¹3კ-414-03 3 ივნისი, 2003 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. ახალაძე (თავმჯდომარე),

მ. ცისკაძე,

ნ. კვანტალიანი

დავის საგანი: ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა.

აღწერილობითი ნაწილი:

ს. გ-სა და ი. მ-ეს შორის 2000წ. 26 აპრილს დაიდო სესხის ხელშეკრულება. ამ ხელშეკრულებით ს. გ-მა ასესხა ი. მ-ეს 800 ამერიკული დოლარი ერთი წლის ვადით, ამ ვადაში ი. მ-ეს კრედიტორისათვის, დროებით უნდა გადაეცა ის ბინა რომელიც მან მემკვიდრეობით მიიღოL ვინაიდან სამკვიდროს მიღების ვადა არ იყო გასული (მამკვიდრებელი ნ-ა გარდაიცვალა 2000წ. 26 აპრილს), ამიტომ მხარეთა შეთანხმება ქ. თბილისში, ..... ბინის დროებით სარგებლობაში გადაცემის თაობაზე სესხის ხელშეკრულების გაფორმებისთანავე ვერ იქნა სანოტარო წესით დადასტურებული. აღნიშნული ბინის თავის სახელზე გაფორმების შემდეგ ი. მ-ემ ნასყიდობის ხელშეკრულება გააფორმა გ. გ-ესთან. ამიტომ ს. გ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხეების ი. მ-ის და გ. გ-ის მიმართ და მოითხოვა 2001წ. 4 მაისს გაფორმებული ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა. ქ. თბილისის ისანი-სამგორის რაიონულმა სასამართლომ 2002წ. 24 აპრილის გადაწყვეტილებით უსაფუძვლობის გამო არ დააკმაყოფილა ს. გ-ის სარჩელი.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ს. გ-მა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატამ 2002წ. 5 დეკემბრის განჩინებით არ დააკმაყოფილა ს. გ-ის სააპელაციო საჩივარი. უცვლელი დარჩა მოცემულ საქმეზე ქ. თბილისის ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს 2002წ. 24 აპრილის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატის განჩინება ეფუძნება შემდეგ მოტივებს: სააპელაციო პალატამ ვერ გაიზიარა ს. გ-ის მოსაზრება, რომ მასსა და ი. მ-ეს შორის უნდა გაფორმებულიყო გირავნობის ხელშეკრულება სადავო ბინაზე სესხის ხელშეკრულების უზრუნველსაყოფად, რადგან უძრავი ნივთი შეიძლება მოთხოვნის უზრუნველსაყოფად დაიტვირთოს მხოლოდ იპოთეკით სკ-ს 289-ე მუხლის შესაბამისად, ხოლო გირავნობა კი 254-ე მუხლის მიხედვით გამოიყენება მოძრავ ნივთებზე. საქმის მასალებით არ დასტურდება ს. გ-ის რაიმე უფლება სადავო ბინაზე. ამიტომ აპელანტი არ არის ის დაინტერესებული პირი, რომელსაც უფლება აქვს მოითხოვოს ი. მ-ესა და გ. გ-ეს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა. პალატამ სადავო ბინა არ მიიჩნია გ. გ-ისათვის მიყიდვის მომენტისათვის უფლებრივი ნაკლის მქონედ.

პალატამ ასევე არ გაიზიარა ს. გ-ის პრეტენზია იმის თაობაზე, რომ რაიონულმა სასამართლომ არასწორად უთხრა უარი დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანაზე სსკ-ს 230-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად. პალატამ ჩათვალა, რომ ს. გ-ის სარჩელში მითითებული გარემოებები ს. გ-სა და ი. მ-ეს შორის სესხის ხელშეკრულების არსებობის შესახებ არ ამართლებს მის სასარჩელო მოთხოვნას – ი. მ-ესა და მ. გ-ეს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობას.

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა ს. გ-ის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ გ. გ-ე მოპასუხედ უნდა იქნეს ჩართული და სასამართლოს 2002წ. 27 სექტემბრის საოქმო განჩინებით გ. გ-ე ჩართო მოპასუხედ. მართალია, პირველი ინსტანციის სასამართლომ დაარღვია საპროცესო ნორმები, მაგრამ ასეთი დარღვევა არ შეიძლება გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი გახდეს, რადგან ამ დარღვევის შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება არ ყოფილა გამოტანილი.

სააპელაციო პალატის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ს. გ-მა, რომელმაც მოითხოვა პალატის განჩინების გაუქმება და ხელახალი განხილვისათვის საქმის დაბრუნება იმავე პალატისათვის. საკასაციო საჩივარი ეფუძნება შემდეგ მოტივებს: სააპელაციო სასამართლომ არასწორად არ ცნო ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულება ბათილად იმ საფუძვლით, რომ გამყიდველი ი. მ-ე არ ხდის მას სადავოდ. სასამართლო არ დაინტერესდა თუ რატომ არ დავობს ი. მ-ე. პალატამ არ გაითვალისწინა ის, რომ სადავო ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულების მხარეებმა დაარღვიეს სკ-ს 54-ე, 91-ე და 147-ე მუხლები და არ დაიცვეს როგორც კანონის, ისე ზნეობის ნორმები. ეს ხელშეკრულება გააფორმეს იმ განზრახვით, რომ ი. მ-ეს არ დარჩენოდა მატერიალური ფასეულობა, რომლითაც უზრუნველყოფდა ს. გ-ის ვალის გადახდას. სასამართლომ არ გაითვალისწინა სკ-ს 170-ე მუხლის მითითება იმის შესახებ, რომ მესაკუთრემ თავისი უფლება ბოროტად არ უნდა გამოიყენოს. პალატამ არ გაითვალისწინა ის, რომ დაირღვა სკ-ს 487-ე მუხლი და გ. გ-ეს უფლებრივად ნაკლის მქონე ბინა გადაეცა, რადგან ეს ბინა ვალის უზრუნველსაყოფად ჰქონდა გადაცემული ს. გ-ისათვის. კასატორი ცხოვრობდა სადავო ბინაში მესაკუთრე ი. მ-ის თანხმობით.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საქმის მასალების განხილვის, საკასაციო საჩივრის მოტივების შემოწმების შედეგად თვლის, რომ ს. გ-ის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგი გარემოებების გამო: დადგენილია, რომ ს. გ-მა ი. მ-ეს 2000წ. 26 აპრილს სანოტარო ფორმით დადასტურებული სესხის ხელშეკრულებით ასესხა 800 აშშ დოლარი. ამ ხელშეკრულებაში არ არის მითითებული სესხის უზრუნველყოფის ღონისძიების შესახებ.

საქმის მასალებით დადასტურებულია, რომ ს. გ-სა და ი. მ-ეს შორის სესხის უზრუნველსაყოფად, იპოთეკის ხელშეკრულება ბინაზე, მდებარე ქ. თბილისი, ....., არ დადებულა. სკ-ს 289-ე მუხლის პირველი ნაწილის იმპერატიული მოთხოვნით იპოთეკა წარმოიშობა საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის შედეგად. რეგისტრაცია ხდება დადგენილი წესის მიხედვით უძრავი ნივთის მესაკუთრისა და იპოთეკარის მიერ სანოტარო წესით დამოწმებული საბუთის წარდგენით. მათში უნდა აღინიშნოს უძრავი ნივთის მესაკუთრე, იპოთეკარი, სავარაუდო მოვალე მესამე პირი, ასევე უზრუნველყოფილი მოთხოვნის სიდიდე, სარგებელი და შესრულების ვადა. აღნიშნული ნორმიდან გამომდინარე, პალატა ვერ გაიზიარებს საკასაციო საჩივრის მოტივს იმის შესახებ, რომ სადავო ბინა ი. მ-ეს ვალის უზრუნველსაყოფად ჰქონდა დატვირთული ს. გ-ის სასარგებლოდ. დადგენილია, რომ ი. მ-ემ ქ. თბილისში, ..... მდებარე ბინა 2001წ. 4 მაისს მიჰყიდა სანოტარო წესით დამოწმებული ხელშეკრულებით გ. გ-ეს. საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად არ ჩათვალა სადავო ბინა უფლებრივად ნაკლის მქონე ნივთად, სკ-ს 489-ე მუხლის საფუძველზე. ამ ნორმის პირველ ნაწილში მითითებულია, რომ ნივთი უფლებრივად უნაკლოა, თუ მესამე პირს არ შეუძლია განუცხადოს მყიდველს პრეტენზია თავისი უფლებების შესახებ. კასატორმა ვერ დაადასტურა, რომ მას გააჩნია სადავო ბინაზე კანონით გათვალისწინებული რაიმე უფლება. დაუსაბუთებელია ასევე კასატორის მითითება იმის შესახებ, რომ სადავო ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულება მხარეებს შორის ზნეობისა და კანონის მოთხოვნათა დარღვევით გაფორმდა.

ზემოხსენებული ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულება გაფორმებულია სკ-ს 183-ე მუხლის პირველი ნაწილის პირველი წინადადების შესაბამისად, კერძოდ, უძრავი ნივთის შესაძენად აუცილებელია სანოტარო წესით დამოწმებული საბუთი და შემძენის რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში.

სსკ-ს 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. იმავე მუხლის მესამე ნაწილში კი იმპერატიულადაა მითითებული, რომ საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით. აღნიშნული ნორმების მოთხოვნათა შესაბამისად, ს. გ-მა ვერ დაადასტურა თავისი მოთხოვნის საფუძვლიანობა, რის გამოც მისი საკასაციო საჩივარი დაუსაბუთებელია და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა სსკ-ს 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ს. გ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

უცვლელი დარჩეს მოცემულ საქმეზე თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 5 დეკემბრის განჩინება.

პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.