გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ 3კ-1279-02 30 იანვარი, 2003 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე),

მ. წიქვაძე,

ლ. გოჩელაშვილი

დავის საგანი: დაკავებული ფართობის გამონთავისუფლება.

აღწერილობითი ნაწილი:

ქ.თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2001წ. 6 მარტის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა საქართველოს ბავშვთა ფედერაციის სარჩელი და გამონთავისუფლებულ იქნა ინდივიდუალურ მეწარმე “მ. ლ-ეზე” (რესტორან “ი-ს” დირექტორი) გადაცემული, ქ.თბილისში, ... მდებარე შენობა-ნაგებობა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001წ. 9 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი: გაუქმდა მოცემულ საქმეზე რაიონული სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელი კვლავ დაკმაყოფილდა. მითითებული გადაწყვეტილებით ინდივიდუალურ მეწარმე “მ. ლ-ეს” (რესტორან “ი-ს” დირექტორი) დაევალა ქ.თბილისში, ... მდებარე ფართობის გამონთავისუფლება.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის სამართლებრივი ურთიერთობა წარმოიშვა 1996წ. 12 აპრილს, როცა მათ შორის გაფორმდა იჯარის ხელშეკრულება 5 წლის ვადით. იჯარის ხელშეკრულების ვადა არ გაგრძელებულა და იგი ამოიწურა 2001წ. 1 ივნისს. ამ გარემოების გათვალისწინებით სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ იჯარის შესახებ კანონის მე-14 მუხლის გათვალისწინებით ინდივიდუალური მეწარმე ვალდებული იყო, ბავშვთა ფედერაციისათვის დაებრუნებინა საიჯარო ქონება ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ მდგომარეობაში, ხოლო მოსარჩელე სკ-ს 242-ე მუხლის თანახმად უფლებამოსილი იყო, დაეყენებინა მოთხოვნა მასზე გადაცემული ფართობის გამონთავისუფლების შესახებ.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2002წ. 13 თებერვლის განჩინებით არ დაკმაყოფილდა მოპასუხის საკასაციო საჩივარი და უცვლელად დარჩა მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება.

საკასაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ სადავო ფართობი მოსარჩელის ბალანსზე ირიცხებოდა და მას უფლება ჰქონდა, იჯარით გაეცა იგი, ხოლო 1999წ. 8 ნოემბრიდან, როცა მოსარჩელე ჩამოყალიბდა საჯარო სამართლის იურიდიულ პირად, მითითებული ფართობი მას გადაეცა უვადო, უსასყიდლო უზუფრუქტის ხელშეკრულებით. მოსარჩელეს სკ-ს 242-ე მუხლის შესაბამისად მესაკუთრის მსგავსად, შეეძლო გამოეყენებინა უზუფრუქტით გადაცემული ნივთი და უფლება ჰქონდა, არ დაეშვა მესამე პირთა მიერ ამ ნივთით სარგებლობა, ანუ უფლება ჰქონდა, უკანვე გამოეთხოვა ქონება. ვინაიდან სკ-ს 582-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად იჯარის ხელშეკრულების მიმართ გამოიყენება ქირავნობის ხელშეკრულების წესები და ამავე კოდექსის 559-ე მუხლის შესაბამისად ქირავნობის ურთიერთობა წყდება ხელშეკრულების ვადის გასვლის შემდეგ, უზენაესმა სასამართლომ სწორად ჩათვალა მოსარჩელის მოთხოვნა ფართობის გამონთავისუფლების შესახებ.

საკასაციო სასამართლომ ამ საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილების გაუქმების საუძვლად ვერ მიიჩნია კასატორის მოსაზრებანი იმის შესახებ, რომ თითქოს სადავო ფართობი არ არის ის ფართობი, რომელიც მას იჯარის ხელშეკრულებით გადაეცა, რომ სადავო ფართობს წარმოადგენდა მხოლოდ ის ტერიტორია, რომელიც იჯარით გადაცემული შენობის უკანა მხარეს წარმოიქმნა მიწის გატანის შედეგად.

საკასაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ სასამართლოს გადაწყვეტილება არ შეხებია იმ ფართს, რომელიც იჯარის ხელშეკრულებით არ ჰქონდა გადაცემული მოპასუხეს, ვინაიდან მოსარჩელე მოითხოვდა მხოლოდ იმ ფართის გამონთავისუფლებას, რომელიც იჯარით გადაეცა მოპასუხეს და სასამართლომაც ეს მოთხოვნა დააკმაყოფილა. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძვლად ვერ გამოდგებოდა კასატორის ვერც ის მითითება, რომ თითქოს მხარეებს შორის კიდევ არსებობს სხვა ხელშეკრულება, რომელიც მას არ წარუდგენია სასამართლოში და ეს ხელშეკრულება იჯარით გაცემული ფართობის მოწყობის ხარჯების გაღების საკითხს არეგულირებდა.

საკასაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ სსკ-ს 406-ე მუხლის შესაბამისად დავის საგნის შეცვლა ან გადიდება, შეგებებული სარჩელის შეტანა და ხარჯების განსაზღვრა საკასაციო სასამართლოში დაუშვებელი იყო, ვინაიდან კასატორის მიერ მითითებული ხელშეკრულება არც რაიონულ და არც სააპელაციო სასამართლოს განხილვის საგანი არ ყოფილა და ამიტომ საკასაციო სასამართლო ვერ იმსჯელებდა მასზე. საკასაციო სასამართლო ასევე ვერ განიხილავდა კასატორის პრეტენზიას იჯარით აღებულ ქონებაზე გაწეული სარემონტო ხარჯების იჯარის ქირაში გაქვითვისა და გაქვითვის დასრულებამდე სადავო ფართობით სარგებლობის უფლების გაგრძელების თაობაზე, ვინაიდან მხარის მიერ ზემოთ აღნიშნული მოსაზრებანი ასახული არ ყოფილა ქვემდგომ სასამართლოში, ამასთან, კასატორის ზემოთმითითებული მოთხოვნების განხილვა შესაძლებელი შეიძლება გამხდარიყო მხოლოდ შეგებებული სარჩელის წარდგენით, მაგრამ არც პირველ და არც მეორე ინსტანციის სასამართლოში მოპასუხეს შეგებებული სარჩელი შეტანილი არ ჰქონდა.

ინდივიდუალური მეწარმე “მ. ლ-ემ”, 2002წ. 21 მაისს ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების მოთხოვნის განცხადებით მიმართა სააპელაციო სასამართლოს.

განმცხადებელმა მიუთითა, რომ მოსარჩელეს უზუფრუქტით გადაეცა 4402 კვ.მ, ხოლო ... მდებარე შენობის საერთო ფართობია 6260 კვ.მ. ნამეტი ფართობის ნახევარსარდაფი წარმოადგენს სახელმწიფო საკუთრებას, ამიტომ მოსარჩელის მოთხოვნა ამ ფართობიდან მოპასუხის გამოსახლების შესახებ უსაფუძვლო იყო, ვინაიდან მოსარჩელე ამ ფართობს არ ფლობდა.

ეს გარემოებები მისთვის ცნობილი გახდა სხვა სამოქალაქო დავის საქმეზე ჩატარებული ექსპერტიზის შედეგად და იგი საქმის განხილვის დროს რომ ყოფილიყო ცნობილი, მიღებული იქნებოდა მისთვის ხელსაყრელი გადაწყვეტილება.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2002წ. 21 ივნისის განჩინებით ინდივიდუალური მეწარმე “მ. ლ-ის” განცხადება ახლად არმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ არ დაკმაყოფილდა.

სასამართლომ მიუთითა, რომ განმცხადებლის მიერ წარდგენილი მტკიცებულება და მოსაზრებანი კიდევაც რომ იყოს ახალი გარემოება, ის მაინც ვერ გამოიწვევდა მისთვის ხელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანას იმ მიზეზის გამო, რომ გადაწყვეტილებას საფუძვლად დაედო იჯარის ხელშეკრულების ვადის გასვლა. გადაწყვეტილებით მოპასუხეს დაევალა არა ფართის განსაზღვრული ნაწილის (4402 კვ.მ ან 6260 კვ.მ), არამედ ... მდებარე ფართის გამონთავისუფლება. ამიტომ ფართობში სხვაობა გავლენას ვერ იქონიებს გადაწყვეტილებაზე. ამასთან, განმცხადებელს სრული შესაძლებლობა ჰქონდა საქმის განხილვის დროს მოეთხოვა ფართის აზომვა-დაზუსტება, თუმცა ესეც არანაირ შედეგს არ მოიტანდა, ვინაიდან ფართობით სარგებლობის ერთადერთ საფუძველს წარმოადგენდა იჯარის ხელშეკრულება, რომელსაც ვადა გაუვიდა, სხვა საფუძველი ამ ფართზე სარგებლობისა არც საქმის განხილვის დროს და არც ამჟამად არ გააჩნია.

2002წ. 30 აგვისტოს ინდივიდუალური მეწარმე “მ. ლ-ემ” საკასაციო საჩივრით მიმართა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს.

კასატორმა მოითხოვა მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული განჩინების გაუქმება და მისი განცხადების დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლით:

მისი მოსაზრებით ფართობი, რომლის გამონთავისუფლებაც დაადგინა სასამართლომ, ეკუთვნის სახელმწიფოს. აღნიშნული გარემოება ცნობილი რომ ყოფილიყო საქმის განხილვის დროს, სასამართლო მიიღებდა მისთვის ხელსაყრელ გადაწყვეტილებას. კერძოდ, საქართველოს ბავშვთა ფედერაცია იქნებოდა არასათანადო მხარე. მას უფლება არ ექნებოდა, დაეყენებინა მისი გამოსახლების საკითხი, ვინაიდან ფართობი, რომელიც დაკავებული ჰქონდა ინდივიდუალურ მეწარმეს, საქართველოს ბავშვთა ფედერაციას არ ჰქონდა გადაცემული.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საქმის ზეპირი განხილვის გარეშე საკასაციო საჩივრის ფარგლებში გაეცნო საქმის მასალებს და მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

ინდივიდუალური მეწარმე “მ. ლ-ის” მიერ, ქ.თბილისში ... მდებარე ფართის გამონთავისუფლების შესახებ თბილისის საოლქო სასამართლოს 2001წ. 9 ნოემბრის გადაწყვეტილებას საფუძვლად დაედო ის გარემოება, რომ საქართველოს ბავშვთა ფედერაციასა და ინდივიდუალურ მეწარმე “მ. ლ-ეს” შორის დადებულ იჯარის ხელშეკრულებას გაუვიდა ვადა და იჯარის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ფართობით სარგებლობას კანონიერი საფუძველი გამოეცალა. ამიტომაც სააპელაციო სასამართლოს ზემომითითებული გადაწყვეტილება საკასაციო სასამართლომ უცვლელად დატოვა.

საკასაციო სასამართლოს არასწორად მიაჩნია კასატორის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ თითქოს მისთვის საქმის განხილვის შემდეგ გახდა ცნობილი, რომ ფართობი, რომელიც მას ეკავა სადავო შენობაში, არ იყო ის ფართი, რომელიც მას მოსარჩელისაგან იჯარის ხელშეკრულებით გადაეცა და ეს მისთვის ცნობილი გახდა სხვა სამოქალაქო დავის განხილვის დროს ჩატარებული ექსპერტიზის დასკვნით.

მოპასუხე ჯერ კიდევ საოლქო სასამართლოს მიერ 2001წ. 9 ნოემბერს მიღებულ გადაწყვეტილებაზე 2002წ. 4 იანვარს შეტანილ საკასაციო საჩივარში მიუთითებდა, რომ თითქოს სადავო ფართობი არ იყო ის ფართობი, რომელიც მას იჯარის ხელშეკრულებით გადაეცა მოსარჩელის მიერ. ეს ფართობი იყო მის მიერ შენობის უკანა მხარეს მიწის გატანით შექმნილი.

საკასაციო სასამართლომ თავისი 2002წ. 13 თებერვლის განჩინებაში მიუთითა, რომ კასატორის ამგვარი მოსაზრება ვერ გახდებოდა მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს 2001წ. 9 ნოემბერს მიღებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი, ვინაიდან ამ გადაწყვეტილებით იჯარის ხელშეკრულების ვადის გასვლის გამო დაკმაყოფილდა სარჩელი და მოპასუხეს დაევალა ქ.თბილისში, ... მდებარე ფართობის გამოთავისუფლება (მითითებული საიჯარო ხელშეკრულება იყო სადავო შენობაში მოპასუხის მიერ ფართობის ფლობის კანონიერი საფუძველი). საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ინდივიდუალური მეწარმე “მ. ლ-ის” მიერ 2002წ. 21 მაისს ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ შეტანილ განცხადებაში მითითებული გარემოება იმის შესახებ, რომ მოსარჩელემ მოითხოვა მისი იმ ფართობიდან გამოსახლება, რომელსაც თვითონ არ ფლობდა და მის მიერ დაკავებული ფართობი მას არ გადაცემია იჯარის ხელშეკრულებით, არ წარმოადგენს ახალ გარემოებას, ვინაიდან ამავე გარემოებებზე მითითებით იგი ჯერ კიდევ 2002წ. 4 იანვარს შეტანილ საკასაციო საჩივრით მოთხოვდა სააპელაციო სასამართლოს 2001წ. 9 ნოემბრის გადაწყვეტილების გაუქმებას.

ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადებაში მითითებული გარემოება, რომ საქართველოს ბავშვთა ფედერაციას უზუფრუქტით გადაეცა სადავო შენობის 4402 კვ.მ, ხოლო შენობის საერთო ფართობი შეადგენს 6260 კვ.მეტრს, თუნდაც ახალი გარემოება იყოს, იგი მაინც ვერ გახდება ამ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ 2001წ. 9 ნოემბერს მიღებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი, ვინაიდან ზემოთ მითითებულ გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ დადებია ის გარემოება, თუ რა ფართობი ჰქონდა უზუფრუქტით გადაცემული მოსარჩელეს. გადაწყვეტილების მიღების საფუძველს წარმოადგენდა მხარეებს შორის იჯარის ხელშეკრულების ვადის ამოწურვა. სწორედ ამის საფუძველზე დაადგინა სასამართლომ მოპასუხის გამოსახლება ქ.თბილისში, ... მდებარე ფართობიდან.

ზემოთ მითითებული გარემოება (უზუფრუქტით გადაცემულ ფართობსა და ფაქტობრივად არსებულ ფართობს შორის სხვაობა) ვერ გახდება ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების საფუძველი იმიტომაც, რომ საქართველოს ქონების მართვის სამინისტროს მიერ 2002წ. 20 ივნისს გაცემული ცნობით ირკვევა, რომ ბავშვთა ფედერაციისათვის უსასყიდლო უზუფრუქტით შენობის გადაცემის მიღება-ჩაბარების აქტში დაშვებული ცდომილება დაშვებულია ტექაღრიცხვის სამსახურის მიერ ფართობის დაჯამებისას დაშვებული მექანიკური შეცდომით და ხარვეზის გასწორება მოხდება კანონის შესაბამისად.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ ამ საქმეზე მიღებულ განჩინებას საფუძვლად არ უდევს საკასაციო საჩივარში მითითებული კანონის დარღვევა.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსკ-ს 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ინდივიდუალური მეწარმე “მ. ლ-ის” საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

უცვლელად დარჩეს მოცემულ საქმეზე თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2002წ. 21 ივნისის განჩინება.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.