3კ-1394-02 14 მაისი, 2003 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე),

მ. წიქვაძე,

ლ. გოჩელაშვილი

დავის საგანი: ნარდობის ხელშეკრულებით შესრულებული სამუშაოს ღირებულების ანაზღაურება.

აღწერილობითი ნაწილი:

შპს “ტ-მ” 2002წ. 23 მარტს საქართველოს ......... კავშირის წინააღმდეგ სარჩელით მიმართა თბილისის საოლქო სასამართლოს.

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ 1995წ. 2 აპრილს შპს “გ-ოსა” და შპს “ტ-ს” შორის დაიდო ნარდობის ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც “ტ-ს” უნდა შეესრულებინა სარემონტო სარეკონსტრუქციო სამუშაოები არასაცხოვრებელ ფართზე, რომელიც შპს “გ-ოს” 10 წლიანი ვადით იჯარით ჰქონდა აღებული “საქართველოს .........” კავშირისაგან. ამ ფართზე ჩატარებულ იქნა 295968 აშშ დოლარის სამუშაოები.

ხელშეკრულების 1.3 მუხლის შესაბამისად “ტ-ს” სარემონტო სამუშაოებზე გაწეული ხარჯების ანაზღაურების ნაცვლად გადაეცა მოთხოვნის უფლება ....... კვშირის მიმართ, რაც გამოიხატებოდა ნივთზე გაწეული აუცილებელი ხარჯების ანაზღაურების მოთხოვნაში. მოცემული მუხლი ძალაში შევიდოდა საიჯარო ხელშეკრულების ნებისმიერი ფორმით შეწყვეტის მომენტიდან.

1994წ. 1 აგვისტოს საიჯარო ხელშეკრულების 6.9 პუნქტის შესაბამისად საიჯარო ვადის გასვლამდე იჯარის გამცემს არ შეეძლო შეეწყვიტა ხელშეკრულების მოქმედება მოიჯარის თანხმობის გარეშე. მიუხედავად ამისა, მეიჯარის მიერ უსაფუძვლოდ შეწყდა საიჯარო ხელშეკრულება. აქედან გამომდინარე, მას ნარდობის ხელშეკრულებით შესრულებული სამუშაოების ღირებულების მოთხოვნის უფლება წარმოეშვა ........ კავშირის მიმართ ამ უკანასკნელთა მიერ შპს “გ-ოსთან” იჯარის ხელშეკრულების შეწყვეტის დღიდან.

მოსარჩელემ მოპასუხისაგან მოითხოვა 295968 აშშ დოლარის ანაზღაურება.

საქართველოს ......... კავშირმა სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ მოსარჩელეს მის ფართზე არავითარი სამუშაო არ ჩაუტარებია. ამასთან, თუმც სამუშაოები შესრულებული იყოს, სკ-ს 289-ე მუხლის შესაბამისად იგი ვალდებული არ არის, აანაზღაუროს მისი ღირებულება, ვინაიდან სამუშაოების შესრულება მას არ უთხოვია და მასთან შეთანხმებით არ მომხდარა. ასევე, მოთხოვნა ხანდაზმული იყო.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო საქმეთა კოლეგიის 2002წ. 15 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საოლქო სასამართლომ მიუთითა, რომ მოსარჩელემ სარემონტო-სარეკონსტრუქციო სამუშაოების ჩატარების დასადასტურებლად წარმოადგინა უთარიღო და ხელმოუწერელი ასლი მასალებისა და გაწეულ სამუშაოებზე დანახარჯების ჩამონათვალის შესახებ, რომლიდანაც ირკვეოდა, რომ ამ ჩამონათვალში მითითებული მასალები მოხმარდა არა მოპასუხის ფართს, არამედ – თვით “ტ-ს”.

მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილ იქნა გერმანიიდან ავეჯის გამოგზავნის დამადასტურებელი დოკუმენტები, რომელსაც დავის საგანთან არავითარი კავშირი არ ჰქონდა.

მოსარჩელის მიერ სასამართლოში დამატებით წარმოდგენილი შესრულებული სამუშაოს ჩამონათვალი არსებითად განსხვავდებოდა სარჩელზე დართული შესრულებული სამუშაოების ჩამონათვალისაგან, მაგრამ არც ერთ მათგანს სადავო ფართის სარეკონსტრუქციო სამუშაოებთან კავშირი არ ჰქონდა, ვინაიდან სარჩელზე დართული შესრულებული სამუშაოების ჩამონათვალი ეხებოდა საკუთრივ “ტ-ში” ჩატარებულ სარემონტო სამუშაოებს, ხოლო დამატებით წარმოდგენილი შესრულებული სამუშაოების ჩამონათვალი სულ სხვა, კერძო მფლობელის სახლში ჩატარებულ სამუშაოებს. აქედან გამომდინარე, საოლქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ ვერ დაამტკიცა გარემოებები, რომელზეც იგი ამყარებდა თავის მოთხოვნას.

სასამართლომ მიუთითა, რომ თუნდაც მოსარჩელის მითითების შესაბამისად სამუშაოები 1995-96 წლებში ჩატარებულიყო, ანაზღაურების მოთხოვნა ხანდაზმული იყო.

2002წ. 12 ნოემბერს შპს “ტ-მ” საკასაციო საჩივრით მიმართა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს.

კასატორმა მოითხოვა მოცემულ საქმეზე საოლქო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მისი სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლით:

კასატორს მიაჩნია, რომ საოლქო სასამართლომ არასწორად დაადგინა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, რაც იმაში გამოიხატა, რომ სასამართლომ არ დააკმაყოფილა მათი მოთხოვნა ადგილზე დათვალიერების და ექსპერტიზის ჩატარების შესახებ. ადგილის დათვალიერების შემთხვევაში სასამართლო დარწმუნდებოდა სარემონტო სამუშაოების ჩატარებაში.

სასამართლომ არასწორად შეაფასა იმ მოწმეთა ჩვენებები, რომელთა განმარტებითაც დგინდებოდა, რომ სარემონტო სამუშაოები შესრულებულ იქნა 1995-96 წლებში მოსარჩელის მიერ მოპასუხის თანხმობით.

მისი მოსაზრებით, სარემონტო სამუშაოები შესრულდა მოპასუხის ფართზე და არა მოსარჩელის ფართზე.

სასამართლომ არასწორად მიიჩნია მათ მიერ მითითებული სარემონტო სამუშაოების ღირებულება საიჯარო ფართის ღირებულებად.

სასამართლომ შეფასება არ მისცა 1994წ. 1 აგვისტოს და 1995წ. 2 აპრილის ხელშეკრულებებს.

კასატორის მოსაზრებით, საოლქო სასამართლოს დავის გადაწყვეტის დროს არ უნდა გამოეყენებინა ძველი სკ-ს ნორმები. დავა უნდა გადაეწყვიტა ახალი ნორმების შესაბამისად.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის ფარგლებში გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა განმარტებანი და მიაჩნია, რომ მოცემულ საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს და საქმე დაბრუნდეს ხელახალი განხილვისათვის შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საოლქო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება დაუსაბუთებელია.

სსკ-ს 394-ე მუხლის “ე” პუნქტის შესაბამისად გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმაოდ დასაბუთებული ან დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ გადაწყვეტილების სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.

მოცემულ შემთხვევაში საოლქო სასამართლოს მოსარჩელის განმარტებით დადგენილად მიაჩნია ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ მოსარჩელის მიერ სარემონტო სამუშაოები მოპასუხის ფართში ჩატარდა 1995-1996 წლებში (დაკონკრეტებული არ არის 1996წ. რომელ თვეებში მიმდინარეობდა სარემონტო სამუშაოები) და ამიტომ სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964წ.) 75-ე, 79-ე მუხლების საფუძველზე მოსარჩელის მოთხოვნა ხანდაზმულად მიიჩნია.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ დავაზე სასარჩელო ხანდაზმულობის გავრცელების შემთხვევაში საოლქო სასამართლოს ზუსტად უნდა დაედგინა სარემონტო სამუშაოების ჩატარების დრო. თუ კი დადგინდებოდა, რომ სარემონტო სამუშაოები 1996წ. ბოლომდე მიმდინარეობდა, მაშინ სარჩელის წარდგენის ხანდაზმულობის ვადის განსაზღვრისათვის არ უნდა გამოეყენებინა სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964წ.) 75-ე, 79-ე მუხლები, ვინაიდან ახალი სკ-ს 1507-ე მუხლის მე-2 ნაწილი და 129-ე მუხლი სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადებს 1997წ. 25 ნოემბრიდან წარმოშობილი უფლებისა და მოვალეობების მიმართ სხვაგვარად არეგულირებს.

საქმის მასალებით ირკვევა, რომ მოცემულ ფართზე გარკვეული სარემონტო სამუშაოები ჩაატარა მოსარჩელემ და გარკვეული დროის განმავლობაში იგი ექსპლუატაციას უწევდა მითითებულ ფართს (მითითებულ გარემოებას არც მოპასუხე უარყოფს). ასეთ შემთხვევაში საოლქო სასამართლო სსკ-ს 222-ე მუხლის შესაბამისად ვალდებული იყო, მხარისათვის მიეცა ისეთი შეკითხვები, რომლებიც შეუწყობდა საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებათა სრულად და ზუსტად განსაზღვრას, ამ გარემოებების დასადასტურებლად მტკიცებულებათა გამოვლენასა და სასამართლოში წარდგენას, მათი უტყუარობის გამოკვლევას.

საოლქო სასამართლოს უნდა დაედგინა, 1995-1996 წლებში მოპასუხეთა ფართში რა სახის სარემონტო სამუშაოები იქნა ჩატარებული, ამ ფართში ჩატარებული სარემონტო სამუშაოთა ღირებულება ასევე ვის მიერ ჩატარდა იგი და სარემონტო სამუშაოების მიმდინარეობა ცნობილი იყო თუ არა მოპასუხისათვის.

საოლქო სასამართლომ უნდა გაარკვიოს, სარემონტო სამუშაოების ჩატარების მიმდინარეობის შესახებ თუ კი ცნობილი იყო მოპასუხისათვის, სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964წ.) 42-ე მუხლის მეორე აბზაცის შესაბამისად გარიგება ნარდობის შესახებ ჩაითვლება თუ არა დადებულად. თუ ნარდობის ხელშეკრულება ჩაითვლება დადებულად, მაშინ საოლქო სასამართლომ უნდა დაადგინოს, როდის მიიღო შემკვეთმა მენარდის ნამუშევარი და როდის წარმოეშვა მენარდეს ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება, ხოლო შემკვეთს – სასყიდლის გადახდის მოვალეობა.

საოლქო სასამართლომ უნდა გაარკვიოს, შპს “ტ-ს” და შპს “გ-ოს” შორის 1995წ. 2 აპრილს დადებულ ნარდობის ხელშეკრულება არის თუ არა მესამე პირის, “საქართველოს ..........” კავშირის, სასარგებლოდ დადებული ხელშეკრულება.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსკ-ს 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

გაუქმდეს მოცემულ საქმეზე თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო საქმეთა კოლეგიის 2002წ. 15 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შესაბამის კოლეგიას.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.