გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ 3კ-1264-02 14 თებერვალი, 2003 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე),

მ. წიქვაძე,

რ. ნადირიანი

დავის საგანი: მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურება.

აღწერილობითი ნაწილი:

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2001წ. 7 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ზ. მ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ: გ.ჭ-ე და დ. ლ-ე გამოსახლებულ იქნენ ქარელის რაიონის სოფ. ხეობაში მდებარე ზ.მ-ის სახელზე საკუთრების უფლებით რიცხული საცხოვრებელი სახლიდან. რაც შეეხება ზ.მ-ის სარჩელს მიყენებული ზიანის ანაზღაურების ნაწილში, იგი არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო. დაკმაყოფილდა გ.ჭ-ისა და დ.ლ-ის შეგებებული სარჩელი და ზ.მ-ეს დაეკისრა მათ სასარგებლოდ 800 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა. საოლქო სასამართლოს აღნიშნული გადაწყვეტილება არ გასაჩივრებულა და შევიდა კანონიერ ძალაში.

ზ.მ-ემ 28.01.02 წ. კვლავ სასარჩელო განცხადებით მიმართა ქარელის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხეების: გ.ჭ-ისა და ზ.მ-ის მიმართ. მოსარჩელემ მიუთითა, რომ 4 წლის განმავლობაში მან ვერ ისარგებლა თავისი კუთვნილი სახლთმფლობელობით მოპასუხეების მიერ მისი კუთვნილი სახლითა და მიწის ნაკვეთით სარგებლობის გამო და ვერ მიიღო გარკვეული შემოსავალი. კერძოდ, საკრებულოს მიერ გაცემული ცნობის თანახმად იგი წელიწადში იღებდა 1500 კგ ვაშლს. 50 კგ კაკალს, 100 ლიტრ ღვინოს, 200 კგ სიმინდს, 70 კგ ლობიოს. სტატისტიკის დეპარტამენტის მიერ გაცემული ცნობის საფუძველზე 4 წლის განმავლობაში აღნიშნული პროდუქციის ღირებულება განისაზღვრა 6468 ლარით. მოსარჩელემ სკ-ს 411-ე მუხლის საფუძველზე და მოპასუხეების მატერიალური მდგომარეობის გათვალისწინებით მიუღებელი შემოსავლის სახით მოითხოვა მოპასუხეებისათვის 2000 ლარის დაკისრება.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და განმარტეს, რომ ისინი სარგებლობდნენ სახლის მხოლოდ ერთი ოთახით, დანარჩენი კი ზ.მ-ის მიერ იყო დაკეტილი, ასევე მათ არ მიუღიათ არანაირი შემოსავალი მიწის ნაკვეთიდან. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოპასუხეებმა მოითხოვეს სარჩელზე უარის თქმა.

ქარელის რაიონული სასამართლოს 2002წ. 27 თებერვლის გადაწყვეტილებით ზ.მ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო.

ზ.მ-ემ რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება გაასაჩივრა სააპელაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მისი პირვანდელი მოთხოვნის დაკმაყოფილება.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2002წ. 10 ივლისის განჩინებით ზ.მ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა ქარელის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ სკ-ს 411-ე მუხლის თანახმად მიუღებლად ითვლება შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია პირს და რომელსაც იგი მიიღებდა, ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო. მოცემულ შემთხვევაში, მხარეები არ უარყოფენ, რომ მათ შორის 1997წ. დეკემბრის თვეში ადგილი ჰქონდა ზეპირ გარიგებას სახლზე და მიწის ნაკვეთზე გადახდის განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებას. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ საქმის მასალების მიხედვით ვერ დასტურდება, თუ რა ვადაში უნდა ყოფილიყო დაფარული მთლიანი თანხა და რომელმა მხარემ დაარღვია ვალდებულება. სააპელაციო პალატამ სათანადო მტკიცებულებად არ მიიჩნია ქარელის რაიონის ზემო ხვედურეთის საკრებულოს 2001წ. 6 აგვისტოს ცნობა ზ.მ-ის მიწის ნაკვეთიდან აღებული მოსავლის რაოდენობის შესახებ, ვინაიდან დასტურდება, რომ საკრებულოს წარმომადგენლები არ მონაწილეობდნენ მიღებული მოსავლის ოდენობის განსაზღვრაში.

ზ.მ-ემ საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა საოლქო სასამართლოს განჩინება, მოითხოვა მისი გაუქმება და მიუღებელი შემოსავლის სახით მოპასუხეებისათვის 2000 ლარის დაკისრება.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საქმის მასალების გაცნობით და მხარის ახსნა-განმარტების მოსმენით მივიდა დასკვნამდე, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სკ-ს 163-ე მუხლის შესაბამისად კეთილსინდისიერი მფლობელი, რომელსაც თავიდანვე არ ჰქონია ნივთის ფლობის უფლება ან დაკარგა ეს უფლება, ვალდებულია, დაუბრუნოს ნივთი უფლებამოსილ პირს. ვიდრე უფლებამოსილი პირი არ გამოიყენებს თავის ამ უფლებას, ნივთისა და უფლების ნაყოფი ეკუთვნის მფლობელს. ამავე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად კეთილსინდისიერ მფლობელს შეუძლია, უარი თქვას ნივთის დაბრუნებაზე, ვიდრე მისი მოთხოვნები არ დაკმაყოფილდება. სკ-ს 394-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია, მოითხოვოს ზიანის ანაზღაურება. ეს წესი არ მოქმედებს მაშინ, როცა მოვალეს არ ეკისრება პასუხისმგებლობა ვალდებულების დარღვევისათვის.

მოცემულ საქმეზე და მხარეებს შორის არსებულ დავაზე თბილისის საოლქო სასამართლოს სააპელაციო პალატის მიერ 2001წ. 7 სექტემბერს მიღებული კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით არ არის დადგენილი, რომ მოპასუხემ თავისი ვალდებულება არ შეასრულა და მან დაარღვია თავისი ვალდებულება. ასევე არ არის დადგენილი, რომ მას თავიდანვე არ ჰქონდა ნივთის ფლობის უფლება. მხოლოდ ვალდებულების შეუსრულებლობის გამო მიყენებული ზიანის ანაზღაურებას ითვალისწინებს სკ-ს 411-ე მუხლი, რომლის საფუძველზეც მოსარჩელე მოითხოვს ზიანის ანაზღაურებას მიუღებელი შემოსავლისათვის.

პალატა თვლის, რომ აღნიშნულის გათვალისწინებით მოსარჩელის მოთხოვნა არ უნდა დაკმაყოფილდეს და შესაბამისად, უსაფუძვლოა მისი საკასაციო საჩივარიც.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ზ. მ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2002წ. 10 ივლისის განჩინება.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.