გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ 3კ-1095-02 11 დეკემბერი, 2003წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. ახალაძე (თავმჯდომარე),

ნ. კვანტალიანი,

მ. სულხანიშვილი

დავის საგანი: გამოსახლება.

აღწერილობითი ნაწილი:

ვ. ე-ი 1997 წლიდან ცხოვრობს ქ.თბილისში ... ამ მისამართზე მდებარე საცხოვრებელი სახლის 1/2½ ირიცხებოდა ი. ვ-ის, ხოლო 1/2½_ ი. ზ-ის სახელზე. შინაურული ხელშეკრულების საფუძველზე ვლ. ე-მა ე. ზ-ის კუთვნილი 1/2-დან შეისყიდა საცხოვრებელი ოთახი ¹13-6, 1 ოთახი თავისი მიმდებარე საკარმიდამო ნაკვეთით და გადაიხადა ბინის საფასური 17000 რუსული რუბლი. ვინაიდან ბინა იყო უკანონო, ხელშეკრულება სანოტარო წესით არ გაფორმებულა. იგი რეგისტრირებულია და ცხოვრობს ამ ბინაში. სადავო საცხოვრებელი სახლი დაკანონდა 1991 წელს. 1993 წელს ე. ზ-მა თავისი ½1/2-ის – 20 კვ.მ. საცხოვრებელი ოთახი მიყიდა ნ. ა-ს, რომელმაც მთელი 1/2½ წილი გაიფორმა თავის სახელზე და მესაკუთრედაა რეგისტრირებული.

ვ. ე-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხე ნ.ა-ის მიმართ და მოითხოვა, ქ.თბილისში, ... მდებარე საცხოვრებელ ოთახებზე 13,7 კვ.მ, 4.65-2,85 კვ.მ. და 01¹5-2.65 კვ.მეტრის მიმდებარე საკარმიდამო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრედ ცნობა ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებულად ცნობა “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის და სკ-ს 181-ე მუხლის საფუძველზე.

ნ.ა-მა შეგებებული სარჩელით მიმართა სასამართლოს მოპასუხე ვლ.ე-ის მიმართ და მოითხოვა “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-3 და მე-5 მუხლების შესაბამისად, ვლ. ე-ის მიერ დაკავებული ფართის გათავისუფლება მის მიერ ვლ. ელოევისათვის შესაბამისი, სხვა საცხოვრებელი სადგომის გადაცემის პირობით.

ქ.თბილისის ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს 2000წ. 11 მაისის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა. ე. ზ-სა და ვ. ე-ს შორის საცხოვრებელი სადგომის 1987წ. 5 მაისის ნასყიდობის ხელშეკრულება დადებულად იქნა მიჩნეული და შესაბამისად ვლ. ე-ი ცნობილი იქნა სადავო ფართის მესაკუთრედ. შეტანილ იქნა ცვლილება ე. ზ-ა და ნ. ა-ს შორის დადებული საცხოვრებელი სახლის ნასყიდობის ხელშეკრულებაში და ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროს ჩანაწერებში. ნ.ა-ის შეგებებულ სარჩელს ეთქვა უარი, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ნ.აბულაშვილმა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2000წ. 18 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ნ.ა-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს 2000წ. 11 მაისის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება. არ დაკმაყოფილდა ვლ. ე-ის სარჩელი, ხოლო ნ.ა-ის შეგებებული სარჩელი კი დაკმაყოფილდა. დაევალა ნ.ა-ს ელოევს საკუთრებაში გადასცეს სხვა საცხოვრებელი სადგომი თბილისის ფარგლებში შესაბამისი ფართითა და პირობებით.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2001წ. 7 თებერვლის განჩინებით თბილისის საოლქო სასამართლოს 2000წ. 18 სექტემბრის გადაწყვეტილება ვლ. ე-ის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში უცვლელი დარჩა, ხოლო ნ. ა-ის შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში გაუქმდა და საქმე ამ ნაწილში ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდა იმავე პალატას შემდეგი საფუძვლებით: წერილობითი დოკუმენტი ვლ.ე-სა და ნ.ა-ს შორის არ არის გაფორმებული, ამდენად ნ.ა-ი არ არის 1987 წელს გაფორმებული სადავო ბინის თაობაზე შინაურული ხელშეკრულების მხარე, რის გამოც ელოევს სწორად ეთქვა სარჩელზე უარი, ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ სწორად მიიჩნია ვლ. ელოევი სადავო ბინის მოსარგებლედ, მაგრამ კონკრეტულად არ მიუთითა “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” კანონის მე-5 მუხლის “ბ” პუნქტით გათვალისწინებული ვალდებულების შესრულების შესახებ, რის გამოც ვლ.ელოევისათვის ამ ნორმით მინიჭებული უფლების პრაქტიკული განხორციელება შეუძლებელია.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სააპელაციო პალატის 2001წ. 23 მაისის განჩინებით ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება ნ.ა-ის შეგებებული სარჩელის უარყოფის ნაწილში უცვლელად იქნა დატოვებული და ნ. ა-ს უარი ეთქვა ვ. ე-ისათვის ლილოს დასახლებაში საკუთრების უფლებით საცხოვრებელი ბინის გადაცემის სანაცვლოდ მის მფლობელობაში ამჟამად არსებული საცხოვრებელი სადგომის გამონთავისუფლებაზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2001წ. 24 ოქტომბრის სააპელაციო პალატის აღნიშნული განჩინება გაუქმდა საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2001წ. 07 ივნისის გადაწყვეტილებაზე მითითებით, რომლითაც “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” კანონის რიგი ნორმები არაკონსტიტუციურად იქნა ცნობილი. საქმე განხილვისათვის დაუბრუნდა იმავე პალატას.

სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას ნ.ა-მა მოთხოვნა დააზუსტა და მოითხოვა ვლ.ე-ის ბინიდან გამოსახლება ყოველგვარი კომპენსაციის და სამაგიერო საცხოვრებელი ფართის გადაცემის გარეშე. სააპელაციო სასამართლოს 2002წ. 17 ივნისის გადაწყვეტილებით ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება გაუქმდა და ახალი გადაწყვეტილებით ვლ.ელოევი გამოსახლებული იქნა სადავო ბინიდან.

საოლქო სასამართლოს ზემოხსენებული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ვლ.ე-მა და მოითხოვა მისი გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება შემდეგი მოტივებით: სასამართლომ არასწორად განმარტა სკ-ს 172-ე მუხლი, რაც საფუძვლად დაუდო კასატორის გამოსახლებას სახლიდან, ვინაიდან უკან დაბრუნება შეიძლება მხოლოდ იმის, რასაც როდისმე ფლობდა. ამასთან ხელყოფა ხდება კასატორის საკუთრებისა. სასამართლომ არ გამოიყენა სკ-ს 312-ე მუხლის მეორე ნაწილი, რაც უნდა გამოეყენებინა. ნ. ა-მა იცოდა, რომ რეესტრის ჩანაწერი უსწორო იყო, როდესაც საკუთარი მეუღლისაგან იძენდა სახლს მასში მცხოვრები ცოცხალი ვლ. ე-ით. სახეზეა სადავო ურთიერთობა, რომელიც უნდა მოწესრიგდეს სკ-ს 313-ე მუხლის მეორე ნაწილით.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთების შემოწმების შედეგად თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი საფუძვლიანია, იგი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და საქმე დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს ხელახლა განსახილველად შემდეგ გარემოებათა გამო:

დადგენილია, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2001წ. 7 თებერვლის განჩინებით უცვლელად დარჩა თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2000წ. 18 სექტემბრის გადაწყვეტილება ვ. ე-ის სარჩელის ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებულად ცნობაზე უარის თქმის თაობაზე. დავის განხილვისას სასამართლომ დადასტურებულად ცნო ის გარემოება, რომ ვ. ე-მა 1987 წელს გადაუხადა რა 17.000 რუსული რუბლი ე. ზ-ს ქ.თბილისში, ... მდებარე ბინის საფასურად და იგი წარმოადგენს ამ ბინის მოსარგებლეს. საქმის მასალებით ასევე დადგენილია, რომ ვ. ე-ი სადაო სახლის ადრინდელი მესაკუთრის თანხმობით 1987 წლიდან ფლობს სადავო ბინას.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატას გასაჩივრებული განჩინების მიღებისას უნდა გაეზიარებინა ვ. ე-ის მოსაზრება მისი გამოსახლების შესახებ ნ.ა-ის მოთხოვნაზე უარის თქმის თაობაზე, იმ მოტივით, რომ “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონი არ ითვალისწინებს გამოსახლებას.

როგორც ზემოთ აღინიშნა, მოცემული დავა არაერთხელ იქნა რა განხილული სასამართლოს სხვადასხვა ინსტანციებში, დადასტურებულია ის გარემოება, რომ ვ. ე-ი წარმოადგენს სადავო ბინის მოსარგებლეს. საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების საფუძველზე მხარეთა საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის ურთიერთობა წარმოადგენს საცხოვრებელი სადგომის დათმობის შედეგად წარმოშობილს, რაც რეგულირდება საქართველოს კანონით “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ”.

აღნიშნულთან დაკავშირებით დაუსაბუთებელია სააპელაციო სასამართლოს მითითება, რომ, ვინაიდან, საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილებით ძალადაკარგულად ჩაითვალა რა “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-5 მუხლი სარგებლობის შეწყვეტის შესახებ და საკითხის მოწესრიგებას სპეციალური კანონის სხვა ნორმები არ ითვალისწინებს, დავის გადაწყვეტისას გამოყენებულ უნდა იქნეს სკ-ს ნორმები.

ზემოხსენებული სპეციალური კანონი, ეყრდნობა რა მოქმედი სამოქალაქო სამართლის ფუნდამენტურ პრინციპებს, თავისი იურიდიული ბუნებიდან გამომდინარე და მოსაწესრიგებელი ურთიერთობის სპეციფიურობის გამო ზოგადი ნორმებიდან განსხვავებულ წესებს ადგენს, რაც, შესაბამისად, ზოგად და სპეციალურ ნორმებს შორის კოლიზიას წარმოშობს. სკ დასაშვებად მიიჩნევს რა მსგავს გარემოებათა არსებობის ალბათობას, მე-2 მუხლის მეორე ნაწილით აწესებს, რომ ერთი და იმავე დონის სამართლის ნორმათა კოლიზიის დროს გამოიყენება სპეციალური და უფრო ახალი კანონი. ამ კოდექსით გათვალისწინებულ ზოგად ნორმებსა და სპეციალურ ნორმებს შორის კოლიზიისას გამოიყენება სპეციალური ნორმები.

კოლიზიური ნორმების გამოყენების საკითხი ანალოგიურად წყდება “ნორმატიული აქტების შესახებ” საქართველოს კანონის 25-ე მუხლის მეორე ნაწილითაც, რომლის შესაბამისად იერარქიის ერთი და იგივე საფეხურის ნორმატიულ აქტებს შორის წინააღმდეგობის წარმოქმნისას მოქმედებს უფრო გვიან მიღებული (გამოცემული) აქტით დადგენილი ნორმა.

აღსანიშნავია ის გარემოება, რომ “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის კონსტიტუციურობის საკითხის განხილვისას საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლომ 2001წ. 7 ივნისის ¹1/103, 117, 137, 147-48, 153-53 გადაწყვეტილებით არაკონსტიტუციურად და იურიდიულად ძალადაკარგულად ცნო, მითითებული კანონის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტი, მე-5 მუხლი და მე-7 მუხლის მეორე პუნქტი. საკონსტიტუციო სასამართლომ როგორც მთლიანობაში, ისე მუხლობრივ-პუნქტობრივად განიხილა და შეაფასა რა სადავო ნორმატიული აქტი, მიიჩნია, რომ კანონის სხვა ნორმები კონსტიტუციასთან შესაბამისობაშია და მათში მესაკუთრის უფლების ფარგლები მოსარგებლესთან მისი ურთიერთობის სპეციფიური ხასიათიდან გამომდინარე სამართლიანად დაბალანსებულია. აღნიშნული გადაწყვეტილების მიღებისას საკონსტიტუციო სასამართლოს მიერ სპეციალური კანონის შეფასება მოხდა სამოქალაქო სამართლის პრინციპებთან მიმართებაში, რის შედეგადაც მოსაწესრიგებელი ურთიერთობის თავისებურებათა გათვალისწინებით კანონის ნორმების არაკონსტიტუციურად ცნობასთან დაკავშირებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნულთან დაკავშირებით საკონსტიტუციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ სადავო სპეციალური კანონის ძალაში დარჩენილი ნორმებით დაცულია თანაზომიერების პრინციპი და წონასწორობა საკუთრების უფლების დაცვასა და საერთო ინტერესებს შორის. სადავო კანონის სოციალური მნიშვნელობის, მხარეთა განსაკუთრებული მდგომარეობის და ინტერესების გათვალისწინებით საკონსტიტუციო სასამართლომ მართებულად და კონსტიტუციასთან შესაბამისად მიიჩნია ის გარემოება, რომ “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ” კანონი გარდა მე-3 მუხლით გათვალისწინებული ნამეტი ფართის გამოთავისუფლებისა, აღარ ითვალისწინებს სარგებლობის შეწყვეტას – გამოსახლებას. საკონსტიტუციო სასამართლოს ეს დასკვნა მიღებულია რა სპეციალური კანონის კონსტიტუციასთან და სამოქალაქო კოდექსთან ურთიერთშეჯერების ფონზე, გათვალისწინებულია საკუთრების კანონისმიერი თუ სახელშეკრულებო ბოჭვის შესაძლებლობა კონსტიტუციის 21-ე მუხლში დასაშვებ ფარგლებში, რაც რასაკვირველია, უნარჩუნებს მესაკუთრეს საკუთრებას და მისი არსი არ იცვლება.

მოსაწესრიგებელი საკითხისადმი ასეთი მიდგომით დაცულია 1952წ. 20 მარტის ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა ევროპის კონვენციის პირველი ოქმის პირველი მუხლით გათვალისწინებული სამართლიანი ბალანსი საკუთრების უფლების დაცვასა და საერთო ინტერესებს შორის. ამ ნორმის თანახმად “ყველა ფიზიკურ და იურიდიულ პირს აქვს უფლება დაუბრკოლებლად ისარგებლოს თავისი ქონებით, არავის არ შეიძლება წაერთვას ქონება, იმ შემთხვევის გარდა, როცა საზოგადოების ინტერესები ამას მოითხოვენ და იმ პირობებით, რომლებიც გათვალისწინებულ არიან კანონით და საერთაშორისო სამართლის ზოგადი პრინციპებით.

აღნიშნული დებულებები არანაირად არ ზღუდავენ სახელმწიფოს უფლებას, უზრუნველყოს ისეთი კანონების შესრულება, რომლებიც მას აუცილებლად ესახება საკუთრების კონტროლის განხორციელებისათვის საერთო ინტერესებიდან გამომდინარე, ან ბეგარის ან სხვა გადასახადებისა და ჯარიმების აკრეფის უზრუნველყოფისათვის”.

ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს 1982წ. 23 სექტემბერს გამოტანილ გადაწყვეტილებაში, რომელიც ეხებოდა სპორონგისა და ლონორტის საქმეს შვედეთის წინააღმდეგ (შპორრონგ ანდ Lონნორტჰ ვ. შწედენ, 1982), კონვენციის პირველი ოქმის პირველი მუხლი განიმარტა შედეგი სახით: “ეს მუხლი შეიცავს სამ გამოკვეთილ წესს. პირველი, რომელიც თავისი ხასიათით ზოგადია, ამტკიცებს საკუთრებით შეუფერხებელი სარგებლობის პრინციპს; ის გადმოცემულია პირველი აბზაცის პირველ წინადადებაში. მეორე წესი ეხება ქონების ჩამორთმევას და განმარტავს ამას რიგი პირობებით; იმავე აბზაცის მესამე წესი აღიარებს, რომ მონაწილე ქვეყნებს უფლება აქვთ სხვა რამესთან ერთად გააკონტროლონ საკუთრების გამოყენება საზოგადოების ინტერესების შესაბამისად, რისთვისაც შემოაქვთ ისეთი კანონები, რომელთაც ამ მიზნისათვის თვლიან საჭიროდ.”

ცალკეულ პირთა და საზოგადოების ინტერესთა გაწონასწორების საკითხი განხილულია ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს რიგ გადაწყვეტილებებში. კერძოდ, საქმეში ჯეიმსი და სხვები გაერთიანებულია სამეფოს წინააღმდეგ (ჟამეს ანდ Oტჰერს V. ტჰე Uნიტედ Kინგდომ, 1986) დავის საგანს წარმოადგენდა რა ბრიტანული კანონი, რომლითაც მოქირავნეებს უფლება მიეცათ გამქირავებლის საკუთრებაში არსებული საცხოვრებელი ფართი შეესყიდათ საბაზრო ფასებზე ნაკლები ღირებულებით, სასამართლომ დაადგინა, რომ საკუთრების უფლება არ დარღვეულა. ამ გადაწყვეტილებით სასამართლომ გაიზიარა მომჩივანთა მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ თუ ქონება ჩამოერთმევა ერთ ინდივიდს, მხოლოდ და მხოლოდ კერძო მხარისადმი საკუთრებაში გადაცემის მიზნით ასეთი ქმედება არ მომდინარებს საზოგადოებრივი (საერთო) ინტერესებიდან. მაგრამ ამასთან ერთად მიუთითა, რომ “მიუხედავად ამისა, ერთი ინდივიდისაგან ქონების იძულებითი გადაცემა მეორის სასარგებლოდ, გარკვეულ შემთხვევებში შესაძლოა წარმოადგენდეს კანონიერ საშუალებას ხელი შეეწყოს საერთო ინტერესებს ... ქონების ჩამორთმევა, რომელიც საზოგადოებრივი სამართლიანობის აღდგენის მიზანს ემსახურება, შეიძლება, შესაბამისად იქნას განმარტებული, როგორც ქმედება, ჩადენილი “საზოგადოების ინტერესებიდან გამომდინარე”. აღნიშნულის საფუძველზე, სასამართლომ დაასკვნა, რომ “ქონების ჩამორთმევა კანონიერი სოციალური, ეკონომიკური ან სხვა სახის პოლიტიკის განხორციელების სახით შესაძლოა ჩაითვალოს “საზოგადოებრივი ინტერესებიდან გამომდინარე”, თუნდაც იმ შემთხვევაში, თუ ფართო საზოგადოება არ იღებს არანაირ უშუალო სარგებლს ასეთი ქმედების შედეგად.”

ადამიანის უფლებათა დაცვის ევროპულმა სასამართლომ განიხილა რა სპადეასა და სკალაბრინოს საქმე იტალიის წინააღმდეგ (შპადეა ანდ შცალაბრინო ვ. Iტალყ, 1995) ხელისუფლების მიერ მოქალაქეთა საკუთრებით სარგებლობაზე კონტროლის დაწესებასთან დაკავშირებით მიიჩნია: კონვენციის ¹1 ოქმის პირველი მუხლის “მეორე აბზაცი ითვალისწინებს სახელმწიფოს უფლებას, მიიღოს ისეთი კანონები, რომლებიც სახელმწიფოს აზრით, აუცილებელია საზოგადოებრივი ინტერესებიდან გამომდინარე ქონებაზე კონტროლის განსახორციელებლად. ასეთი კანონები განსაკუთრებული მნიშვნელობისაა, როდესაც საქმე უძრავ ქონებას ეხება, რადგანაც დღესდღეობით უძრავი ქონება წარმოადგენს საზოგადოების ერთერთ მთავარ პრობლემას. იმისათვის, რომ ამგვარი პოლიტიკა განხორციელდეს საკანონმდებლო ხელისუფლებას უნდა გააჩნდეს შეფასების ფართო სპექტრი იმ საზოგადოებრივი პრობლემის თვალსაზრისით, რომელიც აუცილებელია ასეთი ზომების მისაღებად.” ამავე გადაწყვეტილებაში სასამართლომ მიუთითა, რომ სახელმწიფოსაგან პირის საკუთრებით სარგებლობაში “ჩარევა უნდა უზრუნველყოფდეს სამართლიან თანაფარდობას საზოგადოების საერთო ინტერესების მოთხოვნებსა და ადამიანის ძირითადი უფლებების დაცვის მოთხოვნებს შორის. ასეთი თანაფარდობის მიღწევის მცდელობაა სწორედ ასახული პირველი მუხლის (კონვენციის ¹1 ოქმი) საერთო შინაარსითა და მეორე აბზაცით. გამოყენებულ საშუალებებსა და მიღწეულ მიზანს შორის სწორედ ამგვარი თანაფარდობა უნდა არსებობდეს.”

ყოველივე ზემოხსენებულის ანალიზი ცხადყოფს, რომ სახელმწიფოს ფართო არეალი გააჩნია რა საზოგადოებრივი ინტერესების კრიტერიუმთან მიმართებაში, სპეციალური კანონის მიღებით (რაც უეჭველად გონივრულად დასაბუთებული უნდა იყოს) დასაშვებია პირთა ფუნდამენტურ უფლებაზე – საკუთრებაზე გარკვეული შეზღუდვა დააწესოს.

საკასაციო პალატა იზიარებს კასატორის მოსაზრებას, რომ გასაჩივრებული განჩინებით სასამართლომ არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა სადავო ურთიერთობას სკ-ს 168-ე და 172-ე მუხლებზე მითითებით. ამ უკანასკნელი ნორმის პირველი ნაწილით დადგენილია, რომ მესაკუთრეს შეუძლია მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება. მოცემულ შემთხვევაში კი, სასამართლოს მიერ არაერთგზის იქნა დადგენილი და მხარეებს სადავოდ არ გაუხდიათ ის გარემოება, რომ ვ. ელოევი სადავო ფართს ნივთის ადრინდელი მესაკუთრის თანხმობით ფლობდა.

რაც შეეხება სკ-ს 168-ე მუხლს, იგი აწესებს ნივთის მფლობელობის შეწყვეტას მესაკუთრის დასაბუთებული პრეტენზიის გამო მხოლოდ ამავე კოდექსის 165-167-ე მუხლებით გათვალისწინებული ნივთის მფლობელობითი ხანდაზმულობის დროს.

ამასთან, საკასაციო პალატა ვერ მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში სსკ-ს 411-ე მუხლის შესაბამისად, შეუძლებელია საკასაციო სასამართლოში გადაწყვეტილების მიღება, ვინაიდან სააპელაციო პალატის გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით ფაქტობრივი გარემოება თუ რა ოდენობის საცხოვრებელი ფართობი უკავია მოპასუხეს და რამდენი სული სარგებლობს ამ სადგომით, ანუ რამდენია ნამეტი ფართი, რომლის გამოთავისუფლებასაც ითვალისწინებს “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” კანონის მესამე მუხლი და მოცემულ შემთხვევაში არსებობს თუ არა ის პირობები, რომელთა არსებობის შემთხვევაში დასაშვებია ნამეტი ფართობის გამოთავისუფლება.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ვ. ე-ის საკასაციო საჩივარი საფუძვლიანია, იგი უნდა დაკმაყოფილდეს გაუქმდეს გასაჩივრებული განჩინება და ახალი გადაწყვეტილებით ნ. ა-ის შეგებებულ სარჩელს უარი უნდა ეთქვას.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა რა სსკ-ს 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ვ. ე-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს.

გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 17 ივნისის გადაწყვეტილება და საქმე დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს ხელახლა განსახილველად.

საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.