საქმე # 330100115785392

საქართველოს უზენაესი სასამართლო

განჩინება

საქართველოს სახელით

საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შესახებ

საქმე №449აპ-23 ქ. თბილისი

ჩ–ი ვ., 449აპ-23 26 ივნისი, 2023 წელი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატამ შემდეგი შემადგენლობით:

მამუკა ვასაძე (თავმჯდომარე),

შალვა თადუმაძე, ლალი ფაფიაშვილი

ზეპირი მოსმენის გარეშე განიხილა თბილისის პროკურატურის საპროკურორო სამმართველოს პროკურორ გია შაიშმელაშვილის საკასაციო საჩივარი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2023 წლის 21 მარტის განაჩენზე და

გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა:

1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2023 წლის 21 მარტის განაჩენი საკასაციო წესით გაასაჩივრა თბილისის პროკურატურის საპროკურორო სამმართველოს პროკურორმა გია შაიშმელაშვილმა, რომელიც წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრით ითხოვს, ერთი მხრივ, გამამართლებელი განაჩენის გაუქმებასა და მის ნაცვლად გამამტყუნებელი განაჩენის დადგენას, ხოლო, მეორე მხრივ, ვ. ჩ–სათვის - 15 წლით თავისუფლების აღკვეთის შეფარდებას, რაც „ამნისტიის შესახებ“ 2012 წლის 28 დეკემბრის საქართველოს კანონის მე-16 მუხლის საფუძველზე უნდა შეუმცირდეს და განესაზღვროს - 11 წლითა და 3 თვით თავისუფლების აღკვეთა, იმ მოტივით, რომ სააპელაციო სასამართლოს გამამართლებელი განაჩენი უკანონო და დაუსაბუთებელია, ვინაიდან სასამართლომ არ გათვალისწინა ექსპერტ ი. თ–ს ჩვენება, რომლის მიხედვით, ვ. ჩ–ს გვამს აღენიშნებოდა მექანიკური დაზიანებები, რომლებიც ერთჯერადი დაცემის შედეგად არ განვითარებულან, ხოლო საქმეში წარმოდგენილ მოწმეთა ჩვენებებით დგინდება, რომ მეზობლების ინფორმაციით, ვ. ჩ–ი მისმა ძმისშვილმა - ვ. ჩ–მა მოკლა, რისი მხედველობაში მიღებითაც, ბრალდების მხარე მიიჩნევს, რომ სასამართლოში წარმოდგენილი მტკიცებულებები საკმარისია ვ. ჩ–ს წარდგენილ ბრალდებაში დამნაშავედ ცნობისათვის. ამასთან, სასჯელის შეფარდებისას სასამართლომ უნდა გაითვალისწინოს ის გარემოება, რომ ვ. ჩ–ი შემთხვევის ადგილიდან მიიმალა, გარდაცვლილის დაკრძალვით ხელი შეუშალა გამოძიებას და თავი აარიდა მართლმსაჯულებას.

2. გამართლებულ ვ. ჩ–ს ინტერესების დამცველი, ადვოკატი ი. ბ–ა საკასაციო შესაგებლით ითხოვს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2023 წლის 21 მარტის განაჩენის უცვლელად დატოვებას.

3. საბრალდებო დასკვნის მიხედვით, ვ. ჩ–ს, - დაბადებულს 19.. წელს, - ბრალად დაედო განზრახ მკვლელობა, რაც გამოიხატა შემდეგში:

3.1. 1995 წლის 20 ივლისს საკუთარ საცხოვრებელ ბინაში (მდებარე - თ–ი, კ–ს ქ. №..-ში) ყოფნისას, ნასვამ ვ. ჩ–ს კამათი მოუხდა ამავე მისამართზე მცხოვრებ თავის ძმიშვილთან - ვ. ჩ–სთან, რომელმაც კამათის დროს განიზრახა ბიძის მკვლელობა და ამ მიზნით ვ. ჩ–ს მკვრივი, ბლაგვი საგნით მიაყენა მრავლობითი დაზიანებები: თავის, სახისა და ტანის არეში, რის შედეგადაც, ვ. ჩ–ი მიღებული ქვედა ყბის, მკერდის ძვლის, ნეკნების მრავლობითი და კისრის მეორე მალის მოტეხილობების გამო, ადგილზე გარდაიცვალა. მკვლელობის განზრახვის სისრულეში მოყვანის შემდეგ ვ. ჩ–ი შემთხვევის ადგილიდან მიიმალა.

4 ვ. ჩ–ს წარედგინა ბრალდება საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 105-ე მუხლით (1960 წლის მოქმედი რედაქცია).

5. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა საგამოძიებო, წინასასამართლო სხდომისა და არსებითი განხილვის კოლეგიის 2021 წლის 30 მარტის განაჩენით ვ. ჩ–ი საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 105-ე მუხლით (1960 წლის მოქმედი რედაქცია) წარდგენილ ბრალდებაში გამართლდა.

6. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა საგამოძიებო, წინასასამართლო სხდომისა და არსებითი განხილვის კოლეგიის 2021 წლის 30 მარტის განაჩენი სააპელაციო წესით გაასაჩივრა თბილისის პროკურატურის საპროკურორო სამმართველოს პროკურორმა გია შაიშმელაშვილმა, რომელიც ითხოვდა გამამართლებელი განაჩენის გაუქმებასა და მის ნაცვლად გამამტყუნებელი განაჩენის დადგენას.

7. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2023 წლის 21 მარტის განაჩენით თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა საგამოძიებო, წინასასამართლო სხდომისა და არსებითი განხილვის კოლეგიის 2021 წლის 30 მარტის განაჩენი დარჩა უცვლელად.

8. საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საქმის მასალები და მიაჩნია, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის (1998 წლის 20 თებერვლის რედაქცია) 547-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მოთხოვნებს, კერძოდ:

საქმე არ არის მნიშვნელოვანი სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის.

გადაწყვეტილება არ განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს საქმე არ განუხილავს ისეთი მნიშვნელოვანი სამართლებრივი ან საპროცესო დარღვევებით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა განხილვის შედეგზე.

9. საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის (1998 წლის 20 თებერვლის რედაქცია) 132-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე თითოეული მტკიცებულება უნდა შეფასდეს სისხლის სამართლის საქმესთან მისი დამოკიდებულების, დასაშვებობის, უტყუარობის თვალსაზრისით, ხოლო საქმეზე შეკრებილი ყველა მტკიცებულება მათი ერთობლიობით – დამნაშავედ ცნობის შესახებ დასკვნისათვის საკმარისობის თვალსაზრისით, ხოლო ამავე მუხლის მე-4 ნაწილის მიხედვით, გამამტყუნებელი განაჩენით პირის დამნაშავედ ცნობისათვის საჭიროა ეჭვის გამომრიცხავ შეთანხმებულ მტკიცებულებათა ერთობლიობა. ამავე კოდექსის 503-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად გამამტყუნებელ განაჩენს არ შეიძლება საფუძვლად დაედოს ვარაუდი. იგი დგინდება მხოლოდ იმ პირობით, თუ სასამართლო განხილვის დროს დამტკიცდა განსასჯელის მიერ დანაშაულის ჩადენა უტყუარ მტკიცებულებათა საფუძველზე.

10. საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის (1998 წლის 20 თებერვლის რედაქცია) 496-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად სასამართლოს განაჩენი კანონიერია, თუ იგი გამოტანილია საქართველოს კონსტიტუციის, ამ კოდექსისა და სხვა კანონების მოთხოვნათა დაცვით, რომელთა ნორმებიც გამოყენებული იყო სისხლის სამართლის საქმის განხილვისა და გადაწყვეტის დროს, ხოლო ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, სასამართლოს განაჩენი დასაბუთებულია, თუ მისი დასკვნები ემყარება სასამართლო სხდომაზე განხილულ უტყუარ მტკიცებულებათა ერთობლიობას და ეს მტკიცებულებები საკმარისია სისხლის სამართლის საქმეზე ჭეშმარიტების დასადგენად. განაჩენში ჩამოყალიბებული ყველა დასკვნა და გადაწყვეტილება დასაბუთებული უნდა იყოს.

11. საკასაციო სასამართლო ვერ დაეთანხმება პროკურორის მითითებას, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება უკანონო ან დაუსაბუთებელია, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს განაჩენი გამოტანილია საქართველოს კონსტიტუციის, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართლის, საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსისა (1998 წლის 20 თებერვლის რედაქცია) და სხვა კანონების მოთხოვნათა დაცვით, ამასთან - გადაწყვეტილებაში ამომწურავად არის მითითებული იმ ფაქტობრივ გარემოებებსა და მოტივებზე, რომელთა საფუძველზეც უტყუარად ვერ დადასტურდა ვ. ჩ–ს ბრალეულობა.

12. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ბრალდების მხარის მიერ სასამართლოში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით, ერთი მხრივ, სარწმუნოდ ვერ დგინდება, თუ რამ გამოიწვია ვ. ჩ–ს სიკვდილი, ხოლო, მეორე მხრივ, არც ერთი მტკიცებულებით უტყუარად არ დასტურდება, თუ რა ვითარებაში მიიღო დაზიანებები ვ. ჩ–მა და იყო თუ არა ვ. ჩ–ი დაკავშირებული მის გარდაცვალებასთან, შემდეგ გარემოებათა გამო:

13. საკასაციო სასამართლო სადავოდ არ მიიჩნევს სასამართლოში წარმოდგენილ სამედიცინო ექსპერტიზის დასკვნასა და მოწმის სახით დაკითხული ექსპერტის - ი. ტ–ს ჩვენებას, რომელთა მიხედვით, ვ. ჩ–ს გვამს აღენიშნებოდა შემდეგი დაზიანებები: კისრის მეორე მალის მოტეხილობა, ქვედა ყბის მოტეხილობა, მკერდის ძვლის მოტეხილობა და ნეკნების მრავლობითი მოტეხილობა, საიდანაც კისრის მეორე მალის მოტეხილობა, განვითარებული რაიმე მკვრივი, ბლაგვი საგნის მოქმედებით, მიეკუთვნებოდა სიცოცხლისთვის სახიფათო დაზიანებათა მძიმე ხარისხს, ხოლო - ქვედა ყბის, ნეკნებისა და მკერდის ძვლის მოტეხილობები, განვითარებული რაიმე მკვრივი, ბლაგვი საგნის მოქმედებით, მიეკუთვნებოდა დაზიანებათა ნაკლებად მძიმე ხარისხს, თუმცა ხაზგასასმელია, რომ საექსპერტო კვლევის შედეგად ვ. ჩ–ს სიკვდილის მიზეზი ვერ დადგინდა გვამის ხანდაზმულობის გამო, თუმცა არსებობს ვარაუდი, რომ სიკვდილი შესაძლოა, გამოეწვია კისრის მალების მოტეხილობას. ამდენად, მტკიცებულებების შეფასების დროს გაჩენილი ეჭვი, იმასთან დაკავშირებით, თუ რამ გამოიწვია ვ. ჩ–ს გარდაცვალება, რომელიც ვერ დადასტურდა კანონით დადგენილი წესით, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა in dubio pro reo - პრინციპის მხედველობაში მიღებით, მართებულად გადაწყვიტეს ვ. ჩ–ს სასარგებლოდ.

14. საყურადღებოა, რომ ბრალდების მხარე ვ. ჩ–ს ედავებოდა ბიძამისის განზრახ მკვლელობას, თუმცა სასამართლოში წარმოდგენილი ვერც ერთი სამხილით უტყუარად ვერ დადასტურდა, თუ რა ვითარებაში მიიღო დაზიანებები გარდაცვლილმა და ვერ დადგინდა, იყო თუ არა მიზეზობრივად დაკავშირებული ვ. ჩ–სის ქმედებები ვ. ჩ–ს გარდაცვალებასთან, კერძოდ: მოწმე - პ. ჩ–ს გამოქვეყნებული ჩვენებით ირკვევა, რომ დედისგან - ფ. ჩ–სგან შეიტყო, რომ მისი ძმა - ვ. ჩ–ი, მის ვაჟთან - ვ. ჩ–სთან ჩხუბის დროს, დარტყმის შედეგად წაიქცა და გარდაიცვალა; ჩ–ების მეზობლად მცხოვრები, მ. მ–აას ჩვენების მიხედვით, შემთხვევის დღეს მეზობლებისგან შეიტყო, რომ ვ. ჩ–ი იყო გარდაცვლილი, ხოლო შემთხვევის ადგილზე მისვლისას გარდაცვლილის დედა - ფ. ჩ–სი დახვდა ნაცემი, რომელიც ამტკიცებდა, რომ ფიზიკური ძალადობის გამო ვ. ჩ–სი ვ. ჩ–მა გაარიდა მას მხოლოდ მოგვიანებით ნახა გარდაცვლილი შვილი, რომელიც იატაკზე ესვენა, თუმცა, თავის მხრივ, ფ. ჩ–ს გამოქვეყნებული ჩვენების თანახმად, შემთხვევის დღეს სამსახურიდან სახლში დაბრუნებულმა ნახა მისი ვაჟი - ვ. ჩ–ი, რომელიც ეზოში ესვენა და მეზობლებმა გადაიყვანეს სახლში, თუმცა მისთვის არავის უთქვამს, რომ იგი იყო გარდაცვლილი. ამდენად, იმის გათვალისწინებით, რომ მოწმეების - პ. ჩ–სა და მ. მ–აას ირიბი ჩვენებები არ დასტურდება თავად მოწმე ფ. ჩ–ს მიერ გამოძიების დროს, დაკითხვისას მიცემული განმარტებებით, ხოლო მხარეებს არ ჰქონიათ შესაძლებლობა უშუალოდ და ჯვარედინად დაეკითხათ ფ. ჩ–ი, რათა გამოერკვიათ, იყო თუ არა იგი ვ. ჩ–სათვის ბრალად შერაცხული ქმედების თვითმხილველი და საფუძვლიანად გამოეკვლიათ ჩვენებებს შორის გამოკვეთილი არსებითი წინააღმდეგობები, შეუძლებელია სასამართლოში წარმოდგენილი მტკიცებულებების საფუძველზე ფაქტების უტყუარად დადგენა და მით უფრო - გამამტყუნებელი განაჩენის გამოტანა.

15. ამასთან, აღსანიშნავია, რომ ბრალდების მხარის საკასაციო მოთხოვნა, ერთი მხრივ, გამამართლებელი განაჩენის გაუქმება და მის ნაცვლად გამამტყუნებელი განაჩენის დადგენა, ხოლო, მეორე მხრივ, ვ. ჩ–თვის - 15 წლით თავისუფლების აღკვეთის შეფარდება, რაც „ამნისტიის შესახებ“ 2012 წლის 28 დეკემბრის საქართველოს კანონის მე-16 მუხლის საფუძველზე უნდა შეუმცირდეს და განესაზღვროს - 11 წლითა და 3 თვით თავისუფლების აღკვეთა, არ გამომდინარეობს საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსიდან (1998 წლის 20 თებერვლის რედაქცია), რამეთუ საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის (1998 წლის 20 თებერვლის რედაქცია) 561-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საკასაციო ინსტანცია განჩინებით იღებს ერთ-ერთ შემდეგ გადაწყვეტილებას: ა) განაჩენს ან განჩინებას უცვლელად ტოვებს, ხოლო საჩივრებს – დაუკმაყოფილებლად; ბ) აუქმებს განაჩენს და საქმეს გზავნის ახალი სასამართლო განხილვისათვის; გ) აუქმებს განაჩენს და წყვეტს საქმეს; დ) ცვლის განაჩენს მსჯავრდებულის სასიკეთოდ; ე) აუქმებს პირველი და სააპელაციო ინსტანციების სასამართლოების განაჩენს ან განჩინებას, რისი მხედველობაში მიღებითაც, საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის (1998 წლის 20 თებერვლის რედაქცია) მიხედვით, რომლის საფუძველზეც, იხილება მოცემული სისხლის სამართლის საქმე, საკასაციო სასამართლო მოკლებულია კანონისმიერ შესაძლებლობას, გააუქმოს სააპელაციო სასამართლოს გამამართლებელი განაჩენი, მის ნაცვლად დაადგინოს გამამტყუნებელი განაჩენი და დანიშნოს შესაბამისი სასჯელი.

16. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის სხდომაზე განსახილველად.

17. საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის (1998 წლის 20 თებერვლის რედაქცია) 547-ე მუხლის მე-2 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. თბილისის პროკურატურის საპროკურორო სამმართველოს პროკურორ გია შაიშმელაშვილის საკასაციო საჩივარი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2023 წლის 21 მარტის განაჩენზე არ იქნეს დაშვებული საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის სხდომაზე განსახილველად;

2. განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვასაძე

მოსამართლეები: შ. თადუმაძე

ლ. ფაფიაშვილი