3კ-1288-02 26 მარტი, 2003 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე),

მ. წიქვაძე,

ლ. გოჩელაშვილი

დავის საგანი: ხელშეკრულების შეუსრულებლობით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება.

აღწერილობითი ნაწილი:

2001წ. 6 სექტემბერს სააქციო საზოგადოება “მ-მა” კავშირი “ს-ის” წინააღმდეგ სარჩელით მიმართა თბილისის საოლქო სასამართლოს.

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ მხარეებს შორის 2000წ. 29 თებერვალს დაიდო ელექტროენერგიის მიწოდების ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც საბითუმო ბაზარს ევალებოდა, უზრუნველეყო ელექტროენერგიის შეუფერხებელი მიწოდება “მ-ისათვის”.

მიუხედავად ამისა, “ს-ი” ყოველთვიურად უთიშავდა ელექტროენერგიას, რის გამოც “მ-მა” განიცადა ზიანი (ელექტროენერგიის გათიშვის გამო მწყობრიდან გამოდიოდა ელექტრომოწყობილობები, მანქანა-დანადგარები, იკარგებოდა ძვირფასი ლითონები და სხვა). ზიანის ოდენობა შეადგენს 981815 ლარს.

მოსარჩელემ მოითხოვა მითითებული თანხის ანაზღაურება.

2001წ. 11 ოქტომბერს სს “მ-მა” დამატებითი სარჩელით მიმართა სასამართლოს და მიყენებული ზიანის სახით სულ მოითხოვა 2559298 ლარის ანაზღაურება, ხოლო 2001წ. 19 ოქტომბერს წარდგენილი დაზუსტებული სარჩელით მოითხოვა 6000683 ლარის ანაზღაურება.

საქმის განხილვის პროცესში მოსარჩელემ შეამცირა მოთხოვნა და საბოლოოდ ექსპერტის დასკვნის შესაბამისად მოითხოვა 983628,4 ლარის ანაზღაურება.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო იმ საფუძვლით, რომ ელექტრობაზარი თვითონ არ აწარმოებდა ელექტროენერგიას და იგი არ შეიძლება ყოფილიყო პასუხისმგებელი ელექტროენერგიის მიუწოდებლობაზე. ამასთან, ხელშეკრულების 2.12 პუნქტის მიხედვით, მიმწოდებელი არ აგებდა პასუხს ელექტროენერგიის ხარისხზე 1 ნოემბრიდან 30 აპრილამდე და პრეტენზიები, რომელიც ამ პერიოდს მოიცავდა, საერთოდ არ უნდა განხილულიყო.

მოპასუხემ ასევე მიუთითა, რომ “მ-ის” მიერ შედგენილ ცალმხრივ აქტებში ნათქვამი იყო, რომ ზარალი გამოწვეული იყო ელექტროენერგიის გათიშვით, მაგრამ არ იყო დაკონკრეტებული, როდის და რა შემთხვევაში მოხდა ზარალის მიყენება სიხშირისა და ძაბვის ვარდნის გამო და როდის _ გათიშვით, მითუმეტეს, რომ გათიშვა შეიძლება გამოწვეულიყო როგორც სიხშირის, ისე ძაბვის ვარდნის გამო.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო საქმეთა კოლეგიის 2002წ. 7 ივნისის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. მოპასუხეს გადასახდელად დაეკისრა 644855,9 ათასი ლარი.

საოლქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ფაქტობრივი გარემოებები იმის შესახებ, რომ მხარეებს შორის 2000წ. 20 თებერვალს დაიდო ხელშეკრულება, რის გამოც სკ-ს 317-ე მუხლის შესაბამისად მხარეებს წარმოეშვათ სახელშეკრულებო უფლებები და მოვალეობები.

ხელშეკრულების შესაბამისად, “ს-ი” ვალდებული იყო, “მ-ისათვის” მიეწოდებინა ელექტროენერგია ხელშეკრულებით განსაზღვრული რაოდენობის, ხარისხის და გრაფიკის მიხედვით. სს “მ-ი” ხელშეკრულების შესაბამისად ვალდებული იყო, მიეღო მიწოდებული ელექტროენერგია, მოეხმარა იგი დანიშნულებისამებრ ყაირათიანად და გადაეხადა მისი საფასური დაწესებული ტარიფით და წესის შესაბამისად. ხელშეკრულების შესაბამისად მხარეები კისრულობდნენ, ერთმანეთისათვის აენაზღაურებინათ თავიანთი მოქმედებით ან უმოქმედებით მიყენებული მატერიალური ზიანი, რისთვისაც იქმნებოდა ერთობლივი კომისია.

ხელშეკრულების 2.12 მუხლის შესაბამისად მოპასუხეს ეკისრებოდა ვალდებულება, ყოველგვარი ზომები მიეღო ელექტროენერგიის ხარისხის მოქმედი სტანდარტების დასაცავად და იმედიანობის ასამაღლებლად, გარდა შემოდგომა-ზამთრის პერიოდისა _ 1 ნოემბრიდან 30 აპრილამდე.

საოლქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2000წ. 1 მარტიდან 2001წ. 1 ივლისამდე სს “მ-ს” გაუფრთხილებლად შეუწყდა ელექტროენერგიის მიწოდება 44-ჯერ და გამორთვის საერთო ხანგრძლიობამ შეადგინა 84,6 საათი, რის შედეგადაც გამოწვეულმა ზარალმა მთლიანად შეადგინა 983628,4 ლარი.

საოლქო სასამართლომ სკ-ს 397-ე მუხლის, 361-ე მუხლის მე-2 ნაწილის, 394-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 319-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 412-ე და 415-ე მუხლის, ასევე ხელშეკრულების 2.1.1, 2.1.2, 2.1.4, მე-6 მუხლების შესაბამისად მიიჩნია, რომ მოპასუხემ ჯეროვნად არ შეასრულა ხელშეკრულება, ამიტომ მას პასუხი უნდა ეგო მიყენებული ზიანისათვის, გარდა შემოდგომა-ზამთრის პერიოდისა, 1 ნოემბრიდან 30 აპრილამდე, რაც საერთო ჯამში შეადგენდა 644855,9 ლარს.

2002წ. 1 აგვისტოს სს “მ-მა” ხოლო 2002წ. 5 აგვისტოს კავშირმა (ასოციაცია) “ს-ა” საკასაციო საჩივრებით მიმართეს საქართველოს უზენაეს სასამართლოს.

სს “მ-მა” მოითხოვა მოცემულ საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილების იმ ნაწილის გაუქმება, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა მისი მოთხოვნა 338763 ლარის ანაზღაურების ნაწილში და მოითხოვა ამ თანხის მოპასუხისთვის დაკისრება შემდეგი საფუძვლით:

კასატორის მოსაზრებით, საოლქო სასამართლომ 338763 ლარის დაკისრებაზე უარის თქმისას არასწორად გამოიყენა სკ-ს 394-ე მუხლი, ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში დავა შეეხებოდა ელექტროენერგიის გაუფრთხილებელი გამორთვებით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურებას, ხელშეკრულების 2.1.2 მუხლი კი მოპასუხეს ავალდებულებდა, ზომები მიეღო ელექტროენერგიის ხარისხის მოქმედი სტანდარტების დასაცავად და ასამაღლებლად, გარდა შემოდგომა ზამთრის პერიოდისა. მხარეებს შორის დავა მიმდინარეობდა მიწოდებული ელექტროენერგიის არა უხარისხობის გამო, არამედ _ ელექტროენერგიის გაუფრთხილებელი გამორთვების გამო მიყენებული ზიანის ანაზღაურებასთან დაკავშირებით.

კავშირმა (ასოციაცია) “ს-ა” მოითხოვა მოცემულ საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლით.

კასატორს მიაჩნია, რომ ვინაიდან ელექტრობაზარი თვითონ არ აწარმოებს ელექტროენერგიას, იგი პასუხისმგებელი არ არის მიწოდებული ელექტროენერგიის ხარისხზე, გამორთვები კი შეიძლება მოხდეს ავარიებისა და ტექნიკური გაუმართაობის (გარდა ერთისა) შედეგადაც, რაზედაც არ შეიძლება პასუხისმგებლობა დაეკისროს “ს-ს”. მართალია, ხელშეკრულების 5.2 მუხლით მხარეები უნაზღაურებენ ერთმანეთს თავიანთი მოქმედებით ან უმოქმედობით მიყენებულ ზიანს, რისთვისაც ქმნიან ერთობლივ კომისიას, მაგრამ ამავე ხელშეკრულების 14.3 მუხლის მიხედვით, “მყიდველის” მხრიდან პრეტენზია ზარალზე არ განიხილება, თუ მას სრულად არ აქვს დაფარული მოხმარებული ელექტროენერგიის საფასური. კასატორის მოსაზრებით, სს “მ-ს” დარღვეული ჰქონდა ზემოთ მითითებული პირობა, რის გამოც შესაძლებელი იყო, საერთოდ არ განხილულიყო მისი პრეტენზია.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრების ფარგლებში გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა განმარტებანი და მიაჩნია, რომ სს “მ-ის” საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, ხოლო კავშირ (ასოციაცია) “ს-ის” საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სსკ-ს 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, საოლქო სასამართლოს კოლეგიის ან პალატის მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია.

მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ ხელშეკრულების 2.1.1. მუხლის შესაბამისად სს “მ-ისათვის” კავშირ (ასოციაცია) “ს-ს” ელექტროენერგია უნდა მიეწოდებინა განსაზღვრული რაოდენობითა და ხარისხით, ასევე შეთანხმებული გრაფიკით, ხოლო ამავე ხელშეკრულების 5.2 მუხლის შესაბამისად მხარეები კისრულობდნენ ვალდებულებას თავიანთი მოქმედებით ან უმოქმედობით მიყენებული ზიანის ანაზღაურებაზე, ხოლო ხელშეკრულების 2.1.4 მუხლის შესაბამისად, მიმწოდებელი ვალდებულებას იღებდა, ორი დღით ადრე ეცნობებინა სათანადო არხებით მომხმარებელისათვის ელექტროენერგიის ნაწილობრივი ან მთლიანი შეწყვეტის შესახებ.

დადგენილია, რომ სადავო პერიოდში მომხმარებელს ელექტროენერგიის მიწოდება გაეთიშა 44-ჯერ, რამაც 84,6 საათი შეადგინა, მიყენებულმა ზარალმა კი შეადგინა 983628,4 ლარი.

ასეთ ვითარებაში კასატორის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ მან არ უნდა აგოს პასუხი ელექტროენერგიის გამორთვებით მიყენებული ზიანის ანაზღაურებასთან დაკავშირებით უსაფუძვლოა, ვინაიდან ხელშეკრულების 2.11 მუხლი მას ავალდებულებდა, მომხმარებლისათვის მიეწოდებინა ელექტრული სიმძლავრე და ენერგია შეთანხმებული გრაფიკით დანართი ¹1-ის მიხედვით, ეს გრაფიკი კი ელექტროენერგიის უწყვეტ მიწოდებას მოითხოვდა.

საოლქო სასამართლომ სწორად მიუთითა, რომ მოპასუხემ ჯეროვნად არ შეასრულა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულება ელეტროენერგიის უწყვეტად მიწოდების შესახებ, ამიტომ სწორად მიუთითა, რომ სკ-ს 394-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად სს “მ-ს” შეეძლო მოეთხოვა ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება, ზიანის ოდენობა კი გაანგარიშებული იყო საბუღალტრო-საინჟინრო ექსპერტიზის მიერ და შეადგენდა 983628,4 ლარს.

საოლქო სასამართლომ ამ ნაწილში სწორად მიუთითა ხელშეკრულების მე-6 მუხლზეც და ის გამორთვები, რომელიც განახორციელა კავშირმა (ასოციაცია) “ს-მა” სწორად არ ჩათვალა ფორსმაჟორულ სიტუაციად, ვინაიდან მოპასუხეს არ შეუსრულებია ხელშეკრულების მე-6 მუხლის მოთხოვნები, საქმეში არ წარმოდგენილა არცერთი წინასწარი შეტყობინება ელექტროენერგიის მოსალოდნელი გამორთვის შესახებ, არ არის წარმოდგენილი არცერთი შეტყობინება იმის შესახებ, რომ მოსარჩელეს ეცნობა ვალდებულების შესრულების შეუძლებლობის შესახებ. პირიქით, საქმეში წარმოდგენლი მასალებით დადგენილი იყო, რომ ყოველი გამორთვის შემდეგ მოსარჩელე აფრთხილებდა მოპასუხეს გამორთვების დაუშვებლობის შესახებ, მაგრამ ამ გაფრითხილებას მოპასუხის მხრიდან არავითარი რეაგირება არ მოჰყოლია. აქედან გამომდინარე, საოლქო სასამართლომ სწორად გამორიცხა მოსარჩელეს ბრალი ზიანის დადგომაში.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ასევე დაუსაბუთებელია კასატორის, კავშირ (ასოციაცია) “ს-ის”, მოსაზრება მიწოდებული ელექტროენერგიის საფასურის გადაუხდელობის გამო ელექტროენერგიის მიწოდების შეწყვეტით მიყენებული ზიანის ანაზღაურებაზე უარის თქმის შესახებ. მართალია, ხელშეკრულების 14.3 მუხლით პრეტენზია ზარალზე მყიდველის მხრიდან განიხილებოდა მხოლოდ მოხმარებული ელექტროენერგიის საფასურის სრული დაფარვისას, მაგრამ მოცემულ შემთხვევაში მოპასუხეს არ წარმოუდგენია და საქმეს არ ერთვის არავითარი მტკიცებულება იმის შესახებ, რომ სს “მ-ს” არ გადაუხდია ამ ხელშეკრულებით მიწოდებული ელექტროენერგიის საფასური.

საკასაციო სასამართლოს უსაფუძვლოდ მიაჩნია კასატორის, კავშირ (ასოციაცია) “ს-ის”, მოსაზრება იმის შესახებ, რომ იგი პასუხს არ აგებს მიწოდებული ელექტროენერგიის ხარისხზე, ვინაიდან მოცემული სამოქალაქო დავის განხილვის საგანს წარმოადგენს არა უხარისხო ელექტროენერგიის მიწოდების შედეგად გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება, არამედ ელექტროენერგიის გათიშვის შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურება.

საკასაციო სასამართლოს სწორად მიაჩნია კასატორ სს “მ-ის” მოთხოვნა მოპასუხისათვის გადაწყვეტილებით გადასახდელად დაკისრებული 644855,9 ლარის გარდა 338763 ლარის დაკისრების თაობაზე.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორ სს “მ-ის” მოსაზრებას, რომ მიყენებული ზიანი გამომდინარეობს არა უხარისხო ელექტროენერგიის მიწოდების შედეგს, არამედ გამოწვეულია ელექტროენერგიის 44-ჯერ გათიშვის შედეგად. აქედან გამომდინარე, ხელშეკრულების 2.1.2. მუხლში მითითებული გარემოებანი შემოდგომა-ზამთრის პერიოდში ხარისხიანი ელექტროენერგიის მიწოდების შეუძლებლობის შემთხვევაში ვალდებულების შეზღუდვის შესახებ, არ შეიძლება გავრცელდეს სადავო 983618 ლარზე და იგი არ შეიძლება შემცირდეს 338763 ლარით.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საოლქო სასამართლოს საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების გათვალისწინებით მოპასუხისათვის სწორად აქვს დაკისრებული 644855,9 ლარი და ამ ნაწილში გადაწყვეტილება უცვლელად უნდა დარჩეს, ხოლო 338763 ლარის დაკისრებაზე უარის თქმის ნაწილში საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები არასწორად აქვს შეფასებული და არასწორად უთხრა უარი მოსარჩელეს ამ თანხის მოპასუხისათვის გადასახდელად დაკისრებაზე.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსკ-ს 410-ე, 411-ე მუხლებით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა :

კავშირ (ასოციაცია) “ს-ის” საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

დაკმაყოფილდეს სს “მ-ის” საკასაციო საჩივარი.

გაუქმდეს მოცემულ საქმეზე თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო საქმეთა კოლეგიის 2002წ. 7 ივნისის გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა მოსარჩელის მოთხოვნა 338,763 ლარის გადასახდელად დაკისრების შესახებ და ამ ნაწილში მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება.

სს “მ-ის” სარჩელი დაკმაყოფილდეს.

კავშირ (ასოციაცია) “ს-ს” სს “მ-ის” სასარგებლოდ დაეკისროს 338763 ლარი.

საოლქო სასამართლოს გადაწყვეტილება მოცემულ საქმეზე კავშირ (ასოციაცია) “ს-ისათვის” სს “მ-ის” სასარგებლოდ 644855,9 ლარის დაკისრების ნაწილში დარჩეს უცვლელად.

გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.