გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ 3კ-406-03 2 აპრილი, 2003 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე),

მ. წიქვაძე,

ლ. გოჩელაშვილი

სარჩელის საგანი: უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა და ხელშეშლის აღკვეთა.

მესამე პირის დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნის საგანი: საერთო კრების ოქმის, 1998წ. 22 იანვრის ხელშეკრულების და ტექაღრიცხვის ბიუროში ე.ც-ის სასარგებლოდ ჩანაწერების ბათილად ცნობა. ე.ც-ის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა და სადავო შენობაში 90 მ²-ის ფართზე მესაკუთრედ მისი ცნობა.

დ. ი-სა და ე. ც-ეს შორის 1998წ. 22 იანვარს დადებული ნოტარიუსის მიერ დამოწმებული ხელშეკრულების ბათილად ცნობა და ყვარლის ტექაღრიცხვის სამსახურის მიერ ც-ის სახელზე 1998 წელს გაცემული ტექაღრიცხვის ბარათის ბათილად ცნობა.

აღწერილობითი ნაწილი:

2001წ. 27 ივნისს ე. ც-ემ ა. გ-ის წინააღმდეგ სარჩელით მიმართა ყვარლის რაიონულ სასამართლოს.

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ 1997წ. 9 იანვარს სოფ. ბალღონჯიანში შპს “...-2-ის” საერთო კრების გადაწყვეტილებით ნება დაერთო ბ.გ-შვილთან ერთად შეესყიდა შპს “...-2-ის” ბალანსზე რიცხული საწყობის შენობა 1300 ლარად.

აღნიშნულის შესაბამისად შპს-ს დირექტორთან ნოტარიუსის მეშვეობით 1998წ. 22 იანვარს გააფორმა ნასყიდობის ხელშეკრულება. ხელშეკრულების შესაბამისად გამყიველს გადაუხადა 1300 ლარი.

ნასყიდობის ხელშეკრულების შესაბამისად ტექაღრიცხვის ბიუროში მოხდა სათანადო ჩანაწერების შეტანა.

მიუხედავად ამისა, მოპასუხე საშუალებას არ აძლევს შევიდეს შესყიდულ ობიექტში.

მოსარჩელემ მოითხოვა თავის მიერ შესყიდული შენობიდან მოპასუხის გამოსახლება და ხელის შეშლის აღკვეთა.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და შეგებებული სარჩელით მიმართა სასამართლოს. მან მიუთითა, რომ 1990 წლიდან მუშაობს შპს “...-2-ის” მარცვლეულის სასაწყობო შენობის გამგედ. მან ხელმძღვანელობასთან შეთანხმებით შეაკეთა აღნიშნული შენობა საკუთარი სახსრებით. ვინაიდან საწყობის შეკეთებაზე მას გარკვეული ხარჯები ჰქონდა გაწეული, საწყობის შესყიდვის უპირატესი უფლება მას გააჩნდა. ამ მიზნით მან მიმართა შპს “...-2-ის” ხელმძღვანელობას.

შპს “...-2-ის” მუშა-მოსამსახურეთა საერთო კრებამ 1998წ. 15 იანვარს განიხილა მისი განცხადება და დააკმაყოფილა. მან გადაიხადა შენობის ღირებულების საფასური _ 1000 ლარი. ამ დროიდან იგი არის ამ შენობის მესაკუთრე. შენობა მას გადაეცა გასავლის ¹402380 ფაქტურით და ამ ფაქტურის საფუძველზე მოიხსნა შენობა შპს “...-2-ის” ბალანსიდან.

შეგებებული სარჩელის ავტორმა მიუთითა, რომ შპს “...-2-ის” საერთო კრების 1997წ. 9 იანვრის ოქმი, საწყობის გაყიდვის შესახებ, ყალბია. იგი ყალბად არის შედგენილი 1998წ. იანვარში. 1997წ. 9 იანვრისათვის არ არსებობდა შპს “...-2” და არც დ. ი-ი იყო მისი დირექტორი. ამ დროისათვის არსებობდა კოოპერატივი და მისი დირექტორი იყო რ.ხ-ე. შპს “...-2” დაფუძნდა 1997წ. ნოემბერში და რეგისტრაციაში გატარდა 1997წ. 14 დეკემბერს.

შეგებებული სარჩელის ავტორმა მოითხოვა შპს “...-2-ის” საერთო კრების 1997წ. 9 იანვრის ¹3 ოქმის ბათილად ცნობა.

ყვარლის ტექაღრიცხვის ბიუროს მიერ 1998 წელს ე.ც-ის სახელზე გაცემული ტექნიკური აღრიცხვის ბარათისა და შპს “...-2-ის” მარცვლეულის საწყობის შენობის მესაკუთრედ ე.ც-ის ცნობის ბათილად ცნობა.

მოსარჩელემ შეგებებული სარჩელი არ ცნო და თავის შესაგებელში მიუთითა, რომ შეგებებული სარჩელის ავტორს სადავო ნივთი არა აქვს შეძენილი სკ-ს 183-ე მუხლის დაცვით. რაც შეეხება მის მიერ წარმოდგენილ ოქმს, მასში 1998წ. 9 იანვრის ნაცვლად შეცდომით მითითებულია 1997წ. 9 იანვარი, რაც მექანიკურ შეცდომას წარმოადგენს.

შპს “...-2-ის” კრების ოქმი, რომლითაც თითქოს მოპასუხეს გადაეცა შესასყიდად სადავო შენობა, ყალბია. იგი ყალბად შეადგინა ი-მა, რაშიც მოპასუხეს გამოსძალა 1600 ლარი, აქედან 600 ლარი მიითვისა, 1000 ლარი კი შეიტანა სალაროში და ყალბად გააფორმა გასავლის ორდერი და ბრძანებით გააუქმა ნასყიდობა, რაც დაუშვებელია.

2001წ. 24 სექტემბერს ე. ი-მა, როგორც მესამე პირმა დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნით მიმართა სასამართლოს.

მან მიუთითა, რომ შენობის შესყიდვასთან დაკავშირებით შპს “...-2-ს” მან ვ. გ-ესთან ერთად მიმართა განცხადებით.

შპს “...-2-ის” მუშა-მოსამსახურეთა საერთო კრებამ 1998წ. 15 იანვარს დააკმაყოფილა მათი მოთხოვნა და მას მიყიდა საწყობის ნაწილი _ 90 მ² _ 300 ლარად. ეს ფართი მას გადაეცა შპს “...-2-ის” დირექტორის მიერ შედგენილი გასავლის ორდერით. აღნიშნული შენობა შესყიდვის შემდეგ მან გააუმჯობესა რის გამოც მნიშვნელოვნად გაიზარდა მისი ღირებულება.

მესამე პირმა დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნით მოითხოვა სადავო შენობის 90 მ²-ზე მესაკუთრედ ცნობა, შპს “...-2-ს” 1997წ. 9 იანვრის ¹3 ოქმის, 1998წ. 22 იანვრის ნასყიდობის ხელშეკრულების და ტექაღრიცხვის ბიუროში ე.ც-ის სასარგებლოდ არსებული ჩანაწერების ბათილად ცნობა.

ყვარლის რაიონული სასამართლოს 2001წ. 17 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ე. ც-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა: მოპასუხე ვ. გ-ე გამოსახლებულ იქნა ე.ც-ის საკუთრებაში არსებული მარცვლეულის საწყობიდან.

მოპასუხე ვ. გ-ეს უარი ეთქვა შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა მესამე პირის დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნით ე. ი-ის სარჩელი: ე.ი-ი ცნობილ იქნა მარცვლეულის საწყობის ნაწილის 90 კვ.მ.-ის ფართის მესაკუთრედ. დანარჩენ ნაწილში მისი სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

რაიონულმა სასამართლომ მტკიცებულებიდან ამორიცხა შპს “...-2-ის” პარტნიორთა 1997წ. 9 იანვრის ¹3 კრების ოქმი, ვინაიდან მისი ნამდვილობა არ დადასტურდა, ე.ც-ის მიერ შენობის შეძენისათვის თანხის გადახდის ქვითარი, ვინაიდან მასზე შესრულებული ხელმოწერები არა იმ პირთა მიერაა შესრულებული, ვინც მითითებულია ქვითარზე, ამასთან, თანხა შესული არ არის სალაროში, მაგრამ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ მითითებული თანხა მართლაც გადაეცა შპს-ს დირექტორს სადავო ფართის შესყიდვის მიზნით და ეს მოხდა მანამ, სანამ ამ ფართზე პრეტენზიას და შესყიდვის სურვილს გამოთქვამდა გ-ე.

რაიონულმა სასამართლომ 1998წ. 22 იანვრის ნასყიდობის ხელშეკრულება, დადებული შპს-ს დირექტორსა და ე.ც-ეს შორის, მაინც ნამდვილად მიიჩნია და მიუთითა, რომ მტკიცებულებებიდან შპს “...-2-ის” 1997წ. 9 იანვრის თარიღით შედგენილი კრების ოქმის და გადახდის ქვითრის ამორიცხვას ზეგავლენა არ შეიძლებოდა მოეხდინა 1998წ. 22 იანვრის ნასყიდობის ხელშეკრულებაზე, ვინაიდან შპს-ს დირექტორს მესამე პირებთან ხელშეკრულების დადება ისედაც შეეძლო. ამ ხელშეკრულების ნამდვილობაზე ვერ იმოქმედებდა ვერც 1997წ. 9 იანვრის თარიღით შედგენილი კრების ოქმი და შენობის ღირებულების გადახდის ქვითარი, რადგან დადგენილი იყო, რომ ე.ც-ემ ხელშეკრულებაში მითითებული ქონების ღირებულება ნამდვილად გადაუხადა ამ ქონების გამყიდველს _ შპს-ს დირექტორს.

რაიონულმა სასამართლომ ამავე საფუძვლით უარი უთხრა მოპასუხის შეგებებულ საჩივარს დაკმაყოფილებაზე და მიუთითა, რომ მოპასუხის მხრიდან საგნის ფლობა ვერ ჩაითვლებოდა კანონიერად, ვინაიდან მოპასუხეს უძრავ ნივთზე გამყიდველთან ნასყიდობის ხელშეკრულება არ დაუდია კანონით დადგენილი წესით და არ მოუხდენია ამ ხელშეკრულების და ნივთის რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში. ნივთის მფლობელობა კი არ ნიშნავდა იმას, რომ მფლობელი მისი მესაკუთრე იყო, ვინაიდან უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლება მხოლოდ საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის შემდეგ წარმოიშობა. მოპასუხე არ იყო საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული სადავო ქონების მესაკუთრედ, იგი ვერ ჩაითვლებოდა ამ ნივთის კანონიერ მფლობელად და მასზე ვერ გავრცელდებოდა სკ-ს 485-ე მუხლი გაყიდული ნივთის მფლობელობაში პირველად მიღების უპირატესობის შესახებ.

რაც შეეხება მესამე პირის დამოუკიდებელ სასარჩელო მოთხოვნას, იგი რაიონულმა სასამართლომ დააკმაყოფილა მხოლოდ სადავო შენობაში 90 კვ.მ. მესაკუთრედ ცნობის ნაწილში და მიუთითა, რომ ე.ც-ე თავიდანვე შეთანხმებული იყო ე.ი-თან, რომ საწყობის 90 კვ.მეტრი დარჩებოდა ე.ი-ს ანუ ამ ფართზე ე.ც-ესა და ე.ი-ს შორის დავა არ არსებობს.

დანარჩენ ნაწილში ე.ი-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა იმავე საფუძვლით, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა შეგებებული სარჩელის მოთხოვნა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2002წ. 14 ივნისის განჩინებით არ დაკმაყოფილდა ე.გ-ის სააპელაციო საჩივარი და უცვლელად დარჩა მოცემულ საქმეზე რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ 1998წ. 22 იანვარს ე.ც-ესა და შპს “...-2-ის” დირექტორს დ.ი-ს შორის დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება შპს-ს სასაწყობო შენობის თაობაზე. აღნიშნული ხელშეკრულება რეგისტრირებულ იქნა ყვარლის რაიონის ტექნიკური აღრიცხვის სამსახურში, რის საფუძველზეც ე.ც-ე გახდა ამ ფართის მესაკუთრე.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ სკ-ს 312-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 170-ე მუხლის, 183-ე და 172-ე მუხლების შესაბამისად რაიონულმა სასამართლომ სრულიად კანონიერად გადაწყვიტა დავა მოსარჩელის სარჩელთან და მოპასუხის შეგებებულ სარჩელთან დაკავშირებით.

დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნით მესამე პირის, ე.ი-ის, სარჩელთან დაკავშირებით კი მიუთითა, რომ ვინაიდან ამ სარჩელში მოპასუხედ მითითებულმა ე.ც-ემ ცნო სარჩელი 90 კვ. მეტრის ნაწილში ე.ი-ის მესაკუთრეობის შესახებ, სსკ-ს 208-ე მუხლის საფუძველზე სწორად დააკმაყოფილა მისი მოთხოვნა ამ ფართის მესაკუთრედ ცნობის შესახებ.

2002წ. 25 დეკემბერს ვ.გ-ემ საკასაციო საჩივრით მიმართა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს.

კასატორმა მოითხოვა სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, ყვარლის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების 1,2,4 პუნქტების გაუქმება, ხოლო მე-3 პუნქტის ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მისი შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგ გარემოებათა გამო:

კასატორმა მიუთითა, რომ 1998წ. 15 იანვარს შპს “...-2-ის” წევრთა კრებამ დააკმაყოფილა მისი განცხადება და დაადგინა საწყობის მისთვის მიყიდვა, რის შესაბამისადაც გადაიხადა 1000 ლარი, ნასყიდობის შესახებ დირექტორმა გამოსცა შესაბამისი ბრძანება.

კასატორს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე დაუსაბუთებელია; სააპელაციო სასამართლომ არ მიუთითა, თუ რომელი კანონის შესაბამისად იქნებოდა დადასტურებული რეესტრის მონაცემების უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმცია.

მისი მოსაზრებით, რეესტრის ჩანაწერების უზუსტობა დადასტურებულია შპს “...-2-ის” წევრთა 1997წ. 9 იანვრის ¹3 კრების ოქმის და ამავე საზოგადოების სალაროს 1998წ. 10 იანვრის თარიღით შედგენილი ¹2 ქვითრის ბათილად ცნობის ფაქტით, რაც დადასტურებულია ყვარლის რაიონული სასამართლოს 2001წ. 17 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია სსკ-ს 390-ე მუხლის “ე” პუნქტის მოთხოვნები, როცა განჩინებაში არ მიუთითა იმ დასკვნებსა და კანონებზე, რომლითაც იგი ხელმძღვანელობდა. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება დაუსაბუთებელია იმ თვალსაზრისითაც, რომ მიუხედავად იმისა, რომ მტკიცებულებებიდან ამოირიცხა გადახდის ქვითარი, არ დაადგინა, თუ სად წავიდა ე.ც-ის მიერ გადახდილი ფული, მითუმეტეს მაშინ, როცა იგი სალაროში შესული არ არის და სასამართლო ფულის გადახდას მაინც დადასტურებულად მიიჩნევს.

სასამართლომ დავის გადაწყვეტის დროს არასწორად გამოიყენა და განმარტა “მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის მე-9 მუხლი და არასწორად მიუთითა, რომ მესამე პირებთან სამართლებრივ ურთიერთობაში ქონების განკარგვის თვალსაზრისით დირექტორი არ შეიძლება შეიზღუდოს, მაშინ, როცა ამავე კანონის 47.3 მუხლი დირექტორებს ზღუდავს ამ უფლების განხორციელებაში და ამის უფლებას მხოლოდ პარტნიორთა კრებას ანიჭებს.

სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიკვლია და სამრთლებრივი შეფასება არ მისცა სანოტარო საქმეზე დართულ მასალებს, კერძოდ, მასზე დართული იყო რა ყალბი დოკუმენტები, სასამართლომ სსკ-ს 137-ე მუხლის შესაბამისად ისინი გამოსაკვლევად არ გადაუგზავნა საგამოძიებო ორგანოს.

რაიონულმა სასამართლომ ნაწილობრივ დააკმაყოფილა მისი სარჩელი, ბათილად ცნო 1997წ. 9 იანვრის ოქმი და 1998წ. 10 იანვრის ქვითარი თანხის გადახდის შესახებ, მაგრამ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში არ მიუთითა ამის შესახებ.

სასამართლომ მასზე არასწორად არ გაავრცელა სკ-ს 185-ე მუხლის მოთხოვნა მაშინ, როცა შპს-ს წევრთა კრების 1998წ. 16 იანვრის კრების ოქმით და დირექტორის ¹17 ბრძანებით სადავო ქონების შემსყიდველი თვითონაა.

სასამართლომ სათანადო შეფასება არ მისცა ნასყიდობის ხელშეკრულების მე-5 პუნქტს იმის თაობაზე, რომ ეს საწყობი ხელშეკრულების დადებამდე არავის მიჰყიდვია, მაშინ, როცა ხელშეკრულების დადებამდე საწყობი მას მიეყიდა.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის ფარგლებში გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა განმარტებანი და მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სსკ-ს 391-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად სააპელაციო სასამართლოს, აგრეთვე, საოლქო სასამართლოს კოლეგიების გადაწყვეტილებები მხარეებმა და დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნის უფლების მქონე მესამე პირებმა შეიძლება კანონით დადგენილ ვადაში გაასაჩივრონ საკასაციო სასამართლოში.

ამ ნორმის შინაარსიდან ნათლად სჩანს, რომ საკასაციო საჩივარი შეიტანება სააპელაციო სასამართლოს და საოლქო სასამართლოს გადაწყვეტილებებსა და არა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე. აქედან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო კასატორის მოთხოვნას რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის ზოგიერთი პუნქტის გაუქმების თაობაზე ვერ განიხილავს და ვერც დააკმაყოფილებს.

სააპელაციო სასამართლოს დადგენილად აქვს მიჩნეული ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ 1998წ. 22 იანვარს შპს “...-2-ის” დირექტორსა და ე. ც-ეს შორის სანოტარო წესით დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების შესაბამისად შპს “...-2-ის” საწყობი შეისყიდა ე.ც-ემ, რომელიც შემდეგ მის სახელზევე აღირიცხა ტექაღრიცხვის ბიუროში.

სკ-ს 323-ე მუხლის შესაბამისად ხელშეკრულება, რომლითაც ერთი მხარე იღებს ვალდებულებას, უძრავ ნივთზე საკუთრება გადასცეს სხვას ან შეიძინოს იგი, უნდა დამოწმდეს სანოტარო წესით.

მოცემულ შემთხვევაში 1998წ. 22 იანვრის ხელშეკრულება, რომლის შესაბამისადაც შპს “...-2-ის” დირექტორმა ე.ც-ეს მიჰყიდა შპს “...-2-ის” უძრავი ქონება _ საწყობი _ შედგენილია წერილობით და დამოწმებულია ნოტარიუსის მიერ, ანუ ამ შემთხვევაში დაცულია უძრავი ნივთის გასხვისების სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი წესი და იგი სკ-ს 328-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად ძალაში შევიდა, რადგანაც, თუ კანონით ხელშეკრულების ნამდვილობისათვის დადგენილია განსაზღვრული ფორმა, მაშინ იგი ძალაში შედის მხოლოდ ამ ფორმის შესახებ მოთხოვნის შესრულების შემდეგ.

ვინაიდან უძრავი ნივთის გასხვისების ხელშეკრულება დამოწმებული უნდა იყოს სანოტარო წესით და მოცემულ შემთხვევაში ამ სახის ხელშეკრულების დადების ფორმა დაცულია.

სკ-ს 183-ე მუხლის პირველი ნაწილის პირველი წინადადების შესაბამისად უძრავი ნივთის შესაძენად აუცილებელია სანოტარო წესით დამოწმებული საბუთი და შემძენის რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში.

ამავე კოდექსის 1515-ე მუხლის პირველი წინადადების შესაბამისად, საჯარო რეესტრის ერთიანი სამსახურის ჩამოყალიბებამდე სამოქალაქო კოდექსით ამ სამსახურისათვის დაკისრებული ფუნქციები უნდა განახორციელონ ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროებმა.

მოცემულ შემთხვევაში ეს ფორმაც დაცულია _ სანოტარო წესით დამოწმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება რეგისტრირებულია ტექნიკური ინვენტარიზაციის სამსახურში.

სკ-ს 312-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად რეესტრის მონაცემთა მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა.

მოცემულ შემთხვევაში მოცემული დავის განხილვის დროს რეესტრის მონაცემთა მიმართ მოქმედებდა უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმცია, ვინაიდან არ იყო დამტკიცებული ამ ჩანაწერთა უზუსტობა. მათი უზუსტობა არც საქმის განხილვის დროს დამტკიცებულა, ვინაიდან უძრავ ნივთზე საკუთრების შეძენის საფუძველი სანოტარო წესით დამოწმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების უზუსტობა დადგენილი არ ყოფილა.

სკ-ს 477-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილის შესაბამისად ნასყიდობის ხელშეკრულებით გამყიდველი მოვალეა, მყიდველს გადასცეს საკუთრების უფლება ქონებაზე, მასთან დაკავშირებული საბუთები და მიაწოდოს საქონელი, ხოლო მყიდველი მოვალეა, გადაუხადოს გამყიდველს შეთანხმებული ფასი და მიიღოს ნაყიდი ქონება.

მოცემულ შემთხვევაში სადავო ქონების გამყიდველად გვევლინება შპს “...-2-ის” დირექტორი, ქონება შპს “...-2-ის” საკუთრებას წარმოადგენს, მყიდველი კი არის ე.ც-ე. ნასყიდობის ხელშეკრულების შესაბამისად ე.ც-ემ გამყიდველს გადაუხადა ნივთის ღირებულება, რისი დამადასტურებელი საბუთიც მიიღო გამყიდველისაგან, გამყიდველმა კი გადასცა ქონება, რომელიც ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე აღირიცხა ე.ც-ის სახელზე და იგი გახდა ამ ქონების მესაკუთრე (მფლობელი).

სკ-ს 185-ე მუხლის შესაბამისად, შემძენის ინტერესებიდან გამომდინარე, გამსხვისებელი ითვლება მესაკუთრედ, თუ იგი ასეთად არის რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა შემძენმა იცოდა, რომ გამსხვისებელი არ იყო მესაკუთრე.

“მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის 9.4 მუხლის შესაბამისად საზოგადოების დირექტორი საზოგადოებას წარმოადგენს მესამე პირებთან სამართლებრივ ურთიერთობაში. წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება მესამე პირებთან ურთიერთობაში არ შეიძლება შეიზღუდოს.

მართალია, “მეწარმეთა შესახებ” კანონის 47.3 მუხლის “ე” პუნქტის შესაბამისად შპს-ს პარტნიორთა კრების პრეროგატივაა უძრავი ქონების შეძენა გასხვისების საკითხის გადაწყვეტა, მაგრამ ამავე კანონის 9.4 მუხლის შესაბამისად შპს-ს დირექტორი მესამე პირებთან სამართლებრივ ურთიერთობაში წარმოადგენენ რა საზოგადოებას და წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება მესამე პირებთან ურთიერთობაში არ შეიძლება შეიზღუდოს, ივარაუდება, რომ შემძენის ინტერესებიდან გამომდინარე, გამსხვისებელი, ამ შემთხვევაში - შპს-ს დირექტორი, ითვლება შპს-ს ქონების რეალიზაციაზე უფლებამოსილ პირად (მითუმეტეს პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილება ქონების გასხვისების დროს არსებობდა). თუ პარტნიორთა კრებას მიცემული არ ჰქონდა უფლება ამ ქონების გაყიდვასთან დაკავშირებით ეს ურთიერთობა საზოგადოების პარტნიორებისა და საზოგადოების დირექტორის პრობლემაა და იგი “მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის 49.2 და 9.7 მუხლის შესაბამისად რეგულირდება. მითუმეტეს საზოგადოების წესდება უძრავი ქონების გასხვისებასან დაკავშირებით დირექტორს შეზღუდვას არ უწესებს.

სკ-ს 170-ე მუხლის პირველი ნაწილის პირველი წინადადების შესაბამისად მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა.

სკ-ს 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად მესაკუთრეს შეუძლია მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება.

ამავე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, თუ საკუთრების ხელყოფა ან სხვაგვარი ხელშეშლა ხდება ნივთის ამოღების ან მისი ჩამორთმევის გარეშე, მაშინ მესაკუთრეს შეუძლია ხელისშემშლელს მოსთხოვოს ამ მოქმედების აღკვეთა. თუ ამგვარი ხელშეშლა კვლავ გაგრძელდება, მესაკუთრეს შეუძლია მოითხოვოს მოქმედების აღკვეთა სასამართლოში სარჩელის შეტანის გზით.

მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელე წარმოადგენს რა სადავო ნივთის მესაკუთრეს, მას უფლება აქვს, არ დაუშვას ამ ქონებით მოპასუხის სარგებლობა, მოითხოვოს ნივთის სარგებლობის ხელისშემშლელი მოქმედების აღკვეთა. აქედან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ დატოვა რა უცვლელად რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება, სწორად მიუთითა, რომ სკ-ს 170-ე და 172-ე მუხლის საფუველზე რაიონულმა სასამართლმ სწორად დაადგინა სადავო ნაგებობიდან მოპასუხის გამოსახლება, ნაგებობის დაბრუნება და უკანონო ხელშეშლის აკრძალვა.

არასწორია კასატორის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ თითქოს რეესტრის ჩანაწერების უზუსტობა დადასტურებულია შპს “...-2-ის” წევრთა 1997წ. 9 იანვრის ¹3 კრების ოქმის და ამავე წლის 10 იანვრის თარიღით შედგენილი გადახდის ქვითრის ყალბად მიჩნევის შესახებ რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილებით.

მართალია, სიღნაღის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილებაში მიეთითა, რომ 1997წ. 9 იანვრის თარიღით შედგენილი შპს “...-2-ის” წევრთა კრების ოქმი და 1998წ. 10 იანვრის თარიღით შედგენილი ქვითარი ამორიცხა სასამართლო მტკიცებულებებიდან, მაგრამ მათი მტკიცებულებებიდან ამორიცხვა არ წარმოადგენდა რეესტრის ჩანაწერის უზუსტობის დადასტურებას, ვინაიდან რეესტრის ჩანაწერი უძრავი ნივთების საკუთრებასთან დაკავშირებით ეფუძნება სათანადო წესით გაფორმებულ ნასყიდობის ხელშეკრულებას, მოცემულ შემთხვევაში - 1998წ. 22 იანვრის ხელშეკრულებას, რომელიც ნამდვილია და ყალბად არავის უცვნია.

არასწორია კასატორის მითითება სასამართლოს გადაწყვეტილების დაუსაბუთებლობის შესახებ იმ საფუძვლით, რომ, ვინაიდან სასამართლომ დაადგინა 1998წ. 10 იანვრის თარიღით შედგენილი ქვითრის სიყალბე, არ დაადგინა, თუ სად წავიდა ქვითარში მითითებული თანხები.

მართალია, სასამართლომ ქვითარში მითითებული თანხები მყიდველის მიერ გამყიდველისთვის გადახდილად მიიჩნია, მაგრამ ეს ქვითარი ყალბად მიიჩნია მაინც, ვინაიდან ქვითარში მითითებული თანხები სალაროში შესული არ იყო და ქვითარზე შესრულებული ხელმოწერა არ ეკუთვნოდა სათანადო პირს, მაგრამ იმის დაუდგენლობა, თუ სად წავიდა მყიდველის მიერ გადახდილი თანხა, დავის საგანს არ წარმოადგენდა და სასამართლოც უფლებამოსილი არ იყო გაერკვია ეს საკითხი. ამ საკითხის გაურკვევლობა არ წარმოადგენს მოცემულ საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილების არც დაუსაბუთებლად მიჩნევის და არც გაუქმების საფუძველს.

არასწორია კასატორის მითითება იმის შესახებ, რომ თითქოს რაიონულმა სასამართლომ დაადგინა რა 1997წ. 9 იანვრის ოქმის და 1998წ. 10 იანვრის ქვითრის სიყალბე, გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილში არ ასახა ეს ფაქტი.

მართალია, რაიონულმა სასამართლომ თავისი გადაწყვეტილების სარეზლუციო ნაწილში არ მიუთითა, ზემოთ მითითებული დოკუმენტების არც ყალბად ცნობისა და არც ბათილად ცნობის ფაქტი, მაგრამ არც უნდა მიეთითებინა. რაიონულმა სასამართლომ ეს დოკუმენტები მიიჩნია რა ყალბად, საერთოდ ამორიცხა მტკიცებულებიდან. აქედან გამომდინარე, გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილში არ უნდა მიეთითებინა ამ მტკიცებულებათა არც სიყალბისა და არც ბათილობის შესახებ. მართალია, სსკ-ს 137-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად თუ დადასტურდებოდა წარდგენილი საბუთის სიყალბე, სასამართლოს უნდა გამოეტანა დასაბუთებული განჩინება ამ დოკუმენტის სიყალბის დამადასტურებელი მტკიცებულებებით საგამოძიებო ორგანოებისათვის გადაცემის შესახებ, რაც სასამართლომ არ გააკეთა, მაგრამ სსკ-ს 393-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად საპროცესო ნორმების დარღვევა მხოლოდ მაშინ შეიძლება გახდეს გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი, თუ ამ დარღვევის შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნება გამოტანილი. მოცემულ შემთხვევაში, მართალია, რაიონულმა სასამართლომ არ შეასრულა სსკ-ს 127-ე მუხლის მე-5 ნაწილის მოთხოვნა, მაგრამ ეს არ წარმოადგენს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული განჩინების გაუქმების საფუძველს, ვინაიდან ამ დარღვევის შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება არ გამოტანილა.

არასწორია კასატორის მითითება მასზე სკ-ს 485-ე მუხლის გავრცელების შესაძლებლობის შესახებ.

მართალია, სკ-ს 485-ე მუხლის შესაბამისად თუ გამყიდველმა ერთი და იგივე საქონელი რამდენიმე პირს მიჰყიდა, უპირატესობა ეძლევა იმ მყიდველს, რომლის მფლობელობაშიაც პირველად გადავიდა იგი, ხოლო თუ საქონელი არც ერთს გადასცემია, მაშინ მას, ვისთანაც ხელშეკრულება უფრო ადრე დაიდო, მაგრამ ეს მუხლი ვრცელდება იმ შემთხვევებზე, როცა ნივთის გაყიდვას რეალურად ჰქონდა ადგილი.

მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან სადავო ნივთი უძრავი ქონებაა, ხოლო უძრავი ნივთის შეძენის თაობაზე კანონი სპეციალური წესების დაცვის აუცილებლობას ითვალისწინებს, ეს წესები კი დაცული არ აქვს მოპასუხეს (მას არ გააჩნია სანოტარო წესით დადასტურებული ნასყიდობის ხელშეკრულება და სათანადო რეგისტრაცია, რაც სავალდებულოა უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულებისათვის), იგი სადავო ნივთის შემსყიდველად ვერ ჩაითვლება და ცხადია, კანონის ზემოთ მითითებული ნორმაც ვერ იქნება გამოყენებული მის მიმართ.

ანალოგიურად უსაფუძვლოა კასატორის პრეტენზია ნასყიდობის ხელშეკრულების მე-5 პუნქტის მიმართაც.

ნასყიდობის ხელშეკრულების მე-5 პუნქტში მართლაც არის მითითებული, რომ სადავო ნივთი ამ ხელშეკრულების დადებამდე არავის მიჰყიდვია, მაგრამ აღნიშნული ფაქტი სინამდვილეს შეეფერება და ამ ხელშეკრულების დამაბრკოლებელ გარემოებას არ წარმოადგენს. კასატორის ხელთ არსებული დოკუმენტები _ დირექტორის ბრძანება, კრების ოქმი, რომელიც ნოტარიულად არ არის დამოწმებული და ქვითარი თანხის გადახდის შესახებ _ არ წარმოადგენს იმის დამადასტურებელ დოკუმენტს, რომ ეს ობიექტი ადრე გაყიდული იყო, ვინაიდან ეს დოკუმენტები უძრავი ქონების ნასყიდობის ფაქტს არ ადასტურებს.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს საკასაციო საჩივარში მითითებული კანონის დარღვევა.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსკ-ს 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ვ. გ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

უცვლელი დარჩეს მოცემულ საქმეზე თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2002წ. 14 ივნისის განჩინება.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.