¹3კ-1149-02 7 მარტი, 2003 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე),

რ. ნადირიანი,

მ. წიქვაძე

აღწერილობითი ნაწილი:

1999წ. 21 დეკემბერს ლ. ა-ემ და ნ. გ-მა ზ. მ-ის წინააღმდეგ სარჩელით მიმართეს ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოს. მოსარჩელეებმა მიუთითეს, რომ ქ. თბილისში, ..... მდებარე სახლი ეკუთვნოდა ნ. ა-ეს. მისი გარდაცვალების შემდეგ სახლთმფლობელობა გადაიფორმეს შვილებმა თ. და გ. ა-ეებმა.

მითითებული სახლის ეზოში არსებული სახელოსნო (ლიტერ “ბ”), რომელიც გადაკეთებული იყო საცხოვრებლად, 1965 წელს დაიკანონა თ. ა-ემ, რომლის ნაწილიც აჩუქა გ. ა-ეს. ლიტერ “ბ” შენობის დანარჩენი ნაწილი გ. ა-ემ მიიღო მემკვიდრეობით თ. ა-ის გარდაცვალების შემდეგ.

თ. ა-ემ 1975წ. 11 დეკემბერს ეზოში არსებული ლიტერ “ბ” საცხოვრებელი სახლი, რომლის საერთო ფართი შეადგენდა 27.31 კვ. მეტრს, მიჰყიდა თ. ხ-ს, საეზოვე ნაკვეთი კი მთლიანად დარჩა გ. ა-ის სარგებლობაში. ეზოში არსებული ლიტერ “ა” შენობის 2/5 1994 წელს გადაფორმდა გ. კ-ზე, რომლის გარდაცვალების შემდეგ სახლის აღნიშნული ნაწილი მემკვიდრეობით მიიღო ნ. გ-მა. ლიტერ “ა” შენობის დანარჩენი 3/5 სარჩელის შეტანის დროს აღრიცხულია ლ. ა-ეზე.

ეზოში არსებული ლიტერ “ბ” შენობა თ. ხ-მა 1993 წელს გაუცვალა ზ. მ-ეს. ზ. მ-ემ, მიუხედავად მათი წინააღმდეგობისა, დაანგრია ლიტერ “ბ” შენობა და მის ადგილზე ააშენა ლიტერ “ბ-სთან” შედარებით დიდი მოცულობის სახლი (91.2 კვ.მ. მიწის ფართზე). გარდა ამისა, მშენებლობის დროს მან მიწაში ჩაფლო ნ. ა-ის შექმნილი მარმარილოს ქანდაკება და მარმარილოს ქვა, რომელიც მათ საკუთრებას წარმოადგენდა. მოსარჩელეებმა მიუთითეს, რომ ზ. მ-ის მოქმედებით დაირღვა მათი უფლებები და მოითხოვეს ზ. მ-ის სახლის ეზოში გამომავალი ფანჯრების ამოქოლვა, აივნის მოშლა, საეზოვე მიწის ნაკვეთის რეალურად გამოყოფა, სახლში შესასვლელის ქუჩიდან მოწყობა და ეზოდან შესასვლელის აკრძალვა, ასევე, მარმარილოს ქანდაკების და ქვის დაბრუნება. მოსარჩელეებმა საქმის განხილვის დროს დამატებით მოითხოვეს თ. ხ-ზე გასხვისებული და მათი ნაგებობების შესაბამისად იდეალური წილების განსაზღვრა ისე, რომ მათ მიკუთვნებოდათ საერთო ფართის 51/58.

მოპასუხე ზ. მ-ემ სარჩელი ცნო მხოლოდ მარმარილოს ქანდაკების და ქვის დაბრუნების ნაწილში. დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ მან ეზოში არსებული ლიტერ “ბ” სახლი 1993წ. 29 მაისს გაფორმებული ხელშეკრულებით მიიღო თ. ხ-ისაგან. ხელშეკრულებაში მითითებულია, რომ აღნიშნული სახლი მდებარეობს 578 კვ.მ მიწის ფართობზე.

ქ. თბილისის ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის 1993წ. 16 ივნისის გადაწყვეტილებით მას ნება დაერთო ლიტერ “ბ” ძველი ნაგებობის დანგრევისა და სათანადო პროექტით ახალი საცხოვრებელი სახლის აგებისა იმ პირობით, რომ სახლის მშენებლობის საკითხი გადაწყვეტილიყო სასამართლოს მეშვეობით, რადგან აღნიშნული მშენებლობის წინააღმდეგი იყო თანამესაკუთრე ლ. ა-ე. ვინაიდან თბილისის ჩუღურეთის რაიონის სასამართლოს 1994წ. 11 იანვრის გადაწყვეტილებით, არსებული პროექტის შესაბამისად, ნება მიეცა მას ძველი ლიტერ “ბ” სახლის დანგრევისა და მის ადგილზე ახლის აშენებისა, მიაჩნია, რომ მის მიერ დაცულია ყველა პირობა, სახლის პროექტი შეთანხმებულია სათანადო კომპეტენტურ ორგანოებთან და მისი სახლი არ ზღუდავს მოსარჩელეთა უფლებებს.

ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღერეთის რაიონული სასამართლოს 2000წ. 27 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ზ. მ-ეს დაევალა მარმარილოს ქვისა და ქანდაკების დაბრუნება. სარჩელი არ დაკმაყოფილდა ფანჯრების ღიობების ამოქოლვის, აივნის მოშლის და ჭოროხის ქუჩიდან შესასვლელის მოწყობის ნაწილში, ხოლო საერთო საკუთრებაში არსებული 578 კვ. მიწა მხარეებს შორის გაყოფილ იქნა იდეალური წილების შესაბამისად ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული ფართების მიხედვით: ნ. გ-ს გამოეყო საერთო ფართის 88/578, ლ. ა-ეს – 132/578, ხოლო ზ. მ-ეს – 60/578. ლ. ა-ის და ნ. გ-ის სააპელაციო საჩივრის საფუძველზე საქმე განიხილა თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატამ, რომელმაც 2001წ. 17 აპრილის გადაწყვეტილებით გააუქმა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება საერთო სარგებლობის მიწის ნაკვეთზე იდეალური წილების განსაზღვრის ნაწილში და მოსარჩელეს უარი უთხრა სარჩელზე მიწის ნაკვეთის სარგებლობის უფლებით რეალურად გაყოფის ნაწილში, ხოლო დანარჩენ ნაწილში რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება უცვლელად დატოვა.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ სასამართლომ ფაქტობრივად არ მოახდინა ეზოს გაყოფა, მხარეებს მიაკუთვნა მათი სახლების ქვეშ არსებული ფართი, რაც მოსარჩელეებს არ მოუთხოვიათ. ამით სასამართლომ დაარღვია სსკ-ს 248-ე მუხლის მოთხოვნა. სასამართლოს უფლება არ ჰქონდა, მიეკუთვნებინა მხარისთვის ის, რაც მას არ მოუთხოვია. სააპელაციო სასამართლომ ასევე აღნიშნა, რომ მითითებულ მიწის ნაკვეთზე იგი ვერ იმსჯელებდა, ვინაიდან სადავო 578 კვ.მ მიწის ფართობი არ არის რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში და დაუდგენელია მისი სამართლებრივი სტატუსი.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე მიუთითა, რომ საქმეში არსებული მასალებით და ექსპერტის დასკვნებით სადავო სახლი აგებული იყო პროექტის შესაბამისად და არ არღვევდა მოსარჩელეთა უფლებებს. მოსარჩელეებმა ვერ დაასახელეს, თუ რაში გამოიხატებოდა მათი უფლებების დარღვევა ეზოში შესასვლელის, აივანთან და ფანჯრების ღიობებთან დაკავშირებით. ამასთან, ვინაიდან ეზოს სამართლებრივი მდგომარეობა დადგენილი არ იყო და იგი ვერ ჩაითვლებოდა მოსარჩელეთა საკუთრებად, მოსარჩელეთა მოთხოვნა ეზოში გამავალი ფანჯრების ამოშენების და აივნის მოშლის თაობაზე ვერ დაკმაყოფილდებოდა.

2001წ. 18 ივნისს ლ. ა-ემ და ნ. გ-მა საკასაციო საჩივრით მიმართეს საქართველოს უზენაეს სასამართლოს.

საკასაციო პალატის განჩინებით ამ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოტანილი გადაწყვეტილება მოსარჩელეებისათვის მიწის ნაკვეთით სარგელობის უფლებით რეალურად გაყოფის შესახებ უარის თქმის ნაწილში გაუქმდა და ამ ნაწილში საქმე დაბრუნდა სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განხილვისათვის, ხოლო დანარჩენ ნაწილში სააპელაციო სასამართლოს განჩინება დარჩა უცვლელად.

საკასაციო პალატა მიუთითებდა, რომ მოსარჩელეთა თავდაპირველი მოთხოვნა მიწის ნაკვეთთან დაკავშირებით გამოიხატებოდა სადავო მიწის ნაკვეთის მთლიანი სახლთმფლობელობის საკუთრებიდან მათი წილების გათვალისწინებით რეალურად გამოყოფაში. ისინი მოითხოვდნენ, რომ სასამართლოს განესაზღვრა 1975 წელს ხ-ზე გასხვისებული და მოსარჩელეებზე დარჩენილი ნაგებობების იდეალური წილები: ხ-ზე 7/58 იდეალური წილი, ხოლო მათზე _ 51/78 იდეალური წილი და აღნიშნული წილების შესაბამისად მომხდარიყო ნაკვეთის რეალურად გაყოფა. საკასაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ უნდა დააზუსტოს მოსარჩელეთა მოთხოვნა და არსებული ნორმების საფუძველზე გადაწყვიტოს დავა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 28 მაისის გადაწყვეტილებით ნ. გ-ისა და ლ. ა-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა.

თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2000წ. 27 ოქტომბრის გადაწყვეტილება თბილისში, ...... მდებარე საერთო მიწის ნაკვეთიდან ლ. ა-ეს და ნ. გ-ისათვის წილის დადგენის ნაწილში გაუქმდა და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება. ნ. გ-ისა და ლ. ა-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა და 578 კვ.მ საერთო ფართის მიწის ნაკვეთიდან ლ. ა-ესა და ნ. გ-ს გამოეყოთ სარგებლობის უფლებით 498/578, ხოლო ზ. მ-ეს _ 80/578.

სააპელაციო სასამართლო მიუთითებს: მოსარჩელეებმა დააზუსტეს, რომ მოითხოვენ მათ და მოპასუხის მიერ დაკავებული მიწის ნაკვეთის იდეალურად გაყოფას, ანუ იმ წილების დადგენას, რაც ეკუთვნით მათ და მოპასუხეს საერთო სარგებლობაში არსებულ მიწის ნაკვეთში. ამასთან, მოსარჩელეებმა მოითხოვეს, რომ მიწის ნაკვეთზე წილების დადგენა მომხდარიყო იმის მიხედვით, თუ რა ფართი აქვს დაკავებული მათ სახლს, მაგრამ არა _ ზ. მ-ის მიერ აშენებულ ახალ სახლთან, არამედ ხ-ზე მიყიდულ შენობასთან მიმართებაში.

პალატა ადგენს, რომ მიწის ნაკვეთი, ფართით 578 კვ.მ, წარმოადგენს საერთო საკუთრების ობიექტს.

როგორც საქმის მასალებით და თბილისის ტექინვენტარიზაციის ბიუროს წარმომადგენლის ჩვენებიდან ირკვევა, თბილისის ტექინვენტარიზაციის ბიუროს მონაცემებით სადავო 578 კვ.მ იყო ნ. გ-ის, ლ. ა-ის და თ. ხ-ის საერთო სარგებლობაში. ამასთან, ნ. გ-სა და ლ. ა-ეს საკუთრების უფლებით ეკუთვნოდა ლიტ “ა” ფართით 219 კვ.მ, ხოლო თ. ხ-ს ლიტ “ბ” ფართით 31,5 კვ.მ – სულ განაშენიანების ფართი შეადგენს 254 კვ.მ-ს.

პალატა უთითებს, რომ საქართველოს მიწის კოდექსის 149-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად საერთო სარგებლობაში არსებულ ნაკვეთით სარგებლობის წესი განისაზღვრებოდა მოქალაქეთა საკუთებაში არსებული შენობის წილების გათვალისწინებით.

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, ნ. გ-ის და ლ. ა-ის წილი საერთო სარგებლობის მიწის ნაკვეთში შეადგენდა 498 კვ.მ-ს, ხოლო თ. ხ-ის _ 80 კვ.მ-ს.

წარმოდგენილ მასალებში არ მოიპოვება მტკიცებულება იმისა, რომ მხარეთა შეთანხმების ან სხვა გარემოების გამო ადგილი ჰქონდა ზემოხსენებულ წილების გადანაწილებას მხარეთა შორის.

მოპასუხემ გადაწყვეტილება გაასაჩივრა საკასაციო წესით.

კასატორი მიუთითებს: ის გარემოება, რომ საერთო სარგებლობაში არსებული მიწის ნაკვეთით სარგებლობის წესი განისაზღვრებოდა მოქალაქეთა საკუთრებაში არსებული შენობის წილების გათვალისწინებით, თავისთავად სადავო არ არის, მაგრამ სრულად დაუსაბუთებელია, რატომ მოახდინა სასამართლომ წილების დადგენა ძველ ლიტერ “ბ” და არა ახალ ლიტერ “ბ” ფართობთან მიმართებაში. სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ თბილისის ჩუღურეთის რაიონის სასამართლოს 1994წ. 11 იანვრის გადაწყვეტილებით ზ. მ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა და მას ნება მიეცა ...... ლიტ. “ბ” ძველი ამორტიზებული სახლის დანგრევაზე და ახალი საცხოვრებელი სახლის აშენებაზე წარმოდგენილი პროექტის მიხედვით.

კასატორი მოითხოვს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილებით ლ. ა-ისა და ნ. გ-ისათვის 454/578 წილის გამოყოფას, საიდანაც მათ საკუთრებად მიჩნეული უნდა იქნეს 219/578 წილი, ხოლო მოპასუხე ზ. მ-ეზე 124/578 წილის გამოყოფა, საიდანაც მის საკუთრებად მიჩნეული უნდა იქნეს 60/578 წილი.

სამოტივაციო ნაწილი:

პალატამ შეისწავლა საქმის მასალები, მოისმინა მხარეთა განმარტებები და მივიდა დასკვნამდე, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

თბილისის ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის 1993წ. 16 ივნისის გადაწყვეტილებით მოპასუხეს ნება დაერთო ძველი, ამორტიზებული საცხოვრებელი სახლი დაენგრია და, დამხმარე ფართის გათვალისწინებით, ახალი საცხოვრებელი სახლი აეშენებინა. აღნიშნული გადაწყვეტილების შესაბამისად ზ. მ-ეს სახლი უნდა აეშენებინა ძველი საცხოვრებელი სახლის ადგილზე. ასეთი სახით მშენებლობის ჩატარების წინააღმდეგი იყო მოსარჩელე.

შემდგომში სასამართლოს გადაწყვეტილებისა და ადმინისტრაციული აქტების საფუძველზე მოპასუხემ გაადიდა სახლის ფართი.

სასამართლოში დავის დაწყებამდე ლიტერ “ბ” ირიცხებოდა ფართით 31,5 კვ.მ, ხოლო ლიტერ “ა” _ ფართით 219 კვ.მ. მხარეთა სარგებლობის უფლება მიწის ნაკვეთზე განისაზღვრებოდა აღნიშნული მდგომარეობის გათვალისწინებით. ა-ის და გ-ის წინააღმდეგ აღიძრა რა სარჩელი სასამართლოში, 1994წ. 11 იანვრის გადაწყვეტილებით ზ. მ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა იმ საფუძვლით, რომ ახალი სახლის მშენებლობით არ შეილახებოდა მოპასუხეთა საცხოვრებელი პირობები. ამავე საფუძვლით ითხოვდა სარჩელის დაკმაყოფილებას ზ. მ-ეც.

აღნიშნული გადაწყვეტილებით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს აქვთ პრეიუდიციული ძალა. სსკ-ს 106-ე მუხლის ,,ბ” ქვეპუნქტის თანახმად, მხარეები თავისუფლდებიან მტკიცებულებების წარდგენისაგან ისეთი ფაქტების დასადასტურებლად, რომლებსაც, თუმცა ემყარება მათი მოთხოვნები, თუ შესაგებელი, მაგრამ დამტკიცებას არ საჭიროებენ. ასეთია ფაქტები, რომლებიც დადგენილია ერთ სამოქალაქო საქმეზე სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, თუ სხვა სამოქალაქო საქმეების განხილვისას იგივე მხარეები მონაწილეობენ.

აღნიშნული გადაწყვეტილებით ა-ე და გ-ი, როგორც მ-ის, ისე სასამართლოს მიერ აღიარებული არიან იმ უფლებებით, რომლებიც მათ სადავო ქონებაზე მ-ის მიერ სახლის მშენებლობის დაწყებამდე გააჩნდათ.

ასევე აღნიშნული საქმის მასალები შეიძლება განხილული იყოს, როგორც წერილობითი მტკიცებულებები, რომლიდანაც ირკვევა, რომ მ-ემ აღიარა მოსარჩელეთა უფლება სადავო მიწაზე მშენებლობამდე არსებული მდგომარეობის გათვალისწინებით.

მოცემული საქმის განხილვისას წარმოდგენილი ზ. მ-ის შესაგებელი პრინციპულად ეწინააღმდეგება 1994წ. 11 იანვრის გადაწყვეტილების მიღებისას გაცხადებულ მოთხოვნებს, ვინაიდან, თუ ნაკვეთის გაყოფა მოხდება ახლად აშენებული სახლის მიერ დაკავებული ფართის მიხედვით, ამით არსებითად შემცირდება მიწის ნაკვეთის ფართი, რომელსაც მოსარჩელეები მშენებლობის განუხორციელებლობის შემთხვევაში მიიღებდნენ, ე.ი შეიზღუდება მოსარჩელეთა უფლებები.

საქართველოს მიწის კოდექსის 149-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საერთო სარგებლობაში არსებული მიწის ნაკვეთით სარგებლობის წესი განისაზღვრებოდა მოქალაქეთა სარგებლობაში არსებული წილების გათვალისწინებით.

აღნიშნულის გამო, პალატა თვლის, რომ საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძველი არ არსებობს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა სსკ-ს 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ზ. მ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

მოცემულ საქმეზე უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2002წ. 28 მაისის გადაწყვეტილება.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.