 2015 წლის მოვლენებზე, იცოდნენ შპს „..........-სთან“ ახალი ხელშეკრულების გაფორმების შესახებ, აფასებდნენ რისკებს, რომ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული იყო ყოველთვიური ფიქსირებული თანხა, ასევე – ყოველთვიურად რეკლამის ღირებულება როგორ დგინდებოდა და როგორ სრულდებოდა ეს კონტრაქტი.

სასამართლომ საერთოდ უგულებელყო კომპანიის 9%-იანი წილის მფლობელის – ნ. ნ–ის ჩვენება, რადგან მისი დაკითხვისას გამოაშკარავდა, რომ თავად მას არანაირი პრეტენზია არასოდეს ჰქონია და, უბრალოდ, ხელისუფლებამ „....-ს“ წინააღმდეგ ბერკეტად გამოიყენა. სასამართლომ არ შეაფასა ის გარემოებაც, რომ დაკითხვის შემდეგ ნ. ნ–მ გამოიხმო ნ. გ–ს წინააღმდეგ წარდგენილი სამოქალაქო სარჩელი, რომლითაც ზუსტად იდენტურ ფაქტობრივ გარემოებებზე დაყრდნობით ითხოვდა ზიანის ანაზღაურებას, ანუ ნ. ნ–საც არ გააჩნდა რაიმე პრეტენზია ნ. გ–ს მიმართ და მიაჩნდა, რომ მას ზიანი არ მიუყენებია არც კომპანიისათვის და არც – დამფუძნებლებისათვის. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, აშკარაა, რომ 2015 წლის ვითარებით კომპანიის დამფუძნებლების 100%-ს არანაირი პრეტენზია არ აქვთ ნ. გ–ს მიმართ, მაგრამ სასამართლომ ისე დაადგინა კომპანიისათვის ზიანის მიყენების ფაქტი, რომ სათანადო ყურადღებაც კი არ დაუთმო დამფუძნებელთა პოზიციას.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2022 წლის 16 მაისის განაჩენით მოსამართლემ არ გამიჯნა ერთმანეთისაგან ფიდუციური ვალდებულებების დარღვევისას სამოქალაქო და სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის დაკისრების შესაძლებლობა. სააპელაციო სასამართლომ სცადა ამ ნაკლოვანების აღმოფხვრა, თუმცა – უშედეგოდ.

კასატორთა პოზიციით, დირექტორის პასუხისმგებლობა ექვემდებარება გარკვეული პასუხისმგებლობის პრივილეგირებას, რაც იმას გულისხმობს, რომ დირექტორის სამოქალაქოსამართლებრივი პასუხისმგებლობა საწარმოს მიმართ დადგება მხოლოდ გულისხმიერებისა და ერთგულების ფიდუციური მოვალეობების დარღვევის შემთხვევაში და პირიქით, პასუხისმგებლობა არ დადგება, თუკი დირექტორი არ არღვევდა თავის ფიდუციურ მოვალეობებს. ამასთან, საკორპორაციო სამართალში მოქმედებს მტკიცების ტვირთის გართულებული სისტემა დირექტორის სასარგებლოდ, კერძოდ:

გულისხმიერების მოვალეობის დარღვევასთან დაკავშირებულ საქმეებზე ვრცელდება ე.წ. „სამეწარმეო გადაწყვეტილების თავისუფლების წესი“. სხვაგვარად, „ბიზნეს გადაწყვეტილებების მართებულების პრეზუმფცია“, რაც იმას გულისხმობს, რომ პრეზუმირებულია დირექტორის მიერ გადაწყვეტილების მიღებისას კეთილსინდისიერად და სათანადო ინფორმირებულობით მოქმედება და მოსარჩელეა ვალდებული, გააბათილოს აღნიშნული დაშვებების ნამდვილობა. დირექტორისათვის სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის დაკისრების მტკიცების ტვირთი კიდევ უფრო მძიმე და კიდევ უფრო მაღალი სტანდარტით საჭიროებს დასაბუთებას ბრალდებისა და სასამართლოს მხრიდან.

პრივილეგებული პასუხისმგებლობა მოქმედებს ერთგულების ფიდუციური მოვალეობის შემთხვევაშიც, რადგან მოსარჩელის მტკიცების ტვირთში შედის ზიანის ფაქტთან ერთად იმის მტკიცებაც, რომ გადაწყვეტილების მიღებისას დირექტორი პირადად იყო დაინტერესებული, ხოლო დირექტორის პასუხისმგებლობა არ დადგება, თუკი მის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება ყოველმხრივ სამართლიანი და გონივრული იყო საწარმოსათვის. მართალია, სასამართლო ამოწმებს როგორც გადაწყვეტილების მიღების პროცესს, ისე – მატერიალურ შინაარსს, მაგრამ თვით დირექტორის უშუალო და პირადი დაინტერესებაც კი, თავისთავად არ იწვევს ერთგულების მოვალეობის დარღვევის გამო კომპანიის წინაშე პასუხისმგებლობას და ასეთი გადაწყვეტილება მართებულად, ხოლო გარიგება – ნამდვილად იქნება მიჩნეული, თუკი ის შეესაბამება შესაბამის ფორმალურ და მატერიალურ პირობებს. ფორმალური პირობები გულისხმობს ინტერესთა კონფლიქტის შესახებ საკუთარი ინფორმაციის გამჟღავნებას სხვა, დაუინტერესებელ დირექტორებთან ან პარტნიორთან და მათ მიერ მოწონებას. იმ შემთხვევაში, თუკი ფორმალური პირობა არ არის დაცული, პასუხისმგებლობა არ დადგება მაშინ, როდესაც გარიგება კომპანიისათვის იყო სამართლიანი და გონივრული.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, დაცვის მხარის შეფასებით, იმისათვის, რათა დირექტორს დაეკისროს სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობა საქართველოს სსკ-ის 220-ე მუხლით გათვალისწინებული დანაშაულისათვის, აუცილებელია (თუმცა არასაკმარისია), მან დაარღვიოს „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული რომელიმე ფიდუციური მოვალეობა. მოცემულ შემთხვევაში კი, არათუ სისხლისსამართლებრივი, არამედ სამოქალაქოსამართლებრივი გაგებით ფიდუციური მოვალეობის დარღვევის ფაქტიც კი არ დაასაბუთა სასამართლომ. მოსამართლე ვალდებული იყო, გაემიჯნა საწარმოსათვის ზიანის მიყენებისას ზიანის მიმყენებელი პირის სამოქალაქოსამართლებრივი და სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის დაკისრების წინაპირობები. პალატამ მიუთითა, რომ სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის სუბიექტი დირექტორი შეიძლება გახდეს, თუ მის მიერ დარღვეულია ფიდუციური ვალდებულება, აშკარაა მისი განზრახი, არამართლზომიერი და ბრალეული ქმედება და საზოგადოებისათვის მიყენებული ზიანი. ანუ ამგვარი შეფასებით, პასუხისმგებლობებს შორის ზღვარი გადის დირექტორის განზრახვასა და მიყენებულ ზიანზე. აღნიშნული მსჯელობა არასაკმარისი და დაუსაბუთებელია, ვინაიდან განზრახვისა და ზიანის არსებობა კერძოსამართლებრივი პასუხისმგებლობის დაკისრების წინაპირობაცაა.

გარდა ამისა, სააპელაციო პალატა არ ახსენებს დირექტორის დაცვის სამართლებრივ მექანიზმს ფიდუციური მოვალეობების დარღვევისას – სამეწარმეო განსჯადობის წესს და არ ასაბუთებს, თუ რატომ არ ჯდება ამ წესში ნ. გ–სა და კ. დ–ს მოქმედებები. ზოგადი მითითება მათ კვალიფიკაციასა და მაღალ ინტელექტუალურ შესაძლებლობებზე არ გამოდგება სამეწარმეო განსჯადობის წესის უკუგდების საფუძვლად, განსაკუთრებით იმის გათვალისწინებით, რომ ეს წესი გულისხმობს დირექტორის ადგილზე საშუალო გონებრივი შესაძლებლობის მქონე ადამიანის წარმოდგენას და მისი თვალთახედვიდან გაწეული რისკის დასაშვებობას.

დანაშაულის სუბიექტურ მხარესთან დაკავშირებით აღსანიშნავია: პირველი ინსტანციის სასამართლოს განაჩენში მოსამართლე უთითებს, რომ ნ. გ–მ და კ. დ–მ განიზრახეს ქ. ხ–სათვის გაკოტრების ზღვარზე მყოფი კომპანიის გადაცემა. სააპელაციო პალატამ მათი ქმედებები ქ. ხ–ს სარჩელს დაუკავშირა და აღნიშნა, რომ 2015 წლის აგვისტომდე ნ. გ–ა და კ. დ–ა „........-საგან“ გასხვისებული სარეკლამო დროის ღირებულებასთან მიახლოებულ თანხებს ითხოვდნენ, ხოლო აგვისტოდან – მხოლოდ კომპანიის არსებობისათვის საჭირო მინიმალური თანხების მოთხოვნა დაიწყეს. ეს მსჯელობა აბსურდულია, რადგან ქ. ხ–ს მიერ ინიცირებული სასამართლო პროცესი დაიწყო 2015 წელს და დასრულდა 2019 წელს და, თუკი ნ. გ–ს განზრახვა მისთვის მხოლოდ პასივით დატვირთული კომპანიის შეტოვება იყო, მაშინ რატომ არ გააგრძელა მან იგივე 2016, 2017, 2018 და 2019 წლებში. 2015 წლის შემდეგ განვითარებულ მოვლენებზე სასამართლო შემოიფარგლა აბსურდული შეფასებით, რომ, თურმე, წარდგენილ ბრალდებას არ უკავშირდება, მაშინ, როდესაც სუბიექტური მხარის ანალიზისთვის ეს მოვლენები უაღრესად მნიშვნელოვანია.

კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი გარემოება, რომელიც გამორიცხავს ნ. გ–ს ქმედების საქართველოს სსკ-ის 220-ე მუხლით დაკვალიფიცირებას, არის ამ დანაშაულის აუცილებელი წინაპირობა – გამორჩენის ან უპირატესობის მიღება. იმისათვის, რომ სსკ-ის 220-ე მუხლით გათვალისწინებული დანაშაული ჩადენილად მივიჩნიოთ, დირექტორის ქმედებები მიმართული უნდა იყოს თავისთვის ან სხვისთვის გამორჩენის ან უპირატესობის მიღებისაკენ. გასაჩივრებული განაჩენი კი საერთოდ არ შეიცავს მითითებას, თუ ვინ მიიღო გამორჩენა ან უპირატესობა. თავად ნ. გ–ს რომ არავითარი პირადი სარგებელი არ მიუღია, ეს უდავოა. ერთადერთი, შეიძლება დასაშვები იყოს, „........-ის“ მინორიტარი პარტნიორის, ნ. გ–ს მეგობრის – კ. ა–ის მიერ გამორჩენის მიღება, რაც სრულიად უსაფუძვლოა. კ. ა–ემ, როგორ „.........-ის“ პარტნიორმა, 2015 წლის ფინანსური შედეგების გათვალისწინებით, მიიღო დივიდენდი – დაახლოებით 1 700 000 ლარი, მაგრამ ეს თანხა მთლიანად შპს „........-ს“ მოახმარა. მისივე ჩვენებით, ეს გააკეთა სწორედ ნ. გ–ს მითითებით. ჩნდება კითხვა: თუ გ–ს მიზანი ა–ს მიერ მოგების მიღება იყო, რატომ მიიტანა მან მიღებული დივიდენდი კომპანიაში სრულად? – ეს ფაქტი ადასტურებს, რომ ნ. გ-ა სწორედ კომპანიის ინტერესებზე ზრუნავდა. პალატამ კი ამის შესახებ განაჩენში არაფერი ახსენა, რადგან გამოირიცხებოდა გამორჩენის მიღების კომპონენტი და, შესაბამისად, დანაშაულის ნიშნები ფორმალურადაც კი არ გვექნებოდა, ანუ პალატამ ისე მიიჩნია ნ. გ–ს ქმედებები დანაშაულად, რომ საერთოდ არ უმსჯელია სსკ-ის 220-ე მუხლის შემადგენლობის სავალდებულო წინაპირობებზე, საერთოდ არ უხსენებია გამორჩენის კომპონენტი და არ დაუდგენია, თუ რამდენი ზიანი მიაყენა „.....-ს“.

კასატორთა აზრით, გასაჩივრებულ განაჩენში განვითარებული მსჯელობა ყველაზე დაბალი სტანდარტითაც კი არ ქმნის იმ დასკვნის გამოტანის საშუალებას, რომ ნ. გ–მ ჩაიდინა დანაშაული. მეტიც, დარღვეულია საქართველოს კონსტიტუციის 31-ე მუხლის მე-7 პუნქტით განმტკიცებული გარანტია, რომ გამამტყუნებელი განაჩენი უნდა ემყარებოდეს უტყუარ მტკიცებულებებს, რაც სამართლებრივი სახელმწიფოს ერთი-ერთი საფუძველია.

ე.წ. „ავტომანქანის ეპიზოდი“:

ე.წ. „ავტომანქანის ეპიზოდში“ გასაჩივრებული განაჩენი კიდევ უფრო მშრალი და დაუსაბუთებელია. მოსამართლე დადგენილად მიიჩნევს არასწორ ფაქტობრივ გარემოებებს, არასწორად აფასებს და დანაშაულის გამომრიცხავ უდავო და დასადგენ ფაქტობრივ გარემოებებს უგულებელყოფს. რეალურად, ნ. გ–ს მიერ ავტომანქანის შეძენით არათუ ზიანი მიადგა „.....-ს“, არამედ პირიქით – ფინანსური სარგებელი ნახა, ვინაიდან ავტომანქანის ბარტერის გარეშე, „.......“ 2019 წელს მიიღებდა გაცილებით ნაკლები ღირებულების სარეკლამო დაკვეთას „თ–დან“. აღნიშნული დასტურდება „თ–დან“ ამოღებული დოკუმენტაციით, რომლის მიხედვით, 2018 წელთან შედარებით, 2019 წელს „.....-ზე“ შეძენილი სარეკლამო მომსახურების ღირებულება გაიზარდა ზუსტად ავტომანქანის ღირებულებით და შეადგინა „თ–ს“ სარეკლამო ბიუჯეტის დაახლოებით 60%, რაც სწორედ ნ. გ–ს დამსახურებაა. სასამართლომ ეს ყველაფერი არ გაითვალისწინა.

„თ–მა“ 2018 წელს გამოაცხადა ტენდერი 422 500 ლარზე, რომელშიც შედიოდა სარეკლამო სააგენტოს საკომისო 4%. სატენდერო თანხიდან „.....-სათვის“ გამოყოფილი იყო 165 000 ლარი. 2019 წელს კი ტენდერის თანხამ შეადგინა 380 000 ლარი, საიდანაც „.....-სათვის“ გამოყოფილი იყო 37% – 140 000 ლარი. გარდა ამისა, 2019 წელს „თ–მა“ „.....-ზე“ დამატებით შეიძინა 232 201 ლარის სარეკლამო დრო. ჯამურად, სატენდერო თანხისა და ავტომობილის ბარტერით „...-.ს“ მიერ მოზიდული სარეკლამო ბიუჯეტი შეადგენს 372 201 ლარს, რაც 207 201 ლარით აღემატება 2018 წლის მაჩვენებელს და თან 2019 წლის ხელშეკრულებები დადებულია 1 აპრილიდან 31 დეკემბრის ჩათვლით. სასამართლომ არ გაიზიარა დაცვის პოზიცია და განაჩენში მიუთითა, რომ მოწმეებმა – ა. ს–მ და თ. კ–მ კატეგორიულად უარყვეს „თ–ს“ სარეკლამო ბიუჯეტის ზრდა, რაც სიცრუეა, ვინაიდან მოწმეებისათვის 2018 წლის სატენდერო დოკუმენტაციის წარდგენის შემდეგ მათ სათანადოდ ვერ უარყვეს ბიუჯეტის ზრდის ფაქტი. სააპელაციო პალატამ შეგნებულად არც კი ახსენა განაჩენში 2018 წლის სატენდერო დოკუმენტაცია.

სატენდერო დოკუმენტაცია ყველა ტ–თვის არის ცნობილი. „თ–ს“ არ სურდა სახელისუფლებო ტ–ა „...-ის“ განაწყენება, რის გამოც ავტომობილის თანხა არ შეიტანეს ტენდერში და ამიტომ დაიდო ავტომობილზე ცალკე ხელშეკრულება. ამასთან, თუ „.....-სათვის“ არ იზრდებოდა ბიუჯეტი და „თ–ი“ ისედაც აპირებდა ამ თანხის დახარჯვას და, თუ ...-ის მიერ „.....-ზე“ შეთავაზებული ტარიფი მისთვის ხელსაყრელი იყო, მაშინ რა საჭირო იყო ამ პროცესში „.....–ს“ არათუ დირექტორის, არამედ – მფლობელის ჩართვა. „........-ს“ თანამშრომლებმა მოწმის სახით დაკითხვისას განაცხადეს, რომ ბარტერით მომსახურების შეძენა მათთვის ჩვეულებრივი ტრანზაქცია იყო. ბატონი თ. კ–ე ჩართული იყო ამ პროცესში.

2019 წლის მარტში შპს „პ–სა“ და ნ. გ–ს მეუღლეს – ს. ლ–ს შორის გაფორმდა ავტომანქანის განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულება. რეალურად ავტომანქანა არასოდეს გადასულა ნ. გ–ს ოჯახის საკუთრებაში და დღემდე „პ–ს“ საკუთრებაა. საქმის მასალებში კი არ მოიპოვება არცერთი მტკიცებულება, რომელიც ავტომანქანის ნასყიდობის ხელშეკრულების სინამდვილეს საეჭვოდ გახდიდა, ხოლო, თუ ხელშეკრულება ნამდვილია, მაშინ გაუგებარია, როგორ მიიჩნია მოსამართლემ ნ. გ–ს დამნაშავედ „ავტომანქანის ეპიზოდში“, ვინაიდან ამ ხელშეკრულებით გამოირიცხება რაიმე სახის უკანონო პირადი დაინტერესება ნ. გ–ს მხრიდან.

აბსურდულია განაჩენის მითითება, რომ, თითქოს, ატომობილი „პ–ს“ საკუთრებაში ფორმალურად იმყოფებოდა, რადგან მასზე საკუთრება წარმოიშობა მომსახურების სააგენტოში რეგისტრაციის გზით და ნ. გ–ს ან მისი ოჯახის წევრებს „პ–ს“ მფლობელებსა და ხელმძღვანელებთან რაიმე კავშირი არ ჰქონდათ.

ვინაიდან საქართველოს სსკ-ის 220-ე მუხლით გათვალისწინებული შემადგენლობის სავალდებულო კომპონენტს ზიანი წარმოადგენს, განსაკუთრებული ყურადღება უნდა გაემახვილებინა იმის დადგენაზე, მიადგა თუ არა ზიანი „....-ს“ და, დადებით შემთხვევაში – რა ოდენობით. განაჩენში სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს, რომ „.....-ს“ მიადგა მნიშვნელოვანი ზიანი არაერთი ფაქტობრივი გარემოების არასწორად შეფასებით ან საერთოდ უგულებელყოფით. მოწმე გ. ყ–მა პროცესზე განაცხადა, რომ არ მიაჩნდა, „....-ს“ მიადგა ზიანი ნ. გ–ს მიერ ავტომობილის ოჯახის წევრებისათვის გამოყენებით, ასევე – მას, როგორც დამფუძნებელს, ნ. გ–სათვის მინიჭებული ჰქონდა უფლება, საკუთარი თავისთვის მიეცა მანქანის ღირებულების პრემია და შეეძინა ავტომობილი. ამასთან, ნ. გ–ს „....-ს“ დირექტორობიდან გათავისუფლების შემდეგ ავტომობილი არ დაუბრუნებია და მისი ოჯახის წევრები ჩვეულებრივად და ღიად იყენებდნენ მას სექტემბრამდე.

პალატის შეფასებით, „ავტომანქანის ეპიზოდით“ ნ. გ–მ „....-ს“ მიაყენა 66 271 ლარის ზიანი, თუმცა გაუგებარია, როგორ გამოთვალა ეს რიცხვი. ძირითად არგუმენტად მოსამართლემ გამოიყენა ფაქტობრივი გარემოება, რომელიც არაფრით უკავშირდებოდა ნ. გ–ს, კერძოდ, საუბარია ერთი ერთეული რეიტინგის ე.წ. ....-ის ფასად 35 ლარის მითითებაზე. სარეკლამო სააგენტოსა და ....-ს შორის საბუღალტრო ურთიერთობასთან ნ. გ–ს არ ჰქონია კავშირი და არც რაიმე სახის მტკიცებულება არ არის საქმეში, რაც საპირისპიროზე მიუთითებდა. „.......-“ გაყიდვების მენეჯერის – ქ. ვ–ის ჩვენებით, მან პროგრამაში შეცდომით მიუთითა 35 ლარი უცხოური ვალუტის ნაცვლად, რადგან დაავიწყდა უცხოური ვალუტის ნიშნის მიმატება; ამის შემდეგ პროცესი მექანიკურად ირევა და არც ბუღალტერი, არც იურისტი და არც დირექტორი ამ პროცესს ვერ გადაამოწმებდა, რადგან საბუღალტრო და იურიდიული დოკუმენტაცია მის მიერ სიაში („შოფ ლისტში“) მითითებულ რიცხვზე დგება. ანალოგიური შეცდომებია სხვა კომპანიებთან დაკავშირებითაც. ქ. ვ–ს არავითარი კავშირი არა აქვს ნ. გ–სთან, ის დღემდე მუშაობს ...-ში, რომელიც ჰყიდის „....-სა“ და ტ–ა „....-ს“ სარეკლამო დროს. პალატას კი შეცდომის დაშვება დამაჯერებლად არ მიაჩნია, რადგან სხვა პირებსაც უნდა დაეშვათ მსგავსი შეცდომა, რაც ალოგიკურია, ვინაიდან დადგენილია, რომ მას შემდეგ, რაც გაყიდვების მენეჯერი პროგრამაში მიუთითებს რიცხვს, ბუღალტერი და იურისტი ამ რიცხვის გადამოწმების გარეშე, ავტომატურად ადგენს საბუღალტრო და იურიდიულ დოკუმენტაციას. პალატას ყურადღებით და კეთილსინდისიერად რომ მოესმინა მოწმისათვის, აუცილებლად გაიგებდა, სიაში („შოფ ლისტში“) შეტანილი 35 დოლარი არის ნედლი რიცხვი და რეალურად თავდაპირველი ფასის („პრაიმ–ოფპრაიმის“), სეზონური ფასნამატებისა და ფასდაკლებების გათვალისწინებით, „თ-ს“ ფასი საშუალოდ ერთეულზე 106-107 ლარი გამოდიოდა.

მოსამართლე არგუმენტად იშველიებს 2019 წლის 26 ივლისს ...-სა და სარეკლამო სააგენტოს შორის გაფორმებულ ხელშეკრულებას, რომელშიც ერთი ერთეული რეიტინგის ღირებულებულებად 35 ლარია მითითებული. ნ. გ–ს „....-ს“ დირექტორობიდან გათავისუფლდა 2019 წლის 18 ივლისს და ამ ხელშეკრულების გაფორმების დროს მას ფორმალურადაც კი აღარ ჰქონდა ამ პროცესზე ზემოქმედების მოხდენის შესაძლებლობა, თუმცა ეს გარემოებაც მოსამართლემ შეფასების გარეშე დატოვა.

საქმეზე დაკითხულმა არაერთმა მოწმემ აღნიშნა, რომ ზოგჯერ ფასები უცხოური ვალუტითაც განისაზღვრებოდა. თავად „პ–სა“ და „თ–ს“ შორის გაფორმებულ ხელშეკრულებაშიც ავტომობილის ღირებულება უცხოური ვალუტითაა დაფიქსირებული, რაც, შესაძლოა, ასევე გამხდარიყო აღრევის ლოგიკური მიზეზი.

მას შემდეგ, რაც თავად ქ. ვ–მ აღმოაჩინა თავისი შეცდომა, გასწორდა საბუღალტრო დოკუმენტაცია და „.....-ს“ მოთხოვნის უფლება გაუჩნდა წარსულ პერიოდზეც. რაც შეეხება ავტომობილს, იგი ს. ლ–მა დაუბრუნა მესაკუთრეს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული წესითა და პირობებით დაუზიანებელი, ხოლო მოგვიანებით ეს ავტომობილი დააყადაღა და ამოიღო საქართველოს პროკურატურამ. შესაბამისად, გაუგებარია, თუ რა ნაწილში მიადგა „.....-ს“ ზიანი და განაჩენში 66 271 ლარის ზიანზე საიდან მიეთითა.

„პ–ს“ „თ–ს“ რეკლამის პირველი განთავსებისთანავე კი არ წარმოეშვებოდა ავტომანქანის თანხის სრულად გადახდის ვალდებულება ...-ის მიმართ, არამედ ამ კონტრაქტის საფუძველზე გასული რეკლამის შემდეგ ამ რეკლამის ღირებულების პროპორციულად. სარეკლამო ბაზარზე ყველა დატვირთული პერიოდი ბოლო კვარტალია. ს. ლ–ის მიერ თანხის გადახდის დაწყების მომენტი ზუსტად ემთხვევა ბოლო კვარტლის დასაწყისს, როდესაც „თ–ი“ დაიწყებდა კუთვნილი სარეკლამო დროის ძირითადი ნაწილის ათვისებას. აღნიშნული გარემოებაც უყურადღებოდ დატოვა სააპელაციო პალატამ.

ამ ეპიზოდშიც განაჩენი არ მიჯნავდა ერთმანეთისაგან ფიდუციური ვალდებულებების დარღვევისას სამოქალაქო და სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის დაკისრების შესაძლებლობას. დირექტორის პასუხისმგებლობა ექვემდებარება გარკვეული პასუხისმგებლობის პრივილეგირებას, რაც იმას გულისხმობს, რომ დირექტორის სამოქალაქოსამართლებრივი პასუხისმგებლობა საწარმოს მიმართ დადგება მხოლოდ გულისხმიერებისა და ერთგულების ფიდუციური მოვალეობების დარღვევის შემთხვევაში და, პირიქით, პასუხისმგებლობა არ დადგება, თუკი დირექტორი არ არღვევდა თავის ფიდუციურ მოვალეობებს. ამასთან, საკორპორაციო სამართალში მოქმედებს მტკიცების ტვირთის გართულებული სისტემა დირექტორის სასარგებლოდ, კერძოდ:

გულისხმიერების მოვალეობის დარღვევასთან დაკავშირებულ საქმეებზე ვრცელდება ე.წ. „სამეწარმეო გადაწყვეტილების თავისუფლების წესი“. სხვაგვარად, „ბიზნეს გადაწყვეტილებების მართებულების პრეზუმფცია“, რაც იმას გულისხმობს, რომ პრეზუმირებულია დირექტორის მიერ გადაწყვეტილების მიღებისას კეთილსინდისიერად და სათანადო ინფორმირებულობით მოქმედება და მოსარჩელე ვალდებულია, გააბათილოს ამ დაშვების ნამდვილობა. დირექტორისათვის სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის დაკისრების მტკიცების ტვირთი კიდევ უფრო მძიმე და მეტისმეტად მაღალი სტანდარტით საჭიროებს დასაბუთებას ბრალდებისა და სასამართლოს მხრიდან.

პრივილეგირებული პასუხისმგებლობა მოქმედებს ერთგულების ფიდუციური მოვალეობის შემთხვევაშიც, რადგან მოსარჩელის მტკიცების ტვირთში შედის ზიანის ფაქტთან ერთად იმის მტკიცებაც, რომ გადაწყვეტილების მიღებისას დირექტორი პირადად ინტერესდებოდა, ხოლო დირექტორის პასუხისმგებლობა არ დადგება, თუკი მის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება ყოველმხრივ სამართლიანი და გონივრული იყო საწარმოსათვის. მართალია, სასამართლო ამოწმებს როგორც გადაწყვეტილების მიღების პროცესს, ისე – მატერიალურ შინაარსს, მაგრამ თვით დირექტორის უშუალო და პირადი დაინტერესებაც კი, თავისთავად არ იწვევს ერთგულების მოვალეობის დარღვევის გამო კომპანიის წინაშე პასუხისმგებლობას და ასეთი გადაწყვეტილება მართებულად, ხოლო გარიგება – ნამდვილად იქნება მიჩნეული, თუკი ის შეესაბამება შესაბამის ფორმალურ და მატერიალურ პირობებს. ფორმალური პირობები გულისხმობს ინტერესთა კონფლიქტის შესახებ საკუთარი ინფორმაციის გამჟღავნებას სხვა, დაუინტერესებელ დირექტორებთან ან პარტნიორთან და მათ მიერ მოწონებას. იმ შემთხვევაში, თუკი ფორმალური პირობა არ არის დაცული, პასუხისმგებლობა არ დადგება მაშინ, როდესაც გარიგება კომპანიისათვის იყო სამართლიანი და გონივრული.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, იმისათვის, რომ დირექტორს დაეკისროს სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობა სსკ-ის 220-ე მუხლით, აუცილებელია (თუმცა არასაკმარისია), მან დაარღვიოს „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული რომელიმე ფიდუციური მოვალეობა. მოცემულ შემთხვევაში არათუ სისხლისსამართლებრივი, არამედ – სამოქალაქოსამართლებრივი პასუხისმგებლობის დაკისრებისათვის აუცილებელი ფიდუციური დარღვევის ფაქტიც კი არ დაასაბუთა სასამართლომ. მოსამართლე ვალდებული იყო, გაემიჯნა საწარმოსათვის ზიანის მიყენებისას ზიანის მიმყენებელი პირის სამოქალაქოსამართლებრივი და სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის დაკისრების წინაპირობები. პალატამ მიუთითა, რომ სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის სუბიექტი დირექტორი შეიძლება გახდეს, თუ მის მიერ დარღვეულია ფიდუციური ვალდებულება, აშკარაა მისი განზრახი, არამართლზომიერი და ბრალეული ქმედება და საზოგადოებისათვის მიყენებული ზიანი. ანუ, ამგვარი შეფასებით, პასუხისმგებლობებს შორის ზღვარი გადის დირექტორის განზრახვასა და მიყენებულ ზიანზე. მსჯელობა არასაკმარისი და დაუსაბუთებელია, ვინაიდან განზრახვისა და ზიანის არსებობა კერძოსამართლებრივი პასუხისმგებლობის დაკისრების წინაპირობასაც წარმოადგენს.

გარდა ამისა, სააპელაციო პალატა არ ახსენებს დირექტორის დაცვის სამართლებრივ მექანიზმს ფიდუციური მოვალეობების დარღვევისას – სამეწარმეო განსჯადობის წესს და არ ასაბუთებს, თუ რატომ არ მოიცავს ამ წესს ნ. გ–სა და კ. დ–ს მოქმედებები. ზოგადი მითითება მათ კვალიფიკაციასა და მაღალ ინტელექტუალურ შესაძლებლობებზე არ გამოდგება სამეწარმეო განსჯადობის წესის უკუგდების საფუძვლად, განსაკუთრებით იმის გათვალისწინებით, რომ ეს წესი გულისხმობს დირექტორის ადგილზე საშუალო გონებრივი შესაძლებლობის მქონე ადამიანის წარმოდგენას და მისი თვალთახედვიდან გაწეული რისკის დასაშვებობას.

„....-ს“ 91%-იანი წილის მესაკუთრე გ. ყ–ი წინასწარი იყო ინფორმირებული 2015 წელს განვითარებულ მოვლენებზე. დამფუძნებლებმა იცოდნენ ყველა არსებითი საკითხის შესახებ, ისინი მართვისას არ ერევიან ყოველდღიურ ტექნიკურ საკითხებში, არამედ იღებენ მნიშვნელოვან გადაწყვეტილებებს და ზედამხედველობენ. არცერთი საკითხი არ გამოვლენილა, რომ დირექტორები არასწორ ინფორმაციებს აწვდიდნენ პარტნიორებს. ასეთი ფაქტის არსებობა გამოაშკარავდებოდა პროკურორის მიერ გ. ყ-ის დაკითხვის დროს.

ამდენად, გასაჩივრებულ განაჩენში განვითარებული მსჯელობა არათუ გონივრულ ეჭვს მიღმა, არამედ – ყველაზე დაბალი სტანდარითაც კი არ ქმნის ნ. გ–ს მიერ დანაშაულის ჩადენის თაობაზე დასკვნის გამოტანის საშუალებას, მოსამართლე საერთოდ არ ახსენებს უტყუარ წერილობით მტკიცებულებებს (მაგ.: „თ–ს“ წინა წლების სატენდერო დოკუმენტაციას) და გამამტყუნებელ განაჩენს აფუძნებს მოწმეთა ჩვენებების დამახინჯებულ შინაარსზე.

გამოყენებული სასჯელის უკანონობა

დაცვის მხარეს მიაჩნდა, რომ ერთი და იმავე მუხლით, ერთი და იმავე დამამძიმებელი და შემამსუბუქებელი გარემოებების არსებობისას, როდესაც განმასხვავებელი მხოლოდ ზიანის ოდენობა იყო, სხვადასხვა სახის სასჯელის განსაზღვრა სრულად ეწინააღმდეგებოდა სასჯელის დანიშვნის პრინციპებს; ვლინდებოდა საჯელის სახისა და ზომის ისეთი გარემოებებით დასაბუთებაც, რომლებიც არ წარმოადგენს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ საფუძვლებს იმ პირობებში, როცა 2017-2021 წლებში მხოლოდ სსკ-ის 220-ე მუხლით მსჯავრდების შემთხვევაში ვადიანი თავისუფლების აღკვეთა პენიტენციურ დაწესებულებაში მოსახდელად, არცერთი პირის მიმართ არ გამოყენებულა. სააპელაციო პალატამ 2022 წლის 2 ნოემბრის განაჩენით ნ. გ–ს დაუმძიმა სასჯელი ე.წ. „2015 წლის ეპიზოდში“ და, ნაცვლად ჯარიმისა, განუსაზღვრა 3 წლითა და 6 თვით თავისუფლების აღკვეთა, რითიც დაარღვია საქართველოს სსსკ-ის 298-ე მუხლის მოთხოვნა, ვინაიდან ბრალდების მხარის სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნა „2015 წლის“ ეპიზოდში იყო არა სასჯელის დამძიმება, არამედ – კვალიფიკაციის შეცვლა. სასამართლომ თვითნებურად მიიღო ნ. გ–სათვის სასჯელის დამძიმების გადაწყვეტილება, რაც განაჩენის უპირობოდ გაუქმების საფუძველია.

საქართველოს სსკ-ის 39-ე მუხლის თანახმად, სასჯელის მიზანია სამართლიანობის აღდგენა, ახალი დანაშაულის თავიდან აცილება და დამნაშავის რესოციალიზაცია და არა – დანაშაულის პრევენცია და საზოგადოების სიმშვიდის უზრუნველყოფა. განაჩენით ნ. გ–ს არ გააჩნია საქართველოს სსკ-ის 53-ე მუხლით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობის შემამსუბუქებელი და დამამძიმებელი გარემოებები.

კასატორთა შეფასებით, მოსამართლე: სასჯელის მიზნად იყენებს დანაშაულის პრევენციას და საზოგადოებრივ სიმშვიდეს მაშინ, როცა აღნიშნული არ წარმოადგენს სასჯელის მიზანს; ნ. გ–სათვის ბრალად შერაცხული დანაშაულის ობიექტი არ არის საზოგადოებრივი სიმშვიდე, ამ დანაშაულის ობიექტია სამეწარმეო ორგანიზაციის ქონებრივი ინტერესები და არა – მისი სიმშვიდე ან/და სოციალური დაცვის აუცილებლობა; თავისუფლების აღკვეთის დასაბუთებისას იყენებს ისეთ გარემოებებს, რომელიც სისხლის სამართლის კოდექსში არ არის მოხსენიებული, როგორც სასჯელის განსაზღვრისას გასათვალისწინებელი გარემოება (მოც. დანაშაულებრივი ეპიზოდი უფრო რთული დანაშაულებრივი სქემით გამოირჩევა, მიზანი იყო კომპანიის ხარჯზე უკანონოდ პირადი სარგებლის მიღება, აშკარაა კიდევ ერთი ახალი დანაშაულის ჩადენა); ჯარიმის გამოუყენებლობის ერთ-ერთ მთავარ არგუმენტად უშედეგოდ ასახელებს ბრალდებულის პოზიციას ჯარიმის გადახდასთან დაკავშირებით; გამასწორებელი სამუშაოების გამოუყენებლობის მიზეზად ასახელებს მისი აღსრულების მექანიზმის არარსებობას, ხოლო შინაპატიმრობის გამოყენებაზე უარის თქმის საფუძვლად – ახალი დანაშაულის ჩადენის რისკს, მაშინ, როდესაც ნ. გ–ა წარსულში არასდროს ყოფილა ნასამართლევი და საქმის განხილვის პროცესში ახალი დანაშაულის ჩადენის ფაქტი და გირაოს პირობების დარღვევა არ გამოვლენილა; საერთოდ დასაბუთების გარეშე ტოვებს სასჯელის ზომას და არაფერს ამბობს იმაზე, თუ რატომ გამოიყენა კონკრეტულად 3 წლითა და 6 თვით თავისუფლების აღკვეთა; არც პირველი და არც სააპელაციო ინსტანციების განაჩენები არ შეიცავს მსჯელობას, თუ გირაო აღმოჩნდა დანაშაულის ჩადენის შემაკავებელი ხასიათის, რატომ ვერ უზრუნველყოფდა იმავე მიზნებს თავისუფლების აღკვეთაზე უფრო მსუბუქი სასჯელის გამოყენება.

ამდენად, აშკარაა, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს მიერ ე.წ. „2015 წლის ეპიზოდში“ ვადიანი თავისუფლების აღკვეთის დანიშვნა, ხოლო ე.წ. „ავტომანქანის ეპიზოდში“ – პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასაბუთების გამეორება ემსახურება პოლიტიკურ მიზანს, საზოგადოებისაგან იზოლაციაში ამყოფონ ხელისუფლებისათვის პოლიტიკურად მიუღებელი მედია მენეჯერი და არასასურველი ფიგურა – „...-ის“ დამფუძნებელი და გადაცემა „...-ის“ წამყვანი ნ. გ–ა.

საკასაციო საჩივარი ნ. გ–ს ბრალდების სისხლის სამართლის საქმეზე სრულად აკმაყოფილებს საქართველოს სსსკ-ის 303-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ა“, „ბ“, „ვ“ პუნქტებით მითითებულ საფუძვლებს და დაშვებულ უნდა იქნეს განსახილველად შემდეგ გარემოებათა გამო: სააპელაციო სასამართლოს 2022 წლის 2 ნოემბრის განაჩენით ნ. გ–ს, როგორც საწარმოს დირექტორს, მძიმე სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობა დაეკისრა მის მიერ საწარმოში მიღებული გადაწყვეტილების გამო. საქართველოს სასამართლოების პრაქტიკაში მსგავსი გადაწყვეტილება მიღებული არ ყოფილა. მეტიც, სასამართლო პრაქტიკის ანალიზით, სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, შეაფასოს და შესაბამისი ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობა დააკისროს ადმინისტრაციული ორგანოს ხელმძღვანელს მის მიერ მიღებული დისკრეციული გადაწყვეტილების გამო. ამგვარი პრეცედენტის დაშვება საფუძველს უქმნის სამართალდამცველ ორგანოებს, რომ ნებისმიერი საწარმოს ნებისმიერი ხელმძღვანელობითი ან/და წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების მქონე პირის მიმართ დაიწყოს სისხლისსამართლებრივი დევნა, რაც საფრთხის წინაშე აყენებს მთლიანად სამეწარმეო საქმიანობის საფუძვლებსა და ქვეყნის ეკონომიკურ განვითარებას.

გასაჩივრებულ საქმეში პირველი ინსტანციის სასამართლომ მხოლოდ ბრალდების მხარის შუამდგომლობის საფუძველზე (დაცვის მხარე შუამდგომლობას არ დაეთანხმა), საქართველოს სსსკ-ის 73-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტის მოთხოვნათა საწინააღმდეგოდ, მხოლოდ ერთი მხარის თანხმობით, პრეიუდიციად მიიჩნია დაცვის მხარის მტკიცებულებათა ნუსხაში მითითებული მოწმეების დიდი ნაწილი, ანუ პირველი ინსტანციის მოსამართლემ არსებითი განხილვის სტადიაზე შეცვალა წინასასამართლო სხდომის მოსამართლის მიერ დამტკიცებული ნუსხა და დაცვის მხარეს დაუმტკიცა მოწმეთა ახალი სია გ. და ლ. ყ–ს, ს. ლ–ს, გ. ს–ს, თ. კ–ს, ნ. ნ–ის, კ. ბ–ის, ქ. ხ–ის, ნ. გ–ს, ზ. ი–ის, კ. დ–ს, ზ. ნ–სა და გ. ს–ს შემადგენლობით და აღნიშნა, რომ ბრალდების მხარის შუამდგომლობაში მითითებული მტკიცებულებები იყო „მხარეთა მიერ უდავოდ მიჩნეული“. სამწუხაროდ, თბილისის სააპელაციო პალატამ თავის განაჩენში არ იმსჯელა ამ გადაწყვეტილების სისწორეზე, რაც ახალ, არაერთგვაროვან პრაქტიკას წარმოადგენს და საფრთხის წინაშე აყენებს მხარეთა თანასწორობის უფლების რეალიზებას.

გარდა ამისა, პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსამართლემ, განსხვავებით ბრალდების მხრისაგან, დაცვის მხარის მტკიცებულებების გამოკვლევა დასრულებულად თვითონ გამოაცხადა, მიუხედავად იმისა, რომ დაცვას დარჩენილი ჰქონდა ქ. ხ–სა და გ. ტ–ს დაკითხვა, ასევე – წერილობითი მტკიცებულებების გამოკვლევა. ამ პრობლემის აღმოფხვრის შესაძლებლობა დაცვის მხარეს სააპელაციო სასამართლოში არ გააჩნდა, თანახმად საქართველოს სსსკ-ის 298-ე მუხლისა. სააპელაციო სასამართლომ ფორმალური საფუძვლით დაასკვნა, რომ დაცვას დაკარგული ჰქონდა ამ მტკიცებულებების გამოკვლევის ინტერესი, რაც სამართლებრივი პრობლემაა, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას.

საკასაციო სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივრის დაშვებისა და განხილვის გზით უნდა შეფასდეს, ნ. გ–ს პოლიტიკურ დევნასთან დაკავშირებით დაცვის მხარის სააპელაციო საჩივარში მოყვანილი არგუმენტაციის სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან გაბათილება ხომ არ ეწინააღმდეგება მსგავს საკითხებზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს, რაც ამ საჩივრის დასაშვებად ცნობისა და განხილვის სამართლებრივ საფუძველსაც წარმოადგენს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ადვოკატები – ქ. ჩ–ი და დ. ს–ი ითხოვენ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2022 წლის 2 ნოემბრის განაჩენის გაუქმებასა და მის ნაცვლად ნ. გ–ს მიმართ გამამართლებელი განაჩენის დადგენას.

17. პროკურორი ვლადიმირ ვექილიანი შესაგებლით ითხოვს მსჯავრდებულების – ნ. გ–სა და კ. დ–ს ინტერესების დამცველი ადვოკატების – ქ. ჩ–ის, დ. ს–ისა და კ. წ–ს საკასაციო საჩივრების დაუშვებლად ცნობას.

18. მსჯავრდებულ ნ. გ–ს ადვოკატი დ. ს–ი შესაგებლით ითხოვს, რომ არ დაკმაყოფილდეს ბრალდების მხარის საკასაციო საჩივარი და თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2022 წლის 2 ნოემბრის განაჩენი ნ. გ–ს საქართველოს სსკ-ის 221-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, 362-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტითა და 194-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტით გამართლების ნაწილში დარჩეს უცვლელად.

19. საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საკასაციო საჩივრები და დაასკვნა, რომ ისინი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 303-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს, რის გამოც არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად, კერძოდ: საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 303-ე მუხლის მე-3 ნაწილი ამომწურავად ქმნის იმ საფუძველთა ჩამონათვალს, რომელთა არსებობის შემთხვევაში საკასაციო საჩივარი დასაშვებად მიიჩნევა, ასეთებია:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) კასატორი არასრულწლოვანი მსჯავრდებულია.

20. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ ვლინდება საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის არცერთი წინაპირობა და ყველა საკითხი, რაც სათანადოდ შეისწავლა სააპელაციო სასამართლომ, არ საჭიროებს გამეორებას. საჩივრების ძირითადი აქცენტებიდან გამომდინარე კი, საკასაციო სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს მხოლოდ საკვანძო ასპექტებზე.

21. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივრების დაშვების წინაპირობებად კასატორები უთითებენ საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 303-ე მუხლის მე-3 ნაწილის ,,ა“, „ბ“, ,,ვ“ ქვეპუნქტებზე და მიიჩნევს: სააპელაციო სასამართლოს საქმე არ განუხილავს მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არ ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ასევე – განსახილველი საქმე არ მოიცავს იმგვარ სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას, რადგან მსგავს სამართლებრივ საკითხებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა (იხ. მაგ.: საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებები საქმეზე: №1242აპ-22; №429აპ-20), რომლის შეცვლის სამართლებრივი საფუძველი არ იკვეთება.

22. საკასაციო სასამართლო ვერ დაეთანხმება მხარეთა მითითებებს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება უკანონოა, სასამართლომ არასრულფასოვნად შეაფასა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები და მსჯავრდებულების – კ. დ–სა და ნ. გ–ს ქმედებები არასწორად დააკვალიფიცირა, ხოლო ზ. ი–ს მიმართ დაადგინა გამამართლებელი განაჩენი, ვინაიდან, ერთი მხრივ, გადაწყვეტილება გამოტანილია საქართველოს კონსტიტუციის, საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსისა და საქართველოს სხვა კანონების მოთხოვნათა დაცვით, ხოლო, მეორე მხრივ, განაჩენში ნათლად არის მითითებული იმ ფაქტობრივ გარემოებებსა და მოტივებზე, რომელთა საფუძველზეც ვერცერთი პირდაპირი მტკიცებულებით უტყუარად ვერ დადასტურდა ზ. ი–სა და ნ. გ–ს მონაწილეობა გამოყენების მიზნით ყალბი ოფიციალური დოკუმენტის დამზადებასა და გამოყენებაში, ასევე – კომერციულ მოსყიდვაში, ხოლო ნ. გ–ს შემთხვევაში – ასევე უკანონო შემოსავლის ლეგალიზაციაში.

23. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის მოტივაციას, რომ კომერციული მოსყიდვის ნაწილში ბრალდება ბუნდოვანია, ხოლო ობიექტური შემადგენლობის ფორმირებისათვის უტყუარად უნდა დადგინდეს, უშუალოდ ვის მიერ და რის საფუძველზე მოითხოვებოდა უკანონო სარგებელი, შეთავაზება ან გადაცემა. საქართველოს სსკ-ის 221-ე მუხლის 1-ლი და მე-3 ნაწილების სუბიექტები განსხვავებულია და საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებებით ეს ფაქტობრივი გარემოებები ვერ დგინდება. ორი სასესხო ხელშეკრულება სრულად შეესაბამება კანონმდებლობით დადგენილ სტანდარტს, სადავო თანხების მოძრაობა დადასტურდა კომპანიის საბუღალტრო დოკუმენტაციითა და საბანკო ტრანზაქციებით. ბრალდების მხარემ მტკიცებულებებით უტყუარად ვერ დაადასტურა, რომ იმ პერიოდისათვის ნ. გ–ს არ გააჩნდა სესხად გასაცემი თანხა. შესაბამისად, ვერ დადგინდა შეთანხმების შინაარსის ფიქციურობა. მეტიც, მოწმე ს. ლ–ის ჩვენებით, ოჯახს ჰქონდა ფინანსური სახსრები, მათ შორის – დანაზოგის სახითაც, რაც დადასტურდა ნ. გ–ს საბანკო ამონაწერებით, სადაც ასახულია სხვადასხვა დროს საკმაოდ სოლიდური თანხების მოძრაობა. რაც შეეხება ვალის გაქვითვას უძრავი ქონებით, ეს სამოქალაქო ურთიერთობებში აპრობირებული პრაქტიკაა და კანონს არ ეწინააღმდეგება. ამდენად, სასესხო ხელშეკრულების სიყალბე და თანხების ფიქციურობა ვერ დასტურდება, ამიტომ სესხის დაბრუნება ბარტერით ვერ მიიჩნევა კანონსაწინააღმდეგო ქმედებად. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, არ არსებობს არა მარტო უკანონო შემოსავლის ლეგალიზაცია, როგორც დანაშაულის შემადგენლობა, არამედ მისი ე.წ. პრედიკატი დანაშაულებიც – კომერციული მოსყიდვა და გამოყენების მიზნით ყალბი სასესხო ხელშეკრულების დამზადება და გამოყენება.

24. ნ. გ–ს მიერ შპს „........-სათვის“ ფულადი თანხის გადაცემა დასტურდება როგორც 2016 წლის 5 და 25 ივლისის სესხის წერილობითი ხელშეკრულებებით (რომელთა სიყალბის დამადასტურებელი მტკიცებულება ბრალდების მხარეს სასამართლოსათვის არ წარუდგენია), ისე – მოწმეების: ზ. ი–სა და გ. ს–ს ჩვენებებით, ვ. მ–სა და ზ. ი–ის 2016 წლის საფოსტო მიმოწერით, „..........-ს“ სალაროს შემოსავლისა და „........... ბანკის“ სალაროს შემოსავლის ორდერებით, „.....-სათვის“ თანხის გადარიცხვის დამადასტურებელი დოკუმენტაციით, რაც გამორიცხავს სესხის ხელშეკრულებების სიყალბეს, კომერციულ მოსყიდვასა და ფულის გათეთრებასაც.

25. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, არ არსებობს არა მარტო უკანონო შემოსავლის ლეგალიზაცია, როგორც დანაშაულის შემადგენლობა, არამედ მისი ე.წ. პრედიკატი დანაშაულებიც – კომერციული მოსყიდვა და გამოყენების მიზნით ყალბი სასესხო ხელშეკრულების დამზადება და გამოყენება, ვინაიდან ბრალდების მხარემ ვერ წარმოადგინა საკმარისი, უტყუარი და რელევანტური მტკიცებულებების ერთობლიობა, რომლითაც გონივრულ ეჭვს მიღმა სტანდარტით დადასტურდებოდა ნ. გ–ს მიერ საქართველოს სსკ-ის 221-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, 362-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტითა და 194-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტით, ხოლო ზ. ი–ს მიერ – სსკ-ის 221-ე მუხლის 1-ლი ნაწილითა და 362-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დანაშაულების ჩადენა. შესაბამისად, საკასაციო პალატის შეფასებით, in dubio pro reo-ს პრინციპის საფუძველზე ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა ბრალდების ამ ნაწილში ეჭვი სწორად გადაწყვიტეს ბრალდებულთა/მსჯავრდებულთა სასარგებლოდ.

26. ამავდროულად, სასამართლოში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით უტყუარად დადგინდა ნ. გ–სა და კ. დ–ს მიერ ორგანიზაციის კანონიერი ინტერესის საწინააღმდეგოდ უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენების ფაქტები, რომლის საპირისპიროს მტკიცება არ გამომდინარეობს კანონის მოთხოვნათა სრული დაცვით, სრულყოფილად და ობიექტურად გამოკვლეული, ურთიერთშეჯერებული და დამაჯერებელი, ასევე – მხარეთა მიერ უდავოდ ცნობილი მტკიცებულებების ერთობლიობიდან: მოწმეების – ზ. გ–ს, კ. ბ–ს, დ. ჯ–ს, კ. ბ–ის, გ. ხ–ს, ს. უ–ის, ს. რ–ს, დ. ჭ–ს, პ. წ–ს, ა. ს–ს, გ. კ–სა და სხვათა ჩვენებებიდან, შპს „........-სა“ და შპს „.....-ს“ შორის გაფორმებული, 2015 წლის 16 იანვრის გენერალური, 2015 წლის 4 მარტის წილის ნასყიდობის ხელშეკრულებებიდან, შპს „თ–დან“ ამოღებული ტენდერის მასალებიდან, 2019 წლის 28 მარტის ხელშეკრულებიდან, საბუღალტრო დოკუმენტაციიდან, თემატური რევიზიის დასკვნებიდან, ინვოისებიდან, 2019 წლის 26 ივლისის №.. დანართიდან, 2019 წლის 11 მარტის ხელშეკრულებიდან, საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის 2012-2017 წლების სატელევიზიო სარეკლამო შემოსავლების ანალიზიდან და საქმეში არსებული სხვა მასალებიდან, რომლებიც ქმნიან უტყუარ და საკმარის ერთობლიობას გამამტყუნებელი განაჩენის გამოსატანად.

27. საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებებზე დაყრდნობითა და მათი ანალიზის შემდეგ საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა ნ. გ–სა და კ. დ–ს ქმედებები საქართველოს სსკ-ის 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“, „დ“ და მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტებიდან სწორად გადააკვალიფიცირეს სსკ-ის 220-ე მუხლზე და აღნიშნულით არ დარღვეულა ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა კონვენციის მე-6 მუხლით გარანტირებული სამართლიანი განხილვის უფლება.

28. საკასაციო სასამართლოს მითითებით, მტკიცებულებების შეფასებით უტყუარად დადგინდა, რომ ნ. გ–ა და კ. დ–ა არღვევდნენ სამსახურებრივ უფლებამოსილებას და არ მოქმედებდნენ კეთილსინდისიერად ტ–ა „....-ს“ კანონიერი ინტერესებიდან გამომდინარე, ბოროტად იყენებდნენ საკუთარ უფლებამოსილებას კომპანიის ინტერესის საწინააღმდეგოდ და მესამე პირებისათვის გამორჩენის მიღების მიზნით, რის გამოც შპს „........-ს“ მნიშვნელოვანი ზიანი მიადგა, მათ დაარღვიეს ფიდუციური ვალდებულება, არ იმოქმედეს კეთილსინდისიერად და კომპანიისათვის ზიანის მიყენების განზრახვით, სხვა კომპანიაში თანხების აკუმულირების მიზნით, არამართლზომიერად და უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენებით, შპს „.......-ისგან“ მოითხოვეს კუთვნილზე ნაკლები თანხა, რაც ქმნის საფუძველს მათი სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობისათვის. ნ. გ–სა და კ. დ–ს მხრიდან ახალი საშუამავლო კომპანიის შერჩევა, მასში მეწილედ მათთან დაახლოებული პირის შეყვანა და ანგარიშსწორების კუთხით ხელშეკრულების გაფორმება განსხვავებული პირობებით ემსახურებოდა სწორედ მათ მიზანს, საჭიროებისას, მეტი თავისუფლება ჰქონოდათ შპს „....-ს“ ფუნქციონირებასთან დაკავშირებული გადაწყვეტილებების მიღებისას, რაც განახორციელეს კიდეც, კერძოდ: თუ წინა წლებსა და 2015 წლის იანვარ-აგვისტოში ნ. გ–ს და კ. დ–ს ტ–ის სარეკლამო დროის გასხვისების შედეგად მიღებული შემოსავლიდან მხოლოდ დაახლოებით 5-10%-ს უტოვებდნენ „.........-ს“, 2015 წლის 5 აგვისტოდან, ქ. ხ–ს მიერ „....-ს“ წილების დასაბრუნებლად სასამართლოში სამართლებრივი დავის დაწყების შემდეგ, „....-ს“ ინტერესების საწინააღმდეგოდ, დაიწყეს ყოველთვიურად მხოლოდ ტ–ს არსებობისათვის საჭირო მინიმალური თანხის მოთხოვნა, რითაც შპს „........-ს“ მიაყენეს მნიშვნელოვანი მატერიალური ზიანი რამდენიმე მილიონის სახით.

29. პალატა აღნიშნავს, რომ შპს „........-ის“ მიერ შპს „....-ს“ მიმართ ნაკისრი ვალდებულება არ იყო უსასყიდლო და ნამდვილად შესრულდა, თუმცა სწორედ ის ფაქტი, რომ 2015 წლის სექტემბერ-დეკემბერში კ. დ–მ და ნ. გ–მ შპს „.........-ს“ მიანიჭეს უპირატესობა და გაწეული მომსახურებისათვის დაუტოვეს იმაზე ბევრად მეტი თანხა, ვიდრე ეს დამკვიდრებული იყო სარეკლამო ბაზარსა და ამ ორი კომპანიის წინარე ურთიერთობებში, მიანიშნებს მესამე პირის სასარგებლოდ უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენებაზე და არა – მართლზომიერ მფლობელობასა და გამგებლობაში არსებული თანხის გაფლანგვაზე, როგორც ეს ბრალდების მხარეს მიაჩნია.

30. რაც შეეხება ე.წ. „ავტომანქანის ეპიზოდს“: მოწმეების – პ. წ–სა და დ. ჭ–ს ჩვენებებით უტყუარად დადასტურებულია, რომ ნ. გ–ს მეუღლესთან ერთად იმყოფებოდა შპს „........-ში“ და პირადი სარგებლობისათვის, ოჯახისთვის შეარჩია 76 700 ევროდ ღირებული ახალი ავტომანქანა „......“ („........“). ვინაიდან ნ. გ–ს ავტომობილის შესაძენი თანხა არ ჰქონდა, მან „თ–ს“ ხელმძღვანელ თ. კ–ს შესთავაზა ე.წ. „ბარტერი“ – ავტომობილის საფასურის სანაცვლოდ „....-ს“ ეთერში მისი კომპანიის რეკლამის გაშვება. ასევე, ზ. გ–ე ნ. გ–ს სახელით შეხვდა პ. წ–სა და ა. ს–ს და შესთავაზა, რომ ავტომობილს შეიძენდა „....-ს“ ეთერში მათი სარეკლამო რგოლების განთავსების ღირებულების სანაცვლოდ, ასევე – სამომავლოდ შპს „თ–ს“ სარეკლამო რგოლებს ტ–ა „....-ს“ საეთერო დროში შეღავათიან/დაბალ ფასად განათავსებდა სარეკლამო სააგენტო შპს „პ–ს“ მეშვეობით. 2019 წლის 27 თებერვალს შპს „თ–ისა“ და შპს „პ–ს“ შორის გაფორმდა ავტომანქანა „......-ის“ ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც ავტომობილი გადავიდა ნ. გ–სა და მისი ოჯახის მფლობელობაში, ხოლო ფორმალურად მესაკუთრედ შპს „პ–ს“ აღირიცხა. იმავე დღეს 76 700 ევროდ ღირებულ სარეკლამო მომსახურებაზე გაფორმდა ხელშეკრულება, რომლის მიხედვით, ტ–ა „....-ს“ ეთერში რეკლამა განთავსდებოდა შეღავათიან/დაბალ ფასად.

31. 2019 წლის 11 მარტს შპს „თ–ს“ მიერ სარეკლამო მომსახურების შესყიდვასთან დაკავშირებულ გამოცხადებულ ტენდერში გაიმარჯვა „პ–მ“. 2019 წლის 28 მარტს შპს „პ–სა“ და შპს „თ–ს“ შორის გაფორმდა ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, „...-ს“ ეთერში რეკლამა განთავსდებოდა, შეთანხმებისამებრ, შეღავათიან/დაბალ ფასად და ერთი სარეიტინგო პუნქტის ღირებულება განისაზღვრა 110 ლარით. ... წლის ... თემატური რევიზიის შუალედური დასკვნის შესაბამისად, შპს „......-სა“ და შპს „პ–ს“ შორის გაფორმებული ხელშეკრულების №.. დანართითა და ანგარიშფაქტურებით დადასტურებულია, რომ 2019 წლის აპრილიდან ივლისამდე შპს „პ–ს“ მნიშვნელოვნად ამცირებდა თანხას, რის გამოც შპს „......-მა“, მხოლოდ ამ სამ თვეში ერთი პუნქტი რეიტინგი (....) 110 ლარის შემცირებით განიცადა მნიშვნელოვანი – 66 271 ლარის მატერიალური ზიანი. ამდენად, უსაფუძვლოა დაცვის მხარის მითითება, რომ, თითქოს, ნ. გ–ა ზრუნავდა კომპანიის ფინანსურ განვითარებაზე, ვინაიდან მოწმეებმა – თ. კ–მ და ა. ს–მ კატეგორიულად უარყვეს 2019 წელს „თ–ს“ სარეკლამო ბიუჯეტის ზრდა, ტ–ა „.......“ კი დაზარალდა და ვერ მიიღო დამატებითი შემოსავლები. ამას ადასტურებს 2019 წლის 26 ივლისის №.. დანართი, რომელიც გააფორმეს შპს „.....-ის“ წარმომადგენელმა ზ. ი–მა და შპს „პ–ს“ წარმომადგენელმა გ. კ–მ და რომლის შესაბამისად, მხარეები შეთანხმდნენ რეკლამის განთავსების შემდეგ პირობებზე: ხელშეკრულების საფუძველზე „თ–ი“ (დამკვეთი) წინასწარ უცხადებს (ჰპირდება) კომპანიას, რომ იგი 2019 წლის 17 აპრილიდან 2020 წლის 15 იანვრის ჩათვლით დაუკვეთავს მას ზემოხსენებული ბრენდის რეკლამის ტელეარხის ეთერით განთავსების მომსახურებას (სარეკლამო მომსახურება), ღირებულებით – 126 000 ლარი. ტელეარხ „.....-ზე“ ერთი პუნქტი რეიტინგის (...) ფასი არის 35 ლარი, მაშინ, როდესაც ტია „....-ს“ მიერ მისაღები ერთი პუნქტი რეიტინგის (...) ფასი „თ–სათვის“ იყო 110 ლარი და „.....-ს“ უნდა მიეღო ტენდერის ღირებულების – 140 000 ლარისა და ავტომანქანის ღირებულების – 76 700 ევროს (232 201 ლარი) 88% (ერთიანად – 300 000 ლარზე მეტი); ერთი პუნქტი რეიტინგის (wGRP) ფასის – 35 ლარის გადახდით კი, ტ–ა „.......“ საბოლოოდ მიიღებდა მხოლოდ 126 000 ლარს. ყოველივე აღნიშნული ადასტურებს, რომ შპს „........“, ფაქტობრივად, ვერ მიიღებდა რეკლამის განთავსების მომსახურების საფასურს ავტომობილის ნაწილში, ანუ კომპანიამ განიცადა მნიშვნელოვანი ზიანი და არ მიუღია არავითარი ფინანსური სარგებელი.

32. გარდა ამისა, ერთი პუნქტი რეიტინგის (...) ფასად 35 ლარის მითითება რომ არ იყო მხოლოდ ტექნიკური შეცდომა, დასტურდება 2019 წლის 26 ივლისის №.. დანართით, სადაც განსაზღვრულია 35 ლარის შესაბამისი ღირებულება – 126 000 ლარი და არა სხვა ვალუტა. საქართველოს ეროვნული ბანკის მონაცემებით, ხელშეკრულების დადების მომენტისათვის 35 აშშ დოლარი შეადგენდა 94.15 ლარს და ახლოსაც არ იყო „....-ს“ მიერ მოთხოვნილ ფასთან. ასევე, შპს „პ–სა“ და „თ–ის“ მიღება-ჩაბარების აქტებში ერთი პუნქტი რეიტინგის (...) საბაზრო ღირებულებად მითითებულია 110 ლარი, რაც გამორიცხავს შეცდომას და ადასტურებს, რომ ეს იყო დაგეგმილი განზრახვა, „....-ს“ ფინანსური დაზიანების გზით ნ. გ–ს ფაქტობრივად უსასყიდლოდ მიეღო მის მიერ შერჩეული და სარგებლობაში არსებული ავტომანქანა.

33. საყურადღებოა ისიც, რომ ადვოკატ ბ. ბ–საგან ამოღებული შპს „პ–სა“ (გამყიდველი) და ს. ლ–ს (მყიდველი) შორის ... წლის ...-ის ხელშეკრულება „პ–საგან“ ამოღებულ დოკუმენტებში ვერ იქნა მოძიებული. ამასთან, აღნიშნული დოკუმენტი და თავად ავტომანქანაც არ ასახულა „პ–ს“ საბუღალტრო დოკუმენტაციაში. ხელშეკრულების შინაარსიდან გამომდინარე, ნ. გ–ს 2019 წლის 1 სექტემბრამდე ერთი გადახდის ვალდებულებაც არ ეკისრებოდა. ამდენად, 2019 წლის 11 მარტის ხელშეკრულება ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა მართებულად არ მიიჩნიეს ისეთი გავლენის მქონე სანდო მტკიცებულებად, რომელიც უარყოფდა ნ. გ–ს მიერ „....-ს“ ფინანსური დაზიანების მიყენებას. აღსანიშნავია ისიც, რომ ნ. გ–მ შპს „პ–ს“ ავტომანქანა დაუბრუნა მხოლოდ მას შემდეგ, რაც გამოძიებამ „პ–დან“ ამოიღო დოკუმენტაცია და თითქმის ავტომანქანის დაბრუნების პარალელურად „პ–მ“ დაიწყო ერთი სარეიტინგო პუნქტის ღირებულების – 35 ლარის ნაცვლად 110 ლარის გადახდა შპს „ი–სათვის“.

34. ნ. გ–ს მიერ ავტომანქანის შეძენით ავტომანქანის ღირებულების ანაზღაურება მოხდებოდა კომპანიის სარეკლამო ბადის ხარჯზე და კომპანიის პატნიორებსა და თანამშრომლებში ზედმეტ კითხვებს არ გამოიწვევდა. აღნიშნულით უტყუარადაა დადასტურებული, რომ ნ. გ–მ შეიმუშავა დანაშაულებრივი გეგმა, რომლითაც „.....-ში“ რეკლამის განთავსების სანაცვლოდ, მის სასარგებლოდ ანაზღაურდებოდა შპს „პ–სათვის“ ავტომობილის ღირებულება, რითაც დაზარალდებოდა მხოლოდ ტ–ა „....-ს“ კანონიერი ინტერესები, კერძოდ: შპს „თ–ი“ ერთ სარეიტინგო პუნქტში „პ–ს“ უხდიდა 110 ლარს; „პ...“ ვალდებული იყო, 110 ლარი გადაეხადა „.......-სათვის“, რომელსაც, თავის მხრივ, „.....-სათვის“ უნდა გადაერიცხა 110 ლარის 88% – 96,8 ლარი. ამის ნაცვლად „თ–სი“ „პ–ს“ ერთ სარეიტინგო პუნქტში უხდიდა 110 ლარს, „პ...“ „.....-ას“ უხდიდა 35 ლარს, ხოლო ეს უკანასკნელი „.....-ს“ – მხოლოდ 35 ლარის 88%-ს – 30,8 ლარს. შესაბამისად, ნ. გ–ა ავტომანქანას მიიღებდა თითქმის უსასყიდლოდ, „პ...“ – საკომისიოს, „ი–ა“ – ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ 12%-ს და მხოლოდ ტ–ა „.......“, როგორც საწარმო, იურიდიული პირი – ფინანსურ ზიანს.

35. საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, ასევე უსაფუძვლოა კასატორთა მითითება ნ. გ–ს პოლიტიკურ დევნასთან დაკავშირებით, ვინაიდან ამ საქმეზე გამოძიება დაიწყო „....-ს“ მინორიტარი მეწილის განცხადების საფუძველზე, რასაც დაემატა „....-ს“ მოქმედი მენეჯმენტის განცხადებაც. ნ. გ–ს განეიტრალება და პოლიტიკური და საზოგადოებრივი საქმიანობისაგან ჩამოცილება რომ ყოფილიყო გამოძიების მიზანი, მაშინ აღკვეთის ღონისძიებად პატიმრობის გამოყენებას მოითხოვდნენ. ამასთან, სამივე პირს ბრალდება წარედგინა ფინანსური დანაშაულის ჩადენის თაობაზე დასაბუთებული ვარაუდით. გარდა ამისა, „....-ს“ მფლობელობასთან დაკავშირებული დავის განხილვისას ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს ... წლის ... გადაწყვეტილებით არ დადგინდა ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მუხლების (მათ შორის – არც სამართლიანი სასამართლოს უფლების) დარღვევა და ვერც დაცვის მხარემ ვერ წარმოადგინა ვერანაირი მტკიცებულება პოლიტიკური დევნის დასადასტურებლად. შესაბამისად, ეს გარემოებები ადასტურებს, რომ ნ. გ–ს მიმართ გამამტყუნებელი განაჩენი არ არის დაკავშირებული ხელისუფლებისა და მმართველი პარტიის პოლიტიკურ მოტივთან და არ დარღვეულა კანონის წინაშე თანასწორობის პრინციპი, რომელიც გულისხმობს რაიმე გამონაკლისის დაუშვებლობას და ჩადენილი დანაშაულისათვის პასუხისმგებლობის აუცდენლობას, მიუხედავად დანაშაულის ჩამდენი პირის თანამდებობისა და პოლიტიკური პოზიციისა.

36. დაცვის მხარის საკასაციო საჩივრის კიდევ ერთ არგუმენტთან დაკავშირებით პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსამართლის მიკერძოებულობისა და არაობიექტურობის თაობაზე საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქმის მასალების შესწავლის შედეგად არ გამოვლენილა საქართველოს სსსკ-ის 59-ე მუხლით გათვალისწინებული მოთხოვნების დარღვევა. მიღებული გადაწყვეტილება გამომდინარეობს საქმეზე წარდგენილი მტკიცებულებების ანალიზიდან და შეფასებიდან.

37. გარდა ამისა, ევროპული სასამართლო განცალკევებით აფასებს სასამართლოს პირად და ობიექტურ მიუკერძოებლობას. სუბიექტური მიდგომით იგი აფასებს, იყო თუ არა მოსამართლე მიკერძოებული ან ჰქონდა თუ არა მას წინასწარ ჩამოყალიბებული აზრი, ხოლო ობიექტური მიდგომით ევროპული სასამართლო, მოსამართლის პირადი ქმედებისგან დამოუკიდებლად, განსაზღვრავს, არსებობს თუ არა რაიმე ფაქტი, რომელიც გადაწყვეტილების მიმღები ორგანოს მიუკერძოებლობასთან დაკავშირებით ეჭვებს წარმოშობს და, ამასთანავე, ადგენს, მოსამართლემ წარმოადგინა თუ არა საკმარისი გარანტიები, რათა გამოერიცხა ყოველგვარი ლეგიტიმური ეჭვი მის მიუკერძოებლობასთან დაკავშირებით (ECtHR, 15/10/2009 (GC), Micallef v MILT, №17056/06, §74; ECtHR, 15/12/2005 (GC), Kyprianou v CYP, №73797/01, §118). მხოლოდ ის ფაქტი, რომ მხარე ტენდენციურობის საფუძველზე მოსამართლის აცილებას მოითხოვს, ავტომატურად არ გულისხმობს, რომ მოსამართლე საქმეს იქნება ჩამოშორებული. საკითხი, არსებობს თუ არა რაიმე საჭიროება იმისა, რომ მოსამართლე არ იქნეს აცილებული საქმიდან, წამოიჭრება მხოლოდ მას შემდეგ, რაც მხარეთა არგუმენტებს პასუხი გაეცემა და დადგინდება, გამართლებულია თუ არა მოსამართლის აცილების თაობაზე მოთხოვნა. მოსამართლის ქმედება განხილული უნდა იქნეს არა იზოლირებულად, არამედ მთლიანი კონტექსტით (EComHR, 21/3/1975, X v UK, №5574/72). მოსამართლის პირადი მიუკერძოებლობა იგულისხმება, თუ არ არსებობს საწინააღმდეგო მტკიცებულებები (ECtHR, 24/5/1989, Hauschildt v DEN, საჩ. №101486/83, §47; ECtHR, 1/10/1982, Piersack v BEL, საჩ. №8692/79, §30; ECtHR, 26/10/1984, De Cubber v BEL, საჩ. №9186/80, §25; ECtHR, 15/12/2005 (GC), Kyprianou v CYP, საჩ. №73797/01, §119).

38. შესაბამისად, საქმის განმხილველ მოსამართლესა და ერთ-ერთ მოწმეს შორის არსებული მეგობრული კავშირი ვერ მიიჩნევა მოსამართლის ობიექტურობასა და მიკერძოებულობაზე უარყოფითი ზეგავლენის მქონე ფაქტორად, მით უფრო, რომ, როგორც სააპელაციო სასამართლოს განაჩენშია მითითებული, საკონსტიტუციო სასამართლოც ანალოგიურად მიუდგა მოსამართლის აცილების საკითხს საქმეზე: „შპს „ტ–ა .......ო“ საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, როდესაც არ დააკმაყოფილა საქართველოს პარლამენტის წარმომადგენლის შუამდგომლობა მოსამართლეთა აცილების შესახებ, რომელთაგან ერთი ნ. გ–ს შვილის ნათლიაა.

39. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო ეთანხმება ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მოტივაციას, რომლის თანახმად, საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დადასტურებულია ნ. გ–სა და კ. დ–ს განზრახ ქმედებებში უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენების შემადგენლობა.

40. საკასაციო საჩივარში დაცვის მხარე უთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლომ თავისი ინიციატივით დაუმძიმა სასჯელი ნ. გ–ს. საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსი (32-ე, 33-ე და სხვა მუხლები) დეტალურად განსაზღვრავს პროკურორის უფლება-მოვალეობებს სისხლის სამართლის პროცესში სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყებიდან განაჩენის გასაჩივრების ეტაპის ჩათვლით, თუმცა საპროცესო კოდექსის არცერთი ნორმა არ ითვალისწინებს პროკურორის ვალდებულებას, საქმის არსებითი განხილვისას გამოხატოს თავისი აზრი ბრალდებულის მიმართ გამოსაყენებელი/გამოყენებული სასჯელის სახისა და ზომის შესახებ.

41. საქართველოს სსსკ-ის 298-ე მუხლის მე-4 ნაწილით დაწესებული შეზღუდვა – გასაჩივრებული განაჩენის სააპელაციო სასამართლოში საუარესოდ შებრუნების თაობაზე განმარტებულ უნდა იქნეს სისტემურად, საქართველოს სსსკ-ის სხვა ნორმებთან ერთობლივად, რომელთა მიხედვით, პროკურორი პირველი ინსტანციის სასამართლოში უფლებამოსილია, იმსჯელოს მხოლოდ ბრალდებულის მიერ ჩადენილი ქმედების კვალიფიკაციაზე და მოითხოვოს პირის მსჯავრდება მის მიერ მითითებული კვალიფიკაციის შესაბამისად.

42. მოცემულ შემთხვევაში, ბრალდების მხარემ მოითხოვა სამივე პირის მიმართ გამამტყუნებელი განაჩენის დადგენა წარდგენილი ბრალდების ფარგლებში, რაც თავისთავად სასჯელის გამკაცრებასაც მოიაზრებს. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს ნ. გ–სათვის დანაშაულის ე.წ. „2015 წლის ეპიზოდში“ სასჯელის დამძიმებით არ დაურღვევია კანონის მოთხოვნა.

43. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ კასატორები – ქ. ჩ–ი და დ. ს–ი საჩივარში ყურადღებას ამახვილებენ სასამართლოს პრაქტიკაზე საქართველოს სსკ-ის 220-ე მუხლით არასაპატიმრო სასჯელების გამოყენების კუთხით და უთითებენ სასამართლოს გადაწყვეტილებებზე, რომლებიც, საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, განსახილველ საქმესთან მიმართებით შეუსაბამოა, ვინაიდან მითითებული საქმეების გარემოებები არსებითად განსხვავდება განსახილველი საქმის გარემოებებისაგან. ამასთან, სასჯელი ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში უნდა იყოს ინდივიდუალური და ქმედების ადეკვატური, მკაცრად პერსონალური, პროპორციული და აუცილებელი სასჯელის მიზნების მისაღწევად, სასჯელის მიზნები კი მჭიდროდ უკავშირდება სისხლის სამართლის, როგორც სამართლის დარგის, მიზნებს.

44. სასჯელი თავისი ბუნებით ყოველთვის შემზღუდველია, ინიშნება დასჯისთვის და გულისხმობს სამაგიეროს მიზღვას. სამართლიანი სასჯელი მართლწესრიგის აღდგენას ემსახურება. მის გარდაუვალობას განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს. მოსამართლემ უნდა იზრუნოს სასჯელის ეფექტურობაზე და სასჯელი უნდა განსაზღვროს პირის ბრალის ხარისხის შესაბამისად. სამართლიანი სასჯელის დანიშვნისათვის აუცილებელია ბრალისა და სასჯელის თანაზომიერების, პროპორციულობის დაცვა.

45. აღსანიშნავია, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ, პროპორციულობის პრინციპი, როგორც ადამიანის ღირსების მნიშვნელოვანი ნაწილი, აღიარა საქმეებზე: „Harkins and Edwards v. the United Kingdom“ და „Rrapo v. Albania“ და განაცხადა, რომ „უხეშად არაპროპორციულმა“ სასჯელმა შეიძლება ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-3 მუხლის (წამების, არაადამიანური და ღირსების შემლახველი მოპყრობის აკრძალვა) დარღვევა გამოიწვიოს. მიუხედავად ამისა, პროპორციულობის პრინციპი ირღვევა მხოლოდ ძალიან ხანგრძლივი სასჯელის შემთხვევაში. მაგალითად, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო, სასჯელის ხანგრძლივობის საფუძველზე, კონვენციის მე-3 მუხლის დარღვევას არ ადგენს, გარდა ძალიან რთული შემთხვევებისა. ევროსასამართლომ არაერთხელ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ „უხეში არაპროპორციულობის“ ტესტი მკაცრია და ვლინდება მხოლოდ იშვიათ და უნიკალურ შემთხვევებში. ევროსასამართლოს თავშეკავება ნაწილობრივ განპირობებულია იმ გარემოებით, რომ მას არ სურს ჩაერიოს სახელმწიფოს არჩევანში სასჯელებთან მიმართებით, ვინაიდან სახელმწიფოები უზრუნველყოფილი არიან დისკრეციის გარკვეული ხარისხით.

46. გამომდინარე ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ სრულად შეაფასა როგორც სასჯელის დანიშვნის ზოგადსავალდებულო, ასევე – პირთა ინდივიდუალური მახასიათებლები, პასუხისმგებლობის შემამსუბუქებელი და დამამძიმებელი გარემოებები, მათი როლი დანაშაულის ჩადენისას, დანაშაულთა მასშტაბი, მიყენებული ზიანი და ბრალის ხარისხის, ასევე – საქართველოს სსკ-ის 39-ე და 53-ე მუხლების მოთხოვნათა გათვალისწინებით, ნ. გ–ს განუსაზღვრა კანონიერი და სამართლიანი სასჯელი. ამასთან, სასამართლომ იმსჯელა დანიშნული სასჯელების მიზანშეწონილობაზე.

47. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად იხელმძღვანელა სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსითა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს მიერ დადგენილი მტკიცების სტანდარტით – გონივრულ ეჭვს მიღმა და ისე მიიღო გადაწყვეტილება, ასევე – ამომწურავად იმსჯელა ყველა იმ საკითხზე, რაზეც საკასაციო საჩივრებში აპელირებენ მხარეები და მათ გასცა დასაბუთებული პასუხები.

48. სასამართლო ითვალისწინებს, რომ დასაბუთებული გადაწყვეტილების ვალდებულება არ მოითხოვს მხარეების მიერ მითითებულ ყველა არგუმენტზე დეტალური პასუხების გაცემას. აღნიშნული ზედა ინსტანციის სასამართლოებს უფლებას აძლევს, დაეთანხმონ ქვედა ინსტანციის სასამართლოს დასაბუთებას, საფუძვლების გამეორების გარეშე (იხ. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება საქმეზე: „ჰირვისაარი ფინეთის წინააღმდეგ“ (Hirvisaari v. Finland, ECtHR, N49684/99, §30, 25/12/2001)). მოკლე მსჯელობა საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შესახებ – ქვედა ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობის გაზიარება არ არღვევს დასაბუთებული გადაწყვეტილების უფლებას (იხ.,ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება საქმეზე: „გოროუ საბერძნეთის წინააღმდეგ“ (Gorou v. Greece (No. 2) ECtHR, N 12686/03, §37, §41, 20/03/2009), „ქადაგიშვილი საქართველოს წინააღმდეგ“ (Kadagishvili v Georgia, no. 12391/06, §175, ECtHR, 14/05/2020)).

49. ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ არაერთხელ დაადგინა, რომ სამართლის საკითხებთან დაკავშირებით სასამართლოში წარდგენილ საჩივრებთან მიმართებით დასაშვებობის კრიტერიუმების დანერგვა და გამოყენება ემსახურება მართლმსაჯულების ჯეროვნად განხორციელების ლეგიტიმურ მიზანს (ბორისენკო და შპს „ერევანიანი ბაზალტი“ სომხეთის წინააღმდეგ (დეკ.), No18297/08, 2009 წლის 14 აპრილი). ევროპულმა სასამართლომ შენიშნა, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლო, განსხვავებით ქვედა ინსტანციის სასამართლოებისგან, საქმეს სრულად არ განიხილავს, როგორიცაა – ფაქტებისა და მტკიცებულებების შეფასება; უზენაესი სასამართლოს მიერ საქმის განხილვა შეზღუდულია გარკვეული სამართლებრივი საკითხებით (Kuparadze v. Georgia, no. 30743/09, §76, ECtHR, 21/09/2017). ასეთ ვითარებაში ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო არ მიიჩნევს, რომ საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება – უარი ეთქვა აპლიკანტის საჩივრის განხილვაზე, მისაღწევი ლეგიტიმური მიზნის არაპროპორციული იყო. უფრო მეტიც, ევროპულმა სასამართლომ განაცხადა, რომ, როდესაც საკასაციო სასამართლო უარს აცხადებს საქმის განხილვაზე, იმ საფუძვლით რომ არ არსებობს საქმის განხილვის სამართლებრივი საფუძვლები, კონვენციის მე-6 მუხლის მოთხოვნები შეიძლება დაკმაყოფილდეს მცირე დასაბუთებით. სასამართლოებს არ მოეთხოვებათ, წარადგინონ განმცხადებლის თითოეულ არგუმენტზე პასუხი; ეს ვალდებულება გულისხმობს, რომ სასამართლო პროცესის მონაწილეებს შეუძლიათ, მიიღონ კონკრეტული და მკაფიო პასუხები იმ არგუმენტებზე, რომლებიც მნიშვნელოვანია სამართალწარმოების შედეგისთვის (იხ.Tchankotadze v. Georgia, № 15256/05, §103, 2016 წლის 21 ივნისი, აგრეთვე – Moreira Ferreira, §84; და Deryan v. Turkey, №41721/04, §33, 2015 წლის 21 ივლისი).

50. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს შეფასებით, კონვენციის მე-6 მუხლის 1-ლი პუნქტის მიხედვით, ეროვნული სააპელაციო სასამართლო არ შეიძლება, იყოს ვალდებული, ვრცლად იმსჯელოს, როდესაც ის უბრალოდ იყენებს საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შესახებ კონკრეტულ საკანონმდებლო დებულებას (იხ. მაგალითად, „ნერსესიანი სომხეთის წინააღმდეგ“ (გადაწყვეტილება), № 15371/07, 2010 წლის 19 იანვარი; §23 და 24; „Burg and Others v. France“ (dec.), No. 34763/ 02, ECHR 2003-II; Gorou v. 2006; „გლენდერი შვედეთის წინააღმდეგ“ (დეკ.), No 28070/03, 2005 წლის 6 სექტემბერი; „Jaczkó უნგრეთის წინააღმდეგ“, No 40109/03, § 29, 18 ივლისი 2006; „მარინი ალბანეთის წინააღმდეგ“, No. 3738/02, § 106, ECHR 2007-XIV (ამონაწერები).

51. ამდენად, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2022 წლის 2 ნოემბრის განაჩენი კანონიერი, დასაბუთებული და სამართლიანია და საჩივრების დასაშვებობის წინაპირობები არ იკვეთება.

52. შესაბამისად, ვინაიდან არ მოიპოვება საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 303-ე მუხლის მე-3 და მე-3¹ ნაწილებით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძველი, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები დაუშვებლად უნდა იქნეს ცნობილი.

53. საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 303-ე მუხლის მე-3, მე-3², მე-3³, მე-4 ნაწილების შესაბამისად, საკასაციო სასამართლომ

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. დაუშვებლად იქნეს ცნობილი თბილისის ძველი თბილისის რაიონული პროკურატურის პროკურორების – ვლადიმირ ვექილიანისა და ზვიად გუბელაძის, ასევე – მსჯავრდებულ კ. დ–ს ინტერესების დამცველის, ადვოკატ კ. წ–სა და მსჯავრდებულ ნ. გ–ს ინტერესების დამცველი ადვოკატების – ქ. ჩ–სა და დ. ს–ს საკასაციო საჩივრები;

2. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. გაბინაშვილი

მოსამართლეები: ნ. სანდოძე

ლ. თევზაძე