გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ 3კ-1176-02 15 აპრილი, 2003 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. ახალაძე (თავმჯდომარე),

ნ. კვანტალიანი,

მ. სულხანიშვილი

სარჩელის საგანი: სამკვიდრო ქონებიდან წილის გამოყოფა.

აღწერილობითი ნაწილი:

რ. ტ-ი-ქ-მა სარჩელით მიმართა სასამართლოს მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობის და სამემკვიდრეო მოწმობაში ცვლილების შეტანის თაობაზე შემდეგი საფუძვლებით: თბილისში, ... მდებარე სახლთმფლობელობა შედგება ლიტერ “ა” კანონიერი და ლიტერ “ბ”, “გ” და “ც” უკანონო ნაგებობებისა და დამხმარე სათავსებისაგან, რაც ირიცხება გ. და ო. ქ-ების სახელზე. გ. ქ-ი, რომელთანაც მოსარჩელე რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდა 1982 წლიდან, გარდაიცვალა 1992წ. 23 თებერვალს, ხოლო ო. ქ-ი გარდაიცვალა 1992წ. 1 ნოემბერს. რ. ტ-ი დაქორწინების დღიდან ცხოვრობდა ზემოაღნიშნულ მისამართზე. მოსარჩელის გერმა ვ. ქ-მა მოსარჩელის თანხმობის გარეშე აიღო სამემკვიდრეო მოწმობა. მოსარჩელემ, როგორც პირველი რიგის მემკვიდრემ, მოითხოვა ლიტერ “ა” ნაგებობის 1/6-ის მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობა. ამასთან, რ. ტ-მა მოითხოვა მეუღლესთან ერთად ცხოვრების პერიოდში აშენებული ორი საცხოვრებელი ოთახის, ლიტერ “ც” უკანონო ნაგებობის, მისთვის სარგებლობის უფლებით გამოყოფა.

აწ გარდაცვლილი გ. ქ-ის რძალმა მ. ქ-მა შეგებებული სარჩელით მოითხოვა სადავო ქონების ნაწილზე მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობა იმ მოტივით, რომ მეუღლე გარდაცვლილია და მას მეუღლის კუთვნილი წილის მოთხოვნის უფლება გააჩნია.

თბილისის ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს 2001წ. 4 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით რ. ტ-ი-ქ-ის სარჩელი და მ. ქ-ის შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდა.

ვ. ხ-მა (ქ-მა) სააპელაციო წესით გაასაჩივრა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება რ. ტ-ი-ქ-ისთვის თბილისში, ... მდებარე ლიტერ “ა” ნაგებობის 1/6-ის საკუთრების უფლებით მიკუთვნების ნაწილში.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 5 ივლისის განჩინებით ვ. ხ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული განჩინება დარჩა უცვლელი.

ვ. ხ-ი საკასაციო საჩივრით ითხოვს თბილისის საოლქო სასამართლოს 2002წ. 5 ივლისის განჩინების გაუქმებას და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნებას შემდეგი საფუძვლებით:

კანონისმიერი მემკვიდრეობის მოწმობა გაცემული იყო 1993 წელს, როცა დროსაც მოქმედებდა საქართველოს სსრ სამოქალაქო კოდექსი. მხარეებს უფლებები და მოვალეობები წარმოეშვათ სამკვიდროს გახსნის დროს – 1992 წელს. ამდენად, 1997წ. სკ-ს ნორმები სააპელაციო სასამართლოს არ უნდა გამოეყენებინა. ამასთან, ამ კოდექსის 1507-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად სასამართლო ვალდებული იყო, მხარეებისათვის განემარტა, თუ რომელი კანონმდებლობით უნდოდათ ურთიერთობების გარკვევა. საქმის მასალებიდან ჩანს, რომ სასამართლოებს ასეთი განმარტება მხარეებისთვის არ მიუციათ. სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ რ. ტ-ს 1987წ. სასამართლო გადაწყვეტილებით ... მდებარე საცხოვრებელ სახლში ფართზე უფლებამოპოვებულად ცნობაზე უარის ეთქვა.

სასამართლომ არ იმსჯელა იმის თაობაზე, რომ რ. ტ-ს სადავო ბინაში ერთი დღეც არ უცხოვრია. სასამართლომ არ გაიზიარა ეს გარემოებაც, რომ მამკვიდრებლის დედამ – კასატორის ბებიამ _ უარი თქვა სამკვიდროს მიღებაზე კასატორის სასარგებლოდ. რ. ტ-ს და მ. ქ-ს სამკვიდროს მისაღებად დადგენილ ვადაში შესაბამისი ორგანოსათვის არ მიუმართავთ.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების საკასაციო საჩივრის ფარგლებში შესწავლის და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმების შედეგად თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო პალატამ გასაჩივრებული განჩინებით დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

რ. ტ-ი-ქ-ი და გ. ქ-ი რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდნენ 1982 წლიდან. გ. ქ-ი გარდაიცვალა 1992წ. 23 თებერვალს. გ. ქ-ის და მისი ძმის, ო. ქ-ის, სახელზე ირიცხებოდა თბილისში, ... მდებარე სახლთმფლობელობა. 1992წ. 1 ნოემბერს ო. ქ-ი გარდაიცვალა. გ. და ო. ქ-ებს დარჩათ პირველი რიგის მემკვიდრეები, კერძოდ, გ. ქ-ს პირველი რიგის მემკვიდრეებს წარმოადგენენ მეუღლე რ. ტ-ი-ქ-ი, შვილი ვ. ქ-ი (ხ-ი), ხოლო გარდაცვლილი შვილის მეუღლეზე მ. ქ-ზე მემკვიდრეობითი ტრანსმისიის შესაბამისად გადავიდა სამკვიდროდან მეუღლის წილის (მეუღლე გარდაიცვალა 1993 წელს) მიღების უფლება. ო. ქ-ის მემკვიდრეები არიან მეუღლე და შვილი.

სსკ-ს 407-ე მუხლის მეორე ნაწილით საოლქო სასამართლოს კოლეგიის ან პალატის მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია. ამ სახის პრეტენზია კი კასატორს არ წარმოუდგენია.

საქმის მასალებით ასევე დადგენილია, რომ მოცემულ დავაზე თბილისის ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს 2001წ. 4 ოქტომბრის გადაწყვეტილება რ. ტ-ს სადავო სახლთმფლობელობიდან ლიტერ “ც” ნაგებობის 2/3 გამოეყო სარგებლობაში იმ საფუძვლით, რომ იგი ააშენა მისმა მეუღლემ, აწ გარდაცვლილმა გ. ქ-მა და თვით რ. ტ-მა. აღნიშნული ფართი აღრიცხული იყო რა გ. ქ-ზე, იგი სარგებლობაში გადაეცა რ. ტ-ს, როგორც გ. ქ-ის მემკვიდრეს. სასამართლო გადაწყვეტილება ამ ნაწილში არ გასაჩივრებულა და კანონიერ ძალაშია შესული. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ სწორად ჩათვალა, რომ, ვინაიდან, რ. ტ-ი მამკვიდრებელ გ. ქ-ის სამკვიდრო ქონების ნაწილს ფაქტობრივად ფლობს, მან მიიღო სამკვიდრო.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის არგუმენტს, რომ სააპელაციო პალატამ ახალი სკ-ს ნორმათა გამოყენებით დაარღვია კანონი, ვინაიდან, მხარეებს უფლებები და მოვალეობები წარმოეშვათ 1992 წელს. მოცემულ დავაზე სააპელაციო სასამართლოში საქმის წარმოების გახსნის საფუძველს წარმოადგენდა ვაჟა ხ-ი- ქ-ის სააპელაციო საჩივარი, რომელიც მთლიანად ეყრდნობა 1997წ. 25 ნოემბერს ამოქმედებულ სკ-ს ნორმებს. აღნიშნული ცხადყოფს აპელანტის ნებას სადაო საკითხის სააპელაციო საჩივარში მითითებული ნორმებით გადაჭრის შესახებ. ამასთან, ამავე კოდექსის 1507-ე მუხლის მესამე ნაწილით სკ-ს ამოქმედების გამო ძალადაკარგული ნორმატიული აქტების საფუძველზე წარმოშობილი ურთიერთობების მიმართ გამოიყენება ეს ნორმატიული აქტები, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ურთიერთობის მონაწილეებს სურთ, ერთმანეთს შორის ურთიერთობა ამ კოდექსით მოაწესრიგონ ან, თუ სკ უძრავი ნივთების შესახებ ახალ წესებს ითვალისწინებს. მოცემულ დავაზე სარჩელის საგანს წარმოადგენს უძრავ ქონებაზე მესაკუთრედ ცნობის საკითხი, რაც მოქმედი სკ-ით განსხვავებულად რეგულირდება.

ყოველგვარ საფუძველსაა მოკლებული კასატორის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ რ. ტ-ს სადავო ლიტერ “ა”-ში არ უცხოვრია, რაც მას უფლებას უკარგავს სამკვიდრო მასის ამ ნაწილიდან კუთვნილი წილის მიღებაზე. სკ-ს 1421-ე მუხლის მესამე ნაწილით, თუ მემკვიდრე ფაქტობრივად შეუდგა სამკვიდროს ნაწილის ფლობას, ითვლება, რომ მან მთლიანად მიიღო სამკვიდრო, რაშიც უნდა გამოიხატებოდეს და სადაც უნდა იყოს იგი. როგორც ზემოთ იქნა აღნიშნული, რ. ტ-ის მიერ სამკვიდროს ნაწილის ფლობა დადგენილია, რაც უდავოდ ხდის მის უფლებას მთლიან სამკვიდროზე.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატას გასაჩივრებული განჩინების მიღებისას არ დაურღვევია კანონი, რის გამოც საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძველი არ არსებობს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსკ-ს 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ვ. ხ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 5 ივლისის განჩინება დარჩეს უცვლელი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.