¹3კ-1437-02 16 მაისი, 2003 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე),

მ. წიქვაძე,

რ. ნადირიანი

დავის საგანი: უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა, ზიანის ანაზღაურება.

აღწერილობითი ნაწილი:

ლ., გ. და თ. ხ-ეებმა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს სარჩელით მიმართეს, სადაც აღნიშნავდნენ, რომ 1897 წელს ლ. ხ-ის პაპამ ი. ო-მა მოქალაქე ვ. კ-ისაგან ქ. ქუთაისში, ..... ქუჩაზე შეიძინა 1750 კვ.მ მიწის ნაკვეთი.

1917 წელს ი. ო-მა აღნიშნულ ნაკვეთზე ააშენა 3 საცხოვრებელი სახლი. მისი გარდაცვალების შემდეგ, 1919 წელს, აღნიშნულ ქონებაზე მემკვიდრეებად ცნობილ იქნენ ლ. ხ-ის ბებია სოფ. პ-ი და ძმები _ ს. და დ. ო-ები, ხოლო ს. პ-ის გარდაცვალების შემდეგ აღნიშნულ ქონებაზე მემკვიდრედ ცნობილ იქნა მისი ქალიშვილი თ. ხ-ე. ს. ო-ის ქონებაზე მემკვიდრეობა მიიღო ჯერ მისმა მეუღლე ნ. ო-მა, ხოლო მისი გარდაცვალების შემდეგ მემკვიდრეობა მიიღეს ა. და თ. ხ-ეებმა. 1945 წელს დ. ო-მა თავისი სამკვიდრო ქონება მიჰყიდა თ. ხ-ეს, რომლის გარდაცვალების შემდეგ მისმა ძმამ კ. ო-მა კანონის მოთხოვნათა უხეში დარღვევით სახლი მემკვიდრეობით მიიღო. კ. ო-მა სახლის ერთი ოთახი ეზოს გარეშე მოქალაქე ვ-ეს მიჰყიდა, რომლისგანაც შეიძინა კაკიტელაშვილმა, ხოლო ამ უკანასკნელის ისრაელში წასვლის შემდეგ სახლს შ. ჭ-ე ყოველგვარი საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობის გარეშე დაეუფლა.

მოსარჩელეები მიუთითებდნენ, რომ 175 კვ.მ მიწის ფართობი 1897 წლიდან მათი წინაპრების საკუთრებაა, რომელთა შთამომავლობა უწყვეტად ცხოვრობდა და სარგებლობდა სადავო მიწის ნაკვეთით.

მოსარჩელეები მიუთითებდნენ, რომ მოპასუხეებმა 17 წლის განმავლობაში დაუზიანეს კედლები, დრენაჟი, გაახმეს ხეები, ბოსტანში ჩაყარეს წყლის მილები, დაამონტაჟეს აუზი. ისინი ავიწროებდნენ, ამცირებდნენ სისტემატურად, ემუქრებოდნენ, რამაც გამოიწვია ლ. ხ-ის ძმის გარდაცვალება.

აღნიშნულიდან გამომდინარე მოსარჩელეები მოითხოვდნენ:

ი. პ-ეს აეღო მის მიერ უკანონოდ და უნებართვოდ დამონტაჟებული წყლის აუზი; ა-ებს აეშალათ უკანონოდ დაგებული ბეტონი და ამოეღოთ ნერგები, ა-ს მისთვის მიეცა საშუალება, ჩაეტარებინა მითვისებულ ეზოში ჭის აღსადგენი სამუშაოები; მოპასუხეების: ი. პ-ის, ე. ა-ის და შ. ჭ-ის უკანონო მფლობელობიდან ამოღებული და მათთვის გადაცემული ყოფილიყო 231,49 კვ.მ მიწის ნაკვეთი; ქ. ქუთაისში, ..... არსებული გაუნაშენებელი 917,60 კვ.მ მიწის ნაკვეთიდან მათ საკუთრებაში გადასცემოდათ 500 კვ.მ მიწის ფართობი; მათ საკუთრებაში გამოყოფილ მიწის ფართზე აღდგენილიყო სასაზღვრე ღობე. მოპასუხეებს შ. ჭ-ეს, ე. ა-ს, ი. პ-ესა და ი. ა-ს სოლიდარულად დაკისრებოდათ მიყენებული ზიანის _ 2000 აშშ დოლარისა და მორალური ზიანის, 120000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა.

მოპასუხეებმა სასამართლოს მიმართეს შეგებებული სარჩელით და მოითხოვეს, რომ მათ იზოლირებულად, დამოუკიდებელ სარგებლობაში გამოჰყოფობოდათ სახლთმფლობელობიდან კუთვნილი წილის პროპორციულად საერთო სარგებლობაში არსებული მიწის ნაკვეთიდან 1750 კვ.მ.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2001წ. 5 ნოემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, დაკმაყოფილდა შეგებებული სარჩელი.

ქუთაისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2002წ. 11 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ხ-ეების სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. დაკმაყოფილდა შეგებებული სააპელაციო საჩივარი. ნაწილობრივ გაუქმდა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2001წ. 5 ნოემბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება. ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-6 აბზაცს დაემატა შემდეგი წინადადება: ,,ვ. ა-ის სარგებლობაში დარჩეს 66.1 კვ.მ მიწის ფართობი”. გადაწყვეტილება დანარჩენ ნაწილში დარჩა უცვლელი.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო მიწის 1750 კვ.მ. საერთო სარგებლობისაა და იგი დადასტურებულია საქმეში არსებული სხვადასხვა დროს შედგენილი ნასყიდობის ხელშეკრულებებით. ქ. ქუთაისის ლენინის რაიონის სასამართლოს გადაწყვეტილებით, აპელანტ ლ. ხ-ის დედა თ. პ-ს მისი თხოვნის საფუძველზე დამოუკიდებელ სარგებლობაში გამოეყო საერთო სარგებლობის ეზოდან 48.52 კვ.მ მიწის ფართი, რომლის გარდაცვალების შემდეგ მისი სახლის ნაწილი მემკვიდრეობით გადავიდა გ. და თ. ხ-ეების საკუთრებაში. ამავე გადაწყვეტილებით დადგენილია, რომ 1750 კვ.მ საერთო სარგებლობის ნაკვეთს წარმოადგენს.

პალატა მიუთითებს, რომ აპელანტის მოთხოვნები, როგორიცაა სადავო ეზოს უკან დაბრუნება, სასაზღვრო მიჯნის აღმართვა, ჭის აღდგენა, მოპასუხეების: პ-ის, ა-ის, ჭ-ის მიერ უკანონოდ აშენებული ნაგებობების დანგრევა უსაფუძვლოა, რადგანაც აპელანტმა საქმის სასამართლო განხილვის დროს ვერ წარმოადგინა რაიმე სახის მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა მის მიერ ზემოთ მითითებული მოთხოვნების კანონიერებას.

გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მოსარჩელეებმა.

კასატორები მიუთითებენ, რომ სკ-ს 168-ე მუხლის თანახმად, ნივთის მფლობელობა წყდება, თუ მესაკუთრე მფლობელს წაუყენებს დასაბუთებულ პრეტენზიას. სასამართლომ არ გამოიყენა სკ-ს 168-ე და 172-ე მუხლები. ტექბიუროს წარმომადგენელი არცერთ სასამართლო სხდომაზე არ გამოცხადდა. მან ვერ მიუთითა საფუძველზე, რაც დაადასტურებდა ეზოს საერთო სარგებლობაში არსებობას. სასამართლო ეყრდნობა ტექბიუროს მიერ გაცემულ უსაფუძვლო ცნობებს. სასამართლომ არასწორად განმარტა სკ-ს 172-ე მუხლი, რომელიც ითვალისწინებს უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვას. საქმეში წარმოდგენილი არ არის მოპასუხეთა შენობა-ნაგებობების გეგმა-ნახაზი, რის საფუძველზეც საკუთრებაში უნდა განესაზღვროთ მიწის ფართობები. 1987წ. 30 აპრილს დაკმაყოფილდა თ. პ-ის სარჩელი: მას დამოუკიდებელ სარგებლობაში გამოეყო 48.5 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, რომლითაც ამჟამად სარგებლობს, ხოლო ლ. თ-ის შეგებებულ სარჩელს უარი ეთქვა უსაფუძვლობის გამო, ვინაიდან სადავო მიწის ნაკვეთით არასოდეს უსარგებლია. ეს არის ფაქტი, რომელიც სსკ-ს 106-ე მუხლის თანახმად არ საჭიროებს მტკიცებას.

კასატორი მოითხოვს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებას და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნებას.

სამოტივაციო ნაწილი:

პალატამ შეისწავლა საქმის მასალები, მოისმინა მხარეთა განმარტებები და მივიდა დასკვნამდე, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სსკ-ს 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, საოლქო სასამართლოს კოლეგიის ან პალატის მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია.

საოლქო სასამართლოს სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილია და ტექბიუროს ჩანაწერებში მითითებული იურიდიული საფუძველებითა და საქმეში არსებული მასალებით დადასტურებულია, რომ მოპასუხეების, როგორც სახლის მესაკუთრეების, საერთო სარგებლობაში ითვლება 1750 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, აქედან 48.52 კვ.მ მიწის ნაკვეთი დამოუკიდებელი სარგებლობისათვის გამოეყო თ. პ-ს, რომელმაც მემკვიდრეობით გადასცა გ. და თ. ხ-ეებს.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2001წ. 24 ივლისის გადაწყვეტილებით ლ. ხ-ეს მოპასუხე შ. ჭ-ის მიმართ მემკვიდრეობის მოწმობის ბათილად ცნობის თაობაზე სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უსაფუძვლობის გამო უარი ეთქვა. ზემოთ აღნიშნული გადაწყვეტილება ძალაში დარჩა ქუთაისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001წ. 22 ნოემბრის განჩინებით, ხოლო სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება უცვლელად დარჩა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის განჩინებით.

ქუთაისის სასამართლოს 30/04-1987წ. გადაწყვეტილებით მოსარჩელის დედას, თ. პ-ს, თავისი მოთხოვნით დამოუკიდებელ სარგებლობაში გამოეყო საერთო სარგებლობის ეზოდან 48.52 კვ.მ. ამავე გადაწყვეტილებით დადგენილია, რომ საერთო სარგებლობის მიწის ფართი 1750 კვ.მ-ია. აღნიშნული გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაშია.

საკასაციო სასამართლო ეთანხმება მოპასუხეთა მითითებას, რომ სსკ-ს 266-ე მუხლის საფუძველზე გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ მხარეებსა და მათ უფლებამონაცვლეებს არ შეუძლიათ ხელახლა განაცხადონ სასამართლოში იგივე სასარჩელო მოთხოვნები იმავე საფუძველზე, აგრეთვე, სადავო გახადონ სხვა პროცესში გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტები და სამართლებრივი ურთიერთობები.

ამდენად, სკ-ს 172-ე მუხლის თანახმად, უსაფუძვლოა კასატორთა მოთხოვნა მოპასუხეების უკანონო მფლობელობიდან მიწის ნაკვეთის გამოთხოვის შესახებ.

რაც შეეხება კასატორთა მიერ მატერიალური ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნას, კასატორებს აღნიშნულის დამადასტურებელი არც წერილობითი, არც ნივთიერი მტკიცებულებანი სასამართლოში არ წარუდგენიათ და ზიანი არც ექსპერტიზის დასკვნითაა დადასტურებული.

აღნიშნულის გამო პალატა თვლის, რომ საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძველი არ არსებობს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა სსკ-ს 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ლ., თ. და მ. ხ-ეების საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს. მოცემულ საქმეზე უცვლელი დარჩეს ქუთაისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2002წ. 11 ოქტომბრის გადაწყვეტილება.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.