გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ 3კ-1051-01 25 ოქტომბერი, 2002 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. ახალაძე (თავმჯდომარე),

თ. კობახიძე,

ქ. გაბელაია

დავის საგანი: ბინიდან გამოსახლება.

აღწერილობითი ნაწილი:

გ. ე-მა სარჩელით მიმართა თელავის რაიონულ სასამართლოს და მოითხოვა თელავის რაიონის სოფ. ...ში მდებარე საცხოვრებელი სახლიდან შვილის _ ი. ე-ისა და რძლის, ლ. ე-ის გამოსახლება. მოსარჩელემ განმარტა, რომ ი. ე-ი ოჯახიდან წასული იყო 10 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში, 1999 წელს საცხოვრებელ სახლში იმ პირობით მიიღო, რომ მოპასუხე ბინას შეიძენდა და გადავიდოდა საცხოვრებლად; ისინი მის კომლში არ არიან აღრიცხულნი; მათი ერთად ცხოვრება შეუძლებელია, რადგან მოპასუხე ფიზიკურ შეურაცხყოფას აყენებს. მოსარჩელე სადავო სახლის მესაკუთრეა, ხოლო მოპასუხემ ვერ დაამტკიცა მისი საკუთრების უფლება სადავო სახლზე.

თელავის რაიონული სასამართლოს 2000წ. 19 დეკემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა. მოპასუხეები: ი. და ლ. ე-ები გამოსახლებულ იქნენ თელავის რაიონის სოფ. ...ში მოსარჩელე გ. ე-ის სახელზე რიცხული საცხოვრებელი სახლიდან.

ი. ე-მა სააპელაციო საჩივარი შეიტანა ქ. თბილისის საოლქო სასამართლოს სააპელაციო პალატაში და მოითხოვა გადაწყვეტილების გაუქმება.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001წ. 2 აგვისტოს გადაწყვეტილებით ე. ე-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა. გაუქმდა თელავის რაიონული სასამართლოს 2000წ. 19 დეკემბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება. გ. ე-ს უარი ეთქვა თელავის რაიონის სოფ. ...ში მდებარე, მასზე რიცხული ბინიდან მოპასუხეების _ ი. და ლ. ე-ების გამოსახლებაზე მათთან მყოფ პირებთან ერთად.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სკ-ს 159-ე მუხლის თანახმად ი. ე-ი კეთილსინდისიერი, მართლზომიერი მფლობელია, რაც მოსარჩელესთან შეთანხმებას ეფუძნება. ამავე კოდექსის 155-ე მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად იგი სადავო სახლის თანამფლობელია, სკ-ს 162-ე მუხლის I პუნქტის თანახმად დაუშვებელია, მართლზომიერ მფლობელს მოეთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება მართლზომიერი მფლობელობის განმავლობაში.

გ. ე-მა საკასაციო წესით მიმართა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს და მოითხოვა გადაწყვეტილების გაუქმება, სადავო საცხოვრებელი სახლიდან შვილისა და რძლის გამოსახლება. კასატორი ასევე, აღნიშნავს, რომ სააპელაციო პალატამ არ შეამოწმა სარჩელის მოთხოვნა და არ გადაწყვიტა მისი სადავო სახლში შესახლების საკითხი.

სამოტივაციო ნაწილი:

პალატა გაეცნო საქმის მასალებს, საკასაციო საჩივარს და თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ თელავის რაიონის სოფ. ...ში მდებარე საცხოვრებელი სახლი და მიწის ნაკვეთი ირიცხება კასატორ გ. ე-ის სახელზე.

მოპასუხე ი. ე-ი მოსარჩელე გ. ე-ის შვილია. იგი 1965 წელს დაიბადა და ცხოვრობდა მშობლებთან _ გ. და ვ. ე-ებთან ერთად სადავო სახლში. 1983-85 წლებში იმყოფებოდა სამხედრო სავალდებლო სამსახურში, შემდეგ დაბრუნდა და გააგრძელა ცხოვრება იმავე სახლში. 1995 წელს დაიწყო სამსახური თელავის გვარდიაში, ხოლო 1997 წელს დროებით სამუშაოდ წავიდა მოსკოვში, საიდანაც 1999 წელს დაბრუნდა სოფ. ...ში და თავის ოჯახთან ერთად გააგრძელა ცხოვრება სადავო სახლში. კასატორ გ. ე-ის მეუღლე ვ. ე-ი გარდაიცვალა 1999 წელს.

სოფ. ...ის საკრებულოს მიერ გაცემული ¹420 ცნობის მიხედვით გ. ე-ის შვილი ი. ე-ი გაყრის აქტის გარეშე გ. ე-ის სახლში ცალკე კომლად ცხოვრობს. პალატა თვის, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები და არასწორად განმარტა კანონი, რაც სსკ-ს 393-ე მუხლის II ნაწილის “გ” ქვეპუნქტის თანახმად გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძვალია.

პალატას მიაჩნია, რომ საქმის ხელახლა განმხილველმა სასამართლომ უნდა გაითვალისწინოს შედეგი:

საქართველოს რესპუბლიკაში მიწის რეფორმის განხორციელების, სახელმწიფო მეურნეობის, კოლმეურნეობებისა და სხვა სასოფლო სამეურნეო საწარმოთა რეგისტრაციის შესახებ” საქართველოს რესპუბლიკის სახელმწიფო საბჭოს 1992წ. 21 ოქტომბრის დეკრეტით და “სახელმწიფო მეურნეობის, კოლმეურნეობებისა და სხვა სასოფლო-სამეურნეო საწარმოების რეორგანიზაციის წესის შესახებ” საქართველოს რესპუბლიკის მთავრობის 1992წ. 22 ოქტომბრის ¹949 დადგენილების მე-6 პუნქტის შესაბამისად რეორგანიზებულ იქნა კოლმეურნეობები და შეიქმნა მიწათმოსარგებლეთა და ტექნიკური მომსახურების საწარმოები. საქართველოს მთავრობის აღნიშნულ დადგენილებებში ცვლილებები შევიდა მთავრობის 1993წ. 5 მარტის ¹199 დადგენილებით, ამ დროიდან საქართველოში კოლმეურნეობებმა როგორც საზოგადოებრივმა მეურნეობებმა შეწყვიტეს ფუნქციონირება, საკოლმეურნეო კომლის არსებობა იურიდიულად დაკავშირებული იყო კოლმეურნეობის არსებობასთან.

საკოლმეურნეო კომლის საკუთრება დარეგულირებული იყო მაშინ მოქმედი სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 122-ე მუხლით (1964წ.), რომლის თანახმად საკოლმეურნეო კომლის ქონება ეკუთვნოდა მის წევრებს თანასაკუთრების უფლებით და თანასაკუთრების საფუძველს წარმოადგენდა კოლმეურნეობაში შრომა და კოლექტიური სასოფლო-სამეურნეო საოჯახო საქმიანობა.

დღეისათვის სოფლად არსებული კომლი აღარ წარმოადგენს საკოლმეურნეო კომლს და კომლის საკუთრების შექმნის სამართლებრივი საფუძველი აღარ არის საერთო, კოლექტიური შრომა. თანამედროვე ტერმინი კომლი ნიშნავს სოფელ ადგილას მცხოვრებ ცალკე ოჯახს (ქარუთლი ენის განმარტებითი ლექსიკონი, 1990წ. გვ. 581). აქედან გამომდინარე, ცალკე კომლის წევრი არის ჩვეულებრივი ოჯახის წევრი და მასზე ისეთივე სამართლებრივი რეჟიმი ვრცელდება, როგორც ქალაქის ტიპის დასახლების ოჯახის წევრზე.

გამომდინარე აღნიშნულიდან სააპელაციო პალატამ იურიდიულად არ დაასაბუთა, თუ რატომ არიან კასატორ გ. ე-ის ოჯახის ყოფილი წევრები, ამჟამად მოპასუხეები ი. და დ. ე-ები მართლზომიერი მფლობელები, რომელ სამართლებრივ საფუძველს ემყარება მათი მფლობელობის უფლება, რის გამოც მესაკუთრეს, კასატორ გ. ე-ს არა აქვს უფლება მოითხოვოს მფლობელობის შეწყვეტა.

საქმის ხელახალი განხილვისას სასამართლომ უნდა გამოიკვლიოს, მოპასუხე ი. ი-ს აქვს თუ არა დასაბუთებული პრეტენზია მფლობელების ი. და დ. ე-ების მიმართ, რაც შეიძლება სკ-ს 168-ე მუხლის თანახმად მფლობელობის შეწყვეტის საფუძველი გახდეს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა სსკ-ს 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

გ. ე-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს.

გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001წ. 2 აგვისტოს გადაწყვეტილება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.