¹3კ-1153-03 5 მარტი, 2003 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე),

ლ. გოჩელაშვილი,

მ. წიქვაძე

დავის საგანი: ერთობლივ საქმიანობაში შეტანილი თანხის (შესატანის) დაბრუნება.

აღწერილობითი ნაწილი:

უ. გ-მა სარჩელი აღძრა ლ. კ-ის წინააღმდეგ და მოითხოვა 1000 აშშ დოლარის დაბრუნება შემდეგი საფუძვლებით: 1998წ. ივლისში მოსარჩელემ მოპასუხეს გადასცა 1000 აშშ დოლარი იმ პირობით, რომ აფთიაქის მოგებიდან იგი იმდენ თანხას მიიღებდა, რამდენსაც ლ. კ-ი. აფთიაქი კარგად ვაჭრობდა, მაგრამ კ-მა არც მოგებიდან მისცა თანხა და არც 1000 აშშ დოლარს უბრუნებს.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მათ შორის დაიდო ერთობლივი საქმიანობის შესახებ ხელშეკრულება. სადავო თანხის ნაწილი გაიხარჯა წამლების შესაძენად, ნაწილი კი, აფთიაქის ფუნქციონირებისათვის საჭირო ლეცენზიის ასაღებად. მოსარჩელეს თვითონ მიჰქონდა აფთიაქში წამლები და გასავალ-შემოსავალსაც თვითონ აწარმოებდა. მხარეები არ შეთანხმებულან, რომ საქმიანობის შეწყვეტის შემდეგ მოპასუხე მოსარჩელეს შენატანის თანხას დაუბრუნებდა.

დედოფლისწყაროს რაიონული სასამართლოს 2001წ. 14 ნოემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. სასამართლომ დაადგინა, რომ მხარეთა შორის არსებობდა ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულება და იგი შეწყდა. გადაწყვეტილების სამართლებრივ საფუძვლად მიეთითა სკ-ს 940-ე მუხლის პირველი ნაწილზე.

აღნიშნული გადაწყვეტილება უ. გ-მა სააპელაციო წესით გაასაჩივრა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 13 ივნისის განჩინებით მოცემულ საქმეზე უცვლელი დარჩა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა შემდეგი გარემოებანი:

1998 წელს მხარეებს შორის დაიდო ზეპირი ფორმით ერთობლივი საქმიანობის შესახებ ხელშეკრულება. ერთობლივ საქმიანობისთვის უ. გ-მა შეიტანა 1000 აშშ დოლარი, ხოლო ლ. კ-მა შენატანი განახორციელა მომსახურების გაწევით. ხელშეკრულებით განისაზღვრა შემოსავლების განაწილების თანაბარი წილი. 1999წ. ნოემბერში უ. გ-მა უარი განაცხადა ერთობლივ საქმიანობაზე და მოშალა ხელშეკრულება. სასამართლომ მიუთითა სკ-ს 930-ე, 932-ე, 939-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტზე.

სააპელაციო სასამართლომ სარჩელზე უარის თქმის საფუძვლად მიუთითა სკ-ს 940-ე მუხლზე და აღნიშნა, რომ ერთობლივი საქმიანობის შეწყვეტისას უნდა დაკმაყოფილდეს ჯერ კიდევ შეუსრულებელი გარიგებები, შედგება საინვენტარიზაციო ნუსხა, ხოლო დარჩენილი ქონება განაწილდება მონაწილეებს შორის მათი წილის შესაბამისად. ვინაიდან მოსარჩელე მხოლოდ შენატანის დაბრუნებას ითხოვს და ამასთან, მან არ წარმოადგინა ერთობლივი საქმიანობის შეწვეტის დროს დარჩენილი ქონების ნუსხა, პალატამ არ იმსჯელა, თუ როგორ უნდა განაწილდეს დარჩენილი ქონება მონაწილეებს შორის მათი წილის შესაბამისად.

პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად უთხრა უარი უ. გ-ის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

უ. გ-მა აღნშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა. კასატორს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორი შეფასება მისცა საქმის მასალებს და არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა. სასამართლომ არასწორად მიიჩნია, რომ მხარეებს შორის არსებობდა ერთობლივი საქმიანობის შესახებ ხელშეკრულება. მოპასუხე ჩვეულებრივი მოვალეა და იგი ვალდებულია, გადაიხადოს ის თანხა, რაც მიიღო. თანხის გადაცემის თაობაზე საქმეში არსებობს წერილობითი მტკიცებულება, რასაც არასწორი შეფასება მისცა სასამართლომ და იგი მიიჩნია ერთობლივი საქმიანობის შესახებ ხელშეკრულებად. სკ-ს 931-ე მუხლის II ნაწილისა და ამავე კოდექსის 59-ე მუხლის თანახმად მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულება ერთობლივი საქმიანობის შესახებ, ბათილია, რადგან იგი არ აკმაყოფილებს კანონით გათვალისწინებულ მოთხოვნებს. სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა სკ-ს 59-ე, 60-ე, 361-ე, 365-ე, 367-ე და 383-ე მუხლები და არ გამოიყენა.

სამოტივაციო ნაწილი:

პალატა გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებანი და თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი უსაფუძვლოა შემდეგ გარემოებათა გამო:

სსკ-ს 410-ე მუხლით საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ კანონის მითითეულ დარღვევას არა აქვს ადგილი.

ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილით საოლქო სასამრათლოს პალატის მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია. კასატორს არ წამოუყენებია დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია (საქმის გარემოებების დადგენა საპროცესო ნორმების დარღვევით). ამდენად, ის ფაქტობრივი გარემოებანი, რაც მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, საკასაციო სასამართლოსათვის სავალდებულოა.

პალატა არ იზიარებს კასატორის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ მხარეთა შორის არსებული სამართლებრივი ურთიერთობა არ წარმოადგენს ერთბლივ საქმიანობას, რადგან სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია ფაქტობრივი გარემოებები იმის შესახებ, რომ მხარეები ეწეოდნენ ერთობლივ საქმიანობას. აქედან გამომდინარე, სასამართლომ სწორად გამოიყენა კანონი. რაც შეეხება კასატორის მოსაზრებას 1998წ. 27 ივნისის ხელშეკრულების ბათილობის შესახებ, პალატა არ იზიარებს. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნულ ხელშეკრულებას და საქმეში არსებულ სხვა მტკიცებულებებს მისცა რა შეფასება მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის არსებობდა ზეპირი ფორმის ხელშეკრულება ერთობლივი საქმიანობის შესახებ. აქედან გამომდინარე, უსაფუძვლოა კასატორის მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა სკ-ს 931-ე მუხლის მეორე ნაწილი.

პალატა ასევე არ იზიარებს კასატორის მოსაზრებას, რომ მხარეთა შორის არსებობდა ფულადი ვალდებულება და სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა სკ-ს 361-ე, 365-ე, 367-ე და 383-ე მუხლები. აღნიშნული ნორმები ადგენენ ვალდებულების შესრულების ზოგად წესებს, რომლებიც სასამართლომ დავის გადაწყვეტისას არ გამოიყენა და არც უნდა გამოეყენებინა, რადგან სასამართლომ სწორად გამოიყენა ერთობლივი საქმიანობის შესახებ ურთიერთობის მარეგულირებელი ნორმები.

აღნიშნულიდან გამომდინარე გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია და იგი უცვლელად უნდა დარჩეს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა სსკ-ს 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

უ. გ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 13 ივნისის განჩინება.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.